طرح توجیهی احداث نیروگاه خورشیدی به همراه بررسی شاخص های اقتصادی

طرح احداث نیروگاه خورشیدی در سال ۱۴۰۵ برای سرمایه‌گذار فقط به خرید پنل و نصب تجهیزات محدود نمی‌شود. قبل از شروع پروژه باید مشخص شود چه ظرفیتی مناسب است، زمین کجا قرار دارد، امکان اتصال به شبکه وجود دارد و برق تولیدی با چه مدلی فروخته خواهد شد.

طبق گزارش‌های به‌روز ساتبا، ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور در سال ۱۴۰۵ رشد قابل‌توجهی داشته و بخش مهمی از این توسعه مربوط به نیروگاه‌های خورشیدی است. همین روند باعث شده سرمایه‌گذاری در نیروگاه خورشیدی برای صاحبان زمین، شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران صنعتی جدی‌تر شود.

اما افزایش ظرفیت تجدیدپذیر به‌تنهایی به معنی سودآور بودن هر پروژه خورشیدی نیست. فاصله زمین تا شبکه، هزینه تجهیزات، شرایط اتصال، ظرفیت نیروگاه، نحوه فروش برق و روش تأمین سرمایه، مستقیماً روی اقتصاد پروژه اثر می‌گذارند.

به همین دلیل، اولین قدم قبل از خرید زمین یا تجهیزات، تهیه یک مطالعه امکان‌سنجی نیروگاه خورشیدی است. در این مطالعه باید سرمایه‌گذاری ثابت، سرمایه در گردش، هزینه‌های بهره‌برداری، میزان تولید برق، درآمد، دوره بازگشت سرمایه و شاخص‌های مالی پروژه بررسی شود.

در ادامه، مهم‌ترین مواردی را بررسی می‌کنیم که برای احداث نیروگاه خورشیدی و برآورد سودآوری آن در سال ۱۴۰۵ باید در نظر گرفته شوند.

هزینه احداث نیروگاه خورشیدی در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟

هزینه احداث نیروگاه خورشیدی عدد ثابتی ندارد و با افزایش ظرفیت، نوع تجهیزات، وضعیت زمین و هزینه اتصال به شبکه تغییر می‌کند. به همین دلیل، نمی‌توان یک رقم واحد برای همه پروژه‌ها اعلام کرد.

برای مثال، در پروژه‌های کوچک، قیمت تجهیزات و اجرای سیستم سهم اصلی سرمایه‌گذاری را تشکیل می‌دهد؛ اما در نیروگاه‌های مگاواتی، مواردی مانند زمین، پست و خط اتصال، عملیات عمرانی، سازه‌ها، اینورترها، کابل‌کشی و تجهیزات حفاظتی نیز سهم قابل‌توجهی از هزینه را به خود اختصاص می‌دهند.

یک نمونه واقعی از پروژه‌های انجام‌شده توسط پارس رابین، نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی در لرستان است که در کنار احداث نیروگاه، پارکینگ نیز در طرح دیده شده و مطالعه امکان‌سنجی آن در بهمن ۱۴۰۴ تهیه شده است. مشاهده پروژه نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی

در مقیاس بزرگ‌تر، پروژه‌های ۳۰ مگاواتی و ۹۵ مگاواتی نیز نشان می‌دهند که ساختار سرمایه‌گذاری با پروژه‌های کوچک کاملاً متفاوت است و باید به‌صورت اختصاصی محاسبه شود.

بنابراین برای برآورد هزینه احداث نیروگاه خورشیدی در سال ۱۴۰۵ بهتر است به‌جای استفاده از یک عدد عمومی، هزینه‌های پروژه بر اساس ظرفیت و محل اجرا محاسبه شود.

نکته مهم: سرمایه‌گذاری پروژه فقط «هزینه خرید پنل» نیست؛ در مطالعه اقتصادی باید سرمایه‌گذاری ثابت، سرمایه در گردش و کل سرمایه‌گذاری به همراه هزینه‌های بهره‌برداری و درآمد پیش‌بینی‌شده بررسی شود.

فضای مورد نیاز برای نیروگاه خورشیدی چقدر است؟

مساحت زمین به ظرفیت نیروگاه و نوع طراحی آن بستگی دارد. به‌صورت اولیه، برای نیروگاه‌های زمینی می‌توان حدود ۱ تا ۱.۵ هکتار به ازای هر مگاوات را در نظر گرفت؛ البته نوع پنل، فاصله ردیف‌ها، مسیرهای دسترسی و تجهیزات جانبی می‌توانند این مقدار را تغییر دهند.

اما فقط متراژ زمین مهم نیست. زمینی که برای احداث نیروگاه انتخاب می‌شود باید از نظر شیب و توپوگرافی، تابش، دسترسی، شرایط خاک، امکان اجرای تجهیزات و مهم‌تر از همه فاصله و امکان اتصال به شبکه برق بررسی شود.

به همین دلیل، خرید زمین قبل از بررسی فنی اتصال به شبکه می‌تواند ریسک پروژه را بالا ببرد. ممکن است زمینی از نظر مساحت مناسب باشد، اما هزینه اتصال آن به شبکه، اقتصاد کل پروژه را تغییر دهد.

در پروژه نیروگاه خورشیدی ۹۵ مگاواتی در داراب فارس نیز بررسی محل و مشخصات پروژه در کنار مطالعات اقتصادی انجام شده است.

پس اگر زمین دارید، قبل از هر اقدامی برای خرید تجهیزات، ابتدا ظرفیت مناسب و امکان اتصال همان زمین به شبکه بررسی شود.

مراحل صدور مجوزهای لازم برای احداث نیروگاه خورشیدی

بعد از انتخاب زمین، یکی از مهم‌ترین مراحل پروژه، بررسی امکان اخذ مجوز و اتصال نیروگاه به شبکه برق است. مسیر دریافت مجوز با توجه به ظرفیت نیروگاه و مدل فروش برق می‌تواند متفاوت باشد.

برای نیروگاه‌های متصل به شبکه، متقاضی باید فرآیند مربوط به ساتبا و شرکت برق منطقه‌ای یا توزیع نیروی برق را طی کند. همچنین برای برخی مدل‌های سرمایه‌گذاری، قرارداد خرید برق و الزامات فنی اتصال به شبکه باید پیش از اجرای پروژه مشخص شود.

در پروژه‌های کوچک،  سامانه مهرسان ساتبا نیز برای ثبت و پیگیری برخی درخواست‌های مربوط به سامانه‌های خورشیدی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نکته مهم این است که صرف داشتن زمین به معنی امکان احداث نیروگاه در آن نیست. ظرفیت شبکه در محل، وضعیت کاربری زمین، مسیر اتصال و الزامات فنی باید پیش از سرمایه‌گذاری بررسی شوند.

برای نیروگاه‌های بزرگ‌تر، بهتر است فرآیند مجوز و اتصال به شبکه همزمان با مطالعه امکان‌سنجی پیش برود؛ چون نتیجه این بررسی‌ها مستقیماً روی ظرفیت قابل اجرا و هزینه نهایی پروژه اثر می‌گذارد.

برق تولیدی نیروگاه خورشیدی چگونه فروخته می‌شود؟

قبل از احداث نیروگاه خورشیدی باید مشخص شود برق تولیدی قرار است از چه مسیری به فروش برسد. در سال ۱۴۰۵، یکی از مسیرهای مهم، قرارداد خرید برق با سازوکارهای مورد تأیید ساتبا است. مسیر دیگر برای برخی پروژه‌ها، عرضه برق در تابلو سبز بورس انرژی است.

انتخاب مدل فروش به ظرفیت نیروگاه، نوع متقاضی، قرارداد پروژه و شرایط بازار بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان برای همه نیروگاه‌ها یک نرخ فروش یا یک دوره بازگشت سرمایه ثابت در نظر گرفت.

در تابلو سبز بورس انرژی، برق تجدیدپذیر خریدوفروش می‌شود و طبق گزارش ساتبا، در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱.۴ میلیارد کیلووات‌ساعت برق تجدیدپذیر در این بازار معامله شده است.

برای سرمایه‌گذار، نکته اصلی این است که درآمد نیروگاه باید بر اساس ظرفیت واقعی تولید، مدل فروش برق و شرایط قرارداد محاسبه شود؛ نه صرفاً بر اساس ظرفیت اسمی پنل‌ها.

به همین دلیل، در مطالعه اقتصادی پروژه باید حداقل این موارد مشخص شود:

• ظرفیت نصب‌شده نیروگاه
• میزان تولید سالانه برق
• روش و قیمت فروش برق
• هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری
• سرمایه‌گذاری ثابت و سرمایه در گردش
• درآمد و سود سالانه
• دوره بازگشت سرمایه

گزارش سالانه و اطلاعات اماری تابلوی برق سبز بورس انرژی 1404

سرمایه مورد نیاز برای احداث نیروگاه خورشیدی

سرمایه مورد نیاز برای احداث نیروگاه خورشیدی به ظرفیت، محل اجرا، تجهیزات و هزینه اتصال به شبکه بستگی دارد. در پروژه‌های مگاواتی، علاوه بر تجهیزات اصلی، هزینه‌های سازه، عملیات عمرانی، کابل‌کشی، تجهیزات اتصال و راه‌اندازی نیز باید در نظر گرفته شود.

در برآورد اقتصادی پروژه، سرمایه‌گذاری ثابت، سرمایه در گردش و کل سرمایه‌گذاری محاسبه می‌شود تا میزان منابع مالی مورد نیاز مشخص شود. این سرمایه می‌تواند از محل آورده سرمایه‌گذار، تسهیلات بانکی یا ترکیبی از این دو تأمین شود.

شرایط تأمین مالی به ظرفیت نیروگاه، نوع متقاضی و مدل فروش برق بستگی دارد؛ بنابراین بهتر است پیش از درخواست وام، مطالعه امکان‌سنجی و مدل مالی پروژه تهیه شود.

اخد وام احداث نیروگاه خورشیدی 

تسهیلات بانکی می‌تواند فشار سرمایه‌گذاری اولیه در پروژه‌های خورشیدی را کاهش دهد، اما دریافت وام به معنی سود قطعی یا تأیید خودکار پروژه نیست. بانک‌ها و نهادهای مالی معمولاً اعتبار متقاضی، مدارک محل اجرا، طرح توجیهی، مجوزها و توان بازپرداخت را ارزیابی می‌کنند.

 تسهیلات بانک ملت برای نیروگاه‌های خورشیدی

بر اساس گزارش خبرگزاری صدا و سیما در ۹ تیر ۱۴۰۵، ساتبا با همکاری بانک ملت برای نیروگاه‌های خورشیدی انشعابی تا ظرفیت ۱۰ کیلووات، تسهیلاتی تا سقف ۴ میلیارد ریال، معادل ۴۰۰ میلیون تومان، اعلام کرده است.
نرخ سود اعلام‌شده برای این تسهیلات ۱۴ درصد و دوره بازپرداخت آن ۶۰ ماه، با احتساب دو ماه دوره تنفس، بوده است. متقاضیان حقیقی دارای قرارداد خرید تضمینی برق موضوع ماده ۶۱ قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی می‌توانند از طریق سامانه مهرسان و سکوهای تسهیلات‌یار دارای قرارداد با بانک ملت درخواست خود را ثبت کنند.
با این حال، در یک خبر قدیمی‌تر از ایرنا در شهریور ۱۴۰۴، سقف تسهیلات نیروگاه‌های خانگی ۵ و ۱۰ کیلوواتی ۳۰۰ میلیون تومان اعلام شده بود. بنابراین، متقاضیان باید قبل از ثبت درخواست، سقف و شرایط جاری تسهیلات را از سامانه مهرسان، بانک ملت یا سکوی تأییدشده استعلام کنند.
در فراخوان رسمی ساتبا برای نیروگاه‌های ۱ تا ۳ مگاواتی در سال ۱۴۰۴ نیز نرخ ۱۴ درصد، دوره بازپرداخت ۶۰ ماه، سقف ۲۰۰ میلیارد ریال به ازای هر مگاوات، سهم حداکثری ۷۰ درصدی تسهیلات و حداقل ۳۰ درصد آورده متقاضی اعلام شده بود.
توجه کنید که فراخوان‌های نیروگاه‌های میان‌مقیاس و بزرگ، دوره زمانی و ظرفیت اعتباری مشخص دارند. شرایط یک فراخوان قدیمی الزاماً برای زمان فعلی معتبر نیست و باید از منابع رسمی کنترل شود.

تسهیلات بانک مسکن

بر اساس داده‌های ارسالی، بانک مسکن برای واحدهای مسکونی متقاضی نصب پنل خورشیدی، تسهیلاتی تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان ارائه می‌دهد. این وام حداکثر تا ۸۰ درصد هزینه کل درج‌شده در پیش‌فاکتور، با بازپرداخت حداکثر ۴۸ ماه و نرخ سود ۲۳ درصد مطرح شده است.
پرداخت این تسهیلات منوط به تشکیل پرونده، ارزیابی محل نصب و ارائه وثایق و تضامین متناسب با رتبه اعتباری متقاضی است. به دلیل تغییرپذیری مقررات اعتباری، لازم است شرایط نهایی از شعبه بانک مسکن استعلام شود.

تسهیلات کمیته امداد

بر اساس داده‌های ارسالی، کمیته امداد امام خمینی برای افراد تحت پوشش، وام ۲۰۰ میلیون تومانی با نرخ سود ۴ درصد و بازپرداخت پنج‌ساله در نظر گرفته است.
مدارک اصلی شامل کارت یا پرونده مددجویی، تکمیل فرم‌های درخواست و ارائه مدارک تکمیلی اداره امداد است. در این مدل، مبلغ تسهیلات می‌تواند مستقیم به پیمانکار پرداخت شود و خود نیروگاه به‌عنوان وثیقه در نظر گرفته شود.

درآمد نیروگاه خورشیدی چگونه محاسبه می‌شود؟

درآمد نیروگاه خورشیدی به مقدار برق تولیدشده و قیمت فروش آن بستگی دارد. یکی از مسیرهای فروش برق تجدیدپذیر، تابلوی سبز بورس انرژی است. بر اساس گزارش منتشرشده در فروردین ۱۴۰۵، در سال ۱۴۰۴ حدود ۱.۴۲۵ میلیارد کیلووات‌ساعت برق سبز در بورس انرژی معامله شد و ارزش معاملات به ۸٬۲۸۶ میلیارد تومان رسید. متوسط قیمت معاملات نیز ۵۸٬۱۶۲ ریال به ازای هر کیلووات‌ساعت اعلام شده است.

این عدد می‌تواند یک داده مرجع برای بررسی درآمد نیروگاه باشد؛ اما نباید آن را به‌عنوان نرخ ثابت فروش برق برای تمام پروژه‌ها در نظر گرفت، زیرا قیمت برق در بورس انرژی بر اساس شرایط بازار و معاملات دوره‌ای تعیین می‌شود.

برای مثال، اگر تولید واقعی یک نیروگاه در یک دوره مشخص محاسبه شود، می‌توان با در نظر گرفتن قیمت فروش همان دوره، درآمد ناخالص را برآورد کرد. سپس هزینه‌های بهره‌برداری، نگهداری، بیمه، هزینه‌های مالی و سایر مخارج از درآمد کسر می‌شوند تا سود پروژه مشخص شود.

بنابراین برای محاسبه سود نیروگاه خورشیدی در سال ۱۴۰۵، استفاده از یک عدد ثابت برای همه پروژه‌ها منطقی نیست و باید ظرفیت، تولید واقعی، مدل فروش برق و هزینه‌های همان پروژه در مدل مالی وارد شود.

تجهیزات مورد نیاز برای احداث نیروگاه خورشیدی

در یک نیروگاه خورشیدی فتوولتائیک، تولید برق از تابش خورشید با مجموعه‌ای از تجهیزات الکتریکی و مکانیکی انجام می‌شود. انتخاب این تجهیزات فقط بر اساس قیمت خرید نیست؛ ظرفیت نیروگاه، شرایط اقلیمی محل، میزان تابش، نحوه اتصال به شبکه و طراحی الکتریکی مستقیماً روی انتخاب تجهیزات اثر می‌گذارند.

در واقع، برای برآورد هزینه احداث نیروگاه خورشیدی باید مجموعه تجهیزات اصلی، تجهیزات جانبی، عملیات نصب، کابل‌کشی، تجهیزات حفاظتی و هزینه‌های مربوط به اتصال به شبکه را در نظر گرفت.

تجهیزات نیروگاه خورشیدی متصل به شبکه

در نیروگاه خورشیدی متصل به شبکه، برق تولیدشده توسط پنل‌های فتوولتائیک ابتدا به صورت جریان مستقیم (DC) تولید و سپس توسط اینورتر به جریان متناوب (AC) تبدیل می‌شود. برق خروجی پس از عبور از تجهیزات حفاظتی، اندازه‌گیری و در صورت نیاز ترانسفورماتور، به شبکه برق منتقل می‌شود.

مهم‌ترین تجهیزات مورد استفاده در این نوع نیروگاه عبارت‌اند از پنل‌های خورشیدی، اینورتر متصل به شبکه، سازه نگهدارنده، تابلوهای DC و AC، کابل‌ها و اتصالات، تجهیزات حفاظتی، سیستم ارت، ترانسفورماتور، تجهیزات اندازه‌گیری و سیستم پایش. مشخصات و تعداد این تجهیزات بر اساس ظرفیت نیروگاه و شرایط محل تعیین می‌شود.

پنل‌های خورشیدی

پنل یا ماژول فتوولتائیک وظیفه تبدیل تابش خورشید به جریان مستقیم DC را بر عهده دارد. تعداد پنل‌های مورد نیاز به ظرفیت هدف نیروگاه و توان نامی هر ماژول بستگی دارد.

در انتخاب پنل، عواملی مانند توان خروجی، راندمان، ضریب دمایی، ولتاژ مدار باز، جریان اتصال کوتاه، ابعاد و افت عملکرد در شرایط واقعی باید مورد توجه قرار گیرد. بنابراین تعداد پنل‌ها به تنهایی معیار مناسبی برای ارزیابی ظرفیت تولید نیروگاه نیست و طراحی آرایه فتوولتائیک باید متناسب با شرایط محل انجام شود.

سازه و سیستم نصب پنل‌ها

پنل‌های خورشیدی روی سازه‌های فلزی مخصوص نصب می‌شوند. این سازه باید متناسب با وزن پنل‌ها، سرعت باد، شرایط زمین، زاویه نصب و آرایش ردیف‌ها طراحی شود.

فاصله بین ردیف‌های پنل نیز اهمیت دارد؛ زیرا فاصله نامناسب می‌تواند باعث سایه‌اندازی و کاهش تولید برق شود. شرایط زمین و روش اجرای فونداسیون نیز در انتخاب نوع سازه و هزینه‌های اجرایی پروژه تأثیرگذار است.

تجهیزات الکتریکی و حفاظتی

کابل‌های DC و AC، تابلوهای برق، کلیدها، فیوزها، تجهیزات حفاظت در برابر اضافه‌جریان و اضافه‌ولتاژ و سایر تجهیزات حفاظتی، بخش مهمی از سیستم الکتریکی نیروگاه را تشکیل می‌دهند.

این تجهیزات علاوه بر انتقال و توزیع برق، برای افزایش ایمنی و حفاظت از پنل‌ها، اینورترها و سایر تجهیزات در برابر خطاهای الکتریکی مورد استفاده قرار می‌گیرند. سیم‌کشی، اتصال زمین، تابلوها، حفاظت و الزامات ایمنی نیز در دستورالعمل‌های فنی مربوط به سامانه‌های فتوولتائیک مورد توجه قرار گرفته‌اند.

سیستم ارت و حفاظت در برابر صاعقه

سیستم ارت برای ایجاد مسیر مناسب تخلیه جریان‌های ناخواسته و کاهش خطرات ناشی از خطاهای الکتریکی استفاده می‌شود. بسته به طراحی نیروگاه و شرایط محل، تجهیزات حفاظت در برابر صاعقه و اضافه‌ولتاژ نیز در نظر گرفته می‌شوند.

طراحی صحیح این بخش برای حفاظت از تجهیزات و افزایش ایمنی نیروگاه اهمیت دارد و باید متناسب با ساختار الکتریکی و شرایط محیطی پروژه انجام شود.

ترانسفورماتور و تجهیزات اتصال به شبکه

در نیروگاه‌های با ظرفیت بالاتر، برق خروجی اینورترها پس از جمع‌آوری، از طریق ترانسفورماتور به سطح ولتاژ مناسب برای اتصال به شبکه منتقل می‌شود. سایر تجهیزات مورد نیاز برای اتصال نیز بر اساس مشخصات شبکه و نقطه اتصال تعیین می‌شوند.

در این بخش، فاصله نیروگاه تا نقطه اتصال، سطح ولتاژ شبکه و ظرفیت قابل پذیرش شبکه اهمیت زیادی دارد. این عوامل باید پیش از نهایی کردن طراحی و برآورد سرمایه‌گذاری بررسی شوند؛ زیرا هزینه ایجاد زیرساخت اتصال می‌تواند بر اقتصاد پروژه اثر قابل توجهی داشته باشد.

تجهیزات اندازه‌گیری و پایش

تجهیزات اندازه‌گیری برای ثبت میزان برق تولیدی و اندازه‌گیری پارامترهای الکتریکی نیروگاه مورد استفاده قرار می‌گیرند. کنتور انرژی و تجهیزات اندازه‌گیری مرتبط با اتصال به شبکه از اجزای مهم این بخش هستند.

همچنین سیستم مانیتورینگ می‌تواند اطلاعاتی مانند میزان تولید برق، وضعیت اینورترها و خطاهای احتمالی تجهیزات را ثبت و در اختیار بهره‌بردار قرار دهد. این اطلاعات برای کنترل عملکرد نیروگاه و شناسایی سریع مشکلات فنی کاربرد دارد.

اینورتر خورشیدی

اینورتر یکی از اصلی‌ترین تجهیزات نیروگاه است و برق DC تولیدشده توسط پنل‌ها را به برق متناوب AC تبدیل می‌کند تا امکان استفاده یا تزریق آن به شبکه فراهم شود.

در نیروگاه‌های متصل به شبکه، مشخصات اینورتر از نظر محدوده ولتاژ DC، توان خروجی، راندمان، تعداد ورودی‌های MPPT و الزامات حفاظتی اهمیت زیادی دارد. دستورالعمل فنی ساتبا نیز برای سامانه‌های فتوولتائیک، مشخصات فنی اینورتر، سیم‌کشی، اتصال زمین، تابلوها، حفاظت‌ها و اتصال به شبکه را مورد توجه قرار داده است.

نکته سرمایه‌گذاری: در برآورد هزینه احداث نیروگاه خورشیدی نباید فقط قیمت پنل و اینورتر محاسبه شود. تجهیزات جانبی، سازه، عملیات عمرانی، کابل‌کشی، حفاظت، اتصال به شبکه، نصب و راه‌اندازی نیز باید در سرمایه‌گذاری ثابت پروژه لحاظ شوند.تجهیزات اصلی مورد نیاز برای احداث نیروگاه خورشیدی

در یک نیروگاه خورشیدی فتوولتائیک، تولید برق از تابش خورشید با مجموعه‌ای از تجهیزات الکتریکی و مکانیکی انجام می‌شود. انتخاب این تجهیزات فقط بر اساس قیمت خرید نیست؛ ظرفیت نیروگاه، شرایط اقلیمی محل، سطح تابش، نحوه اتصال به شبکه و طراحی الکتریکی مستقیماً روی انتخاب تجهیزات اثر می‌گذارند.

ظرفیت مناسب برای احداث نیروگاه خورشیدی چقدر است؟

انتخاب ظرفیت مناسب در احداث نیروگاه خورشیدی باید بر اساس شرایط واقعی پروژه انجام شود. ظرفیت نیروگاه از چند کیلووات برای پروژه‌های کوچک تا چندین مگاوات برای نیروگاه‌های بزرگ متغیر است و عواملی مانند زمین در دسترس، ظرفیت شبکه، میزان سرمایه‌گذاری و روش فروش برق در انتخاب آن نقش دارند.

آمار ساتبا در مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد از مجموع ۵٬۹۰۰ مگاوات ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر و پاکِ به بهره‌برداری رسیده، ۴٬۸۳۹٫۳۱ مگاوات مربوط به نیروگاه‌های خورشیدی بوده است. به این ترتیب، خورشیدی با فاصله قابل توجه، بخش اصلی ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر و پاک کشور را تشکیل می‌دهد.

در همین آمار، استان مرکزی با ۹۵۸٫۰۷ مگاوات ظرفیت خورشیدی در رتبه بالایی قرار دارد. پس از آن استان‌های یزد با ۵۵۵٫۸۹ مگاوات، اصفهان با ۵۶۰٫۵۳ مگاوات و کرمان با ۳۳۵٫۹۲ مگاوات از ظرفیت‌های بالای خورشیدی برخوردار هستند. این تفاوت استانی نشان می‌دهد انتخاب محل پروژه را نمی‌توان جدا از وضعیت توسعه نیروگاه‌ها و زیرساخت برق منطقه بررسی کرد.

بنابراین در طرح احداث نیروگاه خورشیدی، بهتر است ظرفیت پروژه بعد از بررسی زمین، شبکه و منابع مالی تعیین شود. در این مرحله، محاسبه هزینه احداث نیروگاه خورشیدی برای چند ظرفیت مختلف می‌تواند مشخص کند کدام گزینه از نظر میزان سرمایه‌گذاری، تولید برق و بازگشت سرمایه برای پروژه مناسب‌تر است.

 هزینه احداث نیروگاه خورشیدی 

هزینه هر کیلووات نیروگاه خورشیدی فقط شامل پنل نیست. در یک پروژه استاندارد، تجهیزات الکتریکی، سازه، عملیات عمرانی، کابل‌کشی، اینورتر، تابلو، سیستم مانیتورینگ، حفاظت، نصب، تست و اتصال به شبکه نیز سهم مهمی از سرمایه‌گذاری دارند.

مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر هزینه نهایی عبارت‌اند از:

نوع نیروگاه و هدف پروژه

نیروگاه آنگرید برای فروش برق یا کاهش مصرف، معمولاً بدون باتری طراحی می‌شود. نیروگاه هیبریدی یا آفگرید به باتری و تجهیزات مدیریت انرژی نیاز دارد و هزینه بالاتری خواهد داشت.

فاصله تا نقطه اتصال شبکه

اگر زمین یا محل نصب فاصله زیادی از شبکه داشته باشد، هزینه کابل‌کشی، احداث خط، تجهیزات حفاظتی و گاهی پست اختصاصی افزایش پیدا می‌کند. در پروژه‌های مگاواتی، این موضوع می‌تواند بخش مهمی از بودجه را مصرف کند.

شرایط خاک و عملیات عمرانی

زمین‌های شیب‌دار، سنگی، شور، باتلاقی یا دارای خاک نامناسب، هزینه تسطیح، طراحی فونداسیون و اجرای سازه را افزایش می‌دهند. پیش از خرید زمین، بررسی توپوگرافی و آزمایش خاک ضروری است.

بار باد و برف

در مناطق بادخیز یا سردسیر، استراکچر باید با طراحی مقاوم‌تر اجرا شود. افزایش وزن فولاد، نوع فونداسیون و الزامات سازه‌ای می‌تواند قیمت پروژه را تغییر دهد.

کیفیت پنل، اینورتر و استراکچر

تجهیزات ارزان‌تر لزوماً اقتصادی‌تر نیستند. انتخاب پنل با کیفیت پایین، اینورتر فاقد خدمات معتبر یا سازه ضعیف، ممکن است موجب افت تولید، افزایش توقف نیروگاه و هزینه‌های تعمیرات شود.

هزینه‌های حقوقی و اداری

مجوزها، مطالعات، طراحی، بیمه، قراردادهای اجرایی، هزینه‌های اتصال و الزامات محلی باید از ابتدا در مدل مالی پروژه دیده شوند.

آنگرید، آفگرید یا هیبریدی؛ کدام سیستم مناسب‌تر است؟

مقایسه هزینه نیروگاه خورشیدی زمانی معتبر است که نوع سیستم مشخص شده باشد. سیستم متصل به شبکه، منفصل از شبکه و هیبریدی اهداف و ساختار هزینه متفاوتی دارند.

نیروگاه متصل به شبکه یا آنگرید

نیروگاه آنگرید برای فروش برق به شبکه یا جبران بخشی از مصرف برق طراحی می‌شود. این مدل معمولاً باتری ندارد و مبنای هزینه‌های اعلام‌شده در جدول این مقاله است.

نکته مهم این است که نیروگاه آنگرید در زمان قطع برق شبکه، معمولاً برق مصرف‌کننده را تأمین نمی‌کند. این خاموشی به دلیل عملکرد حفاظتی اینورتر و جلوگیری از برق‌دار شدن ناخواسته شبکه در زمان تعمیرات است.

نیروگاه منفصل از شبکه یا آفگرید

نیروگاه آفگرید مناسب مکان‌هایی است که به شبکه برق دسترسی ندارند؛ مانند برخی باغ‌ها، دامداری‌ها، اقامتگاه‌های دورافتاده یا سایت‌های مخابراتی.

در این مدل، باتری برای ذخیره برق ضروری است. هزینه پروژه فقط به ظرفیت پنل وابسته نیست و باید توان مصرفی، ساعات مصرف، تعداد روزهای پشتیبانی، عمق دشارژ و عمر چرخه‌ای باتری نیز محاسبه شود.

نیروگاه هیبریدی

سیستم هیبریدی ترکیبی از پنل خورشیدی، شبکه برق و باتری است. این مدل برای ساختمان‌ها، مراکز حساس، واحدهای صنعتی و مکان‌هایی که به برق پشتیبان نیاز دارند، کاربرد دارد.

هزینه سیستم هیبریدی از آنگرید بیشتر است؛ زیرا علاوه بر پنل و اینورتر، باید ذخیره‌ساز انرژی، سیستم کنترل و تجهیزات کار در حالت جزیره‌ای نیز انتخاب و اجرا شود.

آیا احداث نیروگاه خورشیدی سودآور است؟

سودآوری نیروگاه خورشیدی به ظرفیت، تابش منطقه، نرخ قرارداد فروش برق، افت تولید سالانه، هزینه نگهداری، شیوه تأمین مالی، نرخ ارز، هزینه اتصال و کیفیت تجهیزات وابسته است.

برای نمونه، اگر یک نیروگاه ۵ کیلوواتی به‌طور میانگین روزانه ۲۵ کیلووات‌ساعت برق تولید کند، تولید ماهانه آن در یک ماه ۳۰ روزه حدود ۷۵۰ کیلووات‌ساعت خواهد بود.

اگر نرخ خرید برق در یک قرارداد فرضی ۳۸۰۰ تومان برای هر کیلووات‌ساعت باشد، درآمد ناخالص ماهانه به‌صورت تقریبی برابر است با ۲ میلیون و ۸۵۰ هزار تومان.

این مثال صرفاً یک محاسبه ساده آموزشی است. میزان تابش، سایه، دمای محیط، جهت و زاویه نصب، آلودگی پنل‌ها، محدودیت شبکه، افت راندمان تجهیزات و نرخ قرارداد واقعی می‌توانند درآمد را تغییر دهند.

به همین دلیل، برای هر پروژه باید مدل مالی اختصاصی تهیه شود و هزینه سرمایه‌گذاری، هزینه‌های بهره‌برداری، مالیات، بیمه، تعمیرات و اقساط وام در آن لحاظ شود.

نیروگاه خورشیدی حرارتی چیست و چه تفاوتی با فتوولتائیک دارد؟

بخش بزرگی از نیروگاه‌های کوچک و متوسط خورشیدی در ایران از فناوری فتوولتائیک استفاده می‌کنند. در این فناوری، پنل خورشیدی نور را مستقیماً به برق تبدیل می‌کند.

نیروگاه خورشیدی حرارتی مسیر متفاوتی دارد. در این روش، نور خورشید با آینه‌ها یا کلکتورها متمرکز می‌شود تا حرارت تولید کند. سپس این حرارت برای گرم کردن سیال، تولید بخار و چرخاندن توربین و ژنراتور به کار می‌رود.

نیروگاه هلیوستات یا برج خورشیدی

در این مدل، تعداد زیادی آینه مسطح نور خورشید را به یک گیرنده در بالای برج منعکس می‌کنند. حرارت ایجادشده به سیال منتقل می‌شود و در ادامه، بخار مورد نیاز توربین را تولید می‌کند.

نیروگاه سهموی خطی

در سیستم سهموی خطی، آینه‌های مقعر و طولانی نور را روی لوله جاذب متمرکز می‌کنند. سیال داخل لوله گرم شده و از طریق مبدل حرارتی، امکان تولید بخار و برق را فراهم می‌سازد.

نیروگاه دودکش خورشیدی

این نیروگاه از اصل گرم شدن هوا استفاده می‌کند. هوای گرم‌شده زیر سقف شیشه‌ای به سمت یک برج بلند حرکت می‌کند و در مسیر خود توربین‌های نصب‌شده را به چرخش درمی‌آورد.

نیروگاه بشقابی استرلینگ

در این فناوری، یک دیش سهموی نور را در نقطه کانونی متمرکز می‌کند. گرمای ایجادشده موتور استرلینگ را به حرکت درمی‌آورد و ژنراتور متصل به آن برق تولید می‌کند.

کلکتورهای فرزنل

در نیروگاه فرزنل، آینه‌های تخت نور را به سمت لوله جاذب هدایت می‌کنند. سیال داخل لوله می‌تواند آب یا روغن باشد و حرارت آن برای تولید بخار و برق استفاده شود.

نیروگاه‌های حرارتی معمولاً به تابش مستقیم خورشید، مقیاس بزرگ، زیرساخت پیچیده‌تر و سرمایه‌گذاری سنگین‌تری نیاز دارند. به همین دلیل، برای نیروگاه‌های پشت‌بامی و پروژه‌های کوچک، فناوری فتوولتائیک گزینه رایج‌تری است.

سوالات متداول

آیا برای احداث نیروگاه خورشیدی مجوز لازم است؟

برای نیروگاه‌های متصل به شبکه، دریافت مجوزها و تأییدیه‌های فنی لازم است. مسیر درخواست در نیروگاه‌های کوچک انشعابی از سامانه مهرسان آغاز می‌شود. در نیروگاه‌های بزرگ‌تر، باید فرآیندهای ساتبا، شرکت برق و قرارداد خرید برق طبق ضوابط جاری پیگیری شود.

هزینه احداث نیروگاه خورشیدی ۵ کیلوواتی چقدر است؟

بر اساس برآورد بازار در ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، هزینه یک نیروگاه ۵ کیلوواتی متصل به شبکه حدود ۲۷۵ تا ۳۲۵ میلیون تومان است. این عدد ممکن است هزینه تقویت سقف، باتری، مالیات یا شرایط خاص سایت را شامل نشود.

برای نیروگاه خورشیدی ۱۰ کیلوواتی چقدر فضا لازم است؟

برای یک سیستم ۱۰ کیلوواتی معمولاً حدود ۸۰ تا ۱۰۰ مترمربع فضای مفید و بدون سایه لازم است. طراحی نهایی به نوع پنل، شیب سقف، فاصله ردیف‌ها و محدودیت‌های سازه‌ای بستگی دارد.

آیا نیروگاه آنگرید هنگام قطعی برق کار می‌کند؟

خیر. نیروگاه آنگرید معمولاً هنگام قطع شبکه سراسری خاموش می‌شود. اگر برق پشتیبان در زمان خاموشی نیاز دارید، باید از سیستم هیبریدی با باتری و قابلیت کار در حالت جزیره‌ای استفاده کنید.

وام نیروگاه خورشیدی بانک ملت چقدر است؟

طبق گزارش صدا و سیما در تیر ۱۴۰۵، برای نیروگاه‌های انشعابی تا ۱۰ کیلووات، سقف تسهیلات تا ۴۰۰ میلیون تومان با نرخ سود ۱۴ درصد و بازپرداخت ۶۰ ماه اعلام شده است. چون سقف و شرایط تسهیلات ممکن است تغییر کند، استعلام نهایی از سامانه مهرسان و بانک ملت ضروری است.

آیا همه افراد می‌توانند نیروگاه پشت‌بامی نصب کنند؟

افراد حقیقی و حقوقی، مالکان خانه‌های ویلایی، ساختمان‌های تجاری، واحدهای صنعتی، کشاورزان و نهادها در صورت داشتن فضای مناسب، امکان اتصال به شبکه و رعایت ضوابط مربوطه می‌توانند برای نصب نیروگاه اقدام کنند. در ساختمان‌های آپارتمانی، رضایت مالک یا مالکان و وضعیت فضای مشاع اهمیت دارد.

برای نیروگاه یک مگاواتی چقدر زمین لازم است؟

برای احداث یک نیروگاه یک مگاواتی، معمولاً حدود یک تا ۱.۵ هکتار زمین نیاز است. این عدد با توجه به طراحی سایت، شیب زمین، فاصله ردیف‌ها و تجهیزات اتصال ممکن است تغییر کند.

طول عمر پنل خورشیدی چقدر است؟

پنل‌های استاندارد معمولاً عمر عملکردی بلندمدت دارند و اغلب ضمانت توان چندده‌ساله برای آن‌ها ارائه می‌شود. با این حال، میزان تولید به مرور زمان کاهش پیدا می‌کند و اینورتر، تابلوها و تجهیزات الکتریکی نیز به سرویس و نگهداری نیاز دارند.

آیا قیمت پنل تنها هزینه مهم پروژه است؟

خیر. پنل فقط یکی از اجزای هزینه است. اینورتر، استراکچر، فونداسیون، کابل، تابلو، حفاظت، مانیتورینگ، نصب، اتصال شبکه، مطالعات، مجوزها، مالیات و هزینه‌های نگهداری نیز باید در بودجه دیده شوند.

آیا خرید تضمینی برق برای همه پروژه‌ها یکسان است؟

خیر. نوع قرارداد، ظرفیت پروژه، زمان انعقاد قرارداد، ضوابط جاری، مدل فروش برق و مقررات ساتبا می‌توانند در شرایط فروش برق اثر بگذارند. قبل از سرمایه‌گذاری، باید متن قرارداد و آخرین دستورالعمل رسمی بررسی شود.

چک لیست شاخص های کلیدی سرمایه گذاری – طرح احداث نیروگاه خورشیدی 3 مگاواتی

ظرفیت تولید سالیانه : ۶,۴۲۰,۴۷۴ کیلووات‌ساعت
مساحت زمین موردنیاز : ۴۵,۰۰۰ مترمربع
تعداد نیروی انسانی مستقیم : ۵ نفر
سرمایه‌گذاری ثابت : ۳۰۷ میلیارد تومان (1228 هزار دلار)
سرمایه‌گذاری گردش : 15 میلیارد تومان (60 هزار دلار)
ارزش تجهیزات اصلی : ۲۸۰ میلیارد تومان (1120 هزار دلار)
هزینه عملیاتی سالانه : حدود ۲۶ میلیارد تومان (104 هزار دلار)
کل سرمایه‌گذاری : حدود ۳۲۲ میلیارد تومان (1288 هزار دلار)
نرخ بازده داخلی (IRR) : ۳۱.۷ درصد
دوره بازگشت سرمایه : ۴.۱۲ سال
نقطه سر به سر عملیاتی : ۱۶ درصد
قیمت تمام‌شده تولید برق : ۴۱.۴۷۳ ریال به ازای هر کیلووات‌ساعت

جمع‌بندی تحلیلی 

احداث نیروگاه خورشیدی زمانی یک تصمیم اقتصادی قابل دفاع است که پیش از خرید تجهیزات، مدل فنی، محل پروژه، مسیر اتصال به شبکه، مجوزها، منبع تأمین مالی و درآمد واقعی آن بررسی شود.

برای پروژه‌های خانگی ۵ تا ۱۰ کیلوواتی، محدودیت اصلی معمولاً فضای بدون سایه، توان سازه سقف، شرایط اتصال و توان تأمین آورده نقدی است. در پروژه‌های صنعتی و مگاواتی، ریسک‌های اصلی به زمین، فاصله شبکه، پست اختصاصی، الزامات حقوقی، زمان دریافت مجوز و سرمایه در گردش مربوط می‌شود.

اعداد هزینه اعلام‌شده در این مقاله، برآورد بازار در تاریخ ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ هستند و قیمت قطعی محسوب نمی‌شوند. سرمایه‌گذار باید قبل از امضای قرارداد، حداقل سه استعلام اجرایی هم‌سطح دریافت کند و اقلام قرارداد را به‌صورت شفاف بررسی کند.

قرارداد اجرایی باید برند و مدل پنل، توان و مدل اینورتر، نوع سازه، مشخصات کابل، تابلوهای حفاظتی، سیستم مانیتورینگ، برنامه نصب، دوره گارانتی، خدمات پس از فروش، مسئولیت اخذ تأییدیه‌ها و شرایط تحویل نهایی را دقیق مشخص کند.

برای افزایش اعتبار تصمیم سرمایه‌گذاری، تهیه طرح توجیهی فنی و اقتصادی مستقل، بازدید از محل، بررسی سازه یا آزمایش خاک، ارزیابی اتصال شبکه و کنترل مقررات رسمی ساتبا ضروری است. هیچ عددی درباره درآمد، بازگشت سرمایه یا وام نباید بدون بررسی شرایط واقعی سایت و قراردادهای روز، قطعی تلقی شود.

منابع و لینک‌ها

مستندات مورد نیاز در طرح توجیهی نیروگاه خورشیدی

دانلود نرخ تضمینی از نیرو گاه های تجدید پذیر خورشییدی و بادی، زیست توده، برقابی، توربین انبساطی و بازیافت تلفات حرارتی

دانلود رایگان مستندات مورد نیاز در طرح توجیهی نیروگاه خورشیدی

دانلود نمونه قرارداد خرید تضمینی برق

کاربرگ معرفی متقاضی (فرم الف)

کاربرگ مخصوص شرکت

کاربرگ مخصوص شخص حقیقی

کاربرگ معرفی طرح (فرم ب)

کاربرگ کلیه نیروگاه های تجدیدپذیر غیر از برقابی کوچک

کاربرگ برقابی کوچک

فرم تعهد نامه درخواست پروانه احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر

تعهدنامه مخصوص شرکت

تعهدنامه مخصوص گروه مشارکت

مخصوص شخص حقیقی

پروانه‌های احداث نیروگاه خورشیدی فتو ولتاییک غیر دولتی و شخصی با طرح توجیهی ساخت نیروگاه خورشیدی

پروانه احداث گروه مشارکت

پروانه احداث شرکت

پروانه احداث شخص حقیقی

جمع‌بندی

احداث نیروگاه خورشیدی در سال ۱۴۰۵ همچنان یکی از گزینه‌های قابل بررسی برای سرمایه‌گذاری در بخش انرژی است؛ اما میزان سرمایه مورد نیاز، ظرفیت مناسب، هزینه زمین و تجهیزات، روش فروش برق، شرایط اتصال به شبکه و مدل تأمین مالی، مستقیماً بر سودآوری پروژه اثر می‌گذارند. بنابراین پیش از شروع اجرا، بررسی فنی و اقتصادی پروژه و برآورد دقیق هزینه‌ها و درآمدها اهمیت زیادی دارد.

مشاورین پارس رابین با تهیه مطالعات امکان‌سنجی و طرح توجیهی نیروگاه‌های خورشیدی، به سرمایه‌گذاران در ارزیابی هزینه احداث، میزان سرمایه‌گذاری، درآمد، جریان نقدی، بازگشت سرمایه و توجیه اقتصادی پروژه کمک می‌کنند. این مطالعات می‌تواند مبنایی برای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذار و همچنین پیگیری فرآیندهای تأمین مالی و اجرای پروژه باشد.

مذاکره فوری 3077 963 0915 📞

در صورت تمایل به تهیه طرح توجیهی یا مطالعات امکان‌سنجی اینجا کلیک نمایید و فرم درخواست را تکمیل فرمائید. کارشناسان ما در اسرع وقت با شما تماس می‌گیرند. شماره تلفن‌های 05632457004 و 05632457300 پاسخگو می‌باشند.

ثبت درخواست

رزومه شرکت مهندسین مشاور پارس رابین

ما بعنوان یک مشاور سرمایه‌گذاری می‌توانیم به همه کسب و کارهای قانونی و مشروع در مقیاس صنایع متوسط و بزرگ کمک کنیم. با این همه، در برخی از صنایع خاص ممکن است ما بهترین انتخاب نباشیم. ما خوشحال میشویم مشخصات پروژه شمارا بدانیم؛ در صورت عدم تناسب به صورت محرمانه به شما اعلام می‌کنیم.

دریافت رزومه شرکت

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد: