طرح تولید محصولات لبنی

از مسايل نوين صنعت شير و لبنيات غني سازي اين محصولات به ريزمغذيها و ويتامينهاست. بحث غنی‌سازی مواد غذایی قدمتی بیش از 100 سال در دنیا دارد.
در کانادا در اوايل قرن 20 اولين نوع از مواد غذايي غني شده يعني نمک يددار به منظور پيشگيري از ابتلاي بيشتر مردم به گواتر به بازار عرضه شد. بعد از آن بسياري از مواد غذايي اجبارا غني شدند که از آن جمله مي‌توان شير غني شده با ويتامين D و آردهاي غني شده با ويتامين B و آهن اشاره کرد. به عنوان مثال، شير غني شده با ويتامين D در سال 1940 به منظور پيشگيري از ابتلا به راشيتيسم وارد بازار شده و گرچه ابتدا براي شرکت‌هاي توليدکننده آزاد بود اما در سال 1975 انجام آن اجباري اعلام شد. در سال 1988، آردها با ويتامين B و اسيد فوليک غني شدند تا احتمال بروز نقص در جنين کاهش يابد. نتايج نشان داد غني کردن مواد غذايي مفيد بوده و بر فرض مثال مصرف نمک‌هاي غني شده بايد سبب کاهش ابتلا به گواتر در کشورهاي مصرف‌کننده شود. در حال حاضر، مواد غذايي در حال غني شدن با بسياري ديگر از مواد مفيد مانند امگا3 و پروبيوتيک‌ها هستند.
اما سوال اينجاست که آيا تمام انواع غني‌سازي براي سلامت مفيد است يا تنها راهکاري تجاري براي فروش مواد غذايي با قيمتي بالاتر است؟ آيا غني‌سازي واقعا لازم است؟ در بخش صنايع غذايي که در دنياي امروز کشاورزي صنعتي و غذاهاي آماده مصرف آن را قبضه کرده به نظر مي‌رسد بسياري از محصولات غني شده سالم‌تر نيستند اما لازم‌اند. در واقع نزديک به 50 سال است که خاک زمين فقير شده است و کمبود مواد معدني در زمين مي‌تواند سبب پرورش گياهان فقير از مواد مغذي شود. از سوي ديگر مساله تغيير شکل را نبايد از ياد برد. براي مثال، نان را در نظر بگيريد. گندم هر چه قدر هم که در زمين حاصل‌خيزي رشد کند و غني از مواد مغذي باشد باز وقتي به آرد تبديل مي‌شود، بخشي از مواد مغذي خود را از دست مي‌دهد. به همين دليل لازم است به آن ويتامين و مواد معدني افزود.
بر اساس تجربیات جهانی و در حوزه لبنیات بیش از هر محصول دیگری در ارتباط با شیر و ماست محصولات غنی شده و یا محصولات ترکیب شده با سایر مواد مغذی تولید و به بازار مصرف عرضه شده است. اغلب کشورهای اروپایی و امریکایی با تولید لبنیات غنی‌شده توانسته‌اند از بسیاری کمبودهای تغذیه‌ای بخصوص در سنین کودکی پیشگیری کنند. در ایران نیز برخی شرکت‌ها با افزودن املاح و ویتامین به شیر اقدام به غنی‌سازی لبنیات کرده‌اند ولی هنوز بطور گسترده این کار در کشور ما انجام نشده است.
ویتامین آ، ویتامین دی و کلسیم مواد معدنی محلول در چربی هستند که برای غنی‌سازی لبنیات استفاده می‌شوند. این قبیل لبنیات غنی‌شده، کلسیم مورد نیاز کودکان را بخصوص در سن استخوان‌سازی فراهم می‌کنند. این قبیل محصولات برای افرادی که دچار پوکی استخوان هستند و یا به کودکانی که علاقه زیادی به مصرف شیر ندارند، توصیه می‌شود. از آنجا که جذب بسیاری از ریزمغذی‌ها ازجمله کلسیم با افزایش سن کاهش پیدا می‌کند، برداشت کلسیم از استخوان باعث نرمی بافت آن می‌شود. در این حالت استفاده از لبنیات غنی‌شده همراه با هورمون‌درمانی بخصوص در زنان کمک زیادی به حفظ سلامت بدن می‌کند. در صورتی که زنان در دوران بارداری از مکمل کلسیم استفاده نمی‌کنند، شیرهای غنی‌شده جایگزین مناسبی برای تأمین نیازهای بدنشان در این دوران به شمار می‌رود در غیر این صورت از مصرف زیاد آن باید خودداری شود. درباره دیگر مضرات مصرف زیاد لبنیات غنی‌شده باید گفت گروه ویتامین ب یکی از ریزمغذی‌هایی است که لبنیات با آن غنی می‌شود و به دنبال دریافت بیش از اندازه، مازاد آن روزانه دفع می‌شود. این در حالی است که دریافت اضافی ویتامین‌های محلول در چربی مسمومیت ایجاد می‌کند و سلامت انسان را به خطر می‌اندازد
انواع میوه مانند توت‌فرنگی، طالبی، سیب، موز و خرما موادی هستند که برای طعم دادن به فرآورده‌های لبنی استفاده می‌شود. استفاده از انواع میوه در لبنیات ازجمله شیر یا ماست، تنوع و طعم بهتری به آن می‌دهند اما مواد نگهدارنده و ضدمیکروبی که برای جلوگیری از فساد میوه در این محصولات به کار گرفته شده، مضر است و مصرف آن در طولانی‌مدت توصیه نمی‌شود.
در بین محصولات لبنی، یکسری فرآورده‌ها، فراسودمند نام دارند و به منظور درمان و یا پیشگیری از یکسری اختلالات ساخته شده‌اند. شیرهای بدون لاکتوز از انواع فرآورده‌های فراسودمند است و مصرف آن برای افرادی توصیه می‌شود که نسبت به قند لاکتوز موجود در شیر حساسیت داشته و با مصرف آن دچار نفخ شکم، اسهال، دل‌پیچه و… می‌شوند. این افراد ناچار هستند یا شیر بدون لاکتوز را انتخاب و یا فرآورده‌های دیگر را جایگزین شیر کنند.
یکی دیگر از فرآورده های مفیدی که در چند سال اخیر در کشور تولید شده است، شیر یا ماست‌های پروبیوتیک است. این گروه لبنیات حاوی باکتری‌های سودمندی است که سلامت عمومی بدن بویژه سلامت روده را حفظ می کند و افزایش می‌دهد. این دسته از لبنیات قدرت تطابق بیشتری با بدن دارند و هنگام عبور از دستگاه گوارش، سالم و زنده می‌مانند و با نامساعد کردن محیط رشد میکروب‌های متعفن موجود در روده باعث حفظ سلامتی بدن می‌شود. فرآورده‌های پروبیوتیک خواص ضدسرطان و ضدعفونی‌کننده نیز دارند و سیستم ایمنی را تقویت می‌کنند و باعث بهبود عوارض تحمل گلوکز می‌شوند و جذب املاح و ویتامین‌ها را افزایش می‌دهند و به کاهش کلسترول خون کمک می‌کنند.
در مجموع این طرح محصولات زیر را در دامنه بررسی‌های خود قرار خواهد داد:
v انواع شیرهای طعم دار
v انواع شیرهای غنی شده با ویتامین آ، ویتامین ب، ویتامین دی و کلسیم
v انواع ماست طعم دار
v ماست پروبیوتیک

موارد كاربرد و وضعیت بازار و مشتریان:

عمده مواد اوليه مصرفي : شیر خام، انواع طعم‌ها و ترکیبات مجاز و …
اشتغال زايي (نفر) : 35 نفر
متراژ زمین : 5500 مترمربع
میزان سرمایه گذاری ثابت : 14500 میلیون ریال
دوره بازگشت سرمایه : 3.5 سال