طرح احداث باغ لیمو ترش

لیمو ترش از خانواده سداب با نام علمی Citrus aurantifolia است. این درخت در اقلیم گرم، نیمه گرم و معتدل و از لحاظ رطوبتی در شرایط خشک و نیمه خشک رشد مناسبی دارد. درصد آب این محصول زیاد بوده و اسیدیته آب میوه آن بالا می‌باشد. لیموها حاوی مقدار زیادی اسید سیتریک هستند که موجب طعم ترش آن‌ها می‌گردد. درخت لیمو دارای ارتفاع چهار متر، شاخه‌های بلند، برگ‌های پهن، سبز رنگ و بیضوی شکل است. همچنین دارای گل‌های معطر به رنگ‌های سفید و ارغوانی می‌باشد.
لیمو ترش به دلیل تولید بالای محصول، قیمت بالا، سازگاری بالا با آب و هوا و خاکهای مناطق جنوبی، بازار مصرف خوب و کاربرد در صنایع تبدیلی یکی از محصولاتی است که برای اشتغال زایی و درآمدزایی قابل توجه است.
سهم جهانی ایران از تولید لیمو ترش 40 درصد است. بیماری جاروک یکی از بیماری های ناشی از عامل فیتوپلاسمایی است که در باغ های کشورهای عربی، سیستان و بلوچستان، هرمزگان، کرمان و فارس دیده شده است.

مراحل کاشت درختان لیمو

برای احداث باغ لیمو باید از دو عمق صفر تا ۳۰ سانتی متری و ۳۰ تا ۶۰ سانتی متری برای آزمون خاک نمونه برداری انجام شود. اگر اسیدیته خاک و آب بیشتر از ۷ بود و یا شوری آب و خاک بیش از ۱٫۵ میلی موس بر سانتی متر بود کاشت درختان لیمو انجام نشود. بعد از انتخاب محل مناسب برای احداث باغ لیمو ترش باید خاک مرغوب تهیه کرد. برای این منظور ماسه رودخانه ای و کود پوسیده باغی با هم به نسبت های برابر مخلوط شود و در چاله ها ریخته شده و سپس نهال ها کاشته شوند. همچنین حتما زه کشی زمین به خوبی انجام شود. خاک محل احداث باید مخلوطی از ماسه رود خانه ای و کود پوسیده دامی و کودهایی که ذکر می‌شوند در حفره های ایجاد شده ریخته شوند. برای هر نهال حفره ای به قطر دهانه ۸۰ تا ۱۰۰ سانتی متر و عمق ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی متر حفر شود. مخلوط خاک وکود گفته شده در پایین گودال ریخته شود و نهال طوری کاشته شود که طوقه بالای خاک قرار بگیرد.
در مراحل بعدی هرس باید طوری انجام شود که هر درخت ۳ تا ۶ شاخه اصلی با زاویه و فواصل مناسب داشته باشد. در سن ۳ تا ۴ سالگی شاخه های اضافه و در هم رفته را هرس کنید. فاصله مناسب برای درختان لیمو بین ردیف ها ۵ تا ۶ متر و ردیف ها در امتداد شمالی جنوبی باشند.
برای کاشت درخت لیمو باید در ابتدای فصل بهار اقدام نمایید . ابتدا زمینی را که دارای خاک زهکشی شده باشد و حداقل به مدت 8 ساعت در روز آفتاب دریافت نماید . قبل از کاشت درخت باید خاک زمین نرم شود و به مقدار مساوی با کود ترکیب شود . زمین مورد نظر نباید گل شود و یا یخ بزند زیرا در این صورت درخت خشک می شود . بهتر است که دو درخت لیموترش را با فاصله حداکثر 10 متر از یکدیگر بکارید که ، بارورسازی انجام شود . برای کاشتن درخت لیمو ، ابتدا یک گودال در زمین ایجاد نمایید ، عرض گودال باید دوبرابر عرض ریشه های درخت باشد . سپس باید ریشه های نهال را در گودال پخش نمایید و روی آن را با استفاده از خاک تقویت شده بپوشانید ، سپس خاک را به سمت پایین فشار دهید . در نهایت باید درخت را آبیاری نمایید . با آبیاری درخت ریشه آن محکم می شود . در نهایت باید برای آبیاری درخت لیموترش هر 2 تا 5 روز یکبار اقدام نمایید .
درختان لیمو در فاصله زمانی بین بهار تا آخر اردیبهشت به تعداد ۳ تا ۴ نوبت در سال بوسیله محلول های حاوی مس، روی، منگنز و آهن برای ۴ تا ۵ سال اول نیاز به محلولپاشی دارد. بهترین زمان محلولپاشی زمانی است که جست های رشد بهاره انجام شده است و مناسب ترین زمان محلولپاشی در ساعات قبل از ۹ صبح و بعد ۶ بعد از ظهر است. دمای هوا در زمان محلولپاشی باید بین ۱۸ تا ۲۹ درجه سانتی گراد باشد. سرعت باد کمتر از ۸ کیلو متر بر ساعت و رطوبت هوا ۷۰ درصد مناسب است همچنین بعد از ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از محلولپاشی بارندگی اتفاق نیفتد. به دلیل اینکه روزنه های برگ مرکبات در سطح زیرین برگ ها وجود دارند محلولپاشی باید با دقت انجام شود. برای بهبود محلولپاشی مویان به غلظت ۰٫۵ در هزار هم استفاده شود. فاصله بین دو محلولپاشی حداقل دو هفته یکبار است.
برای رشد بهتر نهال ها تا سن باروری محلولپاشی سولفات آهن، منگنز و روی با غلظت ۲ در هزار تا سن باروری در سه مرحله از اوایل دوره رشد اواخر زمستان، شروع بهار، قبل از گرم شدن هوا و در اواخر بهار انجام می‌شود. در این مرحله حتی می‌توان از کودهای محلول در آب دارای همه عناصر میکرو استفاده کرد. در شرایط خاک با اسیدیته بالا یا شرایط خاک قلیایی کمبود آهن شدید تر رخ می‌دهد. در صورت مشاهده علائم کمبود آهن مانند کلروز یا زردی برگ ها از آهن EDDHA ۶ درصد هر نوبت به مقدار ۲۰ تا ۳۰ گرم برای هر درخت ۲ تا ۳ بار در سال قابل توصیه است.

مکان کاشت لیمو ترش

به منظور احداث باغ لیمو ترش لازم است قبل از هر چیز آزمون خاك از دو عمق صفر تا 30 و 30 تا 60 سانتی متري انجام و از کاشت در مناطقی که اسیدیته خاك و آب بالاتر از هفت بوده و یا ضریب هدایت الکتریکی آب و خاك بیش­تر از یک و نیم میلی موس بر سانتی متر است پرهیز شود. توجه به زه کش­دار بودن زمین وتراس بندي صحیح زمین در مناطق شیب دار، از ضروریات احداث مناسب باغ­هاي لیموترش محسوب می شوند.
پس از انتخاب محل احداث باغ لیموترش لازم است خاك مرغوب تهیه و پس از اختلاط با ماسه رودخانه­اي و کود پوسیده دامی (به نسبت هاي حجمی برابر) به عنوان بستر اولیه نهال­ها در چاله­ هاي حفر شده براي کاشت درختان ریخته شود.
عملیات چاله کنی دستی یا مکانیزه بوده و براي هر نهال گودالی به عمق 50 تا 100 سانتی متر و قطر دهانه 80 تا 100 سانتی متر حفر می شود. مخلوط خاکی تهیه شده لازم است در بخش پایینی گودال که محل توسعه ریشه هاست ریخته شود و نهال روي آن به گونه اي مستقر شود که محل طوقه اندکی بالاتر از سطح خاك قرار گیرد.
در کاشت نهال هاي لیمو ترش باید دقت شود تا قبل از استقرار نهال در داخل گودال، ریشه ها به صورتی مختصر هرس شوند تا ضمن تحریک ریشه زایی، بخش هاي آسیب دیده ریشه نیز التیام پیدا کنند. هم چنین متناسب با هرس ریشه­ ها لازم است بخش هوایی نهال ها نیز هرس شوند. در مرحله بعدي هرس لازم است تعداد 3 تا 6 شاخه اصلی که در جهات مختلف پیرامون تنه بوده و فاصله خوبی از یکدیگررا دارا هستند، انتخاب و سایر انشعابات را حذف کرد. به این ترتیب، ساختاري قوي براي درخت پایه گذاري می شود. علاوه برآنچه که ذکر شد، باید در سنین 3 تا 4 سالگی ضمن بررسی مجددي که براي انتخاب شاخه­ هاي اصلی درخت می­شود، با اجراي هرسی سبک، شاخه هایی را که خیلی به هم نزدیک و یا درهم فرو رفته اند حذف کرد. بدیهی است که این هرس نباید موجب تحریک رشد رویشی درخت جوان شود. هرس درختان لیمو ترش در سال هاي بعد تنها محدود به حذف شاخه هاي نرك، چوب هاي خشک و انشعابات مزاحم در بخش داخلی تاج خواهد بود.
مناسب ترین فاصله کاشت درختان لیمو ترش برابر 5 در 6 متر بوده و بهتر است که ردیف­ها در امتداد شمالی جنوبی باشند. مستقر کردن قیم هایی با ارتفاع متناسب با نهال لیمو ترش در داخل چاله و هم زمان با کاشت نهال ها یکی از عملیات مراقبتی است که به تولید درختانی خوش فرم و با تنه اي صاف کمک می کند.
مکان مناسب برای کاشتن نهال لیمو ترش، جاییست که حداقل 8-6 ساعت در روز آفتاب کامل دریافت کند اما نور بیش از اندازه و بیش از ۱۲ ساعت در طی روز به خصوص در مناطقی که تابستانهای گرمی نیز دارند هم باعث سوختن نوک و حاشیه برگها و ریزش غنچه های گل می­شود. (درخت) نهال لیمو ترش را در جاهایی که امکان گل شدن خاک و یا یخ زدگی وجود دارد نکارید، زیرا این عوامل باعث خشک شدن درخت می‌شوند.

کود دهی درختان لیمو

مقدار کود های آلی پوسیده در هکتار بر اساس درصد کربن آلی، اگر درصد ماده آلی، اگر مقدار درصد کربن آلی خاک بین ۰٫۱ تا ۰٫۴ باشد مقدار ۲۵ تن در هکتار، اگر بین ۰٫۴ تا ۰٫۸ باشد ۲۰ تن در هکتار باشد و اگر بین ۰٫۸ تا ۱ باشد مقدار ۱۵ تن در هکتار مناسب است. مقدار درصد ماده آلی خاک بین ۱ تا ۱٫۵ درصد ۱۰ تن، بین ۱٫۵ تا ۲ درصد ۸ تن و ۲ درصد مقدار ۶ تن در هکتار کود دامی پوسیده مورد نیاز است. مقدار کودهای فسفره و پتاسیمی هم بر اساس مقدار فسفر و پتاسیم قابل جذب موجود در خاک قابل پیش بینی است.

کودهای کم مصرف در درختان لیمو

کودهای ریز مغذی یا کم مصرف مانند آهن، منگنز، روی و مس با استفاده از کودهایی مانند سولفات آهن، سولفات روی، سولفات منگنز و سولفات مس در چاله کاشت مثل کودهای فسفره و پتاسه به کار می‌رود. کودهای گفته شده به ترتیب به مقدار ۳۰۰ گرم، ۲۰۰ گرم، ۲۰۰ گرم و ۵۰ گرم باید در کف گودال ها استفاده شوند. کودهای نیتروژنه با توجه به سن درختان و با شروع فصل رشد درختان در اختیار درختان قرار بگیرند. در سال اول ۲۲۰ گرم، سال دوم ۳۶۰ گرم، سال سوم ۴۰۰ گرم و سال چهارم ۴۵۰ گرم سولفات آمونیوم استفاده می‌شود. کودهای سولفات پتاسیم در سال اول ۳۰ گرم، سال دوم ۵۰ گرم، سال سوم ۱۰۰ گرم و سال چهارم ۱۵۰ گرم به ازای هر درخت مورد نیاز است. مقدار سوپرفسفات تریپل در سال اول ۳۰ گرم، سال دوم ۵۰ گرم، سال سوم ۱۰۰ گرم و سال چهارم ۱۵۰ گرم مورد نیاز است.

خاک مناسب کاشت لیمو ترش

برای کاشت لیمو ترش قبل از هرچیزی باید بستر و خاک مناسب کاشت را فراهم کنیم. در ابتدا باید خاک را به طور مساوی با کود گیاهی مناسب ترکیب کنید و اگر سنگ و یا کلوخی در خاک وجود دارد، آن‌ها را جدا کنید و نرم کنید. همچنین توجه داشته باشید که خاک آن نباید اسیدیته بالای ۷ داشته باشد و کمی به سمت اسیدی باشد تا قلیایی. ماسه رودخانه ای و کود پوسیده باغی برای کاشت درخت لیمو خاک مناسبی است. همچنین خاک باید حتما زه کشی مناسبی داشته باشد.

آبیاری درخت لیمو ترش

برای اینکه رشد درخت لیمو فراهم باشد در تمام سال این درخت به آبیاری نیاز دارند. اما در مناطق شمال کشور معمولا شرایط آب و هوایی در اواخر پاییز و زمستان به گونه‌ای است که در بیشتر سال ها نیاز به آبیاری نیست یا این که، نیاز آبی به حداقل می‌رسد. در این مناطق اگر در فصل زمستان مقدار بارندگی در طول ۱۰ تا ۱۵ روز کمتر از ۵ میلی متر باشد آبیاری سبک مورد نیاز است. بنابراین نیاز آبی درخت لیمو در مناطق مختلف، متفاوت است و ارتباط مستقیمی با سن درخت دارد.
می‌توان گفت آبیاری نهال لیموترش باید منظم باشد. البته به آبیاری در حد متوسط نیاز است و معمولا هفته یکبار آبیاری عمیق کافی است.

تکثیر لیمو ترش

با کاشت بذر لیمو می توان گیاهان جدید تکثیر کرد. میوه دهی گیاهان که از بذر تولید می‌شود ۶ تا۷ سال طول می کشد. روش دیگر قلمه زدن است که میوه دهی گیاهان حاصل از آن هم ۳ تا ۴ سال زمان می برد. اما بهترین روش تکثیر استفاده از پیوند است چرا که میوه دهی گیاه حاصل از این روش زودتر از روش های دیگر است. بهتر است این کار به شرطی که پیوندک از گیاهی گرفته شده باشد که خود بالغ و به میوه دهی رسیده باشد.

برنامه محلول پاشی نهال لیمو

محلول پاشی درختان لیمو ترش در فاصله زمانی بهار تا اواخر اردیبهشت، به دفعات سه الی چهار بار در سال، به وسیله محلول حاوي مس، روي، منگنز و آهن براي 5-4 سال اول مفید است.
تغذیه برگی عناصر میکرو در زمانی که برگ هاي بهاره، تابستانه وپاییزه جوان باشند به گونه­اي که دو سوم برگ ها کاملاً توسعه یافته اما قبل از بلوغ کامل می باشند، قابل توصیه است. به هرحال، محلول­پاشی­ها بایستی بیشتر در زمان بهاره انجام شود.
مناسب ترین زمان محلولپاشی قبل از ساعت 9 صبح و یا بعد از ساعت 6 عصر است. بهترین شرایط آب وهوایی براي محلول پاشی زمانی است که دماي هوا بین 29-18 درجه سانتی گراد، سرعت وزش باد کم (حداکثر سرعت وزش باد 8 کیلومتر بر ساعت)، رطوبت نسبی هوا بالاباشد. در ضمن کم بودن احتمال بارندگی در 48-24 ساعت بعد از محلولپاشی نیز اهمیت ویژه ایی دارد.
محلول پاشی در زمانی که گیاه نیاز به آبیاري ندارد (چند روز پس از آبیاري) باید انجام شود. علاوه براین، توصیه می­شود پس از محلول پاشی باغ آبیاري شود. از آنجا که اغلب روزنه هاي مرکبات مانند لیمو ترش در سطح زیرین برگ قرار دارند، لذا توصیه می­شود محلول پاشی به طور کامل انجام شود. لازم به ذکر است که محلول پاشی باید حداقل با فاصله­ ي دو هفته­ اي انجام شود تا درخت فرصت کافی براي سوخت وساز عناصر غذایی و مقابله با تنش هاي اسمزي اضافه شده را داشته باشد.

برداشت

نحوه برداشت لیمو ترش بسته به فراخور بزرگی چترشان، درشتی میوه و گستردگی شاخسار با روش­های مختلفی برداشت می­شود که در کشور ما بیشتر به صورت دستی این کار صورت می­گیرد.
لیمو ترش محلی بافتی فشرده، درهم و متراکم دارد که اگر هدف تازه خوری باشد به صورت دستی و با کمک میوه چین دستی (که به آن در زبان محلی کلاک گفته می­شود) صورت می­گیرد و درصورتی­که هدف آبگیری باشد میوه روی درخت کاملا زرد و رسیده می­شود و ریزش می­کند و بعد جمع آوری می­گردد که در این روش معمولا خسارت فیزیکی کمتری به درخت لیمو ترش وارد می­شود و میوه ها در قسمت های تاج درخت با استفاده از چوب­های بلند و نازک و ضربه زدن جمع آوری می­شود.
عملکرد لیمو ترش بین 25 تا 30 تن در هر هکتار است

اهمیت اقتصادی لیمو ترش

یکی از معدود جبهه های اقتصادی کشور که توانسته کشور را از واردات و خروج ارز بی نیاز کند بخش کشاورزی است که تقریبا 90% سبد غذایی کشاورزی مردم ایران تولید داخل است و در بخش لیمو برای خروج ارز از کشور نه تنها جلوگیری کردیم و به خودکفایی رسیدیم بلکه می­توانیم به کشورهای حوزه خلیج فارس و آسیای میانه صادرات و ارزآوری داشته باشیم با توجه به اینکه لیموترش ذائقه ای جهانی دارد و طعمی تثبیت شده و در خانواده است.
لیمو ترش (عمانی) به عنوان اولین رقم مرکبات اسیدي کشور از اهمیت اقتصادي بالایی برخوردار است و تولید آن در استان های جنوبی کشور نقش مهمی در اشتغال زایی و درآمد خانوار دارد. ایران در حال حاضر مقام اول را در تولید این محصول باغی در بین کشورهاي حوزه مدیترانه به خود اختصاص داده است. هم اکنون حدود چهل درصد بازار جهانی این محصول مربوط به ایران بوده و مناطق جیرفت و کهنوج در کرمان و بخش هایی در استان هاي سیستان و بلوچستان، هرمزگان و فارس از مراکز اصلی کاشت لیموترش در کشور محسوب می شوند.

خلاصه بررسی فنی، مالی و بازار طرح احداث باغ لیمو ترش

عملکرد سالیانه : 25 تن در هکتار
نرخ برابری دلار : 27000 تومان
سطح زیر کشت : 1 هکتار
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 1 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 190 میلیون تومان (بدون احتساب هزینه های سرمایه گذاری)
نرخ بازده داخلی در سال مبنا : 18.5 درصد
دوره بازگشت سرمایه : 7 سال

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد: