طرح فرآوری کنجد

کُنجِد یا کُنجید که سمسم و جلجلان هم نامیده می‌شود، گیاهی است از رده دولپه‌ای‌های پیوسته گلبرگ که سردسته تیره کنجدها است. این گیاه یک ساله‌است و ارتفاعش بالغ بر یک متر است. قسمت فوقانی ساقه‌اش پوشیده از کرک است ولی قسمت‌های تحتانی آن عاری از کرک است. برگ‌هایش در قسمت قاعده به طور متناوب و در قسمت‌های انتهایی ساقه به طور متقابل قرار گرفته‌است و پهنک برگ‌ها بیضوی و دراز و نوک تیز است و در قسمت قاعده ساقه پهن تر از قسمت انتهایی است. گل‌های آن که به طور منفرد و در کناره برگ‌های قسمت انتهایی ساقه قرار دارد، شامل قطعات پنج تایی به هم پیوسته‌است و تعداد پرچم‌ها ۴ عدد است. میوه‌اش کپسولی و محتوی دانه‌های کوچک مسطح و بیضوی است. دانه‌های کنجد به سبب دارا بودن روغن قابل استخراج تنها قسمت مورد استفاده گیاه است.
ارده نام نوعی غذاست که از کنجد کوبیده شده به دست می‌آید. ارده خود به تنهایی یک ماده غذایی کامل برای هر وعده غذایی بویژه صبحانه است. ارده فاقد هر گونه افزودنی، اعم از شیمیایی و غیرشیمیایی است و به‌عبارتی صددرصد طبیعی است. ماده اصلی و تنها ماده تشکیل دهنده آن کنجد است. در واقع مایعی است که از کنجد نرم پوست کنده بریان و نرم کوبیده تهیه شده و روغن آن جدا نشده باشد. چاق کننده و تقویت کننده نیروی جنسی بوده و دیر هضم می‌باشد. منضج دمل‌ها و زخم‌های چرکی و تسکین دهنده درد، گرمی و خشکی عضو می‌باشد. مزاج گرم و تر دارد و مصلح آن سرکه و عسل است.
دانه کنجد به‌عنوان یک دانه روغنی حاوی ترکیبی از اسیدهای چرب اشباع‌نشده با نسبت مساوی اسید لینولئیک و اولئیک و اسیدپالمتیک و استئاریک است. 75 درصد دانه کنجد را چربی و پروتئین و 25 درصد آن را موادمعدنی، کربوهیدرات (قند) و فیبر تشکیل داده است. کنجد همچنین حاوی فنول‌ها، استرول‌های گیاهی، فسفولیپیدها و ویتامین‌ها به‌خصوص ویتامینE و ویتامین‌های گروه B و مواد معدنی نظیر کلسیم، منیزیم، روی، مس و فسفر است.
دانه کنجد، یکی از مغذی‌ترین دانه‌های روغنی است. وطن اصلی کنجد هندوستان بوده و در ایران در زمان خشایار شاه سربازان از کنجد و سایر دانه‌های روغنی برای کسب نیرو استفاده می‌کردند اما کمی بعد، در زمان صفویه حلواارده با ترکیب کنجد آسیاب شده با شیره انگور، خرما یا کشمش تهیه شد و به‌عنوان غذایی کم‌حجم و مقوی مورد استفاده سربازان قرار گرفت. کنجد گیاهی یک ساله با ارتفاع حدود یک متر است. این گیاه، گرمادوست و خاص مناطق گرمسیری است. میوه آن به صورت کپسولی و دارای دانه‌های کوچک و بیضی شکلی است که قسمت مورد استفاده آن به شمار می‌آید. بزرگ‌ترین تولیدکننده کنجد در دنیا چین و بعد از آن هندوستان است. ایران نیز مقداری کنجد تولید می‌کند که بیشتر به مصرف تولید روغن و حلواارده می‌رسد. کشت کنجد در ایران بیشتر در خوزستان، بلوچستان، یزد، اصفهان و حتی مناطق سردسیری چون اراک، همدان، نهاوند و مراغه انجام می‌شود. برداشت کنجد در کشور حدود 30 تا 35 هزارتن در سال است که 15 هزارتن آن به مصرف حلواسازان، 10هزارتن به مصرف نانوایی‌ها و 5 هزارتن به مصرف آجیل‌فروشی‌ها و قنادان می‌رسد.

ارزش غذایی کنجد

اول از همه کنجد حاوی سسامولین و سسامیناند، دو فنول مهم با اثرا مفید بر سلامت انسان است. این دو فنول به درمان بسیاری از بیماری ها کمک میکند، به عنوان مثال سطح کلسترول و فشار خون را کاهش میدهد.
مطالعات حیوانی نشان میدهد که جذب ویتامین E را افزایش میدهند و کبد را از آسیب های رادیکال محافظت میکند. دانه های کنجد بسیار مغذی هستند، تنها ۱۰۰ گرم از این دانه ها میتوانند ۵۷۳ کیلو کالری انرژی داشته باشند ، علاوه بر این آنها چنانچه در بخش سلامت نمناک می خوانید همچنین حاوی تقریبا ۵۰ گرم چربی است که حدود ۸۵ درصد چربی های سالم هستند. این دانه ها همچنین حاوی مقدار زیادی ویتامین B6، تیامین، نیاسین، کلسیم، مس، منیزیم، آهن و فسفر هستند.

محصولات و فرآورده های کنجدی

ارده
حلوا ارده
حلواشکری
روغن ارده کنجد
روغن کنجد
کرم کنجد
کنجد بوداده

ارده

ارده یا طحینه خوراکی‌ست که از دانه‌های کنجد تفت داده شده و کوبیده شده بدست می‌آید. ارده به تنهایی به عنوان چاشنی یا به بخش اصلی حلوا ارده، حلوا شکری، بابا غنوج و حمص استفاده می‌شود.ارده خود به تنهایی یک ماده غذایی کامل برای هر وعده غذایی بویژه صبحانه است. ارده را به طرق مختلفی می‌توان مصرف نمود. می‌توان آن را بصورت خالص و بدون هیچگونه افزودنی با نان مصرف کرد یا مواد شیرینی از قبیل عسل، شیره اعم از شیره نبات، خرما، انگور و مربا به آن اضافه نمود. ارده، به کنجد خمیر شده گفته می شود. برای تهیه ارده، ابتدا دانه های کنجد را پس از جمع آوری، خیس می کنند تا پوسته سیاه یا قهوه ای رنگ و نازک آن به راحتی جدا شود. سپس دانه های سفید رنگ و پوست کنده کنجد را با آسیاب له می کنند و خمیر نسبتا شلی به دست می آورند که به این خمیر، ارده می گویند.

حلوا ارده

حلوا ارده غذایی بسیار مقوی است که مصرف آن بیشتر به صورت صبحانه ‌است و مواد تشکیل دهنده آن عبارت‌اند از ارده، شکر، تخم‌مرغ، هل و چوبک. در ساخت حلوا ارده از کنجد بریان سابیده که به آن ارده گفته می‌شود و به صورت مایع می‌باشد استفاده می‌شود.

روغن ارده کنجد

روغن ارده که گاهی به روغن کنجد ارده نیز معروف است از ارده استخراج می شود. روغن ارده به وسیله حرارت دادن و سرخ کردن کنجد یا به عبارتی بو دادن کنجد و سپس آسیاب نمودن آن تولید می شود. لذا می توان نتیجه گرفت روغنی که از ارده به دست می آید، روغن کنجد بو داده می باشد، درحالیکه روغن پرس سرد کنجد، مستقیما از کنجد خام بدست می آید. روغن کنجد پرس سرد با استفاده از وارد کردن فشار به دانه های کنجد بدست می آید و استخراج آن از دانه روغن صرفا یک روش مکانیکی است و هیچ گونه فراوری یا افزودنی به دانه کنجد اعمال نمی شود.

روغن کنجد

روغن کنجد (انگلیسی: Sesame oil‎) نوعی روغن خوراکی است که از دانه‌های کنجد بدست می‌آید. این روغن علاوه بر آنکه در جنوب هندوستان در آشپزی کاربرد دارد، در آشپزی چینی، کره‌ای، ژاپنی، خاورمیانه و جنوب‌شرقی آسیا به‌عنوان طعم‌دهنده بکار می‌رود و رایحه و مزه‌ای منحصربه‌فرد دارد.
این روغن در طب مکمل مصارف درمانی دارد و برای کارهایی مانند ماساژ هم بکار می‌رود.لازم به ذکر است به کار بردن این روغن برای سرخ کردن مناسب نیست چون در برار حرارت مقاومت پایینی دارد
روغن کنجد همچنین حاوی چندین ترکیب فنلی است که به آن خاصیت آنتی اکسیدانی و ضد التهابی می بخشد. این ترکیبات عبارتند از:
توکوفرول
پینورسینول
کنجد
سزامولین
سزامینول
سسامول

کرم کنجد

امروزه کرم کنجد و استفاده از این فرآورده مقوی یکی دیگر از انتخاب های رایج و شایع در وعده های صبحانه می باشد. محصولی پر خاصیت و مقوی از برند بیسفود که با استفاده از دانه های روغنی و گیاهی امروزه با استقبال بی نظیری همراه می باشد.
فرآورده ای گیاهی که اگر چه امروزه از آن تحت عنوان کره کنجد و یا اسپرید کنجد نام برده می شود، اما در واقع این محصول، ترکیبی از ارده ی به دست آمده از پوست گیری و یا کنجد بو داده با دیگر مواد مورد نیاز می باشد. محصولی مقوی که اگر چه از قوام و غلظت بالایی برخوردار است، اما از خواص معجزه آسایی برخوردار می باشد.
از جمله مهم ترین فواید و خواص استفاده از کرم کنجد می توان به موارد زیر اشاره کرد:
• انرژی زا و تامین کننده انرژی مورد نیاز
• افزایش میزان چربی خون مفید و خوب
• تقویت کننده حافظه به خصوص در کودکان
• ایجاد گرما در افرادی با طبع سرد در فصول پاییز و زمستان
• موثر در بهبود و درمان بیماری های رحم در بانوان
• افزایش استحکام استخوان ها و موثر در حفاظت از سلامت دندان ها
• برخورداری از آنتی اکسیدان و موثر در کاهش احتمال بروز و پیشگیری از سرطان
• موثر در بهبود و درمان دمل ها و ورم های سفت
• کاهش و کنترل کلسترول های بد و منفی خون
• موثر در تامین کلسیم مورد نیاز بدن، به خصوص در کودکان

کد آیسیک مرتبط با صنعت فرآوری کنجد

کد آیسیک مخفف International Standard Industrial Classification (سیستم بین المللی طبقه بندی استاندارد صنایع) است. کد گذاری به عنوان روش ساده و دقیق برای تعیین هویت کالا، قطعات ، مدارک و اموال ، سالها است که در سطح شرکت هاو زنجیره های تأمین مورد استفاده قرار می گیرد.

کد تعرفه گمرکی مرتبط با صنعت فرآوری کنجد

تعرفه یا به عبارت دیگری(TARIFF) یک نوع معیار رقمی و یا عددی می باشد برای شناسی و تعیین جایگاه کالا در ترخیص کالا .
تعرفه گمرکی میزان حقوق ورودی قابل پرداخت برای ورود کالا می باشد.تعرفه گمرکی در بستر تاریخ مبتنی بر سیستم و روش های خاصی از قبیل اداره گمرک،آمار،حمل و نقل،بیمه و غیره طراحی و مورد استفاده قرار می گیرد.
کد تعرفه گمرکی روغن کنجد 15155000
کد تعرفه گمرکی دانه کنجد 12074000

فرایند فرآوری کنجد

فرآوری کنجد به طور معمول دارای 6 مرحله است که با توجه به نوع و کیفیت کنجد، تعدادی از این مراحل می‌تواند حذف گردد. در ادامه با جزئیات هر یک از این مراحل، آشنا می‌شویم.

مرحله اول: فرایند تمیز کردن

کنجد پس از برداشت، در درون گونی‌هایی بسته‌بندی و نگهداری می‌شود. در هر یک از پروسه‌های کاشت، داشت، برداشت و خرمن‌کوبی، امکان آلوده شدن کنجد با انواع ناخالصی‌ها از قبیل ناخالصی‌های گیاهی، حیوانی، معدنی، شیمیایی و فلزی وجود دارد.
در این مرحله، اکثر ناخالصی‌های ذکر شده، به وسیله دستگاهی به نام “بوجاری” جدا می‌شوند. دستگاه بوجاری، ناخالصی‌های سبک را به وسیله جریان مکش هوا و دیگر ناخالصی‌ها را بر پایه اندازه آن‌ها، به وسیله الک جدا می‌کند.
در فرآیند تمیز کردن، دانه‌های کنجد پاک نشده، از راه یک مخزن و بالابر به بخش بالای دستگاه بوجاری انتقال می‌یابند و در هنگام ریزش در دستگاه بوجاری، تحت تاثیر جریان مکش هوا که سرعت آن قابل تنظیم است، قرار می‌گیرند؛ به گونه‌ای که ناخالصی‌های سبک با جریان هوا خارج شده و در نهایت با ورود به یک سیکلون (دستگاه جداکننده)، ته‌نشین و جدا می‌شوند. در مرحله بعد دانه های کنجد روی الک ها پخش شده و با حرکت ارتعاشی، ناخالصی های درشت تر و ریزتر از کنجد جدا می گردند.

مرحله دوم: فرایند پوست‌گیری

در مرحله دوم، پوست دانه کنجد از مغز آن جدا می‌شود. ترکیبات رنگ‌دهنده، ترکیبات تلخ، فیبر غیرقابل هضم و اسید اگزالیک و اسید فیتیک که مانع جذب کلسیم و فسفر می‌شوند همگی از مواد موجود در پوست دانه کنجد هستند.
حذف آلاینده‌های شیمیایی، ترکیبات تلخ، اسید اگزالیک، اسید فیتیک و فیبر غیرقابل هضم و در نهایت بهبود ارزش غذایی کنجد و بهبود طعم و رنگ آن، از مزایای فرآیند پوست‌گیری است.
این فرآیند به روش‌های گوناگونی صورت می‌پذیرد اما دو نوع پوست‌گیری به روش مرطوب و خشک مرسوم تر از سایر روش‌ها است.

مرحله سوم: فرایند بو دادن

در این مرحله، کنجدهای پوست‌گیری شده را گرما می‌دهند تا کنجد برشته به دست بیاید. فرآیند گرمادهی کنجد، به چندین منظور انجام می‌شود؛ مورد اول، کاهش رطوبت و در نتیجه اجتناب از ایجاد کپک، فساد و کهنگی و همچنین افزایش ماندگاری دانه‌های کنجد، مورد دوم، ایجاد بو و طعم مناسب و مورد سوم، تولید سزامول، آنتی‌ اکسیدان اصلی موجود در دانه کنجد که تولید آن، به وسیله گرمادهی امکان‌پذیر می‌باشد.
به طور کلی، فرآیند بو دادن، به دانه کنجد، طعم، رنگ و بافت مناسب می‌دهد و آن را برای ورود به مراحل بعدی آماده می‌کند.

مرحله چهارم: فرایند خنک کردن

برشته کردن و قرارگیری کنجدها در دمای بالا، باعث خروج روغن از بافت این دانه‌های خوراکی می‌شود و فرایند اکسیداسیون روغن کنجد را افزایش می‌دهد؛ به همین دلیل بلافاصله پس از برشته شدن، باید پروسه خنک کردن را شروع کرد. در کارگاه‌های سنتی، برای انجام فرایند خنک کردن، کنجدها را روی سکوهایی پهن و با استفاده از پاروهایی مخصوص، کنجدها را زیر و رو می‌کنند.
این مرحله در کارخانه حلوای عقاب، با قرارگیری دانه‌های کنجد در خنک‌کن طبقاتی و با استفاده از جریان هوای سرد، صورت می‌گیرد.

مرحله پنجم: فرایند پاک کردن

در فرایند بوجاری و همچنین پوست‌گیری و شست‌وشو، بخش عمده‌ای از ناخالصی‌های موجود در دانه کنجد، جدا می‌شود اما در فرایند برشته کردن، درصد ناچیزی از پوست های باقی مانده از فرایند پوست گیری، سوخته و خرد می شوند و نمای نامناسبی را ایجاد می کنند که در این مرحله حذف می گردند.
در این مرحله، همانند فرایند تمیز کردن، از دستگاه‌های تمیزکننده استفاده می‌شود و روش جداسازی، بر پایه وزن با جریان هوا یا جداسازی براساس اندازه با استفاده از الک و نیروی رانش صورت می‌گیرد.

مرحله ششم: فرایند جداسازی

در فراوری کنجد، منظور از “جداسازی”، تفکیک دانه‌های کنجد از نظر رنگ است که با استفاده از دستگاه‌های تفکیک رنگ یا Color Sorterصورت می‌پذیرد. در این دستگاه‌ها، دانه‌های کنجد به وسیله نازل‌هایی از مقابل سنسورهای حساس به رنگ عبور داده می‌شوند و با توجه به محدوده رنگ تعریف شده، دانه‌هایی که دارای رنگ خارج از این دامنه باشند، با فشار هوا از مسیر خارج می‌گردند.

صادرات روغن کنجد و فرآوردهای کنجد به روسیه

صادرات روغن کنجد مواد اولیه فرآورده‌های کنجدی وارداتی است. کنجد از افغانستان، پاکستان و سومالی وارد کشور می‌شود و از کنجد وارد شده ارزش افزوده ایجاد می شود و در قالب محصول جدید، صادر می شود. فرآورده‌های کنجدی از جمله روغن کنجد به بسیاری از کشورها مانند روسیه، عراق، کشورهای آسیای میانه و حتی اروپا صادر می‌شود.
روسیه پهناور ترین کشور جهان با داشتن ۱۴ مرز زمینی و اتصال به دریای برینگ، دریای ژاپن، دریای خزر، دریای سیاه، و دریای بالتیک جزء ۵ قدرت برتر اقتصادی، نظامی و سیاسی جهان است. روسیه بازار نسبتا بکر و بزرگی است و خیلی از تجار ایرانی مایل به صادرات به روسیه هستند.
اما پیچیدگی های بازار روسیه، لزوم حضور فیزیکی، هزینه های بالا و عدم دسترسی به اطلاعات دقیق و موثق، مانع حضور موفق تجار می‌شود.
کنجد گیاهی یک ساله‌ است که ارتفاعش بالغ بر یک متر، قسمت فوقانی ساقه‌اش پوشیده از کرک است.
میوه این گیاه کپسولی شکل بوده که محتوای دانه‌های کوچک کنجد می باشد.

وضعیت واحد های فعال فرآوری کنجد

در نمودار زیر تعداد و ظرفیت واحدهای فرآوری کنجد در کشور به تفکیک استان آمده است .

وضعیت واردات و صادرات فرآوری کنجد

نمودار واردات و صادرات دانه کنجد در کشور به تفکیک سال در شکل زیر آمده است.

نمودار واردات و صادرات روغن کنجد در کشور به تفکیک سال در شکل زیر آمده است.

پیش بینی وضعیت سرمایه گذاری طرح تولید فرآوری کنجد

ظرفیت تولید سالیانه : 800 تن
نرخ برابری دلار : 22000 تومان
مساحت زمین موردنیاز : 5000 مترمربع
زیربنای کل : 1600 مترمربع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 28 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 5.5 میلیارد تومان (بدون احتساب هزینه زمین)
ارزش ماشين آلات و تجهيزات : 2 میلیارد تومان
نرخ بازده داخلی در سال مبنا : 40 درصد

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد: