طرح پرورش مار و تجارت زهر

مار جانوری خزنده، گوشت‌خوار، با بدن کشیده (دراز) و بدون پا است. مارها جانورانی خونسرد، از گروه آب‌پرده‌داران و مهره‌داران‌اند. بدن مار از پولک‌هایی که با هم همپوشانی دارند، پوشیده شده‌است. مارها از ردهٔ خزنده‌چهرگان، زیرردهٔ دوکمانان، فرورده پولک‌سوسمارریختان، بالاراستهٔ پولک‌خزندگان، راستهٔ پولک‌داران، زیرراستهٔ ماران (Serpentes) هستند.
تکثیر و نگهداری در اسارت در اسارت، کمک به انجام تولید مثل به روشهای متفاوت به منظور حفظ و بقای گونه های نادر و در معرض خطر است که توسط بشر با کنترل عوامل محیطی و به صورت محدود انجام میشود. اخیرا این تکنیک برای آن دسته از گونه های حیات وحش که تعداد افراد آن به سرعت در حال کاهش بوده و با خطر انقراض در آینده نزدیک روبرو هستند، کاربرد فراوان پیدا کرده است.
تکثیر در اسارت مارهای سمی از دو دیدگاه حفاظتی و اقتصادی قابل بررسی است. از دیدگاه حفاظتی، مارها موجودات سودمندی برای محیط زیست هستند. مارها کنترل کننده جوندگان و حتی بسیاری از آفات هستند. از دیدگاه اقتصادی، می توان به استخراج سم در موسسات سرم سازی جهت تولید سرم ضد مارگزیدگی، تولید انواع داروهای ضد انعقاد و نابود کننده سلولهای سرطانی، استفاده تجاری از پوست و روغن آنها و برپایی نمایشگاه ها و موزه های تاریخ طبیعی جهت جلب عموم همراه با بالا بردن دانش و سطح آگاهی مردم در امر شناخت و حفاظت گونه ها اشاره نمود.
مهمترین عامل تهدید کنونی برای این افعی با ارزش را می توان صید غیر قانونی، بی رویه و بدون کنترل آن توسط مارگیران برای فروش به موسسه سرم سازی رازی کرج معرفی نمود به نحوی که امروزه به ندرت میتوان افراد این گونه و سایر مارهای سمی کشور را در زیستگاه های طبیعی خود مشاهده نمود.
در ایران، بیش از 21 گونه مار سمی و نیمه سمی و 35 گونه مار غیرسمی و بیش از پنج گونه مار دریایی، زاد و ولد می کنند؛ افعی یا گرزه مار، مار جعفری، مار شاخدار، کبرا، یله مار، تیرمار، طلحه مار، آلوسر، افعی پلنگی، کورمار، مارشتری، مار درفشی و کوتوله مار برخی از این گونه ها هستند.
عوامل زیادی بقای این مارها را تهدید می کنند که شامل تخریب زیستگاه ها، برداشت بی رویه یا ناپایدار از گونه، تهدید به واسطه حضور گونه های غیر بومی، قرار گرفتن در معرض عوامل آلاینده ای همچون سموم و آفت کش های کشاورزی و توسعه فعالیت های صنعتی و کشاورزی هستند.
قاچاق مارها برای استفاده از پوست با هدف تولید پوشاک یکی دیگر از تهدیدات جدی فراروی این گونه های در خطر انقراض است که باید جدی گرفته شود؛ این جانوران همچنین برای سم گیری و تولید دارو به کشورهای دیگر قاچاق می شوند.
واژه «زهر» از آن کلماتی است که حتی شنیدنش هم باعث در هم رفتن چهره افراد می شود؛ کلمه ای که شاید بار معنایی منفی و ناخوشایندی داشته باشد، اما آنقدرها که اسمش نشان می دهد مایع ضرررسانی نیست. درواقع اگرچه کلمه زهر اغلب افراد را به یاد گزیدگی های خطرناک از سوی مار و عقرب و انواع موجودات وحشتناک می اندازد، اما این مایع مسمومیت زا، در نوع خود خواصی شگفت انگیز دارد.
درواقع می توان از زهرها برای انواع مصارف درمانی نیز استفاده کرد. از سال ها پیش، یعنی از دوران رواج طب سنتی تاکنون، داروسازان با استفاده از دانش خود تغییراتی شیمیایی در انواع سموم اعمال می کردند تا آنها را تبدیل به داروهایی شفابخش کنند. این روزها با افزایش نرخ جمعیت جهان، نیاز به استفاده از انواع زهرها برای تهیه پادزهرها بازاری گرم دارد تا جایی که بالغ بر 30درصد از داروهای گران قیمت جهان را داروهایی تشکیل می دهند که با ترکیبی از انواع زهر ساخته شده اند.
در این میان مجهز بودن به دانش تولید داروهای شفابخش نیز حائز اهمیت است. این موضوع از این جهت مهم است که ابزار اولیه تهیه پادزهر، در اختیار داشتن انواع زهر بکر و خالص است. متأسفانه بسیاری از کشورهای صادرکننده زهر فاقد امکانات آزمایشگاهی و داروسازی لازم برای ساخت داروهای تخصصی هستند؛ کشورهایی که عمدتا در گروه کشورهای کمتر توسعه یافته یا در حال توسعه جای می گیرند و در نتیجه تا در اختیار داشتن ظرفیت های تولید داروهای خاص فاصله ای قابل توجه دارند.
این در حالی است که اگر کشورهای مذکور از قدرت و توان علمی لازم برای تولید داروهای گران قیمت و تخصصی نیز برخوردار بودند، با سود تجاری چندین برابر رو به رو می شدند. با این وجود کشورهای واردکننده انواع زهر، در قبال این مایع ارزشمند، وجوه قابل توجهی پرداخت می کنند؛ مبالغی که گاه سر به میلیون ها دلار می زند و در نتیجه می تواند بخش قابل توجهی از ذخیره ارزی کشورهای صادرکننده را تأمین کند

انواع مار های ایران

تا آنجایی كه مشاهده و مطالعه شده است، مارهای بزرگ ایران در حدود 2متر هستند و مارهای كوچك از چند سانتیمتر تجاوز نمی‏كنند. در ایران بیش از 21گونه مار سمی ونیمه سمی و 35گونه مار غیر سمی و بیش از 5گونه مار دریایی وجود دارد. مارهای ایران به اسامی مختلفی از جمله موارد زیر نامیده می‏شوند: افعی البرزی، افعی پلنگی، طلحه مار، یله مار، تیرمار، آلوسر، كورمار، مارشتری، مار درفشی، مار پلنگی، گرگ مار، گوند مار، لوس مار، سیاه سوجه، مار آتشی، قمچه مار، مار قیطانی، مار خالدار، كك مار، افعی زنجانی، افعی دماوندی، افعی تكابی، افعی آذربایجانی، كوتوله مار، مارگورخری، مارخاكی
در ایران چهار گروه مار سمی به شرح زیر وجود دارد كه ممكن است گزش آنها عوارض نامطلوبی به بار آورد:
.1گروه افعی‏ها (مانند افعی و گرزه مار)
.2گروه مارهای كبرا (مانند كبرا و كفچه مار)
.3گروه مارهای دریایی
.4گروه مارهای نیمه سمی .
لازم به ذكر است كه معمولا مارهای غیر سمی سهم بیشتری در به وجود آوردن حوادث مارگزیدگی دارند. گزشهای خطرناك مارگزیدگی در ایران بیشتر مربوط به گروه افعی‏ها و به خصوص گزش گرزه مار یا افعی است كه غالبا در چراگاهها و مناطق كشاورزی اتفاق می‏افتد. شایع‏ ترین نقاط بدن كه توسط مارها مورد گزش قرار می‏گیرند، دستها و پاها هستند. بر حسب گونه مار، علایم و نشانه‏های بالینی مارگزیدگی متفاوت است. حجم مار، سن مار، مقدار تزریق سم، قدرت كشندگی سم، محل تزریق سم در بدن و فاكتورهای متفاوت دیگر در بروز تظاهرات بالینی مارگزیدگی مؤثرند. با توجه به این عوامل بسیاری از افرادی كه توسط مارهای سمی گزیده می‏شوند دچار مسمومیت خفیف شده و تظاهرات بالینی قابل توجهی از خود نشان نمی‏دهند. لازم به ذكر است كه بسیاری از تظاهرات بالینی مارگزیدگی ارتباطی به آثار اختصاصی سم تزریق شده توسط مار ندارد. به طوری كه تهاجم مار و فروشدن دندانها در بدن، باعث ترس و وحشت فرد مارگزیده خواهد شد و علاوه بر آن انجام بعضی از اقدامات و كمكهای اولیه ممكن است باعث تپش قلب، لرزش، برافروختگی، تعریق، احساس سنگینی، درد قفسه سینه، نفس زدن، گیجی، غش، گرفتگی و بی حسی دست و پا، بی حالی و كرختی شود، یا به عنوان مثال بستن محكم عضو مورد گزش توسط بند و غیره می‏تواند باعث تورم و تغییر رنگ عضو شود. مصرف بعضی داروهای سنتی نیز می‏تواند باعث تهوع و استفراغ شود.
به طور كلی، آثار مسمومیت با سم مار شامل:
آثار موضعی مانند: تورم، التهاب، سیاه شدن موضع گزیده شده، تاول و…
آثار عمومی مانند: تهوع، استفراغ، سر درد، فلج اعصاب، اختلالات خونی، فلج تنفس، مشكلات عضلانی، قلبی، كلیوی، و غیره است. این علایم معمولا در ظرف مدت چند دقیقه تا چند ساعت و روز اتفاق می‏افتد ولی گاهی ممكن است به علت واكنشهای حساسیتی نسبت به سم مار در طی مدت زمان كوتاهی اختلال هشیاری، استفراغ، دردهای شكمی، و خس خس سینه بروز كند.

مار خاکی

بیشتر گونه‌های مار، جمجمه‌ای دارند که چندین مفصل بیشتر از اجداد مارمولکشان است. این جمجمه به آن‌ها اجازه می‌دهد تا شکارهای بسیار بزرگتر از سرشان را با کمک آرواره‌هایی که بسیار جابجایی پذیرند، ببلعند. اندام درونی بدن مارها برای تطبیق بیشتر با بدن کشیده و درازشان، به گونه‌ای است که عضوهای جفت در آن‌ها مانند کلیه‌ها به جای آنکه در دو سوی بدن باشد، یکی پس از دیگری قرار گرفته. همچنین بیشتر آن‌ها تنها یک شش دارند که کار می‌کند. برخی گونه‌های مار هنوز لگن خاصره دارند و یک جفت اندام بازماندهٔ ژنتیکی ناخن مانند در دو سوی پارگین آن‌ها دیده می‌شود.
مارها غیر از قطب جنوب، برخی خشکی‌های بزرگ مانند ایرلند، زلاندنو، جزایر هاوایی، ایسلند، گرینلند و بسیاری از جزیره‌های کوچک اقیانوس اطلس و مرکز اقیانوس آرام در همهٔ قاره‌ها زندگی می‌کنند. البته دریاماران در سراسر اقیانوس هند و آرام پراکنده شده‌اند. تاکنون نزدیک به ۲۰ تیره از مار که شامل ۵۰۰ سرده و نزدیک به ۳۴۰۰ گونه است، شناسایی شده‌است.
بزرگی طول مارها از ۱۰ سانتیمتر برای مار قلمی تا ۱۴ متر برای پایتون مشبک گسترده شده‌است. سنگواره‌ای از مار به نام تیتانوبوآ یافت شده‌است که ۱۳ متر طول داشته‌است. احتمالاً نسل مارها یا به مارمولک‌های آبی یا به مارمولک‌های زیرزمینی در دوران ژوراسیک با آخرین فسیل مربوط به ۱۴۳ تا ۱۶۷ میلیون سال پیش بازمی‌گردد. گوناگونی مارهای امروزی به نظر مربوط به دورهٔ پالئوسن در دورهٔ ۶۶ تا ۵۶ میلیون سال پیش است. قدیمی‌ترین توصیفی که از یک مار پیدا شده مربوط به پاپیروس بروکلین است.
بیشتر مارها زهر ندارند. آن دسته‌ای که زهرآگین‌اند هم در درجهٔ نخست از آن برای شکار و کشتن طعمهٔ خود استفاده می‌کنند یا برای دفاع شخصی. برخی مارهای زهرآگین می‌توانند باعث زخم شدید در انسان یا حتی مرگ شوند. مارهای بی‌زهر شکار خود را می‌توانند زنده بخورند یا آن را نخست با پیچیدن به دور طعمه و فشردن می‌کشند و سپس آن را می‌خورند.
معمولاً مارها با مارمولک بی‌پا اشتباه گرفته می‌شوند، از جمله تفاوت‌های مار و مارمولک بی‌پا عبارتند از: مارها پلک و سوراخی برای گوش بیرونی ندارند، پولک‌های شکم آن‌ها پهن است و زبان چنگالی دارند و برخلاف مارمولک‌ها (معمولاً) اندامی کشیده و دُمی کوتاه دارند.

ویژگی مارهای سمی‌ وغیرسمی و نیمه سمی

سه گروه مار در دنیا وجود دارد، مارهای غیر سمی، مارهای سمی و مارهای نیمه سمی. تعداد انواع مارهای سمی و نیمه سمی بسیار بسیار کم تر از مارهای غیر سمی است. با دانستن برخی خصوصیات می توان مارهای سمی را از مارهای غیر سمی تشخیص داد.
البته برای افراد مبتدی که برای اولین بار با یک مار رو به رو می شوند، بررسی این ویژگی ها کمی سخت است؛ زیرا مارها معمولاً با دیدن انسان وحشت می کنند و در جایی مخفی می شوند و یا برعکس با در آوردن صدای فِش فِش یا هیس هیس و انجام حرکات خاص انسان را می ترسانند و برای حفظ جان خود انسان را می گزند.

ویژگی های مار سمی

سر این نوع مار مثلثی شکل بوده و بیرون زده از راستای بدن آن است.
دندانهای نیش از سایر دندانها بزرگترند در نتیجه در نقطه گزش معمولا جای دو دندان به خوبی قابل تشخیص است.
مردمک چشم آنها بیضی شکل است.
دارای پوست رنگین و پرخط و خال هستند
دارای فرورفتگی در بین دو چشم هستند.
دارای سری مثلثی ، مردمک چشم عمودی ، دمی کوتاه و کلفت و طرز حرکت بطنی می باشند.

ویژگی مارهای غیر سمی

این نوع مارها دارای مردمک چشم گردی هستند.
مارهای غیر سمی پوستی ساده دارند.
این نوع مارها فرورفتگی در بین دو چشم ندارند.
دارای سری گرد یا بیضی شکل،از قطر میانی بدن تا انتهای نوک دم باریک می شوند و طرز حرکتشان مستقیم و مارپیچ است.

ویژگی های مار نیمه سمی

همه ی مشخصات مار غیر سمی را دارا میباشد و تنها فرق آن با مار غیر سمی دم متوسطش میباشد که کمی کوتاه تر از آن و کمی بلندتر از مارهای سمی میباشد.

کاربرد های سم مار

• از سم مار برای منعقد کردن خون استفاده می شود .
• برای تولید برخی از دارو های ضد سرطان از سم مار استفاده می شود .
• برای درمان درد های عصبی و سیاتیک از سم مار استفاده می شود .
• برای تولید دارو های جلوگیری از سکته قلبی از سم مار استفاده می شود .
• برای تولید دارو هایی جهت درمان بیماری صرع از سم مار استفاده می شود .

شریط پرورش

جایگاه نگهداری

قفسي با اندازة مناسب و لبه هاي صاف مثل آكواريوم ، فايبرگلاس يا قفس چوبي با سطوح صيقلي كه طول آن حداقل به اندازة طول مار بوده و عرض آن نطف طول آن باشد . البته پرورش دهندگان بزرگ مارهايشان را در محيط هاي كوچك تري نگه مي دارند اما اين حداقل اندازة يكف قفس ايده آل است .
بر روي حفاظ قفس قفل بزنيد و يا آنرا با ميخ محكم كنيد . مارها جانوران بسيار هنرمندي براي فرار كردن هستند و آنها مي توانند با مالش خود بر ديواره هاي قفس از داخل آن بيرون بيايند . بهرحال بايستي كاملاً مراقب باشيد چرا كه بستن كامل قفس هم ممكن است در اين مورد ميزان تهويه را دچار محدوديت نموده و ميزان رطوبت داخل قفس نيز به سطح نامناسبي افزايش يابد . قفس هاي فايبرگلاس جديدتر داراي كشويي در جلويشان هستند محكم بسته شده و از بروز چنين مشكلاتي جلوگيري مي كنند .

بستر مناسب

بستر داخلي يا خارجي كه مارها بر روي آن قرار مي گيرند بنظر مهم يم رسد چرا كه از ميزان عفونت هاي پوستي مي كاهد و تميز كردن آنها نيز خيلي آسان است . بعضي مارها ترجيح مي دهند بر روي كورگياهي يا تودة تورب حركت كنند اما اين مورد را مي بايستي ابتدا يك دامپزشك مشورت كنيد . شكل ديگر قابل قبول ، انداختن روزنامه يا دستمال كاغذي در سطح قفس آنها مي باشد .

جعبه مخفی

يك گلدان گل پلاستيكي يا جيزهاي ديگر با سوراخ كوچكي كه در يك طرف آن تعبيه شده ، پناهگاه مناسبي را براي اين جانوران فراهم آورده و بر سالهاي عمر اكثر مارها مي افزايد ضمن آنكه ميزان اشتها ، گوارش و پوست اندازي طبيعي آنها را نيز تحريك مي نمايد اما بهراحال مراقب باشيد كه مارها در اين سوراخهاي گلدان ها گير نيفتند . امروزه قفس هاي پلاستيكي بسيار خوبي به همين منظور ساخته شده است .
كاسه آب: كاسه هاي كم عمق و سنگين خيلي خوب هستند اما مي بايستي عمق آنها به حد كافي باشد كه اكثر گونه ها بتوانند در آن غوطه ور شوند آب آنها را به تناوب عوض كنيد .

منبع حرارتي

با استفاده از معبرهاي حرارتي ( يا هر كابل يا توار جديدي ) و قرار دادن آن ر زير يكي از انتهاهاي قفس ( آكواريوم ) . شيب حرارتي مناسبي را در آن ايجاد نمائيد . از تخته سنگ هاي داغ استفاده نكنيد مگر براي مارهاي با اندازه خيلي كوچك تا متوسط . آنها عملاً نمي توانند باعث گرم شدن مارهاي بزرگ شوند و چه بسا باعث سوختن آنها شوند . براي گوارش و ايمني بدن گرما بسيار حياتي مي باشد .

نور

نورهاي ماوراء بنفش و ساير انوار پر انرژي براي اكثر خزندگان فعال در روز لازم و ضروري است و هيچ دليلي وجود ندارد كه باور داشته باشيم كه مارهاي روز فعال يك استثنا هستند چرا كه در جاهايي با اصطلاحات وسيعي نظير مديريت در اسارت و توليد مثل مواجه مي شويم . از اين رو بدون شك بدون آن كاري را انجام ندهيد . نور ماوراء بنفش (UV) براي آن دسته از مارها كه مي خواهند ويتامين D3 بسازند ضروري است چرا كه در متابوليسم كلسيم دخالت دارد . فقط به دليل آنكه بسياري از مارهايي كه بدنيا مي آيند عمدتاً در روز فعالند و اكثر احتياجات خود را غذايشان بدست مي آورند اين مطلب صحيح نيست كه گفته شود همه گونه هاي مارها به طيف كامل نور دسترسي دارند . بهرحال زمان اين موضوع را روشن مي سازد

غذا و تغذیه

هر گونه اي از مارها رجحان غذايي خودش را دارد . اما بطور كلي مارهايي كه از پستانداران تغذيه مي كنند ، مي بايست آنها را بصورت مرده در اختيارشان قرار داد تا باعث آسيب به آنها نشوند . موشهاي آزمايشگاهي بزرگ (Rat) و كوچك (mouse) را ميتوان با قرار دادن آنها در يك محفظه كوچك و بستن درب آن بطوريكه هيچ هوايي به داخل آن نفوذ نكند و بمدت چند دقيقه كشت . روشهاي ديگر شامل قرار دادن موشها داخل يك كيسه ومحكم زدن آن به يك جسم سخت و يا گرفتن دم موشها و انجام همين حركت در مورد آنها است . بهتر است در مورد مارهايي كه قورباغه و ماهي مي خورند آنها را بصورت تازه يا بصورت يخ زده در اختيارشان قرار داد چرا كه مشخص شده است يخ زدن باعث كشتن مقدار زيادي از انگل ها مي شوند. بعضي مارها نيازهاي غذايي خيلي غيرطبيعي دارند . بنابراين لازم است تا قبلاً از اينكه بخواهيم آنرا نگهداريم ، در اين زمينه تحقيق كنيم .
تغذیه مارها موضوعی بحث برانگیز، در میان افرادی است که از خزنده‌ها نگهداری می کنند. بعضی افراد اعتقاد دارند که تغذیه باید به طبیعی‌ترین راه ممکن صورت گیرد، بدون در نظر گرفتن این احتمال که طعمه زنده ممکن است برای مار خطر ایجاد کند. در حالی که دیگر افراد اصرار دارند که تغذیه مار به وسیله طعمه از پیش کشته شده مناسب‌تر و ایمن‌تر می باشد. اگر مار نتواند به سرعت طعمه را از پای در آورد، به دلیل بسته بودن محیط، طعمه مذکور می تواند جراحات خطرناکی را به حیوان خانگی شما وارد نماید.
این موضوع به خصوص در مورد طعمه‌های بزرگتر مانند موش‌های صحرایی (که برای تغذیه بوآ و مارهای بزرگ دیگر به کار می روند) بسیار اهمیت دارد. با این حال حتی موش های کوچک هم امکان صدمه به مار شما را دارند.
جراحات می توانند هنگامی اتفاق بیفتند که مار به اندازه کافی گرسنه نباشد تا سعی کافی برای شکار طعمه کند، در ضربه خود ناموفق باشد یا روی طعمه کنترل کافی نداشته باشد. هنگام ضربه ناموفق مار، موش می تواند با حمله متقابل به مار صدمه بزند یا حتی بدتر، اگر مار شما علاقه ای به طعمه نشان ندهد موش می تواند گرسنه یا کسل شود و شروع به جویدن قسمتی از بدن مار کند. در طبیعت در صورت حمله‌ای ناموفق یا عدم تمایل مار به تغذیه، طعمه فرار خواهد کرد در حالی که در شرایط اسارت مار و طعمه در محیط بسته و کوچکی قرار دارند و فرار برای طعمه امکان پذیر نمی باشد.
راه آسان تر و امن تر، تغذیه مار به وسیله طعمه های از پیش کشته شده است که به شما امکان خرید در تعداد بالا و ذخیره سازی را نیز می دهد. اگر هر بار که مار شما گرسنه می شود بخواهید به فروشگاه مراجعه کنید، زمان و هزینه زیادی از شما تلف خواهد شد. همچنین در شرایطی که مار گرسنه باشد ممکن است نتوانید طعمه‌‌ای در سایز مناسب را پیدا کنید که این موضوع خود اهمیت استفاده از طعمه های از پیش کشته شده را افزایش می دهد.
اکثر مارها به راحتی طعمه های از پیش کشته شده را قبول می کنند (مار های گرفته شده از طبیعت ممکن است برای تطابق با این موضوع به مشکل برخورد کنند) اگر چه آشنایی آنان از سنین پایین با این نوع تغذیه می تواند تاثیر موثری روی عادات غذایی آنان داشته باشد. اگر مار شما در حال حاضر از طعمه های زنده تغذیه می کند برای تغییر، بهتر است که از طعمه هایی که به تازگی کشته شده‌اند استفاده نمایید. طعمه های یخ زده قبل از استفاده باید یخشان باز شده و کمی نیز گرم شده باشند (انجماد زدایی را در یخچال یا آب سرد انجام دهید نه در دمای اتاق، سپس برای گرم کردن طعمه از آب گرم استفاده کنید). به یاد داشته باشید هیچگاه از ماکروویو برای گرم کردن طعمه ها استفاده نکنید. طعمه مورد نظر را در جلوی مار تکان دهید تا توجه مار را به خود جلب کنید (هیچگاه از دست خود برای این کار استفاده نکنید). اگر مار هنوز هم از غذا خوردن امتناع می کند، می توانید طعمه را در آب مرغ فرو کرده یا طعمه را تکه‌تکه کنید(جمجمه را تکه تکه کنید تا مغز طعمه نمایان شود). اگر هیچ کدام از موارد بالا تاثیری در مار نداشته است می توانید از طعمه‌های متفاوتی با رنگ‌های مختلف استفاده نمایید. در نظر داشته باشید مارها هنگام نزدیک شدن به فرآیند پوست اندازی گاهی از غداخوردن امتناع می کنند.

تميز كردن

با استفاده از يك مادة سفيد كننده و ضد عفوني كننده مي بايست مرتباً قفس آنها را تميز نمود . بهر حال بعد از انجام اين كار قفس را بطور كامل با آب شستشو دهيد .

رطوبت مناسب

اين مهمترين عاملي است كه عمدتاض توسط نگهدارندگان مارها غفلت مي شود و مي تواند معمولاً سبب مشكلات فراواني در فصل زمستان گردد . ميزان رطوبت داخل قفس بايد 70-30 درصد باشد . شكل زير دربرگيرنده بسياري از نيازهايي پايه اي است كه در اين قسمت مورد بحث قرار گرفت . از اين شكل به عنوان قفس پايه يا قفس ايده آل در سرتاسر بحث استفاده مي شود .

زیست مار ها

بزرگی

یک مار قلمی باربادوس بالغ بر روی یک سکهٔ ۲۵ سنتی آمریکا تیتانوبوآ ماری به طول ۱۲٫۸ تا ۱۳ متر بوده که اکنون منقرض شده‌است پس از آن پایتون مشبک به طول ۶٫۹۵ متر قرار دارد که به عنوان بلندترین گونهٔ موجود مار ثبت شده‌است. مار آناکوندای سبز به طول ۵٫۲۱ متر هم به عنوان سنگین‌ترین مار جهان ثبت شده‌است.
در سوی دیگر ترین‌ها، کوچکترین مار موجود به نام مار نخی باربادوس (Leptotyphlops carlae) با طول ۱۰٫۴ سانتیمتر قرار دارد که کوتاه‌ترین مار جهان است.[۱۳] بیشتر مارها جانورانی کوچک هستند و طولی کمتر از ۱ متر دارند.[۱۴]

بویایی

مارها با بو کشیدن شکار خود را پیدا می‌کنند. آن‌ها با کمک زبان چنگالی خود ذرات موجود در هوا را جمع‌آوری می‌کنند و آن را به اندام ژاکوبسون موجود در دهانشان منتقل می‌کنند تا بررسی شوند. دو شاخ بودن زبان به مارها کمک می‌کند تا به صورت هم‌زمان به حس بویایی و چشایی جهت‌دار دست یابند. آن‌ها پیوسته زبان خود را حرکت می‌دهند تا از ذرات موجود در هوا، آب و خاک نمونه‌برداری کنند، مواد شیمیایی موجود در آن‌ها را تجزیه و تحلیل کنند تا تشخیص دهند که آیا شکار یا مزاحمی در محیط پیرامون قرار دارد یا خیر. زبان چنگالی برای مارهایی که به زیر آب می‌روند مانند آناکوندا هم به خوبی کار می‌کند.

بینایی

توان بینایی در میان مارها بسیار متفاوت است. برخی مارها تنها می‌توانند روشنایی را از تاریکی تشخیص دهند؛ درحالی که برخی دیگر بینایی خوبی دارند. اما نکتهٔ مهم دربارهٔ همهٔ آن‌ها این است که همهٔ آن‌ها به اندازهٔ کافی می‌بینند با اینکه ممکن است تیزبین نباشند، اما می‌توانند حرکات طعمه را ردیابی کنند. در حالت کلی بینایی مارهای درختی از مارهای خاکی (زیرزمینی) بهتر است. برخی مارها مانند مار آسیایی تاک (Asian vine) دارای دید دوچشمی است، اما چشمانش می‌توانند بر روی یک چیز هم‌زمان تمرکز کنند. در بیشتر مارها، جانور برای تمرکز بر روی یک جسم و دیدن آن، عدسی چشم نسبت به شبکیه پس و پیش می‌شود؛ درحالی که در دیگر آب‌پرده‌داران عدسی چشم کش می‌آید. مردمک چشم مارهای شب‌زی، شکاف مانند است درحالی که مردمک چشم مارهایی که در روز بیدارند، به صورت گرد است.

حساسیت به پرتوهای فروسرخ

افعی‌های پیت، پایتون‌ها و برخی مارهای بوآ، در شیارهای عمیق پوزه‌شان گیرنده‌های حساس به پرتوهای فروسرخ دارند که به آن‌ها اجازه می‌دهد پرتوهای گرمای ناشی از بدن جانوران خون‌گرم مانند پستانداران را «ببینند». در افعی‌های پیت، این شیارها میان سوراخ‌های بینی و چشم‌ها قرار دارد. دیگر مارهای حساس به پرتوهای فروسرخ، حفره‌های کوچکی روی لب بالایی، درست زیر سوراخ بینی‌شان را پوشانده‌است که به کمک آن‌ها پرتوهای فروسرخ را تشخیص می‌دهند.

حساسیت به لرزش

بخشی از بدن مار که با زمین تماس دارد به شدت به لرزش حساس است. در نتیجه می‌تواند کوچکترین لرزش در زمین که در اثر حرکت جانوران نزدیک شونده ایجاد می‌شود را حس کند.

پوست

پوست مار از پولک پوشیده شده‌است. برخلاف این باور که مردم فکر می‌کنند مارها پوستی لزج مانند کرم دارند، ولی اینگونه نیست؛ مار، پوستی نرم با بافتی خشک دارد. بیشتر مارها با بهره‌گیری از پولک‌های خاص شکم‌شان می‌توانند روی زمین بخزند یا از یک سطح بالا بروند. پولک مار می‌تواند نرم، خاردار یا دانه‌ای باشد.
شکل و شمار پولک‌های روی سر، پشت و شکم مارها ویژه است و از آن برای کاربردهای آرایه‌شناسی استفاده می‌شود. نامگذاری پولک‌ها در درجهٔ نخست بر پایهٔ جای آن‌ها در بدن مار است. برای نمونه، می‌توان به مارهای کائنوفیدیان (Caenophidia) اشاره کرد: گستره و ردیف‌های پولک‌های پشتی متناظر با مهره‌های دمی است و به دانشمندان اجازه می‌دهد تا بدون کالبدشکافی مهره‌های جانور را بشمارند.
مارها مانند جانوران دیگر پلک ندارند؛ بلکه چشمان آن‌ها با پولک‌های شفاف پوشانده شده‌است که به آنها پلک‌های «تماشا» می‌گویند. چشم‌های مار همواره باز است و تنها برای خواب شبکیه چشم بسته می‌شود یا صورتشان را در لایه‌های بدن فرو می‌برند و آن را می‌پوشانند.

پوست‌اندازی

فرایند از دست دادن پولک‌ها، پوست‌اندازی نام دارد. برای یک مار لایهٔ کامل بیرونی پوست به‌صورت یک لایهٔ تکی کنده می‌شود. پولک‌های مار گسسته نیست مگر لایهٔ روپوست، به این ترتیب با هر پوست‌اندازی پولک‌ها دانه‌ای کنده نمی‌شوند؛ بلکه لایه روپوست بدن، مانند جورابی که پشت رو شده باشد، به صورت یک لایهٔ بیرونی از جا در می‌آید.
فرایند پوست‌اندازی چندین بار در زندگی یک مار روی می‌دهد. پیش از هر پوست‌اندازی مار از خوردن پرهیز می‌کند و اغلب پنهان می‌شود یا به یک جای امن می‌رود. درست پیش از پوست‌اندازی، پوست مار خشک و کدر می‌شود و چشم‌ها به رنگ آبی کدر (ابری) در می‌آید. سطح درونی پوست کهنه مایع می‌شود، این باعث می‌شود تا پوست کهنه از پوست نو که در زیر قرار دارد جدا شود. پس از چند روز چشم‌ها دوباره شفاف می‌شود و مار به بیرون از پوست کهنه می‌خزد. پوست کهنه در نزدیکی دهان می‌شکند و مار می‌تواند با مالیدن خود بر روی سطح‌های زبر، پوست کهنه را جدا کند. در بیشتر موارد پوست کهنه مانند یک جوراب که پشت رو شده باشد رو به پشت و از سر تا دم کنده می‌شود. پوست تازه بزرگتر و روشن‌تر است.

استخوان‌بندی

استخوان‌بندی بیشتر مارها تنها از یک جمجمه، لامی، ستون مهره‌ها و دنده تشکیل شده‌است. البته مارهای خانوادهٔ هنوفیدیا بازمانده‌هایی از لگن خاصره و اندام‌های پشتی از نسل‌های قبل، در آن‌ها به جای مانده‌است.
جمجمهٔ مار شامل یک بخش صلب و کامل برای اعصاب (neurocranium) است که بسیاری از استخوان‌های دیگر اتصال ضعیفی به آن دارند به ویژه استخوان‌های فک که برای خوردن شکارهای بزرگ به آسانی جابجا می‌شوند. سمت راست و چپ فک پایینی تنها با یک رباط انعطاف‌پذیر به هم وصل شده‌اند از این رو می‌توانند به میزان زیادی از هم فاصله بگیرند. بخش انتهایی استخوان‌های فک پایینی با یک استخوان چهارگوش (quadrate) مفصل شده‌اند که این اتصال به تحرک بیشتر فک کمک می‌کند. همچنین استخوان چهارگوش و استخوان‌های مربوط به فک پایینی به مار کمک می‌کنند تا هر گونه لرزشی در زمین را حس کنند. چون هر لبهٔ فک می‌تواند به‌طور مستقل نسبت به دیگری جابه‌جا شود، مارها فک خود را بر روی سطح به صورت شل و آزاد می‌گذارند تا بتوانند صداهای پیرامون را به صورت استریو دریافت و شکار را شناسایی کنند. مارها با وجود نداشتن گوش بیرونی و استخوان‌های کوچک گوش که مکانیسم تطبیق امپدانس را به عهده می‌گیرند، می‌توانند با کمک گذرگاه اتصال فک، استخوان چهارگوش، استخوان رکابی، لرزش و حرکت‌های به اندازهٔ یک آنگستروم را نیز حس کنند.

اندام‌های درونی

اندام‌های درونی مار، به ترتیب:
۱) مری
۲) نای
۳) نای شش‌ها
۴) شش چپ که کوچکتر است
۵) ریهٔ راست
۶) قلب
۷) کبد
۸) معده
۹) کیسهٔ هوا
۱۰) کیسه صفرا
۱۱) لوزالمعده
۱۲) طحال
۱۳) روده
۱۴) بیضه
۱۵)کلیه‌ها
قلب مار در یک کیسه احاطه شده‌است که به آن پیراشامه می‌گویند. قلب در بخش دو شاخ نایژه قرار دارد؛ اما به گونه‌ای نیست که در آنجا ثابت باشد، بلکه به دلیل نبود دیافراگم می‌تواند حرکت کند. این ویژگی به مار کمک می‌کند تا هنگامی که شکارهای بزرگ را می‌بلعد به قلبش آسیبی وارد نشود. طحال مار به کیسهٔ صفرا و لوزالمعده چسبیده‌است و خون را فیلتر می‌کند. تیموس در بافت چربی بالای قلب قرار دارد و مسئول ساخت گلبول سفید در خون‌است. دستگاه گردش خون در مار بسیار قابل توجه‌است چون یک درگاه سامانهٔ کلیوی دارد به این معنی که خونی که از دُم مار می‌آید نخست از کلیه‌ها رد می‌شود بعد به قلب بازمی‌گردد.
از آنجایی که هر چیزی در بدن مار باید لوله‌ای و باریک باشد، شش چپ مار معمولاً کوچک است یا گاهی مارها اصلاً این شش را ندارند. در بیشتر گونه‌های مار تنها یک شش کار می‌کند. این شش شامل یک بخش پیشین‌است که اندام‌های خونی دارد و بخش پشتی که در مبادلهٔ گازها همکاری نمی‌کند. در برخی مارهای آبی، از شش کوچکتر در استاتیک شاره‌ها برای تنظیم شناوری مار استفاده می‌شود اما کاربرد آن در مارهای خاکی هنوز روشن نیست. بسیاری از اندام‌هایی که در بدن جانوران زوج است مانند کلیه یا اندام جنسی، در بدن مار به گونه‌ای چیده شده‌اند که یکی پشت سر دیگری قرار گرفته‌است.
مارها غدد لنفاوی ندارند.

دندان

در مارهای غیر سمی دندان‌های غضروف مانند و تیز وجود دارد که رو به داخل دهان خم شده‌اند. این دندان‌ها تنها برای نگهداشتن شکار در دهان مار کاربرد دارند و برای جویدن یا له کردن بکار نمی‌آیند.
در مارهای سمی علاوه بر این دندان‌ها یک جفت دندان بلند و توخالی وجود دارد که داخل آنها مجرایی برای انتقال زهر به داخل بدن شکار تعبیه گردیده‌است که دندان‌های نیش نامیده می‌شوند. دندان‌های نیش مارهای زهرآگین پیشرفته مانند گرزه‌ماران و کفچه‌ماران که زهرشان بر دستگاه گردش خون اثر می‌گذارد با همولیز (تخریب) گلبول‌های قرمز باعث ایجاد لخته و نهایتاً مرگ قربانی می‌شوند، در جلوی دهان قرار دارند و بسیار بلند هستند بطوریکه این موقع بسته بودن دهان بصورت تا شده و خوابیده درسقف دهان قرار دارند و در هنگام باز شدن دهان در مواقع شکار یا حالت دفاعی آشکار می‌شوند. جلو بودن دندان‌ها باری این مارها عمل نیش زدن و تزریق زهر به قربانی را آسان‌تر می‌کند. با این حال دندان‌های نیش کفچه‌ماران مانند کبرا و مارهای براق در جلو قرار دارد. این دندان‌ها توخالی‌اند و نمی‌توانند به سمت جلو بیایند. در نتیجه این مارها نمی‌توانند با دندانشان قربانی را زخمی‌کنند (بدن قربانی را خط بیندازند یا دندان را فقط در آن فروکنند مانند چاقو زدن)؛ بلکه باید واقعاً آن را گاز بگیرند.
دندان‌های نیش برخی مارها که زهرشان به دستگاه عصبی یورش می‌برد (مانند گربه‌مار حلقه‌طلایی) در عقب دهانشان قرار دارند که رو به پشت و داخل دهان خم شده‌اند. این نوع دندان عمل نیش زدن را برای مار دشوار می‌کند. همچنین گرفتن زهر از این نوع دندان‌ها برای دانشمندان دشوارتر است.

زهر

شیرمار که اغلب با مار مرجانی که زهر آن برای انسان کشنده است، اشتباه گرفته می‌شود.
کفچه ماران، گرزه‌ماران و گونه‌های نزدیک به آن‌ها همگی از جمله مارهایی‌اند که برای بی‌حرکت کردن یا کشتن شکارشان از زهر استفاده می‌کنند. زهر در اصل همان بزاق اصلاح شدهٔ مار است که از طریق دندان‌های نیش به شکار می‌رسد. مارها معمولاً از زهر برای شکار کردن استفاده می‌کنند و کمتر از آن در دفاع بهره می‌گیرند.
زهر برای مارها مانند دیگر مایعات بزاقی به عنوان کمکی در هضم غذا و شکستن ترکیبات پیچیدهٔ آن به مواد خوراکی محلول کاربرد دارد. حتی گزیدگی مارهای غیر سمی (مانند گاز گرفتگی یا گزیدگی دیگر جانوران) در بافت محل زخم ایجاد آسیب و عفونت می‌کند
برخی پرنده‌ها، پستانداران و گونه‌هایی از مارها (مانند شه‌مار) که خوراکشان مارهای سمی است، بدنشان نسبت به آسیب زهر برخی مارها مقاوم شده‌است. مارهای زهرآگین شامل سه خانواده از مارها است و یک دستهٔ مستقل در آرایه‌شناسی به آن تعلق نمی‌گیرد.
برخی بر این باورند که عبارت مار زهرآگین کاملاً درست نیست چون زهر یا تنفس می‌شود یا خورانده، اما زهر مارها تزریق می‌شود. با این حال دو استثناء میان مارها وجود دارد، نخست مار رابدوفیس است که زهر را از بدن وزغ‌هایی که می‌خورد می‌گیرد و آن را از غدد گردنی به سمت مزاحمان ترشح می‌کند. استثنای دوم مربوط به جمعیت اندکی از مار بندجورابی در اورگن است که به اندازهٔ کافی زهر از سمندرهای آبی که می‌خورد در کبدش ذخیره می‌کند تا برای شکارچیان پیرامون مانند روباه‌ها و کلاغ‌ها مسموم باشد.
ترکیب زهرمار در گونه‌های مختلف و همین‌طور در هر گونه بر اساس سن، فصل و زمان آخرین ترشح متفاوت است. ترکیبات اصلی آن پروتئین و پلی‌پپتیدهایی که خاصیت آنزیمی و سمی دارند. زهر مارها ترکیبی پیچیده از پروتئین‌ها است که در غدد زهر در پشت سر مار ذخیره می‌شود. غدد زهر در دو طرف سر و در غلافی ماهیچه‌ای قرار دارند. در همهٔ مارهای زهردار این غدد رو به مجراهایی به سمت دندان‌های خالی یا شیاردار فک بالایی باز می‌شود. این پروتئین‌ها می‌توانند ترکیبی از نوروتاکسین (زهری که به دستگاه عصبی حمله می‌کند)، هموتاکسین (زهری که به دستگاه گردش خون حمله می‌کند)، سایتوتاکسین (حمله به سلول‌ها) و دیگر انواع زهرها باشد. تقریباً همهٔ زهرها آنزیم هیالورونیداز دارند که منجر به انتشار سریع زهر در بدن می‌شود.

استفاده دارویی از سم مار

زهرمار به‌خاطر اثرات دارویی و فیزیولوژیک می‌تواند بر مولکول‌های زیستی، سلول‌ها، بافت‌ها و اندام‌های مختلف اثر بگذارد.[۶۹] بنابراین قابلیت آن را دارد که در صنعت داروسازی به‌کار گرفته شود. «کاپتوپریل» دارویی که در درمان فشارخون و بیماری‌های قلبی استفاده می‌شود، شاید یکی از معروفترین مثال‌های بهره‌گیری از زهر مار در صنعت داروسازی باشد.
بررسی اثرات پپتیدهای موجود در زهرمار تیره گرزه‌ماران (وایپریدا) باعث شناخت آنزیم‌های مؤثر بر کارکرد قلب و فشار خون شد که در نهایت تولید این دارو به انقلابی در درمان بیماری‌های قلبی و عروقی انجامید.
برخی از پپتیدهای موجود در زهرمار مانند تکستیلینین، خاصیت ضد خون‌ریزی دارند، از این ماده برای ساخت داروی جلوگیری از خون‌ریزی در هنگام عمل قلب باز استفاده شده که مراحل آزمایشگاهی و بالینی خود را طی می‌کند.
از سوی دیگر، در جهان امروز که با مسئله مقاومت آنتی‌بیوتیک‌ها، ترکیباتی با خاصیت ضد باکتریایی و ضد قارچی، می‌توانند به کشف آنتی‌بیوتیک‌های جدید منجر شود.
زهرمار به دلیل داشتن ترکیبات پیچیده زیستی و دارویی مانند پروتئین‌ها و پپتیدهای آنزیمی و غیر آنزیمی، مواد معدنی متفاوت و مواد غیر معدنی خاص خود، خاصیت هیدرولیز دارد. این خاصیت می‌تواند در درمان بیماری‌های مختلف از جمله درمان سرطان مورد استفاده قرار گیرد و راه‌های جدیدی را در درمان بگشاید

انواع سم مارهای سمی

هرچند سم مار‌های سمی از مجموعه پیچیده‌ای از ترکیبات زهردار، آنزیم‌ها و مواد غیرسمی تشکیل شده است، اما از لحاظ تاریخی به سه نوع اصلی تقسیم می‌شوند: سیتوتوکسین، نوروتوکسین و هوموتوکسین. انواع دیگر سمومی که مار‌ها ترشح می‌کنند، بخش خاصی از سلول‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهند و شامل کاردوتوکسین، میوتوکسین و نفروتوکسین می‌شوند.

۱. سیتوتوکسین

سیتوتوکسین‌ها موادی سمی هستند که سلول‌های بدن را نابود می‌کنند و ممکن است باعث مرگ اغلب و یا تمام سلول‌های یک بافت یا ارگان شوند. این مواد عارضه‌ای را پدید می‌آورند که آن را بافت مردگی می‌خوانیم. ممکن است برخی از بافت‌ها دچار میعان بافت شوند. معیان بافت به معنای تغییر حالت کلی یا بخشی از بافت از جامد به مایع است. سیتوتوکسین هضم شکار را راحت‌تر می‌کند. سیتوتوکسین‌ها معمولا مختص نوع سلول تأثیرپذیر هستند. گروهی از سیتوتوکسین‌ها که به سلول‌های قلب حمله می‌کنند، کاردوتوکسین نامیده می‌شوند. میوتوکسین‌ها سلول‌های ماهیچه‌ای را هدف قرار داده و به مایع تبدیل می‌کنند. اما آن گروهی که سلول‌های کلیه را نابود می‌کنند، نفروتوکسین‌ها هستند.

۲. نوروتوکسین‌

نوروتوکسین‌ها دسته‌ای از مواد شیمیایی هستند که سیستم عصبی را زهرآلود می‌کنند. این مواد تاثیر خود را با ایجاد اختلال در انتقال سیگنال‌های شیمیایی (انتقال‌دهنده‌های عصبی) میان یاخته‌های عصبی نمایش می‌دهند. وجود نوروتوکسین ممکن است به کاهش تولید انتقال دهنده‌های عصبی یا انسداد مواضع دریافت انتقال دهنده عصبی منجر شود. نوروتوکسین‌های دیگر مار‌ها موجب انسداد کانال‌های ولتاژ خروجی کلسیم و کانال‌های ولتاژ خروجی پتاسیم می‌شوند. این کانال‌ها در امر انتقال و هدایت سیگنال‌ها در میان یاخته‌های عصبی اهمیت زیادی دارند. نوروتوکسین‌ها باعث فلج شدن ماهیچه‌ها می‌شود. این نوع سم شاید منجر به مشکلات تنفسی و مرگ شود. مار‌های خانواده الاپیدا (Elapidae) معمولا زهر نوروتوکسین تولید می‌کنند.

۳. هوموتوکسین

هوموتوکسین نوعی سم خونی است که علاوه بر تاثیرات سیتوتوکسیکی منجر به ایجاد اختلال در فرآیند طبیعی لخته شدن خون می‌شود. این مواد سمی باعث باز شدن پی در پی سلول‌های قرمز خونی، دخالت در عوامل لخته شدن خون و مرگ بافت و آسیب بافت‌های مختلف می‌شوند. نابودی سلول‌های قرمز خونی و عدم توانایی لخته کردن خون به خونریزی داخلی شدید می‌انجامد. از عوارض دیگر انباشته شدن سلول‌های قرمز خونی مرده ایجاد اختلال در فعالیت مطلوب کلیه است. در حالی که تعدادی از هوموتوکسین‌ها مانع لخته شدن خون می‌شوند، تعدادی دیگر موجب به هم چسبیدگی پلاکت‌ها و دیگر سلول‌های خونی می‌گردند. در نتیجه لخته‌ها مانع گردش خون از طریق رگ‌های خونی شده و می‌توانند نارسایی قلبی ایجاد کنند. نیش مار‌های خانواده وایپریدا مانند وایپر و پیت وایپر حاوی هوموتوکسین است.

انتخاب مار مناسب

اگر شما در نگهداری از مار مبتدی هستید، کارشناسان به شما نگهداری از مار ذرت (Corn snake)، پیتون توپی (ball python) و شه‌مار (Kingsnake) را پیشنهاد می‌کنند. شما باید بدانید ماری که انتخاب میکنید چه قدر عمر می‌کند تا برای نگهداری و هم ‌زیستی با او آماده شوید. برای مثال مار ذرت 5 تا 10 سال و شاه‌ مار بین 12 تا 15 سال عمر میکند، ولی پیتون توپی میتواند تا 30 سال هم عمر کند. پس باید درباره ماری که می‌خواهید انتخاب کنید تحقیق کنید تا بتوانید تخمین بزنید که آیا آمادگی دارید برای این مدت از مارتان نگهداری کنید یا خیر. در نگهداری از مار خطر اینکه مار شما را گاز بگیرد زیاد نیست، ولی شما باید این خطر را در نظر داشته باشید. علاوه ‌بر این، مارها هم مانند دیگر خزندگان بیماری سالمونلا (Salmonellosis) را منتقل میکنند.

کد تعرفه گمرکی مرتبط با پرورش مار و تجارت سم

با جستجو در اطلاعات گمرک تا امروز تعرفه گمرکی اختصاصی به این محصول اختصاص نیافته لذا میزان واردات و صادرات آن نا مشخص میباشد.

فرایند پرورش مار آناکودا

مار آناکودا نوعی دیگر از مار ها می باشد که پرورش داده می شود . پرای پرورش این مار ، ابتدا مار نر و ماده جفت گیری می کنند ، سپس مار ماده تخم هایش را درون بدن خود نگه می دارد . دوره بارداری مار ماده بین 6 تا 7 ماه می باشد ، پس از پایان این دوره ابتدا نوزادان درون شکم مادر خود از تخم بیرون آمده سپس از بدن مادر خود خارج می شوند . این نوع مار در دفعه اول زایمان تقریبا بین 10 تا 30 نوزاد به دنیا خواهند آورد . در نوبت های بعدی بارداری این مار ها قادرند تا 80 نوزاد را به دنیا آورند . بچه مار هایی که به دنیا آمده اند ، در دو یا سه روز اول زندگی به تغذیه نیازی ندارند ، پس از گذشت سه روز مار ها اولین پوست اندازی خود را می کنند و در این زمان از جوندگان کوچک تغذیه می نمایند . سپس مار ها که بزرگتر شوند به غذای بیشتری نیاز دارند . مار های والد با خوردن 2 تا 3 مرغ برای مدت زمان دو هفته سیر خواهند شد .

فرایند تولید سم مار

برای تولید سم مار ابتدا باید شیشه های مخصوصی تهیه نمایید ، سپس درب شیشه را با استفاده از یک لایه لاستیک نازک ببندید . سپس با استفاده از یک چوب که در پس گردن مار قرار داده می شود ، مار مهار خواهد شد . سپس دهان مار را به سمت در شیشه نزدیک می کنند . در این مرحله مار پوشش لاستیکی شیشه را گاز گرفته و چند قطره از سم مار به درون شیشه ریخته می شود . البته اگر مار ها افعی باشند ، دیگر پوشش لاستیکی روی دهانه شیشه قرار داده نمی شود ، بلکه دندان سمی مار به صورت مستقیم داخل شیشه قرار داده می شود . سپس با وارد شدن کمی فشار بر غده سمی مار ، سم مار به داخل شیشه می ریزد . غلظت سم تولید شده به نوع مار بستگی دارد . در مرحله بعد سم تولید شده در شرایط مناسبی داخل دستگاه خشک کننده قرار می گیرد ، سم خشک شده را می توان در مکانی دور از نور ، حرارت و رطوبت در مدت زمانی طولانی نگهداری نمود . در کشور ما بیشتر مار های سمی از نوع مار کبری هستند . سم مار های مسن دارای رنگ تیره تر و سم ماره های جوان دارای رنگ روشن تر می باشد . به علاوه مقدار سم مارهای کبری که نر هستند بیشتر از سم مارهای ماده کبری می باشد . لازم به ذکر است که سم یک مار نوزاد می تواند یک فرد بالغ را بکشد .

پرورش مار در ایران

با توجه به خواص بی‌نظیر سم مار در صنعت داروسازی و همچنین به دلیل تحریم‌هایی که گریبان گیر کشور است به نظر می‌رسد که توسعه این صنعت یکی از ضروریات کشور در بخش پزشکی و درمانی باشد، گر چه چند سالی است قدم‌هایی در این زمینه برداشته‌شده و محققان کشورمان توانسته‌اند از سم مار ترکیبی به دست آورند که روند رشد سلول‌های سرطانی را تا 20 درصد متوقف کند؛ بااین‌حال به دلیل موقعیت اقلیمی ایران و وجود مارهایی همانند افعی و جعفری این ظرفیت و پتانسیل وجود دارد که برنامه‌ریزی‌های گسترده‌تری در این زمینه صورت گیرد تا هم نظاره‌گر پیشرفت در عرصه داروسازی کشور و صادرات فراورده‌های آن به سایر نقاط جهان باشیم و هم مشغول شدن افراد زیادی در این زمینه.
موسسه رازی یکی از مراکزی است که در کشور توانسته با فراهم نمودن مزرعه پرورش طبیعی اقدام به پرورش و نگهداری از مار نمایند؛ زیرا گفته می‌شود زمانی که مار در اسارت قرار گیرد ماهیت زهر آن تغییر می‌کند در همین راستا شرایط را به‌گونه‌ای ایجاد کرده‌اند که محیط پرورش آن‌ها کاملاً طبیعی باشد. همچنین از برنامه‌های اصلی این موسسه این است که بتوانند با ایجاد فضای پرورش و تکثیر، سم تولیدشده از مارهای پرورشی را در درمان بیماری‌های حیات‌وحش و تولید واکسن علیه این بیماری‌ها مورداستفاده قرار دهند.
علاوه بر سم مار که اصلی‌ترین دلیل پرورش آن به‌حساب می‌آید از پوست مار هم به جهت ساخت انواع کیف، کفش و… استفاده می‌گردد

دیاگرام روند صدور موافقت اصولی طرحهای تکثیر و پرورش خزندگان

دستورالعمل اجرای طرح تکثیر و پرورش خزندگان

[دریافت فایل الکترونیکی]

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد: