طرح تولید خوراک دام از ضایعات کشاورزی

در شرايط فعلي، اقتصادي‌ترين روش براي توليد پروتئين افزودني تک یاخته در تغذیه دام، استفاده از ضايعات كشاورزي مي‌باشد. با توجه به اينكه توانايي اصلاح محصولات كشاورزي خصوصاً اصلاح ژنتيكي وجود دارد، ضايعات كشاورزي و حتي خود محصولات كشاورزي تجديدپذير در مقياس وسيعي قابل استفاده هستند. مزيت‌هاي استفاده از ضايعات كشاورزي عبارتند از:
· ايمن و سالم بودن سوبستراي مورد استفاده
· ايمن بودن قارچ مورد استفاده نسبت به باكتري
· تجديد‌پذير بودن و فراوان بودن مادة خام
استفاده از ضايعات كشاورزي علاوه بر محاسن بالا، يك حسن ديگر نيز دارد و آن اينكه از نقطه نظر زيستي مي‌توان تا حدي مشكلات محيط‌زيست را كم كرد و اين روش هر دو موضوع توسعة پايدار يعني استفاده از منابع تجديدپذير و سازگاري با محيط زيست را دارا مي‌باشد.
توليد خوراک دام آزولا در واقع نحوه استفاده و کاربرد آزولا از هنگام برداشت، انبارکردن، آمايش و به مصرف دام رسانيدن است.

انواع گیاه آزولا
آزولاي تر
گياه آزولا را در موقع بهار و تابستان که رنگ آن سبز است، برداشت کرده و يک درصد نمک به آن اضافه مي‏کنند و به عنوان علوفه در اختيار دام قرار مي‏دهند. آزولاي تر را با يک درصد نمک مي‌توان به دام داد.
آزولاي نيمه خشک (آب چکيده)
آزولا را پس از برداشت حدود ۱۰ الي ۲۴ ساعت در محوطه‏اي پهن مي‏کنند تا رطوبت آن گرفته شود و سپس با اضافه‏کردن يک‏ درصد نمک، آن را در اختيار دام قرار مي‏دهند.
آزولاي خشک
گياه آزولا را پس از برداشت‏کردن، مدت زيادي در مقابل آفتاب مي‏گذارند تا خشک شود. در حين خشک‏شدن چندين بار آزولا را به هم مي‏زنند تا رطوبت آن کاملاً گرفته شود. آنگاه آزولاي خشک شده را در گوني ريخته و انبار مي‏کنند و در مواقع مختلف (معمولاً زمستان) با کنسانتره مخلوط مي‏کنند و در اختيار دام قرار مي‏دهند.
آزولاي سيلوشده
بهترين روش نگهداري و عمل‏آوري علوفه آزولا، استفاده از سيلوي آن است. در اين روش، چون آزولا با مواد ديگري مخلوط مي‏شود، ارزش غذايي آن بالا مي‏رود و خوش‏خوراک‏تر مي‏شود. از سوي ديگر، آزولاي سيلوشده را مي‏توان به عنوان علوفه‌ی تر در تمام فصول سال در دامداري‏هاي شيري يا گوشتي استفاده کرد. با سيلوکردن، ارزش غذائي آزولا زياد شده و خوش خوراکتر مي شود.

بررسی بازار
بازار اصلی خوراک­ دام در دامداری­ها و به طور کلی در مزارع پرورش دام می‌باشد. افزایش تولید گوشت و شیر، کاهش هزینه دامداری‌ها، افزایش قابلیت هضم غذا در دام و جلوگیری از پرت علوفه از مهمترین مزایای استفاده از خوراک آماده دام می‌باشد.
مصرف سرانه روزانه هر دام بر اساس استاندارد NRC بین ۳ تا ۵ درصد وزن دام بسته به مقدار علوفه و ترکیب غذایی کنسانتره می­باشد. میانگین وزن دام­های بز و بزغاله، گوسفند و بره، گاو و گوساله به ترتیب ۲۸، ۳۸ و ۳۰۰ کیلوگرم برآورد می­شود. با فرض اینکه مصرف روزانه هر دام ۵ درصد وزن خود باشد میانگین مصرف روزانه از خوراک دامی برای بز و بزغاله، گوسفند و بره و گاو و گوساله به ترتیب ۱٫۵ ، ۲، ۱۵ کیلوگرم می‌باشد. در ادامه به بررسی وضعیت صنعت مورد بررسی در کشور پرداخته شده است.
صنعت خوراك دام با سابقه اي ۵۸ ساله و ۷۷۴ واحد توليدي و فرآوري در زمينه توليد انواع خوراك دام در سطح كشور علاوه بر جذب و اشتغال بخش قابل توجهي از نيروي كار در بخش‌هاي كشاورزي، دامپروري، صنعتي، بازرگاني و خدماتي مشغول فعاليت بوده و از جنبه توليد بعنوان يكي از كالاهاي استراتژيك، جايگاه خاصي را در مباحث اقتصادي و اجتماعي دارد. مهمترين گام در توليد خوراك دام تأمين مواد اوليه آن يعني غلات (ذرت، گندم، جو و….) كنجاله‌ها و ضايعات صنايع تبديلي كشاورزي و دامي مي‌باشد. از اين جهت صنعت خوراك دام وابستگي شديدي به بخش كشاورزي داشته و تغييرات عوامل موثر در كشاورزي به اين صنعت و ساير بخش‌هاي وابسته مثل گاوداري و مرغداري‌ها منعكس شده و آنها را متأثر مي‌سازد.
طبق آمار گمرك جمهوري اسلامي ايران طي سه ماهه اول سال ۱۳۹۳ كمتر از يك ميليون و ۹۹۳ هزار تن خوراك دام و طيور وارد كشور شده در حالي كه دامداري‌ها و مرغداري‌هاي كشور طي اين مدت سه ميليون و ۶۰ هزار تن نهاده وارداتي براي توليد مرغ، گوشت و شير نياز داشته و با كمبود يك ميليون و ۶۷ هزار تني خوراك دام و طيور مواجه بوده‌اند. با توجه به این موضوع طرح مورد بررسی از بازار مناسبی در داخل کشور برخودار خواهد بود.

سرمایه گذاری مورد نیاز
بر اساس تحقیقان برای ایجاد یک واحد صنعتی تولید خوراک دام حدود ۱۱۰ میلیارد ریال سرمایه اولیه نیاز دارید. بازدهی طرح ۳۵ درصد بوده و در حدود ۴۰ ماه سرمایه خود را برداشت می نمایید. در ادامه خلاصه‌ای از نیازمندی‌های احداث یک واحد با ظرفیت عملی تولید ۱۱۵،۲۰۰ تن خوراک دام از انواع ضایعات کشاورزی در سال ارائه شده است:
سرمایه گذاری ثابت : 9 میلیارد تومان
نرخ بازده داخلی طرح : 36 درصد
مساحت زمین مورد نیاز : 8000 مترمربع

بر اساس آمارهای جهانی، از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۳۰ مصرف انواع غلات در سطح جهان در تغذیه انسانی، معادل ۴۵ درصد و میزان مصرف آن در سایر موارد تا حدود ۶۰ درصد افزایش می‌یابد. حدود ۷۰ درصد هزینه‌های تولید شیر و گوشت و تخم‌مرغ به تغذیه دام و خوراک آن مربوط می‌شود. این امر اهمیت و نقش خوراک و تهیه اقتصادی و با کیفیت آن را نشان می‌دهد.

پلت

خوراک تولید شده در کارخانجات صنعتی تولید خوراک اغلب به شکل پلت (Pellet) است. تکنولوژی پلت، خوراکی را ارائه می‌کند که تحت فشار مکانیکی و بخار آب از سوراخهایی که اصطلاحاً «دای» نامیده می‌شود، عبور کرده‌اند. استفاده از پلت مزیتهای فراوانی در تغذیه دام و طیور دارد. در تحقیقات و مطالعات بسیاری مزیت استفاده از پلت در مقایسه با خوراکهای معمولی آردی گزارش شده است. عدم تفکیک اجزاء جیره، افزایش قابلیت هضم مواد غذایی، از بین بردن بسیاری از عوامل ضد مغذی که در حالت معمول در مواد اولیه وجود دارند و نیز عوامل باکتریایی نظیر ( E.coli و سالمونلا)، افزایش مصرف خوراک، کاهش زمان مصرف غذا، کاهش گرد و غبار جیره، بهبود ضریب تبدیل غذایی و درنتیجه عملکرد بهتر گله‌های دام و طیور از مهمترین مزایای استفاده از خوراک پلت است.

قدیمی‌ترینهای خوراک دام در ایران

تاریخچه پیدایش صنعت تولید خوراک دام به احداث اولین مرغداریهای صنعتی در کشور برمی‌گردد. لذا اولین کارخانجات تولید خوراک با مزارع پرورش طیور صنعتی دارای تاریخ مشترک هستند. اولین کارخانه خوراک دام و طیور کشور در سعیدآباد کرج تأسیس شد و پس از آن در سال ۱۳۳۷ کارخانه «خوراک دام و طیور پارس» در تهران شروع به کار نمود.

آمارهای کارخانجات خوراک دام ایران در سال ۱۳۹۵

طبق آمار انجمن صنایع کارخانجات خوراک دام و طیور و آبزیان، در سال ۹۵ حدود ۵۵۴ واحد صنعتی تولید و فرآوری خوراک دام و طیور با ظرفیت اسمی حدود ۱۷۲۹۲ هزار تن در کشور فعال است. استان خراسان رضوي با ٢٤٦٨ هزار تن (حدود ٢.٥ ميليون تن) «ظرفيت اسمي»، بالاترين ظرفيت اسمی توليد را به خود اختصاص داده است. استانهاي مازندران، اصفهان و گلستان از این حیث در رده‌هاي بعدي قرار دارند. پايين‌ترين «ظرفيت اسميِ» توليد، به منطقه جنوب كرمان با ٣٠ هزار تن و بعد از آن استان كهكليويه و بويراحمد با ظرفيت ٤٥ هزار تن اختصاص يافته است.
بيشترين «تعداد كارخانجات» نیز در استان خراسان رضوي با ٤٧ واحد و كمترين تعداد به استان كهكليويه و بويراحمد با تنها يك واحد توليدي اختصاص دارد.
هيچ رابطه مستقيمي بين تعداد واحد و ظرفيت واحد در استانهاي مختلف مشاهده نمي‌شود. برای مثال استان زنجان با ٦ واحد توليدي و ظرفيت ١٠٣ هزار تن و استان اردبيل با ٩ واحد توليدي و ظرفيت اسمي ٢٤٦ هزار تن در این جدول حضور دارند.
بالاترين «ضريب بر اساس ارزش توليدات دامي» را استان مازندران با ٧.٣٨ درصد و بعد از آن استانهاي اصفهان، خراسان رضوي و فارس دارند. در اين قسمت نيز نوسانات زياد مشاهده مي‌شود، به‌طوري‌كه استان گلستان از نظر ظرفيت توليد و تعداد واحد در سه رده بالا، اما از نظر ارزش توليدات دامي در رده‌هاي پايين قرار دارد و يا در نمونه‌ای دیگر تعداد واحدهاي توليدي استان آذربايجان شرقي و گلستان مساوي است، اما ارزش توليدات دامي استان آذربايجان شرقي حدوداً دو برابر استان گلستان است. جدول زیر را ببینید.

آمارهای جهانی کارخانجات خوراک دام

امروزه این تکنولوژی در همه نقاط دنیا جا افتاده و حجم بسیار زیادی از جیره‌های غذایی انواع دام و طیور و آبزیان را تشکیل می‌دهد. خوراکهای تولید شده در این مراکز تحت نظارت متخصصان و کارشناسان تغذیه و نیز تحت کنترل و پایش دقیق بهداشتی متخصص دامپزشک بوده و محصول تولیدی طبق اصول استاندارهای این صنعت و بر اساس نیازهای واقعی حیوان فرموله و تنظیم می‌گردد. این امر باعث بهبود راندمان غذایی حیوان و نیز افزایش عملکرد و کاهش هزینه‌های مربوط به تغذیه خواهد شد.
طبق آمارهای جهانی وضعیت تولید خوراک دام، طیور و آبزیان و … در سال ۲۰۱۶ در سطح دنیا حدود ۱۰۳۲,۲ میلیون تن بوده که حاصل فعالیت بیش از سی هزار واحد صنعتی می‌باشد. آمار تولیدات ۱۰ کشور برتر دنیا در تولید خوراک به شرح جدول زیر است:

در آسیا پس از چین، هند و ژاپن، به ترتیب کره‌جنوبی با مقدار حدود ۱۹ میلیون تن وسپس تایلند با حدود ۱۸ میلیون تن خوراک دام قرار دارند. (Feed International).

بررسی نقش خوراک دام در بهره‌ وری تولید و امنیت غذایی

تولید خوراک دام صنعتی بر اساس موازین بهداشتی و اصول استاندارد باعث ایجاد توازن در تغذیه دام گردیده و موجبات افزایش عملکرد مزارع پرورشی و نیز تولید اقتصادی‌تر را فراهم خواهد آورد. سالانه بیش از ۲ میلیون تن گوشت مرغ و حدود یک میلیون تن تخم‌مرغ در کشور تولید می‌شود. مجموع تولیدات مرغ و تخم‌مرغ کشور به حدود ۹ میلیون تن خوراک نیاز دارد. بر طبق این آمار اگر ضریب تبدیل غذایی تا یک‌دهم بهبود یابد، سالانه حدود ۹۰۰ هزار تن در منابع و نهاده‌های طیور صرفه‌جویی می‌شود.
با توجه به میزان تولید شیر، گوشت قرمز، مرغ و تخم مرغ کشور و با یک حساب سر انگشتی می توان گفت که ۱۷ تا ۱۸ میلیون تن خوراک دام در کشور مصرف می شود اما به دلیل عدم ترویج و آموزش تولیدکنندگان و اطلاعات کم آنها از مزایای مصرف خورام دام آماده، این حجم بسیار پایین است.
برای مثال آزمايشها و بررسي‌هاي فارمي نشان مي‌دهند که استفاده از خوراكهاي با كيفيت به‌صورت پلت شده در تغذيه جوجه‌هاي گوشتي با سود اقتصادي بالايي همراه است. متخصصان كمپاني آویژن ( Aviagen ) براي دست‌يابي به عملکرد بهينه جوجه‌هاي گوشتي، تغذيه خوراك پلت با کيفيت فيزيکي مناسب را توصيه کرده‌اند. در تحقیقی که توسط این شرکت روی جوجه های گوشتی نژاد راس (Ross) انجام گرفت، مشخص شد که جیره‌های پلت تأثیر معنی‌داری بر افزایش وزن بدن جوجه‌ها، و بهبود ضریب تبدیل غذایی آنها در مقایسه با جوجه‌های تغذیه شده با خوراک آردی (در سه شکل آردی با ذرات ریز، متوسط و درشت) داشتند؛ به‌طوری‌که ضریب تبدیل در خوراک پلت در سن ۳۵ روزگی به ۱,۴۵ کاهش یافت؛ درحالی‌که این شاخص در جیره‌های آردی با ذرات ریز ۱.۴۹، با ذرات متوسط ۱.۴۶ و آردی با ذرات درشت ۱.۵ بود.
از سوی دیگر کارخانه‌های تولید خوراک صنعتی دام، علاوه بر نقش بسیار مهم در افزایش تولید و عملکرد، به تولید محصولات غذایی سالم و افزایش ضریب امنیت غذایی جامعه کمک شایانی می‌نمایند. در ادامه به نقشی که کارخانجات تولید خوراک در بهداشت و سلامت طیور دارند پرداخته می‌شود.

بهداشت دام ناشی از بهداشت خوراک دام

خوراکهای تولیدی می‌توانند توسط عوامل بیماریزای زیادی آلوده شوند. یکی از مهمترین این عوامل، سالمونلا است که صنعت مرغ و تخم مرغ را با تهدید جدی‌ای روبرو ساخته است. به منظور تولید گوشت و تخم مرغ عاری از سالمونلا چرخه کامل تولید شامل پرورش، کشتار، فرآوری، بسته‌بندی انجماد و توزیع باید به‌طور دقیق مورد پایش قرار داده شود. در این بین خوراک به عنوان مهمترین بخش و منبع اصلی آلودگی سالمونلایی در گله‌های طیور شناخته می‌شود. اما تولید خوراکهای صنعتی استاندارد از این مسئله مبرا هستند.
یکی دیگر از مشکلات عمده در کیفیت غلات، وجود آفات و حشرات است. برخی محموله‌های وارداتی می‌توانند تا ۴۰ درصد به این آفات آلوده باشند. حشرات مانند یک ماشین غذاخوری مداوم، دائماً در حال تغذیه از دانه‌های غلات هستند و آنها را به خاکه تبدیل می­کنند و با شکستن دانه‌ها محیطی مناسب برای رشد و گسترش کپک‌ها در غلات فراهم می‌کنند.مایکو توکسینها دشمنان خاموش صنعت طیور قلمداد می‌شوند و خسارتی که به صنعت طیور و محصولات کشاورزی مورد استفاده در این صنعت وارد میسازند، همه ساله میلیون ها دلار برآورده شده است. چنانچه جیره های تهیه شده از این منابع آلوده مورد مصرف پرنده قرار گیرند، میتوانند طیف گسترده ای از مشکلات از قبیل: ضریب تبدیل غذایی نامناسب، وزن بدن پایین تر، تلفات بیشتر، سیستم ایمنی ضعیف‌تر، کاهش عملکرد تولیدی ، کاهش باروری و بروز ناهنجاری‌ها و تلفات جنینی را به‌وجود آورند.
بنابراین با یک مدیریت بهداشتی صحیح می‌توان از منابع و محصولات کشاورزی خوراکهای بهداشتی و با کیفیت تولید کرد و از آلودگی مجدد خوراک تولید شده طی مراحل بعدی نیز جلوگیری نمود.

نقش کارخانجات خوراک دام در بهداشت و سلامت طیور

هرساله بیش از یکصد تن خوراک، تنها به مصرف جوجه­های گوشتی می‌رسد. در این میان بروز آلودگی هر چند در مقیاسی کوچک، زیانهای شدیدی را هم به تولیدکننده و هم به مصرف‌کننده وارد خواهد ساخت. خوراکهای آلوده علاوه بر اینکه اثرات نامطلوبی بر شاخصهای عملکرد تولید مانند وزن بدن، راندمان غذایی، تلفات و نرخ تولید در گله‌های طیور تخمگذار و مادر می‌گذارد، موجب تولید محصولات ناسالم برای مصرف‌کننده نیز خواهد شد. جمعیت جهان با رشدی حدود یکصد میلیون نفر در سال روبروست. و تا سال ۲۰۴۰ به ۹ میلیارد نفر خواهد رسید. در این بین صنعت طیور از توان بالقوه بسیار بالایی برخوردار است. مقدار پروتئین مصرفی در سال ۲۰۰۲ در کشورهای توسعه یافته بالغ بر ۶۵ گرم در روز بوده در حالی که این رقم در کشورهای درحال توسعه کمتر از ۱۵ گرم در روز گزارش شده است. این آمار نشان می‌دهد که پتانسیل بالایی برای نزدیک کردن این فاصله، از طریق افزایش تولید و تأمین منابع پروتئین ارزان، سالم و با کیفیت مانند گوشت مرغ و نیز تخم‌مرغ وجود دارد.
رعایت بهداشت و کنترل بیماریها از اولویتهای اصلی مدیریت در واحدهای پرورش طیور است. سلامت گله‌های طیور از جنبه‌های گوناگون تحت تأثیر قرار می‌گیرد که یکی از این موارد، خوراک با کیفیت است.
در پرورش طیور بیشترین هزینه مربوط به تغذیه می‌باشد؛ ۵۵ تا ۷۵ درصد هزینه‌های پرورش طیور، صرفاً مربوط به تغذیه است. البته این هزینه‌ها، با توجه به شرایط اقلیمی و فصل پرورش متغیر است. در فضای رقابتی که در این صنعت وجود دارد، کسب سود همواره دشوارتر می‌شود. در این بین تولید خوراکی غنی‌‌تر در واحد حجم و وزن، بدون آنکه کیفیت و شاخصه‌های اقتصادی آن تحت تأثیر قرار گیرد، فوق‌العاده حائز اهمیت خواهد بود. همچنین کیفیت عناصر و اجزا استفاده شده در تولید خوراک بسیار مهم است. چراکه می‌تواند کیفیت و سلامت گوشت و تخم‌مرغ را تحت تأثیر قرار دهد.
اغلب موادغذایی تشکیل دهنده جیره طیور توسط افرادی خارج از صنعت طیور تولید، پردازش و حمل‌و‌نقل می‌شود، بنابراین کنترل کیفی اجزای تشکیل دهنده خوراک طیور که در کارخانجات تولید خوراک مورد استفاده قرار می‌گیرند، به‌عنوان نخستین مرحله پیشگیری از بروز آلودگی در فارمهای پرورش طیور حائز اهمیت فراوانی است. اقلام غذایی تشکیل دهنده خوراکهای طیور شامل ذرت، سویا و غیره چنانچه وارادتی باشند، ممکن است ماهها در انبارها ذخیره شده باشند. بسیاری از آلودگی‌ها را که ناشی از دانه‌های شکسته، سوخته و حشرات و قارچها و … می‌باشد را می‌توان در همین مرحله با بررسی­های مناسب و مانیتورینگ اصولی تشخیص داد و از ورود آنها به چرخه تولید خوراک ممانعت به‌عمل آورد. با ارزیابی‌های ساده و به‌موقع شاید بتوان از آلودگیهای وسیع جلوگیری نمود. بررسیهای اولیه در هنگام ورود اقلام به کارخانجات، حتی پایش محصولات کشاورزی قبل از ارسال به واحدهای تولیدی، مکانهای بارگیری و تخلیه، مبادی ورودی، بهترین و آخرین سد دفاعی در برابر ورود عوامل آلودگی خوراکهای طیور هستند.

برنامه‌های امنیت زیستی (Biosecurity) کارخانه های خوراک دام، جهت حداقل‌سازی آلودگیهای احتمالی

اجزای خوراک

مواد اولیه (نظیر ذرت و گندم و ..) ممکن است مورد هجوم جوندگان، حشرات یا پرندگان قرارگیرند؛ همچنین ممکن است حاوی ناخالصی و مواد خارجی باشند؛ در این صورت از پروسه تولید حذف می‌شوند.

تهیه و توزیع

ضمن خریداری مواداولیه از مراکز و تأمین‌کنندگان معتبر، باید از ورود محصولات بی‌کیفیت به کارخانه اجتناب نمود. باید اماکن تخلیه و بارگیری، ضدعفونی و تمیز و مجهز به زهکش باشند. همچنین وسایل حمل‌ونقل و توزیع باید به‌دقت شستشو و ضدعفونی شوند و منحصراً مواد و اقلام غذایی را منتقل نمایند. همچنین اگر محموله‌های مواداولیه در حجمهای بزرگ خریداری شوند نیاز است که در سیلوهای مخصوص ذخیره‌سازی شوند.

ذخیره‌سازی

سیلوهای نگهداری مواد اولیه به‌گونه‌ای طراحی و ساخته می‌شوند که امکان ورود پرندگان و جوندگان به انبار وجود نداشته باشد. کاهش گرد و غبار هم در این اماکن به کاهش سالمونلا کمک خواهد کرد. سیلوها ضد آب بوده و به‌طور منظم شستشو و ضدعفونی می‌شوند. محلهای نگهداری مواداولیه به‌گونه ای است که مواد جدید با مواد نگهداری شده قبلی مخلوط نمی‌شوند و ترجیحاً مواد اولیه قدیمی‌تر زودتر وارد پروسه تولید می‌شوند.

پرسنل

تمامی کارکنان یک کارخانه تولید خوراک تحت آموزش اصول امنیت زیستی قرار می‌گیرند. از ورود افراد متفرقه و غیرشاغل به مجموعه جلوگیری می‌شود یا در هنگام ورود به لوازم و وسایل مخصوص و کاور و کفش و روپوش مجهز می‌شوند. همچنین در یک واحد تولیدی کارکنان یک بخش (تخلیه و انبار) اجازه ورود به قسمت دیگر (تولید و انبار محصول) را ندارند.

مزایای اجرای طرح
از جمله مزایای این طرح موارد زیر را می‌توان نام برد:
۱- استفاده از مواد اولیه در دسترس و عدم نیاز به واردات آن.
۲- وجود خط تولید و دستگاه‌ها و ماشین آلات مربوطه در داخل کشور و عدم نیاز به واردات دانش فنی.
۳- افزایش تقاضا برای فراورده‌های دامی و از جمله گوشت و تخم مرغ و در نتیجه افزایش مقدار تولید این فراورده‌ها که خود منجر به افزایش تقاضا در بازار خوراک دام و طیور می‌شود.
۴- قیمت نسبتا پایین مواد اولیه و فرآوری ارزان برای تولید محصولات طرح.
با توجه به جمیع موارد فوق سرمایه‌گذاری در این طرح هم از منظر بازار مصرف و هم از طریق شاخص‌های اقتصادی دارای توجیه مناسب می‌باشد.