طرح احداث گلخانه آلوئه ورا

یکی از کار‌هایی که می‌توان برای کاشت آلوئه ورا از آن استفاده کرد این است که می‌توان آن‌ها را هم در مزرعه کاشت و هم این که می‌توان آن‌ها را به صورت گلخانه‌ای نیز کشت کرد. نکاتی مهم برای توسعه آلوئه ورا در زمین‌های کشاورزی وجود دارد که با رعایت صحیح آن‌ها، کسب درآمد شما تضمین شده است. با این حال در هر دو صورت کاشت آلوئه ورا از حساسیت زیادی برخوردار نیست، برای همین می‌توان گفت در هر شرایطی این گیاه می‌تواند به راحتی به رشد خود ادامه دهد. در این زمان است که می‌توان گفت استفاده از این گیاه و کشت آن در هر نوع زمینی و با هر نوع آبیاری می‌تواند به خوبی شکل خود را داشته باشد و از آن می‌توان استفاده کرد و سود به دست آورد.
این گیاه یکی از گیاهانی است که نام‌های زیادی را به خود اختصاص داده است اما بهترین نامی را که می‌توان به آن اختصاص داد گیاه دارویی است، زیرا به معنای واقعی کلمه این گیاه می‌تواند برای بدن بسیار مفید و مناسب باشد. حتی می‌تواند برای درمان نیز مورد استفاده قرار بگیرد، در این صورت است که می‌توان گفت باید به راحتی این کار را انجام داد.
آلوئه ورا یک گیاه چندساله، از تیره لیلیاسه است که به خانواده سوسن (lily family) تعلق دارد. آلوئه‌ورا (Aloe vera) در لغت به معنای «ماده تلخ درخشان»، که از کلمه عربی «آلوئه» گرفته شده است.
آلوئه ورا گیاهی دائمی با ریشه های منشعب است. این گیاه تولید ساقه حقیقی نمی­کند و حالت بوته­ ای، انبوه و همیشه سبز با ارتفاع حدود 80-60 سانتی متر و شکلی شبیه به کاکتوس دارد. همچنین دارای برگ­ها به شکل رزت و گوشتی با حاشیه مثلث و خاردار می­باشد و بسته به انواع مختلف لکه‌ها، علائم و زوائدی روی آن دیده می‌شود.
آلوئه ورا انواع مختلفی دارد، مهم­ترین گونه­ی این گیاه، آلوئه ورا بوده که گل زرد رنگ و برگ­هایی به رنگ سبز تیره دارند . این گیاه در ایران به صبر زرد معروف است.گل های این گیاه انبوه و دوکی شکل، به رنگ زرد و یا زرد مایل به نارنجی است. آلوئه ورا در زمستان با اولین تشنج دمایی و هنگامی که شروع فصل سرما را حس کرد گل می­دهد .
آلوئه ورا امروزه یکی از پرکاربردترین و مفیدترین گیاهانی است که در برگ های آن عصاره ­ی فراوان وجود دارد که شفاف، چسبنده و تلخ است. این عصاره در صنایع داروئی، غذایی، آرایشی و بهداشتی کاربرد فراوان دارد. و همین کاربرد ها باعث شده است که کشت آلوئه ورا هم در بین کشاورزان محبوبیت پیدا کند.
از ویژگی‌های مثبت این کشت و کار آلوئه ورا می‌توان به بازار رو به رشد، رسیدن به تولید با سرمایه کم، نیاز به آبیاری کم، قابلیت برداشت محصول در فصول مختلف سال، عدم نیاز به استفاده از کود و سموم شیمیایی و داشتن مصارف مختلف مانند: مایع، پودر، ژل،کرم، لوسیون،کپسول، عصاره و نوشیدنی اشاره کرد.
گیاه آلوئه ورا به دلیل داشتن ویژگی­های خاص از جمله: تحمل شرایط کم آبی، گرمای هوا، کشت آسان، تولید کم هزینه و خواص دارویی از دیرباز در مناطق خشک گرمسیری، نیمه گرمسیری و حاره ای به عنوان گیاه زینتی و همچنین گیاه دارویی کشت میشده است همچنین به عنوان یک گیاه مهم و مقرون به صرفه جهت کشت و سودآوری در مناطق جنوبی کشور به حساب می ­آید. تمامی این موارد کشت آلوئه ورا را یک کشت مقرون به صرفه و سود آور در شرایط محیطی ایران تبدیل کرده است.
آلوئه ورا به علت رویش در مناطق بیابانی به نام «لاله بیابان» نیز مشهور است. در ایران فقط یک گونه به صورت خودرو وجود داشته که بیشتر در سواحل جنوبی ایران می­روید و در سایر نقاط به صورت گلخانه­ای کشت می­شود.

خاستگاه گیاه آلوئه ورا

آلوئه ورا مخصوص نواحی حاره ای و منشاء اصلی آن مناطق حاره آفریقا (آفریقای شمالی) می­باشد و در 500 سال قبل، از آفریقا به جزیره قشم آورده شده است. این گیاه مناسب آب ‌و هوای نیمه گرمسیری و نیمه خشک است و متناسب شمال آفریقا، جنوب ایران و خاورمیانه است.
مناطق اصلی کشت فضای باز (مزرعه) در ایران در استان های گرمسیری ایران از جمله استان هرمزگان به ویژه در جزیره خارک، بندرلنگه، بندر خمیر، بوشهر، سیستان و بلوچستان، فارس و خوزستان می­باشد­.آلوئه ورا در استان های شمالی (گیلان، مازندران، رشت و…) اصفهان، تهران و… فقط به صورت گلخانه ای کشت می­شود زیرا دمای این استان ها در زمستان به زیر صفر می­رسد. گلخانه محیطی است که سبب می­شود تا شما بتوانید گیاه آلوئه ورای خود را بدون نگرانی از شرایط آب و هوایی بکارید. مهم ترین آفت آلوئه ورا در ایران، سرما و یخبندان است. گلخانه آلوئه ورا به شما این امکان را می دهد تا در کل سال بتوانید محصول برداشت کنید. بنابراین بهترین مناطقی که می­توان با حداقل هزینه در آنها آلوئه ورا کشت کرد، جنوب کرمان، جنوب شیراز، جنوب جیرفت، زرآباد هرمزگان و سیستان بلوچستان و مناطقی ست که اقلیمی مشابه این مناطق داشته باشند.

نیاز های اکولوژیکی
نور و حرارت

این گیاه در مقابل نور مستقیم و تابش زیاد آفتاب حساس بوده و از خود واکنش نشان داده و برگ ها به رنگ قهوه ای در می­آیند. بنابراین بهتر است که در نور غیر مستقیم پرورش یابد. همچنین به علت حساسیت این گیاه به سرما، در مناطق سردسیر در فصل زمستان در گلخانه نگهداری می­­گردد. در شرایط گلخانه بهتر است 50 درصد نور به وسیله پاشیدن رنگ و گل رس و یا با استفاده از پوشش­های مخصوص روی سقف گلخانه کاهش یابد ولی در یکماه آخر قبل از برداشت به علت اینکه نور کم باعث پایین آمدن مواد موثره نگردد باید شدت نور را بیشتر و آبیاری را محدود­تر نمود تا میزان ماده موثره افزایش یابد.

بافت خاک

گیاه آلوئه ورا بسیار کم توقع است و به خوبی در بسیاری از انواع مختلفی از خاک ها رشد می‌کند ولی خاک های سبک، نرم با حاصلخیزی متوسط را ترجیح می­دهد و شدیدا نیازمند خاکی با زهکش بالا است. از این رو می­توان از مخلوط ماسه (بادی) یا سنگریزه با خاک سبک برای گیاه استفاده کردکه زهکشی مناسبی دارند. این گیاه در ماسه خالص به رشد مطلوب دست نمی­یابد. بهترین خاک، خاک شنی لومی می­باشد. به طورکلی، خاک مناسب باید دارای 3/1 خاک رس (خاک مزرعه)­+ 3/1 ماسه بادی + 3/1 خاک برگ باشد، تا تأثیر فوق العاده بر رشد گیاه آلوئه ورا داشته باشد. بنابراین به منظور جلوگیری از پوسیدگی ریشه، خاک باید بافت سبکی داشته باشد تا بتواند آب را به راحتی عبور دهد. میزان تحمل پاجوش آلوئه ورا به شوری EC)) بین ۵ -۱۵ ds/m می­باشد. افزایش شوری بالاتر از ۸ ds/m سبب کاهش کیفیت محصول می­شود. این گیاه اسیدیته (pH)5/6 تا حدود 5/8 را تحمل می­کند.

آبیاری

با توجه به اینکه آلوئه ورا یک گیاه آبدار است، لذا باید توجه داشت که از آب زیاد در مقایسه با بی آبی بیشتر صدمه خواهد دید پس به آبیاری زیادی نیاز ندارد و می‌تواند خشکسالی را تحمل کند. در زمان آبیاری مجدد باید دقت شود که خاک به یک خشکی نسبی رسیده باشد.
درصورت کشت در فضای باز، آبیاری به شیب و بافت زمین، فصل زراعی، روش آبیاری و وجود بادهای گرم در منطقه بستگی دارد. آبیاری به روش های مختلف ثقلی(فاروئرهای کم عمق)­، قطره­ای و بارانی امکان پذیر است . به طور کلی با توجه به اقلیم منطقه و گرمای هوا بایستی هر ۷-۱۰ روز یک بار آبیاری شود.
از نکات مهم، منظم بودن آبیاری می باشد، زیرا نظم در آبیاری عملکرد ژل را افزایش می­دهد. در آبیاری بیش از حد یا خیلی کم، برگ های گیاه شروع به خشک شدن و تحلیل رفتن ژل می کند و ممکن است رنگ برگ ها زرد یا قهوه ای شده و در نهایت گیاه از بین برود.
در فصل زمستان به علت کاهش تبخیر آب از سطح خاک، نیاز آبی این گیاه کاهش می یابد. آبیاری بیش از حد گیاه آلوئه ورا، ممکن است به پوسیدگی ریشه و قارچ منجر شود. به طورکلی رطوبت زیاد و طولانی مدت، عدم وجود نور کافی، مصرف کود زیاد و شوری آب و خاک باعث کاهش رشد گیاه می­گردد.

نیاز کودی

آلوئه ورا گیاهی کم توقع است، ولی چنانچه خواستار شادابی همیشگی و تولید برگ هایی مملو از ژل می­باشید باید قبل از کشت در سال اول به مزرعه یا گلخانه حتما کودهای ماکروگرانول ازته، فسفر و پتاس به همراه کودهای حیوانی (مرغی و دامی) کاملا پوسیده اضافه نمود و حداکثر هر 3 سال یکبار کوددهی کنید چرا که گیاه آلوئه ورا گیاهی کم توقع است و به جز سال اول در سال های بعد هزینه ای به شما تحمیل نمی­کند. سپس عملیات آفتاب دهی (soil solariztion) و در پی آن کشت پاجوش صورت پذیرد. بنابراین آلوئه ورا باید به صورت ارگانیک کاشته شود و از کود دامی پوسیده یا کمپوست قبل از کاشت بایستی استفاده شود. به هیچ عنوان نباید از کود شیمیایی در حد زیاد و سم آفت کش استفاده کرد.
آلوئه را در طول فصل رشد، باید کوددهی کرد. از فروردین تا شهریور ماه، گیاهان آلوئه ورا رشد زیادی خواهند کرد. پس می­توانید در طول این ماه­ ها کودهای ریشه زا مانند NPK 10-52-10 یا NPK 0-44-17 را با آب رقیق کنید و در روزهایی که آبیاری می­کنید کوددهی را نیز انجام دهید همچنین استفاده از هیومیک اسید و فولویک اسید در دوران رشد همراه با آب آبیاری توصیه می گردد و در دوران پایان رشد نیز بایستی از کودهای پتاس بالا استفاده کرد. کود دهی را در طول زمستان باید متوقف کرد، زیرا گیاه آلوئه ورا وقتی که رشد فعالی نمی­کند، قادر به استفاده از کود نیست.

فاصله کاشت بوته ها

فاصله استاندارد بوته یا همان پاجوش ها 70 سانتی متر از هر طرف در فضای آزاد و در گلخانه ، بین ردیف ها 60 سانتی متر و بین هر بوته در خط مستقیم 50 سانتی متر است.

تکثیر گیاه

تکثیر و کشت گیاه آلوئه ورا (صبر زرد) بسیار آسان است. معمولا تکثیر گیاه از طریق دو روش جنسی و غیر جنسی می­باشد. تکثیر جنسی از طریق کشت بذر و تکثیر غیرجنسی با کشت مجدد پاجوش ها و کشت بافت انجام می­گیرد. حالت طبیعی تکثیر آلوئه ورا غالبا از طریق پاجوش صورت می­گیرد. این گیاه یکسال کاشته می­شود و تا 8 سال مورد استفاده قرار مى گیرد. بر این اساس آلوئه ورا گیاهی چندساله است و هزینه نگهداری بسیار پایینی دارد و نیازی نیست که تجدید کشت کنید.

تکثیر به روش بذر

در این روش سرعت تولید گیاه پایین است و گیاهان همسانی تولید نمی‌شود. در گونه Aloe barbadensis Millr که مشهورترین گونه جهت تولید ژل است. به دلیل پدیده ی نر عقیمی، بذر از طریق دگرگشنی تولید می­شود، بنابراین ازدیاد از طریق بذر منجر به افزایش تفاوت ژنتیکی قابل توجهی در نتایج ظاهر خواهد شد.

تکثیر به روش پاجوش ( تقسیم بوته)

کاشت پاجوش­ها یا جوانه­های کوچک موجود در کنار شاخه اصلی گیاه، روش غالب تکثیر این گیاه است، می­توان این پاجوش­ها را از گیاه مادری جدا کرده به طوری که ریشه ها صدمه زیادی نخورد و در صورت عدم وجود ریشه مناسب، ابتدا ریشه دار ساخت، که یکی از آسان ترین روش های تکثیر این گیاه می­باشد و سپس در زمین و در محلی مناسب به صورت ردیفی کاشت. در روش جداسازی پاجوش ها از گیاه مادری، هنگامی که 4 برگی باشد ،جداسازی انجام می­شود. در صورت رشد مناسب بوته مادری هر بوته بین 1 تا 15 پاجوش در اطراف خود تولید می­کند. اغلب هر شش ماه 10 پاجوش بر روی ریشه‌ها و لابه‌لای برگ‌های خشکیده بوته‌ها بوجود می‌آید که در این روش تغییر ژنتیکی و خواص آن خیلی کم است و گیاهان همسانی تولید می‌شوند.

تکثیر به روش کشت بافت

از کشت درون شیشه­ ای می­توان نسبت به تولید انبوه و سالم آلوئه ورا اقدام نمود. رایج ترین روش ریز ازدیادی این گیاه، جداسازی اندام مریستمی مثل نوک شاخساره یا جوانه­ های جانبی و کشت آنها است. در این روش کشت بافت با به دست آوردن سلول‌های بنیادی گیاه و تمایز آنها امکان تولید یک گیاه کامل به وجود می‌آید به این صورت که در روش کشت بافت گیاه آلوئه‌ورا، بخش کوچکی از سلول‌های انتهایی در حال تکثیر گیاه کشت داده می شود و گیاه کاملی بدست می‌آید از بارزترین مزیت‌های روش کشت بافت سرعت بخشیدن به تکثیر (حدود 50 الی 200 برابر )­، کنترل ژنتیکی گیاه­، تولید گیاهان همسان و دارای ثبات ژنتیکی و تغییر نکردن خواص آن­، کنترل آلودگی‌ها و بیماری‌ها و بازدهی اقتصادی بالاست.

سن گیاه آلوئه ورا برای مصرف

اغلب مردم به اشتباه این تصور را دارند که هرچه گیاه مسن تر باشد (۳تا۴ سال) قدرت نیروی بالقوه بیشتری جهت مداوا خواهد داشت در واقع به این صورت نیست. این درست است که گیاه مسن نسبت به گیاه جوان مقاومت بیشتری دارد ولی از جهت میزان مواد موثر حتی یک گیاه کوچک نیز میتواند بازدهی شفابخشی داشته باشد.

برداشت

زمان مناسب برداشت در استان گرمسیری ماه های آذر، دى و بهمن می­باشد. قسمت مورد برداشت آلوئه ورا، برگ های گوشتی آن که به منظور استخراج عصاره یا ژل برداشت و همچنین پاچوش های تکثیر شده می­باشد. هنگامی که برگ های کناری به اندازه کافی رشد کردند می­توان آن را برداشت کرد. در زمان برداشت باید دقت کنید که برگ از محل حلقه زیر برگ جدا شود تا ژل مفید داخل برگ بماند. اگر برگ ها را به طرز صحیح نبرید، ژل زرد رنگ خارج می­شود. همچنین در زمان برداشت هر سه ماه یک بار از هر بوته، 3-4 برگ کنارى برداشت می شود. در هر جريب در گلخانه ٤٠٠٠ پاجوش به صورت استاندارد كشت می­توان کشت کرد و مقدار برداشت برگ تقريبا از هر جريب گلخانه ٤٠ تا ٥٠ تن در حالت ايده آل می باشد.

چرا گلخانه آلوئه ورا را انتخاب کنیم؟

این گیاه سرشار از خاصیت های مختلف است و چند سالی است که خواص و فواید آن برای پوست و مو بسیار جالب توجه قرار گرفته است. اگر علاقه مند هستید که این گیاه فوق العاده را کاشت و پرورش انجام دهید، می توانید یک گلخانه آلوئه ورا ایجاد کنید.
کاشت و پرورش آلوئه ورا درآمد خوبی دارد و از بهترین عرصه های کشاورزی کاشت گیاهان دارویی است و از گیاهانی به شمار می آید که کاشت آن سود خوبی دارد. هزینه نگهداری آلوئه ورا بسیار پایین است و چون گیاهی چند ساله است نیازی نیست که تجدید کشت کنید. ارتفاع گونه همیشه سبز آن تا 60 سانتی متر نیز می رسد.

زمان سود دهی و میزان سود دهی

به‌ طور استاندارد در هر مترمربع ۴ بوته آلوئه ‌ورا کشت می‌شود که با در نظر گرفتن این پایه، یک مزرعه‌ هزارمتری نیاز به ۴‌هزار بوته آلوئه ‌ورا دارد. قیمت هر «پاجوش» (برای تکثیر گیاه) آلوئه‌ ورا حدود 10٠٠ تومان است که با این حساب حدود 4‌ میلیون تومان صرف تهیه گیاه مادر برای یک مزرعه‌ هزار متری می‌شود. هر گیاه حداقل ۴ تا ۶ کیلو محصول می‌دهد
به این ترتیب اگر متوسط باردهی هر گیاه را ۵ کیلوگرم درنظر بگیریم یک مزرعه‌ هزار متری با ۴‌هزار بوته حدود ٢٠‌هزار کیلوگرم محصول می‌دهد.

قابلیت برداشت ۴ فصل برای کاشت گیاه آلوئه‌ ورا

دوره باردهی آلوئه ‌ورا این گیاه ۴ فصل است و در تمام فصول ‌سال قابلیت باردهی دارد. ما در اولین دوره کشت، محصول پس از ۶ ماه قابل برداشت است و پس از این دوره گیاه می ‌تواند هر ٣ ماه یکبار محصول بدهد. میزان نیاز گیاه به آبیاری هر پنج روز یکبار است و هر بوته حدود ١٠ لیتر آب مصرف می ‌کند. در صورت استفاده از سیستم آبیاری قطره‌ای میزان آب مورد استفاده به‌ طور قابل توجهی کاهش پیدا می‌کند.
درحال حاضر هزینه تجهیز هر هکتار زمین کشاورزی به آبیاری قطره‌ای بین 4 میلیون تا 6 میلیون تومان است.
به جز عملیات شخم ‌زنی زمین در ابتدای کشت گیاه، یک مزرعه آلوئه‌ورا به ماشین ‌آلات و تجهیزات کلان دیگری نیاز ندارد و برداشت از گیاه نیز به صورت دستی انجام می‌شود. ضمن این ‌که مزرعه به عملیات سمپاشی و کوددهی نیاز ندارد.

آلوئه ورای واقعی و پرسود کدام است؟

آلوئه انواع مختلفی دارد اما آنهایی که گل زرد رنگ و برگهایی به رنگ سبز تیره دارند آلوئه –ورا- هستند! این گیاه است که صبر زرد نامیده میشود و باید پرورشش داد انا چرا بااین نکته شروع کردم؟ چون خیلی ها به دلیل عدم شناخت آلوئه هایی با گل های نارنجی یا برگ های کمرنگ را به جای آلوئه ورا میخرند و وقت و سرمایه شان را برای کشت میگذارند اما آن بازدهی ایی که باید را بدست نمی آورند! پس ابتدا بایستی بدانیم چطور آلوئه ورا را از سایر آلوئه ها تشخیص دهیم .
آلوئه ورا در زمستان با اولین تشنج دمایی یعنی وقتی بوته لرزید و شروع فصل سرما را حس کرد گل میدهد .

صادرات آلوئه ورا

در حال حاضر تجارت آن رونق زیادی پیدا کرده و سود دهی آن بر سر زبان هاست، خیلی از مردم دوست دارند تجارت این محصول را شروع کرده و روی آن کار کنند.

کشورهای صادرکننده آلوئه ورا

چین با 791 میلیون دلار یکی از بزرگترین صادرکننده‌ها است. هند با 254 میلیون دلار، آمریکا هم با 234 میلیون دلار، آلمان 212 میلیون دلار، اسپانیا 145 میلیون دلار، ایتالیا 80 میلیون دلار و همینطور کشورهای دیگری که در این زمینه کار می‌کنند و رقم‌های پایینی دارند. از اسپانیا به بعد زیر 100 میلیون دلار هستند. در این بازار 5/2 میلیارد دلاری فعالیت می‌کنند. متوسط صادرات آن‌ها هم با همین نرخ است. یعنی چینی‌ها متوسط هر تنی را 33 هزار دلار می‌فروشند. هند ارزان است و هر تنی را 16700 دلار می‌فروشد. این اختلاف قیمت باعث می‌شود که بازارهایی را به دست آورد. البته کمیت و کیفیت آن‌ها هم پارامتر مهمی است. گرفتن و آماده‌سازی ژل آن بسیار مهم است. اینکه چطور و با چه کیفیتی آماده شده است تأثیر بسیار زیادی در قیمت آن دارد.صادرات ایران در سال گذشته حدود ۱۵ میلیون دلار بوده، که در مقابل ۴ میلیارد دلار هلند مبلغ بسیار ناچیزی است.

پیش بینی وضعیت سرمایه گذاری طرح احداث گلخانه آلوئه ورا

میانگین تولید در هر مترمربع: 25 کیلوگرم
تعداد بوته در هر مترمربع: 4 عدد
نرخ برابری دلار : 25000 تومان
سطح زیر کشت : 5000 مترمربع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 2 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 1.5 میلیارد تومان (بدون احتساب هزینه های سرمایه گذاری)
نرخ بازده داخلی در سال مبنا : 28 درصد