پرورش گیاه دارویی کوَر

گیاه کور با نام علمی capparis spinosa .L گیاهی بوته ای و چندساله از خانواده Capparidaceae است. این گیاه در مناطق گرمسیری استوایی یا نیمه استوایی و مناطق خشک جهان گسترش داشته و تقریبا در همه جا پراکنده است. گیاه کور دارویی بوده و نیز توانایی تثبیت شن و بیابان زدایی دارد. این گونه در شمال غرب، غرب، مرکز و شرق کشور، در استان هایی چون گرگان، مازندران، گیالن، آذربایجان، کردستان، کرمانشاه، ایالم، اصفهان، یزد، هرمزگان، خوزستان، کرمان، خراسان، سمنان، تهران، فارس و بوشهر می روید. این گیاه به عنوان یک گیاه دارویی و خوراکی در دنیا صادر شده و به صورت چاشنی، ترشی و شوری مورد استفاده قرار می گیرد. گیاه کور دارای ریشه های عمیق و گسترده است و به خوبی می تواند با محیط های نامساعد، گرم و خشک و شدت های باالی تابش سازگاری پیدا کند. این گیاه حاوی ترکیبات فالونوئید، پکتین، گلیکوزید، آنتی اکسیدان، اسانس، پروتئین و ساپونین است و در درمان دیابت، کاهش کلسترول و تری گلیسرید، جلوگیری از سرطان، تقویت سیستم ایمنی بدن، درمان فشار خون، درمان بیماری های قلبی و عروقی و بیماری های غضروفی و مفاصل به کار می رود.

گیاهشناسی گیاه دارویی کوَر

کاپاریس اسپینوزا در ایران به نامهای کبر، کور، کورزه، کورز، کورگیا، گورک، گل کمر، مارگیر، خیارشنگ، باکو، علف مار، خاروک، لجگی، لیجین و داغ قارپوزی و در انگلیسی capper Common و bush Caper نامیده می شود. این گیاه از راسته میخک سانان و از تیره و خانواده کور یا علف مار و از جنس کاپاریس است. کور یک گونه دائمی، خزان کننده و خاردار است که دارای ریشه های عمیق و گسترده می باشد که شاخه های آن اغلب به صورت آویزان و غیرمنظم روی زمین گسترده می شود و به خوبی به محیط های نامساعد، گرم و خشک سازگاری یافته است. گیاهی زیبا دارای شاخه های متعدد، پوشیده از کرک و به طول یک تا 5/1 متر است و سطحی حدود 15 مترمربع را با چهار تا شش شاخه اشغال می کنند. از مشخصات آن این است که انشعابات ساقه گیاه از یک ناحیه چوبی شده که در واقع قاعده ساقه به حساب می آید، منشا گرفته و وضع غالبا گسترده ای بر روی زمین پیدا می کند. تکثیر این گیاه از طریق بذر یا قلمه صورت می گیرد. برگ های کور ساده، بدون دندانه، متقابل، بیضوی به رنگ سبز روشن و دارای دو زائده خارمانند (استیپول) در محل اتصال دمبرگ به ساقه است. گل های درشت این گیاه سفید مایل به گلی است که رنگ گلی آن نشان دهنده وجود ترکیبات آنتوسیانین است. طول گلبرگ ها 44-8 میلی متر است و به شکل مستطیلی تا واژ تخم مرغی پهن، همگی هم اندازه یا دو تای آن بلندتر هستند. در بعضی مناطق دنیا، اقدام به پرورش این گیاه در فضاهای سبز می کنند زیرا گل های این گیاه پس از شکفتن منظره بسیار زیبایی ایجاد می کند. در داخل پوشش گل این گیاه تعداد فراوانی پرچم دراز وجود دارد که مجموعا ظاهری زیبا به گل می بخشد. گل های کور نر- ماده، کاسبرگ ها و گلبرگ ها 7 عدد، پرچم ها 7 تا 34 عدد یا به تعداد بی شمار، تخمدان فوقانی، تک حجره ای با برچه های متعدد است. گل دارای جام نامنظم و در بخش خلفی دارای دیسک نوش جای و ژینوفور است. میوه آن خورجین است که در قسمت انتهایی یک زائده دراز مانند (نهنج) به وجود می آید. میوه بیضوی، گوشتدار و در آغاز به رنگ سبز روشن است ولی به تدریج مایل به قرمز می گردد. میوه کور در ایران با نام خیار کور یا خیار سنگ یا خار کور معروف است. کور دارای ریشه های عمیقی می باشد که تا عمق چهار متر نفوذ می یابد و برای جلوگیری از فرسایش زمین مفید است.

نیازهای اکولوژیکی گیاه دارویی کوَر

این گیاه می تواند دمای 54 درجه سانتی گراد را در تابستان و سرمای 8 -درجه سانتی گراد را در زمستان تحمل کند و به حیات خود ادامه دهد و در مناطق خشک با بارندگی کمتر از 244 میلی متر در سال به خوبی رشد می کند. دمای مناسب برای جوانه زنی آن 23 درجه سانتیگراد است. بذرها در اواخر تابستان بالغ می شوند و در اوایل بهار، زمانی که درجه حرارت به بالاتر از 23 درجه سانتیگراد برسد جوانه می زنند. این گیاه به صورت وحشی روی پرتگاه های سنگ لاخی با تحمل بادهای شدید رشد می کند، به طوری که می توان گفت کور توپوگرافی خاصی را ترجیح نمی دهد. لازم به ذکر است که وجود یک شیب ملایم با زهکش خوب برای رشد آن مناسب می باشد. کور به خاک های گچی و کمی رسی با زهکش خوب سازگار است اما خاک های عمیق شنی-لومی و شنی را ترجیح می دهد. این گیاه اسیدیته خاک بین 6.1 تا 8.5 را می تواند تحمل کند. به دلیل توانایی بیشینه سازی جذب عناصر غذایی از خاک، ویژگی های یک گیاه سازش یافته با خاک های فقیر که در آنها آب و عناصر غذایی عوامل محدود کننده به شمار می روند را از خود بروز می دهند. این گیاه به تنش شوری بیش از تنش خشکی حساس است. کور در برخی مناطق ایران به ویژه در استان های جنوبی و غربی در خاکهای دارای اسیدیته قلیایی یافت می شود.

اندام های دارویی و خوراکی کور

جوانه های گل، برگ های تازه، ریشه و میوه کور برای مصارف غذایی، دارویی و… مورد استفاده قرار می گیرند. قسمت با ارزش گیاه که جنبه تجاری دارد جوانه های گل (غنچه ها) می باشند که برای تهیه ترشی و شور مصرف می گردند. میوه های سته نیمه رس آن و نیز شاخساره های جوان با برگ های کوچک آن مصرف سبزی داشته و نیز برای تهیه ترشی به کار می روند. تمام اندام های گیاه به خصوص میوه، ریشه، پوست و جوانه ها یا تکمه های مولد گل از قسمت های مورد استفاده است. پوست ریشه کور به عنوان یک ماده شوینده و قابض عمل می کند. از قسمت های مختلف این گیاه به صورت جوشانده، پودر و محلول روغنی استفاده می شود. همچنین از تنتور تهیه شده از ساقه آن به عنوان معرف استفاده می شود.

روش های تکثیر گیاه کور

تکثیر کور به طور سنتی از طریق بذر و قلمه زنی صورت می گیرد که هر دو با مشکلات عملی مواجه می باشند. جوانه زنی بذرها در شرایط طبیعی به سال ها زمان نیاز دارد. خواب بذر این گیاه مانع از جوانه زنی یکنواخت می شود. تکثیر رویشی از طریق قلمه زنی نیز به دلیل ریشه زایی اندک و درصد پایین رشد قلمه ها به دشواری صورت می گیرد. بذرها دو پوسته ای هستند که سلول های هر دو پوسته در زمان رسیدگی چوبی و ضخیم می شود. از این رو بذر کور دارای خواب مکانیکی است و درصد جوانه زنی در صورت فراهم بودن شرایط محیطی مطلوب در حد کمتر از 5 درصد است. بهترین روش برای کشت گیاه از طریق نهال هایی است که از طریق خوابانیدن تولید شده اند. همانند بسیاری از گیاهانی که دارای اهمیت اقتصادی هستند، تکثیر آزمایشگاهی کور با استفاده از فنون کشت بافت می تواند به عنوان جایگزینی برای روش های ازدیاد سنتی در نظر گرفته شود.

آماده سازی زمین جهت کشت گیاه کور

با توجه به این که گیاه کاپاریس در زمین های مختلف همچون سنگلاخ زیست می نماید بنابراین آماده سازی زمین تنها شامل حفر چاله به عمق حدود 24 سانتیمتر جهت کشت نهال و تسطیح اجمالی زمین به منظور دسترسی و تردد می باشد. با توجه به این که هر بوته در حداکثر رشد میزان پوششی حدود 14 متر مربع نیاز دارد کشت 1444 بوته در هر هکتار امکانپذیر است.

کشت کور

قلمه ها در گلخانه برای حداقل یک سال نگهداری شده و سپس کشت در مزرعه در فاصله 3*3 متری از یکدیگر صورت می گیرد. کشت باید در ماه های اسفند و فروردین انجام شده و 3-2 مرتبه آبیاری بعد از کشت انجام شود. اما گیاهان با عمر بالاتر از دو سال نیاز به آبیاری ندارند. استفاده از سولفات آمونیوم به مقدار نیم کیلوگرم به ازای هر گیاه در هر سال توصیه می گردد. برای این نوع بارورسازی برای هر مرحله، آبیاری نیاز است. اندام های هوایی گیاه در طول فصل سرما خشک شده و با گرم شدن هوا مجددا جوانه می زند. از سال دوم به بعد گیاه به حیات طبیعی خود ادامه می دهد. در مرحله داشت به جز هرس نیاز به اقدام خاص دیگری ندارد.

برداشت گیاه کور

غنچه های باز نشده گیاه از اردیبهشت ماه به بعد و میوه ها در مرداد و شهریور و به صورت دستی توسط کارگر برداشت می شوند. بهترین زمان برای برداشت غنچه ها در روزهای خشک، صبح هنگام و قبل از تبدیل شدن به گل می باشد. با توجه به زایش گیاه می توان هر 5 تا 7 روز یک بار نسبت به برداشت اقدام نمود که البته در فصل تابستان به تدریج از میزان غنچه ها کاسته و میوه بیشتری قابل چیدن است. میوه ها و نیز غنچه های برداشت شده برحسب اندازه درجه بندی شده و قبل از خشک شدن در بشکه های پلاستیک در آب نمک 7 درصد قرار داده می شوند و به کارگاه فرآوری ارسال می گردند.

فرآوری گیاه کور

میوه ها هر 7-5 روز یک بار در ماه های مرداد و شهریور به صورت دستی توسط افراد محلی برداشت می شوند. میوه ها را در بشکه های پلاستیکی همراه با آب نمک نگهداری می کنند که هر 15-14 روز یکبار باید آب آن عوض شود. به شکل های مختلف از جمله قرص، کپسول، ترشی و غیره در بازار عرضه می گردد.

اهمیت اقتصادی گیاه کور

گیاه کور دارای استفاده غذایی و دارویی گسترده ای است و از این نظر اهمیت اقتصادی قابل ملاحظه ای دارد. از زمان های دور کور در اسیا از جمله ایران، برخی کشورهای آفریقایی و نیز جنوب اروپا به دلیل طعم تند موجود در بخش های زایشی به ویژه جوانه های مولد گل و میوه های نارس، به عنوان چاشنی مصرف غذایی داشته است. با توجه به ترکیبات ارزشمند بیوشیمیایی متعدد در این گیاه و قیمت بالا، گاهی از جوانه های زایشی و میوه های نارس آن به عنوان خاویار گیاهی یاد می شود. سالانه از کشورهای ترکیه، قبرس و یونان 8 میلیون دلار میوه نارس کور فقط به آمریکا صادر می شود. در سه دهه اخیر به دلیل افزایش تقاضا و بهره برداری بی رویه از بخش های زایشی و همچنین مشکلات موجود در زمینه تکثیر این گونه، جمعیت آن در ایران و جهان با کاهش روبرو شده است.کشور اسپانیا بزرگ ترین تولید کننده کور در دنیاست که حدود 3444 هکتار از اراضی خود را به کشت این گیاه اختصاص داده و تقریبا نیمی از تولید جهانی این محصول را در اختیار دارد. نکته جالب توجه این است که اسپانیا بیشترین مقدار واردات خام را نیز در اختیار دارد که پس از فرآوری اقدام به صادرات مجدد محصولات تولید شده می کند.

معرفی کد آیسیک مرتبط با صنعت پرورش گیاه کور

کد آیسیک گیاهان دارویی (کشاورزی) ۰۱۱۱۴۱۲۳۷۳

خلاصه بررسی اقتصادی طرح پرورش گیاه کور

ظرفیت پرورش سالیانه : 5000 عدد در سال
نرخ برابری دلار : 14000 تومان
مساحت زمین موردنیاز : 2000 مترمربع
زیربنای ساختمان ها : 200 مترمربع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 5 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 600 میلیون تومان
ارزش ماشين آلات و تجهيزات : 100 میلیون تومان
نرخ بازده داخلی : 28 درصد

تهیه طرح توجیهی بر اساس آخرین دستورالعملهای سازمانی و بانکی.

در صورتیکه نیاز به طرح توجیهی دارید کارشناسان ما طرح مدنظرتان را بر اساس آخرین ضوابط و بر اساس داده‌های روز و مشخصات و مختصات مدنظرتان، تهیه می‌نمایند. جهت کسب اطلاعات بیشتر اینجا کلیک نمائید.