طرح تولید پمپ سرنگ و سرم

پمپ سرنگ مقدار معینی دارو را در مدت زمان خاص به بیمار تزریق می گردد.در بخش مراقبت های ویژه و یا پس از عمل های جراحی مختلف ممکن است لازم باشد تا میزان خاصی دارو به صورت منظم و در زمان خاص به بیمار تزریق شود.

موارد مصرف و اجزای تشکیل دهنده پمپ سرنگ

پمپ سرنگ حدود ۲ کیلوگرم وزن دارد و بر روی پایه ای مخصوص قرار میگیرد.از این دستگاه به جهت تزریق های منظم و مداوم داروهای شیمی درمانی، هورمونی، آنتی بیوتیک خاص، داروهای قلبی و یا تغذیه نوزادان نورس با شیر می توان از این دستگاه استفاده نمود.

این دستگاه می تواند مقادیر بسیار کمی از دارو را با دقت بالا به بیمار تزریق کند.پمپ سرنگ با استفاده از یک رایانه هوشمند می تواند موجب کاهش و یا افزایش جریان تزریق گردد.در صورت بروز هرگونه مشکل در برابر تزریق جریان مایع مانند انسداد رگ و یا جا به جایی آنژیوکت آلارم های دستگاه اخطار می دهند.

اجزای تشکیل دهنده دستگاه پمپ سرنگ

رایانه هوشمند
ست نگهدارنده
سوزن یا کانولا
پمپ
پلانگر
دستگاه پمپ سرنگ
پمپ سرنگ

دلایل استفاده از پمپ سرنگ

دلایل بسیار زیادی وجود دارد که مشخص می کند چرا استفاده از پمپ سرنگ بهترین راه برای دریافت دارو ها در حجم کم است.به عنوان مثال از این دستگاه می توان در موارد ذیل استفاده نمود:

تزریق دقیق و منظم داروهای ضد سرطان، هورمونی، داروهای گشاد کننده یا تنگ کننده عروق و یا دریافت داروهای شیمیایی تزریق دارو و یا شیر برای نوزادان نارس و یا تازه متولد شده

تزریق دارو و غذای مایع هنگامی که امکان بلع نیست.و یا هنگامی که بیماران آخرین روزها و یا ساعت های عمرشان را سپری می کنند، می توان از پمپ سرنگ برای دریافت دارو یا مواد مغذی استفاده نمود.

از این دستگاه می توان در بهبود و درمان مشکلات ذیل استفاده کرد:

درد
استفراغ
تشنج
تحریک
ترشحات بیش از حد تنفسی (ترشحات ریه ها و یا گلو)
مشکلات تنفسی

معایب و مشکلات استفاده از پمپ سرنگ

همیشه به هنگام استفاده از دستگاه پمپ سرنگ این نگرانی وجود دارد که دارو بیش از اندازه یا کمتر از حد لازم به بیمار برسد.پس بنابرین باید هنگام استفاده به صورت دقیق و مداوم از عملکرد صحیح دستگاه اطمینان حاصل کرد.

نکات ایمنی لازم هنگام استفاده از پمپ سرنگ

در محل های خیس و یا مرطوب از این دستگاه پمپ استفاده نکنید.
سرنگ های ۵۰ میلی لیتری پمپ را بیش از اندازه پر نکنید، چرا که امکان دارد سرنگ در محل دقیق اش قرار نگیرد.
در محل هایی که امکان انفجار وجود دارد، از این دستگاه استفاده نکنید.
از سیم های رابط برای راه اندازی دستگاه استفاده نکنید.
هنگام تمیز کردن این دستگاه، از خاموش بودن و عدم اتصال آن به برق مطمئن شوید.
با استفاده از دستمال مرطوب دستگاه را تمیز کنید و اجازه ندهید آب به داخل دستگاه راه یابد.

پمپ تزریق سرم (پمپ پریستالتیک یا پمپ ولومتریک-پمپ اینفیوژن )

اینفیوژن پمپ ها، دستگاه هایی هستند که جهت تزریق برنامه ریزی شده ی سیالات به بدن بیمار استقاده می شوند که با استفاده از ست سرم و میکرو ست ها، تزریق دارو را انجام می دهند. این پمپ ها عموما برای تزریق داروها، مایعات و فرآورده های خونی با حجم زیاد استفاده می شوند و وظیفه ی آن تنظیم و نمایش میزان فلوی سرم تزریقی به سیاهرگ بیمار است. به طوری که معمولا حجم تزریق آن ها از حدود چند سی سی تا چندین لیتر است. طریقه ی عملکرد این دستگاه ها به دو دسته ی حجمی (VOLUMETRIC) و قطره شمار(DRIP COUNTING) تقسیم می شود.

اصول عملکرد دستگاه پمپ سرم

دستگاه پمب انفوزیون حدود gk2وزن دارد و قابل نصب روی پایه مخصوص است. این پمپ ها، انواع و قابلیتهای مختلفی دارد. برخی از دستگاهها تک کانال است در حالی که برخی دیگر چندین کانال دارد که میتواند بهطور همزمان از طریق دو یا تعداد بیشتری ست سرم عملیات تزریق را انجام می دهد و میتوانند جایگزین چندین پمپ تک کاناله که به یک بیمار متصل است، شود. این پمپ ها دارای یک کیسه مایع است که یک دسته یا یک قلاب بالای پمپ آویخته شده و یک تیوب به آن متصل می شود. در درون پمپ، تیوب پر شده از مایع، بر روی یک سری دنده کوچک و یک غلتک، ثابت می شود. هنگامیکه غلتک به حرکت درآمده و دندهها شروع به حرکت میکنند، مایع از تیوب به بیمار منتقل می شود. کاربر نرخ جریان مایع و حجم مورد نیاز آن را از روی دستگاه تنظیم کرده، بنابراین دندهها و غلتک بر اساس سرعت تنظیم شده شروع به حرکت میکند. هر زمان که حجم مورد نیاز مایع آزاد شد، آلارم مخصوص به صدا در میآید. تیوب از میان یک سنسور آشکار ساز هوا ‏‎(air-in-line)‎‏ میگذرد و به محض عبور حباب هوا، آلارم به صدا در آمده و جریان مایع متوقف می شود. پمپهای تزریق ولومتریک میزان فشار مایع را مانیتور کرده که نتیجه آن کنترل فشار مایع تزریقی و ممانعت از آسیب رسیدن به رگ بیمار حین افزایش احتمالی بیش از حد فشار تزریق است. با افزایش بیش از حد فشار، آلارم بستن و انسداد ‏‎(Occlusion)‎‏ تیوب تزریق، کاربر را آگاه خواهد کرد.Mp-30.png

اینفیوژن پمپ حجمی

کارکرد اینفیوژن پمپ حجمی مانند پمپ های گردشی دیالیز است (ROLLER PUMPS) که با توجه به ثابت بودن قطر ست سرم میزان حجم داخل ست سرم را اندازه گیری و به بیمار تزریق می کند. بنابراین دقت تزریق این نوع دستگاه وابسته به قطر ست سرم مورد استفاده است. به همین دلیل برای تزریق با این نوع دستگاه باید فقط از ست سرم مخصوص خود دستگاه که توسط کمپانی، معرفی یا ساخته شده است استفاده نمود.

پمپ های قطره شمار

دسته ی دوم پمپ های قطره شمار هستند که با شمردن تعداد قطرات توسط یک چشم الکترونیکی قطره شمار، اندازه حجم تحت تزریق را برآورد می کنند. طبق استاندارد میکرو ست ها، هر ۶۰ قطره در این ست، باید برابر با ۱ سی سی باشد و در ماکروست ها ۱۵ یا ۲۰ قطره برابر این حجم خواهد بود. بنابراین در این پمپ ها مهم ترین نکته برای تعیین دقت دستگاه این است که بدانیم هر چند قطره برابر ۱ سی سی می شود. در بعضی از این دستگاه ها این عدد محدود به چند انتخاب مهم مانند ۶۰-۲۰-۱۵ است و در بعضی دیگر دستگاه ها تعداد قابل انتخاب بیشتر است و برای استفاده از ست ها ی ایرانی وجود این قابلیت یعنی توانایی انتخاب مقادیر مختلفی بین ۱۵ تا ۲۵ امری لازم شمرده می شود. دستگاههای اینفیوژن پمپ باید نسبت به انسداد حساس بوده و در صورتیکه بین ۵۰ تا ۱۰۰ میکرولیتر هوا در ست تزریق بود، تزریق را قطع کنند.
در مجموع دستگاه های ولیومتریک این دو مزیت را دارند که اولا دقت بالایی دارند و با توجه به دقت زیاد این دستگاه در تزریق، از آن میتوان در کاربردهایی مانند بیحسی اپیدورال پیوسته، تزریق داروهای قلبی عروقی، شیمیدرمانی، تزریق خون، اطفال و سرم درمانی استفاده کرد. ثانیا استفاده از آن ها بسیار راحت تر است. ولی مشکل عمده، مقرون به صرفه نبودن قیمت ست آن ها است. در مقابل مزیت دستگاه های قطره شمار استفاده از ست های ارزان قیمت است، ولی باید توجه کرد که این دستگاه ها حتما طوری تنظیم شوند که دقت تزریق کم نشود.

قابلیت های پمپ های اینفیوژن

Blous : این خاصیت اپراتور را قادر می سازد تا در حین تزریق و بدون توقف حجم کوچکی از دارو را با سرعت زیاد و با فشار به بیمار تزریق نماید.

تنظیم سرعت تزریق
VOLUME TO BE INFUSED(VBI) : در این حالت می توان حجم و دوز نهایی دارو را برای دستگاه تعریف کرد. به این ترتیب که وقتی حجم یا دوز مورد نظر تزریق شد، دستگاه خود به خود متوقف شده و آلارم می زند.
KEEP VEIN OPEN (KVO) : در صورتی که تزریق به هر دلیل متوقف گردد ، برای جلوگیری از انسداد سر سوزن و نیز بسته شدن رگ مقدار کمی دارو به بیمار با سرعت بسیار کم تزریق می شود.
(SBS) STEP BY STEP: این قابلیت برای وقتی است که بخواهیم دارویی را در نوبت های مختلف و با حجم ها و سرعت های یکسان به بیمار تزریق کرده و در پایان حجم کل را مشاهده کنیم.
سیستم آلارم : اغلب پمپ های اینفیوژن در مواقع اضطراری که برای دستگاه تعریف شده اند، شروع به آلارم می نمایند و اپراتور خود را از وضعیت موجود مطلع می سازند. برخی از مواردی که منجر به شروع آلارم می شوند عبارتند از : تمام شدن دارو، وجود حباب در مسیر تزریق، بالا رفتن فشار تزریق و . . .
کنترل فشار در سیستم: اکثر پمپ ها این قابلیت را دارند که لحظه به لحظه فشار تزریق را اندازه گرفته و نشان دهند. همچنین از طریق کنترل جریان پمپ در اکثر دستگاه ها می توان فشار تزریقی را تنظیم کرد.
اطلاع از وجود حباب هوا در مسیر تزریق: برای این منظور از دو روش می توان استفاده کرد.
ترانسدیوسرهای نوری که امروزه به دلیل وجود محدودیت در تشخیص حباب های هوا هنگام استفاده از ست های سرم رنگی و داروهای رنگی قابل استفاده نیست.
ترانسدیوسرهای اولتراسونیک، که دارای دقت بالاتری بوده و به رنگ دارو وابسته نیست.
آشکار ساز قطره: برای این منظور از سنسورهای نوری استفاده می شود.
عملکرد PIGGYBACK : با استفاده از این قابلیت اپراتور قادر خواهد بود تا دو تزریق با دو مقدار و دو سرعت متفاوت را برنامه ریزی کند. به طوری که دستگاه پس از اتمام حالت اول، حالت دوم را شروع و در پایان نیز آلارم بزند.
پرتابل

پمپ تزریق سرنگ

در بخش مراقبت های ویژه و نیز بعد از اعمال جراحی موارد متعددی پیش می آید که یک ماده موثر به صورت پیوسته و برای مدت زمانی خاص وارد خون بیمار شود. در چنین مواردی دقت در نرخ تزریق و منظم بودن آن اهمیت بسیاری دارد. برای چنین منظورهایی از دستگاهی به نام پمپ تزریق سرنگ استفاده می شود و تقریبا تمام بخش های مراقبت های ویژه به خصوص در بخش مراقبت های ویژه قلبی از این دستگاه استفاده می شود. از آنجا که عموما قطر داخلی سرنگ استاندارد و ثابت است، می توان با تنظیم سرعت خطی حرکت پیستون سرنگ، سرعت تزریق را کنترل نمود. به طور معمول این دستگاه ها برای تزریق داروها در حجم های کم استفاده می شوند، چرا که عموما از سرنگ های ۵سی سی تا ۵۰ سی سی استفاده می کنند. از آن جایی که دقت این دستگاه در حد ۰٫۱CC/ hr است، در استفاده از آن ها عموما داروها کمتر رقیق می شود که این خود مزیتی است. چرا که در بسیاری از موارد حجم زیاد مایعات بسیار مضر است و اگر بتوان داروهای بیمار را بدون آن که دقت دستگاه به هم بخورد، در حجم کم به بیمار تزریق کرد تاثیر به سزایی در کیفیت درمان خواهد داشت. این موضوع باعث شده است تا در بخش های قلبی و ccuها بیشتر از پمپ سرنگ استفاده شود تا اینفیوژن پمپ. در استفاده از سرنگ های ایرانی باید به این نکته توجه داشت که قطر داخلی سرنگ ها، استاندارد باشد در غیر این صورت باید از دستگاه هایی استفاده شود که امکان تعریف قطر داخلی سرنگ را داشته باشد. در حقیقت دستگاهی که این امکان را دارا است در ایران کارایی دارد و گرنه باید فقط از سرنگ های استاندارد استفاده شود. برای این منظور می توان دستگاه را برای یک نوع سرنگ با مارک خاص تنظیم نمود و اطمینان حاصل کنیم که حداقل تا چند ماه از این مارک سرنگ در بخش درمانی استفاده می شود. طبیعی است که با تعویض مارک سرنگ، باید مجددا دستگاه، برای این مارک جدید تنظیم شود، و گرنه دقت دستگاه از بین می رود.

 مزایای استفاده از پمپ تزریق

قابلیت تنظیم دقیق از ۱تا ۴۵۰۰ cc/hr

توانائی تزریق حجم معینی مایع در زمان خاص و اعلام پایان تزریق

قابلیت کالیبره شدن با مایع های مختلف

اعلام وجود هوا در ست تزریق

اعلام انسداد مسیر خروجی مایع

قابلیت کار با باطری در هنگام انتقال بیمار

 اصول عملکرد

دستگاه‌ه ایپمپ سرم، انواع و قابلیت‌های مختلفی دارند. به عنوان مثال تفاوت‌هایی در مکانیزم تزریق و اندازه دستگاه وجود دارد. تعداد کانال‌های تزریق هم می‌تواند متفاوت باشد. برخی از دستگاه‌ها تک کانال هستند در حالی که برخی دیگر چندین کانال دارند که به آنها اجازه تزریق چندین نوع محلول را می‌دهد.

تفاوت در پمپ‌های مختلف

شامل میزان دامنه جریان مایعی که پمپ تزریق می‌کند و تنظیمات نرم‌افزاری موجود روی دستگاه مانند حجم تزریق در واحد زمان، محاسبه دُز و جریان دارو، نحوه جایگزاری ست تزریق و تعداد پمپ‌هایی که می‌تواند روی یک پایه سرم نصب شود، است.

دستگاه‌هایپمپ سرم از یکی از دو مکانیزم پریستالتیک یا کاست برای تزریق مایع از ظرف محتوی مایع از طریق ست سرم به بیمار استفاده می‌کنند. اغلب پمپ‌های تزریق به کاربر اجازه انتخاب دُز یا حجم تزریق را می‌دهند (VTBI) اگر تزریق قبل از اتمام مایع سرم به پایان برسد، اکثر دستگاه‌ها هشدار می‌دهند و تزریق را با نرخ بسیار پایین جهت ممانعت از مسدود شدن کاتتر تزریق ادامه می‌دهند. این جریان بسیار کم به عنوان جریان باز نگه داشتن رگ یا KVO (keep vein open) شناخته می‌شود. بسیاری از پمپ‌ها می‌توانند تزریق دوم (piggyback) داشته باشند که از طریق آن می‌توان تزریق دو مایع مختلف را از طریق کانال به صورت پشت سرهم کنترل کرد.

پمپ های چند کاناله

ممکن است پمپ‌ها بیشتر از یک کانال تزریق داشته باشند. پمپ‌های چند کاناله می‌توانند به‌طور همزمان از طریق دو یا تعداد بیشتری ست سرم عملیات تزریق را انجام دهند و می‌توانند جایگزین چندین پمپ تک کاناله که به یک بیمار متصل هستند، گردند. درحال حاضر اغلب پمپ‌های فروخته شده در ایالات متحده و یا بازارهای جهانی، دارای DERS هستند که به آن‌ها “پمپ های هوشمند” (Smart pumps) گفته می‌شود و به کاربر خطاهایی را که در هنگام تزریق رخ می‌دهد، هشدار می‌دهد.

پمپ‌ها می‌توانند مجموعه‌ای از هشدارها را در شرایطی که تزریق می‌تواند برای بیمار خطرناک باشد به کاربر گوشزد کنند؛ مانند هوای داخل مسیر، انسداد در مسیر تزریق، تمام شدن مایع تزریق، جدا شدن ست تزریق و خطا در جریان. شرایط خطا به وسیله حسگرهای فشار، صوت و یا نور آشکار مشخص می‌شوند.

باتری

در صورت مشکل در تأمین برق، اغلب پمپ‌ها، از یک حافظه استفاده می‌کنند که تنظیمات برنامه‌ریزی شده و مجموع حجم‌های تزریق شده در آن باقی می‌ماند. اکثر پمپ‌هایی که از حافظه استفاده می‌کنند می‌توانند اطلاعاتی مانند تنظیمات پمپ، هشدارهای به وجود آمده، ایرادات سیستم، کلیدهای فشرده شده و زمان و تاریخ هر رویداد را ثبت کنند. به علاوه به وسیله یک پورت انتقال اطلاعات مانند RS232 یا اترنت، می‌توان اطلاعات تزریق را نگهداری کرد. برخی از پمپ‌ها هم قابلیت انتقال بی‌سیم اطلاعات (مانند جزییات دقیق‌تر رخدادها یا بانک اطلاعاتی داروها) از سرور مرکزی روی شبکه بی‌سیم بیمارستان و بالعکس را دارند.

طریقه کار با پمپ تزریق

1) کلید on/off پشت دستگاه را در وضعیت on قرار دهید .

2) دکمهpower را برای یک ثانیه فشار دهید تا دستگاه روشن شود .

3) ست سرم را طوری به محلول تزریقی متصل کنید که یک سوم محفظه ست پر از مایع شود .

4) در جلوی دستگاه را باز کنید ، ست سرم را از شیار بالای ان وارد کنید و از پشت علامت فلش عبور دهید سپس از شیار زیری رد کنید و مستقیما روی دندانه های finger cassette قرار دهید.

5) اهرم air detector را بکشید و لوله ست را از بین دو دکمه سنسور هوا عبور دهید و اهرم را رها کنید .

6) در جلوی دستگاه را ببندید .

7) اشکار ساز قطره را طوری به محفظه چکیدن قطره متصل نمائید که بین محل ریزش قطره در بالای محفظه و سطح محلول در پائین محفظه قرار گیرد .

8) مقدار drops/ml را مطابق ست سرم استفاده شده تنظیم کنید .

9) سرعت تزریق را تنظیم کنید Rate .

10) محدوده حجم تزریق را معین کنید . Volume .

11) با فشردن دکمه start/stop تزریق اغاز می شود .

12) برای مشاهده محدوده حجم تزریق در حین تزریق دکمه ↔را فشار دهید .

13) در صورت نیاز به هواگیری ست سرم دکمه purge را فشار دهید .

14) برای خاموش کردن دستگاه دکمه power را بیش از یک ثانیه فشار دهید .

v واحد اندازه گیری

میلی لیتر بر ساعت ‏‎(ml/h) ‎

v مقادیر نوعی و متداول ‏

۰ تا ۲۵۰ میلی لیتر در ساعت ‏‎ ml/h)‎‏)