کشت درخت پالونیا و زراعت چوب

درختان سریع الرشد پالونیا تحت شرایط مناسب در سن پنج تا شش سالگی به سن بهره برداری میرسند . در مقایسه با سایر درختان سریع الرشد مانند صنوبر، پالونیا دارای رشد شدیدتری در چند سال اول زندگی است. طی بررسیهای بعمل آمده چوب پالونیا کیفیت لازم را جهت تولیدات چوبی و خمیر کاغذ داراست . استفاده از این درختان در زراعت چوب، ﻧﻬا لکاری در زمینهای آشاورزی، جنگلهای مخروبه و یا سوخته، در دوره کوتاهی موجب افزایش حجم چوب تولیدی در هکتار شده و کمبود چوب مصرفی صنایع را جبران خواهد نمود.

درخت پالونیا Paulownia یا درخت امپراتریس از هزاران سال پیش در کشور چین کشت می شده است . مردم آن کشور سالهاست درختان پالونیا را به نشانه خوش یمنی و تقدس در اطراف منزل خود می کارند، اما امروزه با کشف بیشتر خصوصیات چوب و رشد اعجاب انگیز آن موجبات کشت وسیع این درختان در چین فراهم گردیده است.
در سال ١٧٨١ گیاهشناسی سوئیسی بنام تونبرگ در کتاب فلور ژاپن نام علمی پالونیا را به جنس این درختان اتلاق نمود . سالها بعد دانشمندان چینی این گیاه را در زیر تیره Scrophulariaceae قرار دادند و ٩ گونه آن بنامهای زیر شناسایی گردید:
Fortunei
Catalpifolia
Elongata
Kawakamii
Fargesii
Taiwainana
Albipholea
Tomentosa
Australis
این درختان در شرایط اقلیمی و خاکی گوناگون سازگاری نشان داده اند و در دشتهای پست تا ارتفاعات ٢٠٠٠ متری کشور چین گسترده شده اند . درختان بالغ تنه بلند و قطوری دارند و گلهای زیبا ی ارغوانی رنگ در اواخر زمستان قبل از رویش برگها جلوه خاصی به آﻧﻬا میدهند . افزایش رشد حجمی هر درخت سالانه ۰٫۳ تا ۰٫۱۵ مترمکعب بوده و در سن پنج سالگی الی شش سالگی با قطری حدود ۳۰ الی ۴۰ سانتیمتر به سن بهره برداری میرسند.
چوب آن بسیار سبک بوده و نقش ی زیبا دارد که مناسب نجاری و کنده کاریست بطوریکه بسادگی شکاف و ترک بر نمی دارد. مبلمان، تخت و کمد، میز و صندلی ساخته شده از آن سبک بوده و براحتی قابل حمل و بسیار با دوام است و به دلیل خاصیت رزونانسی چوب در ساخت آلات موسیقی استفاده شده و همچنین در صنایع روکش سازی، تخته چند لا و خمیر کاغذ مورد مصرف قرار می گیرد . مصارف دیگر آن از قبیل ساخت هواپیماهای مدل، عایق بندی، کربن فعال صنایع، مداد سیاه، داروسازی، کندوی زنبور عسل، جعبه های میوه و نیز کود سبز حاصل از برگها و گلها علاوه بر ویژگیهای چون تکثیر آسان، رشد سریع و سازگاری، جایگاه مناسبی را درصنایع متنوع کشور چین برای خود باز نموده است ، بطوریکه اولویتهای تحقیقاتی سازمان جنگلداری چین مطالعه بر روی درختان پالونیا میباشد. لزوم حفظ و جلوگیری از نابودی جنگلهای بومی ایران از یک سو و کمبودچوب مورد نیاز کارخانه ها از سوی دیگر، تمایل ما را برای تحقیقات بیشتر بر روی گونه های سریع الرشد و قابل استفاده در صنایع سوق می دهد . ما با تحقیق بر روی پالونیا بعنوان بهترین درخت شناخته شده برای کشت تلفیقی (Intercropping) با گیاهان زراعی و استفاده از تجربه و دانش سایر کشورها قادر خواهیمبود طی مدت کوتاهی در اراضی غیر جنگلی، چوبی با کیفیت جهت مصرف صنایع تولید و کمبود چوب صنایع را برطرف نماییم.
کشت درخت پالونیا و زراعت چوب
١. مرفولوژی
پالونیا دارای پوست خاکستری، قهوه ائی یا سیاه است که بر روی پوست آن در درختهای جوان عدسکهایی وجود دارد. شاخه های جوان از کرکهای غده ای پوشیده شده اند و رشد شاخه ها بصورت انشعابات دوشاخه ای کاذب است (Pseudo dichotomous) . برگها در درختان جوان، بزرگ و با دمبرگهای بلند میباشد . گل آذین خوشه مرکب و گلها برنگ ارغوانی و صورتی هستند، میوه کپسول و بذرها ریز و بالدارند.
٢. طبقه بندی
برای شناسایی گونه ها، طول گرزﻧﻬا، داشتن دمگل یا نداشتن آن، طول لوبهای کاسه گل شکل جام و کپسول،ضخامت فرابر میوه و شکل جفت مورد بررسی قرار می گیرند.
٣. پراکندگی جغرافیایی
از شمال تا جنوب آشور چین گسترده شده و تا ارتفاعات ۲۴۰۰ متری جنوب غربی چین مشاهده شده اند . منشاء گونه در واقع اطراف رودخانه یانگتز می باشد . در طبیعت فاصله جغرافیایی بین افراد یک گونه باعث بوجود آمدن تفاوتهای درون گونه ای شده واریته هایی را بوجودآورده است . این درخت در گلخانه و نواحی گرمسیری خزان نمی کند.
۴. خصوصیات اکولوژیکی
رشد سریع از خصوصیات ثابت گونه های پالونیاست . درارتفاعات گونه هایP.tomentosa, P.catalpifolia و در مناطق پست گونه P.fortunei بخوبی رشد می نمایند و گونه P.elongata در هر دو منطقه قابل رویش است در مناطق جنوبی P.kawakami رشد آند تری نسبت به سایر گونه ها دارد. ریشه های پالونیا عمیق هستند و بصورت انشعابات دوشاخه ای و انبوه رشد می آنند و در خاک شنی و نرم با زهکشی مناسب در عمق ۴٠ تا ١٠٠ سانتی متر گسترده می شوند آه در مقایسه با ریشه گیاهان زراعی آه در عمق صفر تا ۴٠ سانتیمتر رشد میکنند برای کشت تلفیقی بسیار مناسب بوده چنانکه بین درختان و گیاهان زراعی برای استفاده از مواد غذایی خاک، رقابت بوجود نمی آید.
رشد تاج بصورت انشعابات دوشاخه ای آاذب است ز یرا جوانه انتهایی در زمستان از بین میرود . طرز رشد شاخه ها نشان دهنده سن درخت نیز می باشد.حجم تنه درخت طی دو مرحله رشد طولی افزایش می یابد و ٩٠ درصد حجم چوب گونه P.elongata از اولین مرحله رشد طولی تنه بدون شاخه و برگ بدست می آید . حتی در درختان ۴٠ تا ۴۵ ساله نیز افزایش رشد حجمی وجود دارد .
√در این زمان حجم چوبدهی تنه در گونه P.fortuneiبا قطر مساوی بیشتر از گونه P.elongata است ( ١٨- ٣۶ درصد ).

همینطور افزایش رشد حجمی درختان دست کاشت بیشتر از درختان بومی است . سرعت رشد درختان بذری کمتر ولی تداوم رشد آﻧﻬا بیشتر است.
۵. خواهشهای اکولوژیکی
• دما : متوسط دمای مناسب برای درختان پالونیا بین حداقل ۵ – درجه سانتی گراد در زمستان و حداکثر۳۸ درجه سانتی گراد در تابستان می باشد . گونه P. fargessi در مناطق مرطوب مرتفع با دمای ١٠ – درجه سانتی گراد نیز مشاهده شده است.گونه P. tomentosa مقاومترین گونه نسبت به دمای بسیار پایین می باشد بعد از آن گونه P.elongata و گونه P.catalpifolia می باشند گونه های P.fargesii,P.taiwaniana, P.kawakami نسبت به دمای پایین آسیب پذیرترمی باشند . بهترین دما برای رشد طولی و قطری پالونیا ٢٩ درجه سانتی گراد است . گونه های بومی جنوب چین نسبت به سرما و یخبندان حساسترند و اگر در شمال چین کاشته شوند حجم چوبدهی مناسبی ندارند،ﻧﻬالهای حاصل ازجست بعلت توقف سریعتر رشد طولی و شروع چوبی شدن نسبتبه ﻧﻬالهای یکساله دست آاشت، در مقابل سرمامقاومترند . زمان توقف رشد طولی ﻧﻬالها در پاییز همزمان با خزان برگهاست . جهت سازش با شرایط محیط در زمستان لوبهای گوشتی و ضخیم کاسه گل، جوانه های گل را از خطر یخ زدگی محافظت می آنند همچنین روزنه های هوایی با فلسها و کرکهایی پوشیده شده اند که موجب کاهش تبخیر و تعرق میگردند . مهمترین عامل آسیب دیدگی درختان، تغییرات شدید دمای روز و شب است که در زمستاﻧﻬای سرد برای جلوگیری از یخ زدگی، تنه درختان را به آب آهک آغشته میکنند.
• بارندگی: حداقل میزان بارندگی مورد نیاز درختان پالونیا سالانه ۵٠٠ میلیمتر و حداکثر ٢٠٠٠ تا ٣٠٠ میلیمتر میباشد دو گو نه P.elongata, P.tomentosa مقاومترین گونه ها نسبت به خشکی و کم آبی میباشند.
• نور: میزان نور مورد نیاز این درختان ۶٠٠٠٠ لوکس بوده بنابراین درختانی نورپسند هستند و زادآوری طبیعی آﻧﻬا در مناطق باز بهتر صورت میگیرد و بعنوان درخت پیش آهنگ در جنگلهای مخروبه یا سوخته و رها شده جایگزین میشوند.
• باد : وزش بادهای ملایم موجب پراآنش بذرهای بالدارپالونیا میشود ولی بادهای شدید ﻧﻬالها و درختان جوان را میشکند.
• خاک : گونه P.elongata در چند جنس خاک بخوبی رشد میکند

√گونه P.fortunei مقاومترین گونه نسبت به میزان رس خاک میباشد .

پالونیا به خاآی با ۵٠ % تخلخل و ۳۰% تهویه با چگالی ۰٫۰۳ تا ۱٫۳ g/m3 نیاز دارد. در فصول مرطوب سطح ایستابی با سطح خاک باید بیشتر از ۱٫۵ متر فاصله داشته باشد . مقاومترین گونه نسبت به تغییرات ph خاک P.tomentosa, P.elongata میباشند که در ph بین ۵- ۸٫۹ به رشد خود ادامه میدهند.
• ارتفاع: گونه P.elongata بهترین گونه برای خاآهای رسی مناطق معتدل و جلگه ای پایین بند، گونه P.catalpifolia بهترین گونه برای مناطق میانبند و P.tomentosa بهترین گونه برای مناطق بالابند میباشد و در پایین بند مناطق نیمه گرمسیری با خاک لومی سنگین رسی سبک گونه P.fortunei و در بالابند گونه P.fargesii بهترین گونه میباشند.
۶. اصلاح نژاد: میزان چوبدهی گونه P.fortunei ۴٠ % بیشتر از سایر گونه ها بوده بنابراین در اصلاح نژاد بعنوان یکی از پایه ها باید مد نظر قرار گیرد . نتایج حاصل از تلاقی دو گونه P.tomentosa ×P.fortunei از نظر ارتفاع و مقاومت در مقابل شرایط سخت محیط در اثر هتروزیس مناسبتر از والدین خود میباشند.
٧. تکثیر : پالونیا از طریق قلمه ریشه، قلمه ساقه، و بذر تکثیر می گردد . از هر ﻧﻬال بطور متوسط ۲۵ تا ۳۰ که حدود ٢٠٠٠٠٠ قلمه ریشه از یک هکتار ﻧﻬالستان بدست می آید . کاشت مستقیم قلمه ریشه در محیط پرورش اصلی موجب کوتاه شدن دوره بهره برداری میگردد . ظرفیت تولید ﻧﻬال با قلمه ریشه در هر هکتار ١٢٠٠٠ ﻧﻬال میباشد که در سال اول بطول ۵ تا ۸ متر و قطر یقه ١٢ سانتی متر میرسند. بهترین رشد بدست آمده از ریشه دوساله و ساقه یکساله طولی حدود ۱۰ متر و قطر یقه ١۴ سانتی متر بوده است.

√مناسبترین گونه برای ﻧﻬالکاری در حاشیه جاده ها گونه P.fortunei با طول ۴ متر و قطر۶ سانتی متر میباشد.

و مناسبترین گونه برای جنگلکاری گونه P.elongata است .تولید ﻧﻬال با قلمه ساقه مشکلتر بوده ولی در صورت تکثیر ﻧﻬالهای قوی و مقاوم تولید میکنند . در شرایط مناسب ﻧﻬالهای بذری یکساله به طول ۵ متر و به قطر ٧ سانتی متر میرسند . بذرها جهت تکثیر باید از بهترین پایه های مادری که رشد عالی و تنه خوش فرم سالم و بیشتر از هشت سال دارند انتخاب گردند، تعداد ﻧﻬال بذری تولید شده در ١۵٠ متر مربع ﻧﻬالستان برای کاشت در یک هکتار زمین جنگلی کافیست.

مصارف چوب پالونیا

پالونیا یا درخت نوروز، درخت تند رشد با چوب بسیار سبک که مصارف زیادی در صنایع چوب و کاغذ دارد
مبلمان، مداد سازی، پارکت، کابینت و دراور، جعبه سازی، کبریت سازی، کاغذ سازی، ساخت وسائل موسیقی جعبه دار، وسائل ورزشی نظیر تخته شنا و اسکی، میز و راکت های ورزشی، خلال دندان و چوب بستنی و آپوستانک پزشکان، صنایع هوا و فضا نظیر صنایع هوا پیما سازی، گلا بدر و پاراگلایدار، سازه های آبی – خشکی مانند هاورکرافت، قایق و کشتی، یراق آلات ساختمانی، خانه های چوبی ارزان و سبک و ضد زلزله، دکوراسیون نمای داخلی و خارجی ساختمان، خراطی، ساخت قرقره و ماسوره، روکش گیری و لایه بری، MDF. نئوپان و فیبر، وسائل تزئینی مثل قاب عکس، جای دستمال و قاشق و چنگال جای سوئیچی و عروسک، پروتز یا دست و پای چوبی برای معلولین، وسائل دکوری آشپزخانه، ظروف چوبی، کیف و قاب چوبی فلاسک و کلمن، عایق های حرارتی و الکتریکی،تولید چیپس برای صنایع تولید کولرهای آبی، دامداری ها و مرغداری ها، ذغال و باروت و ده ها مصارف دیگر….

علاوه‌بر چوب بسیار مرغوب پائولونیا(که تنها در مدت ۵ سال به مقدار قابل توجه یک مترمکعب می‌رسد)، محصولات جانبی دیگری از جمله برگ و پوست درخت جهت تولید خاکِ برگ و خوراک دام و همچنین شهد گل‌های پائولونیا جهت تولید عسل، می‌توان از این درخت استخراج نمود. توضیحاتی در رابطه با این موارد در ذیل آمده است.
کشت درخت پالونیا و زراعت چوب

نمونه‌هایی از مصارف درخت پائولونیا

عسل: پائولونیا دو ماه از سال را گل می‌دهد. گل‌های آن معطر، شهدزا و گرده‌زا بوده و برای پرورش زنبور عسل، بسیار مناسب می‌باشند. عسلتولیدشده از این درخت شفاف و باکیفیت است و برای درمان بیماری‌های تنفسی، مشکلات ریوی و دستگاه گوارش بسیار مفید می‌باشد. البته باید در نظر داشت که تولید عسل پائولونیا در هر منطقه‌ای امکان‌پذیر نیست.
چای و شربت: چای و شربتِ شکوفه‌های پائولونیا مشکلات کبد و طحال را برطرف کرده و همچنین در بهبود برونشیت تاثیرگذار است.
علوفه دام و خاکِ برگ: برگ‌های پائولونیا با داشتن ۸۹ درصد وزن خشک نیتروژن، تقویت‌کننده خاک(خاک برگ و کود سبز) بوده و برای تغذیه دام(پرورش اسب و بز و پرواربندی گوساله و بره) بسیار مناسب می‌باشند.
کود: در تجزیه برگ‌ها و جوانه گل‌های پائولونیا، ۸ نوع اسید آمینه و ماکروالمان‌های منیزیم، کلسیم، پتاسیم و گوگرد و میکروالمان‌های روی، منگنز، مس و آهن شناسایی و معرفی شده است. و چون به‌سرعت پوسیده و تبدیل به سیاه خاک می‌گردند، در تقویت زمین‌های کشاورزی به‌عنوان کود سبز یا کمپوست و خاک برگ استفاده می‌شوند .

صرفه‌های اقتصادی کشت پائولونیا

طبق آمارهای رسمی، سالانه ۸ میلیون مترمکعب چوب برای استفاده در صنایع کل کشور نیاز است. حجم نسبتا بالایی از این مقدار با برداشت‌های غیرقانونی از منابع جنگلی کشور، تامین می‌شود. ادامه این روند منجر به نابودی جنگل‌های کشور طی ۱۵ سال آینده خواهد شد. باید در نظر داشت هیچ یک از طرح های کشت چوب صنوبر (با توجه به بازدهی حداقلی در طی ۷ تا ۱۰ سال) تامین‌کننده این نیاز نمی‌باشد، همچنین واردات چوب نیز به علت هزینه بالا و خروج ارز منطقی نیست.
راه‌حل این مشکل کشت پائولونیا هیبرید تری‌پلوئید است. بارزترین صرفه‌ی اقتصادی کشت و زراعت پائولونیا هیبرید تری‌پلوئید، بازدهی زودهنگام این درخت به‌منظور تولید چوب است، چراکه پائولونیا هیبرید تری‌پلوئید در مدت ۳-۴ سال یعنی دو برابر سرعت رشد دیگر گونه‌های هیبریدی پائولونیا به میزان مطلوبی رشد می‌کند. افزایش رشد حجمی هر درخت در کاشت صنعتی سالانه ۰٫۳ مترمکعب بوده و در سن ۳ الی ۴ سالگی با قطری حدود ۳۵ الی ۴۰ سانتی‌متر به سن بهره‌برداری می‌رسد و حدودا ۱ مترمکعب چوب می‌دهد.
نسبت به زمان برش و هدف از کشت، تعداد نهال کاشته‌شده در هکتار متغیر است. در هر هکتار می‌توان از ۶۰۰ تا ۳۴۰۰ نهال کشت کرد. به‌طور مثال با هدف تولید ذغال و بایومس تعداد ۲۵۰۰ الی ۳۴۰۰ نهال در هکتار کاشته می‌شود. با برش ۱۰ ساله تعداد ۶۰۰ عدد و با برش ۵ ساله بین ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ نهال و در برش ۳ تا ۴ ساله گونه تری‌پلوئید، تعداد ۸۰۰ نهال قابل کشت است.
قیمت چوب درخت پائولونیا هیبرید تری‌پلوئید
قیمت جهانی هر مترمکعب چوب این درخت تا سال ۱۳۹۸، ۷۰۰ دلار معادل ۹٫۶۰۰٫۰۰۰ تومان بوده و درحال‌حاضر قیمت هر مترمکعب در بازار جهانی معادل ۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ تومان است.
طرح کشت پائولونیا هیبرید برای یک هکتار زمین در یک دوره ۵ ساله به شرح ذیل توضیح داده شده است. سوالات احتمالی خود در رابطه با این طرح را در اینجا مطرح کنید.

مشخصات زمین کشت پالونیا

طول زمین(متر) ۱۰۰
عرض زمین(متر) ۱۰۰
تعداد کانال ۲۰
عمق کانال(متر) ۲
عرض کانال(متر) ۰٫۵
حجم خاک کانال(مترمکعب) ۲۰۰۰
مساحت زمین(هکتار) ۱
تراکم کاشت نهال ۸۰۰
آب موردنیاز روزانه(لیتر) ۴۰۰۰
این درخت در فواصل حداقل ۴ متر کاشته میشــود، این بدان معناســت که در یک هکتار زمین ۶۲۵ درخت کاشته میشــود در شرایط اقلیمی اکثر مناطق ایران این درخت بعد از ۷ ســال قابل بهره برداری اســت البته از سال پنجم میشود اقدام به بهره برداری کرد اما در ســال هفتــم قطر تنه این درخت به حدود ۶۰ تا ۷۰ ســانتی متر میرســد و حداقــل ۵۰۰ کیلوگرم چوب میدهــد و قیمت چوب این درخت هم در هر کیلو بین ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ تومان اســت این حداقل قیمت است. بنابراین ۶۰۰ درخت در یک هکتار زمین ۳۰۰ تن چوب میدهد تاج و سرشــاخه ها هم اســتفادههای دیگری دارد و اگر قیمت حداقل ۸۰۰ تومان برای هر کیلو چوب را در نظــر بگیریم هر هکتار زمین حداقل ۲۴۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان درآمد دارد عالوه بر آن مزیت این درخت این اســت که میتوان کشــت تلفیقی انجام داد یعنی کشــاورز میتواند بین درختان محصوالتی مثل صیفی جات و ســایر محصوالت را کشت و تولید کند.
درخت پالونیا گلهای بزرگی دارد و گرده گل فراوانی تولید میکند که عامل اصلی جذب زنبور عســل است عســل این درخت اثر دارویی دارد و با عسل آویشن رقابت میکند.
برای هر ۱۰۰ اصله درخت یک کندوی عسل الزم است و هر کندو حدود ۴۰ کیلو عســل میدهد بااین وجــود هزینه نگهداری پالونیا بســیار پایین است. این درخت سال اول که فقط هزینه آبیاری دارد از ســال دوم هزینه هرس اضافه میشود که نسبت یک سوم و دو ســوم هرس میشود و این کار هم تا ســال چهارم باید انجام شود چون از سال چهارم به بعد این درخت ارتفاعی بیشتر از ۱۰ متر دارد که عملا قابل هرس کردن نیســت و از سال چهارم تا سال هفتم
فقط آبیاری دارد نه ســم میخواهد و نــه آفت دارد. بنابراین پالونیا درخت بسیار مقرون به صرفه ای است. برگ این درخت هم وقتی خزان میکند خیلی زود میپوسد، بنابراین قسمت عمده نیتروژن را از هوا میگیرد نه از خاک برگ. این درخت خاک بسیار غنی ایجاد میکند ضمن اینکه برگ ســبز درخــت پالونیا هم بهترین خوراک برای دام است
کشت درخت پالونیا و زراعت چوب

همان‌طور که مشاهده می‌کنید در بررسی درآمد سنواتی قیدشده در جدول بالا، درآمدهای حاصل از تولیدات خاکِ برگ و عسل گل پائولونیا محاسبه نشده است. بنابراین در این مرحله به شرح این موضوع می‌پردازیم.
برای تولید یک کیسه خاک برگ ۴ کیلویی، به یک کیلو برگ خیس پائولونیا و ۳ کیلو خاک رس ماسه‌ای نیاز است. هر درخت پائولونیا در یک دوره ۵ ساله، حدود ۸۴ کیلوگرم خاک برگ تولید می‌کند. به این ترتیب از یک هکتار زمینِ زیرکشت پائولونیا با تراکم کاشت ۸۰۰ نهال، حدود ۶۷٫۲ تن خاک برگ تولید می‌شود. با احتساب مبلغ ۳ هزار تومان به ازای هر کیلو خاک برگ برای مصرف خانگی مبلغ ۲۰۱ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان حاصل می‌شود.
برای تولید عسل، در هر ۱۰۰ درخت پائولونیا ۱ عدد کندو قرار می‌دهند و هر کندو سالانه مقدار ۴۰ کیلو عسل تولید می‌کند. با احتساب گل‌های پائولونیا و کشت تلفیقی، مقدار ۳۲۰ کیلو عسل سالیانه تولید می‌شود که جمع ۵ سال تولید برابر با ۹۶۰ کیلو عسل ارگانیک است. قیمت هر کیلو عسل پائولونیا در بازار ۳۰۰ هزار تومان می‌باشد. بنابراین در پایان ۵ سال می‌توان از یک هکتار زمین زیرکشت پائولونیا با تراکم کاشت ۸۰۰ نهال، مبلغ ۲۸۸ میلیون تومان تنها از عسل گل‌های این درخت کسب درآمد کرد. باید این نکته را در نظر داشت که از سال سوم می‌توان از گل‌های این درخت بهره‌برداری کرد که این نکته در محاسبات بالا لحاظ شده است.

کاهش هزینه‌های آبیاری

جهت کاهش هزینه‌های آبیاری برای مناطق کم آب، شرکت توت آبی پایتخت، اقدام به همکاری با شرکت‌های دانش بنیان نموده است. به‌منظور کاهش آبیاری تا ۷۰ درصد برای هر چال کود، تقریبا ۵٫۰۰۰ تومان هزینه خواهد شد که در یک پروسه ۷-۸ ماهه کاهش ۷۰ % آبیاری را در پی خواهد داشت. کل هزینه اجرای این پروژه در یک هکتار نسبت به مصرف مقدار باکتری ها از ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان ۱۱ میلیون تومان خواهد شد.