طرح راه اندازی آزمایشگاه مواد غذایی

آزمایشگاه مواد غذایی به عنوان یکی از قدیمی ترین وتخصصی‌ترین آزمایشگاه‌های اداره کل آزمایشگاه‌های مرجع کنترل غذا و داروست که عهده‌دار کنترل کیفیت مواد اولیه و فرآورده های غذایی و آشامیدنی است. این آزمایشگاه با بهره‌گیری از تکنیک‌های پیشرفته و متدهای معتبر و با استفاده از فنون پردازش اطلاعات، مواد غذایی و آشامیدنی را از نظر شناسایی تقلبات، وجود آلاینده‌ها، بقایای داروهای دامی، سموم کشاورزی و افزودنی‌ها بررسی و کنترل می‌کند. ارائه نتایج معتبر، شفافیت و قابلیت ردیابی از اهداف اصلی این آزمایشگاه است.
آزمایشگاه مواد غذایی علاوه بر انجام وظایف کنترلی در زمینه راه اندازی روش‌های آزمون ( تحقیق و توسعه)، آموزش، تهیه مستندات، بازرسی‌ها و ارزیابی شبکه آزمایشگاه‌های همکارومجاز و نیز هماهنگ سازی روش های آزمون فعالیت می‌کند. همچنین شرکت در اقدامات ملی و بین‌المللی و مشارکت در اجرای برنامه‌های پایش ملی و همکاری‌های بین بخشی در زمره فعالیت‌های این آزمایشگاه قرار دارد.

وظایف ‌اصلی آزمایشگاه مواد غذایی

.کلیه فعالیت‌های مرتبط با آزمون جهت ارزیابی کیفیت مواد غذایی و آشامیدنی در دامنه کنترل محصولات تراریخته، بررسی حلیت، کنترل آلاینده‌های صنعتی، مایکوتوکسین‌ها، بسته بندی، فلزات سنگین، آزمون‌های مرتبط با کنترل کیفیت روغن‌ها و چربی‌ها، شیر و فرآورده‌های لبنی، کنترل کیفیت غلات، بافت شناسی و شیمی پروتئین، آنالیز باقیمانده‌ها (آفت‌کش‌ها، آنتی بیوتیک‌ها، هورمون‌ها) بررسی رنگ‌ها، اسانس و عرقیات و کنترل فرآورده‌های فرآورده‌های میوه و سبزیجات و قندها.

تخصص کارکنان آزمایشگاه مواد غذایی

– دکترای تخصصی (Ph.D.) : سم شناسی، شیمی دارویی و شیمی تجزیه
– کارشناسی ارشد (MSc): سم شناسی، شیمی تجزیه، شیمی کاربردی و صنایع غذایی
– کارشناسی (BSc): علوم تغذیه و علوم غذایی

آنالیز شیمیایی و فیزیکی مواد غذایی

در آزمایشگاه مواد غذایی از روشهای کلاسیک (فیزیکی و شیمیایی) و روشهای دستگاهی جهت تجزیه مواد غذایی استفاده می شود. در روشهای کلاسیک اغلب از وسایل ساده آزمایشگاهی و بکارگیری واکنشهای مختلف استفاده می شود ولی در روشهای دستگاهی، تجهیزات مدرن آزمایشگاهی کاربرد دارند.

اندازه گیری رطوبت

آب قسمت عمده ای از ترکیبات مواد غذایی و خوراک دام وطیور را تشکیل می دهد. قسمتی از آب مواد غذایی به آسانی توسط فشار یا حرارت خارج می شود ولی قسمتی دیگر از آب محتوی که به صورت الصاق یا ترکیب در ماده غذایی موجود است به سختی خارج می شود که به آن “آب پیوسته” گویند. کارشناسان آزمایشگاه مواد غذایی اندازه گیری رطوبت ماده غذایی را به دو علت زیر توصیه می نمایند:
تشخیص خلوص ماده غذایی، در مواردی که به ماده غذایی آب اضافه شده و یا رطوبت آن بیش از حد مجاز است.تعیین قابلیت نگهداری ماده غذایی، چون رطوبت محیط را برای رشد میکروارگانیسم ها مساعد می کند.

تعیین خاکستر ماده غذایی

هرگاه ماده غذایی یا خوراک دام را بوسیله حرارت یا مواد شیمیایی اکسید کرده و بسوزانیم به طوریکه مواد آلی آن از بین رفته و تنها مواد معدنی آن باقی بماند، اصطلاحاً به آن خاکستر ماده غذایی می گویند. البته این خاکستر نمایانگر املاح ماده غذایی به طور کامل نیست، چون برخی از املاح معدنی ممکن است طی روند حرارت دیدن متصاعد شوند. خاکستر تولید شده اغلب شامل موادی مانند ‌سدیم، پتاسیم، منیزیم، منگنز، کلسیم، آهن، گوگرد، فسفر و کلر می باشد.

اندازه گیری چربی

چربی های موجود در ماده غذایی به دو صورت آزاد و باند به سایر ترکیبات وجود دارند. برای استخراج چربی روشهای مختلفی وجود دارد که در این روشها تمام مواد محلول در چربی مانند فسفولیپیدها، استرولها، اسیدهای چرب آزاد و کاروتنوئید ها هم اندازه گیری می شوند.

اندازه گیری اسیدهای چرب آزاد

فساد هیدرولیتیک چربی های مواد غذایی تحت اثر آنزیم لیپاز و در حضور آب انجام می گیرد و اسیدهای چرب اشباع و غیر اشباع را شامل می شود. آنزیم لیپاز می تواند منشاء میکروبی داشته و یا در خود ماده مورد نظر از قبل موجود باشد. در این فساد اسیدهای چرب از ترکیب گلیسریدی جدا می شود و به خصوص اسیدهای چرب 14C و کوتاهتر از آن می توانند باعث ایجاد طعم و بوی نامطبوع در فرآورده بشوند.

اندازه گیری پراکسید

اکسیداسیون یکی از روش های فساد مواد غذایی است و ماده حاصل در این روش پراکسید است که توسط عدد پراکسید سنجش می شود و بیشتر در اسیدهای چرب غیر اشباع رخ می دهد. به دلیل اهمیتی که اکسید اسیون چربی ها در ایجاد بدطعمی در مواد غذایی دارد، سنجش این فاکتور دارای اهمیت است. پراکسید یا هیدروپراکسید محصول اولیه اکسیداسیون چربی ها می‌باشد و هر چه چربی غیر اشباع تر باشد، آمادگی بیشتری برای اکسید شدن دارد. مقدار هیدروپراکسید تولید شده در ماده غذایی تا حد معینی قابل قبول بوده و بیش از آن بیانگر فساد ماده غذایی است.

شناسایی اسیدهای چرب

اسیدهای چرب تنوع بسیار زیادی دارند وبه همین دلیل سبب شده است تا چربیهای فراوانی با خصوصیات کاملا متفاوت بوجود آیند. با تعیین نوع اسیدهای چرب یک ترکیب غذایی می توان به منبع اسیدهای چرب آن و همچنین تقلبات احتمالی صورت گرفته پی برد. یکی از روشهای دقیق و سریع شناسایی اسیدهای چرب روش GLC) Gas Liquid Chromatograph)‌ است.

اندازه گیری سدیم و پتاسیم، کلسیم و فسفر

مقدار مواد معدنی در مواد غذایی و خوراک دام را می توان به روشهای مختلف شیمیایی و دستگاهی اندازه گیری نمود. نور سنجی شعله ای (Flame Photometry) روشی است که می توان تعداد محدودی از عناصر با این روش اندازه گیری نمود و , حداکثر شامل 4 عنصر سدیم، پتاسیم، کلسیم و لیتیوم می باشد.
روش مهمتر دیگری بنام طیف سنجی جذب اتمی (Atomic Absorption Spectrophtometry) وجود دارد که نسبتاً دقیق و ساده بوده و برای اندازه گیری مقادیر ناچیز فلزات مختلف به اندازه کافی حساس می باشد.

اندازه گیری پروتئین

پروتئینهای پلیمری از اسیدهای آمینه هستند که به دلیل ساختمان و ترکیب شیمیایی خاص خود نقش مهمی در ایجاد خصوصیات فیزیکی و بافتی مناسب و لازم در مواد غذایی ایفا می کنند. این ترکیبات همچنین از نظر ایجاد طعم و عطر در غذا حائز اهمیت می باشند.
روشهای مختلفی برای سنجش پروتئین ماده غذایی وجود دارد که با توجه به نوع نمونه ،‌سرعت عمل اندازه گیری و تعداد نمونه، می توان هر یک را به کار برد. روش ماکروکلدال در مقایسه با سایر روشها ساده تر و دقیق تر بوده و به عنوان یک روش استاندارد مورد قبول است

جستجوی مایکوتوکسین ها در مواد غذایی

سموم تولید شده توسط قارچ ها، بنام مایکوتوکسین (Mycotoxin)‌ شناخته می شوند و بر اساس یک توافق عمومی این نام معمولاً محدود به قارچ‌های موجود در مواد غذایی و خوراک حیوانات می‌شود. در حال حاضر بخوبی ثابت شده است که مایکوتوکسین ها مسئول بسیاری از همه گیری‌ها در جوامع انسانی و دامی می‌باشند.انواع قارچ‌های موجود در مواد غذایی انسان و نیز خوراک دام و طیور عمدتاً شامل سه جنس آسپرژیلوس(Aspergillus) فوزاریوم(Fusarium) و پنی‌سیلیوم(Penicillium) است. این قارچ ها سمومی همانند آفلاتوکسین، اکراتوکسین، فوزاریوتوکسین ها و غیره را تولید می کنند.

تعیین باقی مانده دارویی در مواد غذایی

باقی مانده دارویی در مواد غذایی با منشاء دامی یکی از مهمترین ملاحظات برای مصرف کنندگان است. این مواد با تجمع در بدن انسان موجب تحریکات آلرژیک ، مسمومیت ، موتاسیون ، ناقص الخلقه زایی و نیز موجب سرطان شده و بدینوسیله سلامت انسان را تهدید می نمایند. همچنین دلایلی وجود دارد که انتقال باقی مانده آنتی بیوتیکها از طریق غذا به انسان ممکن است محیط بیولوژیکی ایجاد نماید که ظهور سویه های جدید میکروبی در داخل بدن میزبان را تسهیل کند.

اندازه گیری هیستامین در مواد غذایی

هیستامین یک ماده طبیعی است که به وسیله بدن موجودات زنده تولید شده و همچنین در بسیاری از غذا ها موجود می باشد. در بدن هیستامین بر اثر استرس و عوامل ایجاد کننده آلرژی ایجاد شده و موجب واکنش های گوناگون در افراد و موجودات مختلف می شود.هیستامین به عنوان یکی از مهمترین آمین های بیوژنیک نیز شناخته می شود. انسان و دام و طیور در صورت خوردن غذاهای حاوی سطوح بالای هیستامین مانند ماهی، کنسرو ماهی و یا پودر ماهی دچار مسمومیت می‌شوند. افزایش سطوح هیستامین در این نوع مواد غذایی معمولاً بعنوان یک شاخص فساد تلقی شده و در اثر فعالیت باکتری ها ایجاد می شود.

کنترل میکروبی و کیفی مواد غذایی جهت صادرات و واردات

تمامی مواد غذایی که از ایران صادر و یا به کشور وارد می شوند می باید گواهی نامه صادراتی مطابق با قوانین سازمان دامپزشکی کشور و معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی ایران داشته باشند.
این قوانین شامل تائید ات آزمایشگاهی مبنی بر سلامتی و ایمن بودن مواد غذایی برای مصرف کنندگان می‌باشد. همچنین اطلاعات لازم جهت درج بر روی بر چسب مواد غذایی و رعایت تمهیدات لازم جهت ممانعت از هر گونه کاهش کیفیت در ماده غذایی از دیگر اقداماتی است که می‌باید توسط آزمایشگاه معتبر و مورد تأئید وزارت بهداشت و سازمان پزشکی کشور به انجام برسند.

ظوابط تاسیس آزمایشگاه مواد غذایی

هر آزمایشگاه كنترل نسبت به وسعت كار و ظرفیت پذیرش و باتوجه به امكانات و تجهیزات خود و نوع تخصص و صلاحیت علمی و عملی می تواند یك یا چند بخش آزمایشگاهی بشرح زیر دایر نماید :
۱) آزمایشگاه شیمی مواد غذائی
۲) آزمایشگاه شیمی مواد آرایشی و بهداشتی
۳) آزمایشگاه میكروبشناسی مواد غذائی ، آرایشی و بهداشتی
۴) آزمایشگاه سم شناسی مواد غذائی ، آرایشی و بهداشتی
۵) آزمایشگاه ظروف و بسته بندی مواد غذائی ، آرایشی و بهداشتی
۱) فصل ۱- نحوه صدور پروانه بهره برداری آزمایشگاههای كنترل
ماده ۱:به منظوربررسی درخواست وشرایط لازم و امتیازات متقاضیان ، كمیته ای متشكل از افراد زیر در اداره كل آزمایشگاههای كنترل غذا ودارو تشكیل می گردد. این كمیته نتیجه را جهت تائید و صدور پروانه به كمیته فنی موضوع این آئین نامه ارجاع خواهند داد.
۱) مدیركل آزمایشگاههای كنترل غذا ودارو یا نماینده مطلع و تام الاختیار او
۲) سرپرست آزمایشگاههای بخش غذا اداره كل آزمایشگاههای كنترل غذا ودارو
۳) مسئول بخش (های) مرتبط با درخواست مورد بررسی از اداره كل آزمایشگاههای كنترل غذا و دارو
۴) مسئول آزمایشگاه كنترل غذا دانشگاه علوم پزشكی محل فعالیت متقاضی
ـ تبصره – مسئول آزمایشگاه كنترل غذا دانشگاه علوم پزشكی مربوطه طبق پروتكل اعلام شده از طرف اداره كل آزمایشگاههای كنترل دارو و غذا مسئولیت بررسی وضعیت ساختمان و امكانات و تجهیزات آزمایشگاهی متقاضی و ارائه نتیجه بررسی به صورت مكتوب به كمیته را بر عهده دارد. در صورت لزوم نماینده ای نیز از طرف اداره كل آزمایشگاههای كنترل غذا و دارو جهت بازدید اعزام خواهد شد.
ماده ۲:به منظور بررسی و تائید نظریه كمیته اداره كل آزمایشگاههای كنترل غذا و دارو ، كمیته فنی مركب از افراد زیر تشكیل می گردد :
۱) معاونت غذا ودارو وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی یا نماینده تام الاختیار ایشان بعنوان رئیس كمیته
۲) مدیركل آزمایشگاههای كنترل غذا ودارو وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی
۳) مدیركل اداره نظارت برمواد غذائی ، آرایشی و بهداشتی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی
۴) یك نفر از اساتید واجد شرایط دانشگاههای كشور با معرفی معاونت غذا ودارو
۵) یك نفر كارشناس به پیشنهاد مدیركل آزمایشگاههای كنترل غذا ودارو بعنوان دبیركمیته فنی
ـ تبصره ۱-احكام افراد كمیته فنی توسط وزیر بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی و به مدت ۴ سال صادر خواهد شد.
ـ تبصره ۲- پروانه بهره برداری بعد از تائید كمیته فنی با امضاء مدیركل آزمایشگاههای كنترل غذا ودارو صادر می گردد.
ـ تبصره ۳- تصمیم گیری در موارد پیش بینی نشده در این آئین نامه بر عهده كمیته فنی است.
۲) فصل ۲- شرایط متقاضیان پروانه بهره برداری :
ماده ۱ :متقاضیان پروانه بهره برداری موضوع این ضابطه باید واجد شرایط عمومی واختصاصی به شرح زیرباشند :
الف ) شرایط عمومی:
۱) تابعیت ایران
۲) عدم سوء پیشینه كیفری
۳) داشتن كارت پایان خدمت یا معافیت
ب ) شرایط اختصاصی :
۱) دارا بودن مدرك تحصیلی معتبر دریكی از رشته های ذكر شده ذیل :
۱-۱ـ جهت تاسیس آزمایشگاه شیمی مواد غذائی :
Ph.D.، دكترا یافوق لیسانس در یكی از رشته های شیمی مواد غذائی ، بهداشت و كنترل مواد غذائی ، صنایع غذائی ، علوم تغذیه یا داروسازی ، دامپزشكی ، شیمی و رشته های جدید مشابهی كه دارای یكی از گرایش های فوق باشند.
۱-) جهت آزمایشگاههای سم شناسی مواد غذائی ، آرایشی و بهداشتی :
Ph.D.، دكترا یا فوق لیسانس در یكی از رشته های سم شناسی ، داروسازی و شیمی
۱-۵ ) جهت تاسیس آزمایشگاههای ظروف و بسته بندی مواد غذائی ، آرایشی و بهداشتی :
Ph.D.، دكترا یا فوق لیسانس دریكی از رشته های شیمی، متالوژی، پلیمر و صنایع غذائی
ـ تبصره ۱- افراد دارای مدرك دكترا داروسازی یا دامپزشكی یا فوق لیسانس صنایع غذائی می توانند درخواست تاسیس آزمایشگاه كنترل دارای تمام بخش های فوق را داشته باشد. در هر حال چنانچه متقاضی بخواهد بیش از یك نوع آزمایشگاه راه اندازی نماید باید برای هر آزمایشگاه نیروی متخصص متناسب را معرفی نماید.
ـ تبصره ۲- تصمیم گیری در مورد درخواست افراد با سایر مدارك تحصیلی كه دراین ماده ذكر نشده است به عهده كمیته فنی است .
۲) داشتن حداقل ۳ سال فعالیت مفید در زمینه آزمایشگاههای كنترل فرآورده های غذائی و آرایشی و بهداشتی.
ـ تبصره ۱- متقاضی نباید كارمند شاغل معاونت غذا و دارو و یا واحدهای تابعه آن و یا سایر واحد های نظارتی بر فرآورده های غذائی و آرایشی و بهداشتی در سایر معاونت های وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكی باشد.
۳) فصل ۳- شرایط و نحوه صدور پروانه بهره برداری
ماده ۱ :فرم تقاضای صدور پروانه بهره برداری بایستی پس از تكمیل به همراه مدارك لازم از طریق دانشگاه علوم پزشكی مربوطه به اداره كل آزمایشگاههای كنترل غذا ودارو ارسال گردد.
ـ تبصره ۱ – متقاضیان تاسیس آزمایشگاه كنترل در استان تهران لازم است مستقیما به اداره كل آزمایشگاههای كنترل غذا ودارو مراجعه نمایند.
ـ تبصره ۲ – متقاضیان حقوقی باید بصورت كتبی فردی را به عنوان مسئول آزمایشگاه معرفی و ایشان ضمن تكمیل فرم های مربوطه در مقابل موارد مذكور در این آئین نامه مسئول خواهد بود.
ماده۲ :متقاضیان موظفند حداكثر یكسال بعد از اخذ مجوز نسبت به راه اندازی آزمایشگاه كنترل مربوطه اقدام نمایند.
ـ تبصره ۱ – مجوزهای صادره بنام افراد حقیقی یا حقوقی قابل انتقال نمی باشند و حداكثر یك سال بعد از صدور در صورت عدم راه اندازی آزمایشگاه باطل خواهند شد.
ـ تبصره ۲- كمیته فنی با توجه به تخلفات احتمالی از سوی آزمایشگاه كنترل در صورت صلاحدید می تواند پروانه صادره را در هر زمان باطل نماید.
ماده۳ :به متقاضیان بیش از یك پروانه بهره برداری داده نمی شود.
ماده ۴:تعطیل موقت آزمایشگاه با اطلاع و موافقت قبلی اداره كل آزمایشگاه كنترل دارو وغذا وحداكثر تا ۶ ماه مجاز است و درصورت عدم رعایت این ماده و با تایید كمیته فنی نسبت به ابطال پروانه آزمایشگاه تعطیل شده اقدام و باتوجه به نیاز منطقه مجوز تاسیس آزمایشگاه دیگری برای متقاضی واجد شرایط جدید صادر خواهد شد.
ماده ۵:درخواست انتقال آزمایشگاههای دایر در هراستان به استان دیگر منوط به موافقت مراجع ذیصلاح وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی در دو استان و تصویب كمیته فنی می باشد.
ماده ۶:تعداد آزمایشگاههای مورد نیاز در هراستان و یا هرمنطقه به پیشنهاد دانشگاه علوم پزشكی مربوطه و توسط كمیته فنی تعیین خواهد شد.

مسئول آزمایشگاه كنترل وظایفی به شرح ذیل به عهده دارد :

۱) سرپرستی كلیه امور فنی و تخصصی آزمایشگاهی
۲) حضور فعال در آزمایشگاه در ساعات انجام امور فنی در آزمایشگاه و امضاء اوراق پاسخ آزمایشات با درنظر گرفتن كلیه شرایط علمی وفنی
۳) كنترل و مراقبت وضعیت بهداشتی، ساختمانی، مواد شیمیائی، تجهیزات و لوازم آزمایشگاهی و تطبیق آن با استانداردهای مربوطه
۴) كنترل ونظارت برحسن اجرای ضوابط و مقررات و تعرفه های قانونی مصوب وزارت بهداشت . درمان و آموزش پزشكی
۵) نظارت بركیفیت عملكرد كاركنان فنی و جمع آوری اطلاعات و آمار و تهیه گزارش جهت ارائه به مراجع ذیربط و چگونگی تحویل نمونه به آزمایشگاه و ارسال پاسخ آزمایشات
۶) رسیدگی به شكایات و پاسخگوئی به مراجع ذیربط در رابطه با فعالیت های فنی و بهداشتی آزمایشگاه
۷۰ ارائه گزارش های منظم درمورد نتایج حاصل از آزمایشات انجام شده به آزمایشگاه كنترل غذا دانشگاه علوم پزشكی مربوطه
۵) فصل ۵- شرایط عمومی و نحوه عملكرد آزمایشگاههای كنترل
ماده ۱ :نام مؤسسه – نوع فعالیت – شماره پروانه – آدرس وتلفن می باید روی سربرگ های آزمایشگاه درج شده باشد. استفاده از هرگونه نام و عناوین روی تابلو و اوراق آزمایشگاه بغیر از آنچه كه در پروانه قید شده است ممنوع میباشد.
ماده ۲ :آزمایشگاه موظف به داشتن دفتركل یا گزارش رایانه ای مراجعین جهت ثبت نمونه های مؤسسات با مشخصات كامل نمونه و نوع آزمایشات درخواستی، تعرفه، شماره سریال قبض و تاریخ می باشد.
ماده۳ :كلیه دفاتر آزمایشگاهی باید حداقل بمدت ۳ سال در آزمایشگاه بایگانی شود و درصورت توسعه بخشهای مختلف هر یك از بخشهای آزمایشگاه باید دفتر جداگانه جهت ثبت نتایج آزمایش نمونه ها داشته باشد.
ماده ۴ :آزمایشگاه كنترل مواد غذائی، آرایشی و بهداشتی موظف به صدور قبض رسید در مقابل دریافت نمونه های مورد آزمایش می باشد.
ماده ۵ :پذیرش نمونه توسط این آزمایشگاهها باید متناسب با پروانه صادر شده و امكانات علمی ، فنی و پرسنلی آزمایشگاه صورت گیرد.
ماده ۶ :محل آزمایشگاه باید در مالكیت و یا اجاره مؤسس یا مؤسسین باشد و هرگونه تغییرمحل آن باید با اجازه كمیته فنی صورت پذیرد.
ماده ۷ :ساختمان آزمایشگاه باید دارای كلیه ضوابط بهداشتی و فنی و شرایط استاندارد یك آزمایشگاه اعم از دیوارها، پنجره، سقف، كف، میزهای آزمایشگاهی، تهویه، هود، سیستم های ایمنی، میزان فضای مورد نیاز، نور و دیگر مسائل مربوط به آن باشد.
ـ تبصره ۱ : حداقل فضای آزمایشگاهی (غیر از فضای اداری مورد نیاز) لازم برای تاسیس آزمایشگاه كه فقط دارای یكی از بخش های شیمی مواد غذائی ، شیمی مواد آرایشی و بهداشتی ، میكروبشناسی ، سم شناسی و یا ظروف و بسته بندی باشد ۶۰ مترمربع زیربنا و به ازای هربخش جدید ۳۰ متر مربع سطح زیر بنا مفید اضافه می گردد.
ـ تبصره ۲ : دستگاهها ، وسایل ، لوازم آزمایشگاهی ، محلولها ، معرفها و مواد شیمیائی مورد نیاز مربوط به هربخش آزمایشگاهی طبق لیست پیوست تعیین می گردد و لازم است قبل از صدور پروانه امكانات فوق الذكر در محل آزمایشگاه موجود و توسط كارشناس یا كارشناسان بازدید كننده گواهی گردد.
ماده ۸ :هزینه آزمایشات انجام شده بر مبنای تعرفه هائی كه هر ساله از طرف وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكی اعلام خواهد شد از متقاضی دریافت خواهد شد.
ـ تبصره : آزمایشگاه كنترل موظف است تعرفه های اعلام شده را بنحو مقتضی در معرض دید متقاضیان قرار دهد.
ماده ۹ : آزمایشگاه كنترل موظف است آزمایشات بر روی نمونه های ارسالی را بر مبنای منابع و استانداردهای اعلام شده از اداره كل آزمایشگاه كنترل دارو و غذا انجام دهد.
ماده ۱۰: آزمایشگاه كنترل موظف است همواره یك نسخه از نتیجه آزمایشات انجام شده بر روی كلیه نمونه های دریافتی را به آزمایشگاه كنترل غذا دانشگاه علوم پزشكی حوزه فعالیت خود ارسال نماید.
ـ تبصره : آزمایشگاه كنترل موظف است ؛نمونه شاهد؛ نمونه های دریافتی را حداقل ۶ ماه بعد از ارسال پاسخ آزمایش در محل و شرایط مناسبی نگه داری نماید.
۶) فصل ۶- دستورالعمل اجرائی نحوه نظارت بر‌آزمایشگاههای كنترل :
ماده ۱ : آزمایشگاههای كنترل فرآورده های غذائی و آرایشی و بهداشتی در دانشگاههای علوم پزشكی و خدمات بهداشتی درمانی استانها مسئول اجرای مقررات و ضوابط بازرسی و كنترل آزمایشگاههای موضوع این ضابطه می باشند. آزمایشگاههای كنترل غذا در دانشگاههای علوم پزشكی موظف هستند حداقل هر شش ماه یكبار ازطریق اعزام گروههای كارشناسی برای بازدید از كلیه واحدهای آزمایشگاهی تحت پوشش خود اقدام و گزارش آن را به اداره كل آزمایشگاههای كنترل دارو و غذا ارسال نمایند.
ـ تبصره ۱ : وظیفه نظارت بر آزمایشگاههای كنترل واقع در استان تهران بر عهده اداره كل آزمایشگاههای كنترل غذا و دارو است.
ـ تبصره ۲ : آزمایشگاههای كنترل غذا دانشگاههای علوم پزشكی موظف هستند به محض دریافت هر گونه شكایت یا گزارشی نسبت به بازرسی اضطراری از آزمایشگاههای كنترل اقدام و نتیجه را به اداره كل آزمایشگاههای كنترل دارو و غذا ارسال نمایند.
ماده ۲ :اداره كل آزمایشگاههای كنترل غذا و داروی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی هرزمان كه مقتضی بداند می تواند راساً اقدام به بازرسی از آزمایشگاه كنترل نماید. یك نسخه از گزارش بازرس یا بازرسین به مراجع ذیربط در استان مربوطه جهت اقدامات مقتضی ارسال می گردد.
ـ تبصره – پرسنل آزمایشگاههای كنترل غذا موظف هستند در صورت صلاحدید اداره كل آزمایشگاههای كنترل غذا و دارودر دوره های آموزشی مرتبط با فعالیت آزمایشگاه شركت نمایند. هزینه شركت در این دوره ها بر عهده متقاضی است.
ماده ۳:اداره كل آزمایشگاههای كنترل غذا و داروی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی در صورت صلاحدید برای تعیین كارآئی آزمایشگاههای كنترل نمونه های ؛مجهولی؛‌ را برای آنها ارسال و در صورت مردود بودن پاسخ آنها در ۳ نوبت متوالی ضمن گزارش به كمیته فنی درخواست لغو مجوز فعالیت آزمایشگاه مربوطه را خواهد كرد. هزینه شركت در این آزمون ها بر عهده آزمایشگاههای كنترل است.
ـ تبصره۱: نمونه های ارسالی برای هر آزمایشگاه باید در حیطه مجوز و فعالیت های آن آزمایشگاه باشد.

تجهیزات مورد استفاده در بخش شيمي آزمایشگاه مواد غذایی

1- كوره الكتريكي
2- آون تا 250 درجه
3- ترازوي آناليتيكال ( 0001/0 گرم )
4- ترازوي نيمه حساس يك كفه اي (01/0 گرم )
5- بن ماري جوش
6- بن ماري ترموستات دار
7- رفراكتومتر
8- پلاريمتر
9- pH متر
10- تقطير در خلاء روتاري
11- اسپكتروفتومتر VIS/UV
12- دستگاه تعيين نقطه ذوب
13- ويسكوزيمتر
14- ميكروسكوپ
15- سانتريفوژ
16- رطوبت سنج
17- آسياب برقي
18- آب مقطر گيري
19- هيتراستريربا مگنت
20- هيتر
21- دسيكاتور
22- شيكر
23- همزن الكتريكي
24- دستگاههاي اختصاصي بخش بسته بندي مانند سختي سنج، اندازه گيري ميزان عبور گاز، كشش، شاخص جريان مذاب ، اندازه گيري مشخصات فيزيكي قوطي ها
25- هود شيميائي
26- مواد شيميائي و معرفهاي لازم
27- لوازم شيشه اي از قبيل كجلدال، سوكسله، تانك TLC ، تقطير و وسايل مصرفي به اندازه كافي
28- لوازم ريز آزمايشگاهي ( پايه ، گيره ، توري ، سه پايه و …) مورد نياز
29- HPLC ، IR ، GC ، AA ، ‏TLC اسكنر و دستگاههاي پيشرفته در صورت لزوم و چنانچه آزمايشگاه بخواهد داراي بخش هاي تخصصي باشد به نحوي كه انجام آزمايشات بدون داشتن اين دستگاهها امكان پذير نباشد.

تجهیزات مورد استفاده در بخش میکروب شناسی آزمایشگاه مواد غذایی

1- انكوباتور تا 70 درجه ( حداقل 2 عدد)
2- فور يا آون تا 250 درجه قابل تنظيم
3- ميكروسكوپ
4- كلني كانتر
5- pH متر
6- جار بيهوازي
7- اتوكلاو
8- هيتر
9- ترازوي حساس
10- هود ميكروبشناسي
11- بن ماري (حمام آب) قابل تنظيم تا 100 درجه
12- مخلوط كن
13- شيكرهاي مختلف ( ارلني و لوله اي )
14- سانتريفوژ
15- چراغ UV
16- آب مقطر گيري
17- دستگاه صافي باكتريولوژيك همراه با پمپ خلاء
18- لوازم شيشه اي و وسايل مصرفي
19- محيط هاي كشت و مواد شيميائي مورد نياز

خلاصه بررسی فنی، مالی و بازار راه اندازی آزمایشگاه مواد غذایی

نرخ برابری دلار : 25000 تومان
مساحت زمین موردنیاز : 500 مترمربع
زیربنای کل : 300 مترمربع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 4 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 1.9 میلیارد تومان
ارزش ماشين آلات و تجهيزات : 800 میلیون تومان
نرخ بازده داخلی : 35 درصد

 

نکته مهم

اين طرح صرفا به عنوان يک ايده سرمايه گذاری مطرح می شود. جداول و نمودارها تقريبی است.

امکان سرمايه گذاری با ظرفيتهای مختلف و به تبع آن سطح سرمايه گذاري کمتر و بيشتر از ميزان اعلام شده نيز وجود دارد.

درصورت نياز به تدوين طرح توجيهی می توانيد با شرکت تماس حاصل فرماييد يا فرم اوليه سفارش طرح را تکميل نمائيد.