طرح فرآوری و بازیافت ضایعات تایر و مواد لاستیکی

بازیافت لاستیک یا بازیافت تایر فرایندی است که طی آن تایرهای خودرو که دیگر فرسوده قلمداد می‌شوند یا به دلیل پارگی و خرابی غیرقابل تعمیر دیگر برای استفاده مناسب نیستند بازیافت می‌شوند. این تایرها در زمرهٔ بزرگترین ضایعات محسوب مشوند که بسیار مشکل آفرین می‌باشد. این مشکل به دلیل تداوم و ماندگاری لاستیک و حجم زیاد تولیدی آن است. تخمین زده می‌شود که ۲۵۹ میلیون تایر هر ساله به دور ریخته می‌شود. (این تخمین طی سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۰) زده شده‌است. همان مشکلی که تایرهای فرسوده را دردسر آفرین می‌سازد، یعنی: دسترسی ارزان، تجمع زیاد و مقاومت، آن‌ها را هدف خوبی برای بازیافت می‌کند. با این وجود نصف بیشتر تایرهای فرسوده تنها برای ارزش سوختیشان سوزانده می‌شوند. تقریباً در هر سال به ازاء هر نفر در دنیا یک تایر به دور ریخته می‌شود. تایرها را معمولاً برای استفاده در زمین‌های ورزشی مثل زمین بسکتبال و دو و میدانی، محصولات جدید صنعت کفش و کفپوش‌ها و چمن‌های مصنوعی بازیافت می‌کنند. لازم به توضیح است که بازیافت اولیه تایرها موادی به نام (خرده لاستیک) یا Crumb تولید می‌کند که به عنوان مواد پرکن ارزان قیمت در صنایع مختلف استفاده می‌شود و اغلب با مقیاس کم تولید می‌شود
سالانه بیش از یک میلیارد حلقه لاستیک فرسوده وارد محیط زیست می‌شود که حدودا یک سوم آن‌ها به طور کامل بازیافت می‌شود. امروزه نتیجه تحقیقات و بررسی‌ها نشان می‌دهد که صنعت بازیافت ضایعات لاستیک نه تنها آثار مخرب بر محیط زیست ندارد و مشکلات مدیریتی این بخش را حل می‌کند بلکه منشا توسعه صنعتی و سود آوری اقتصادی و فرآوری و تولید محصولات دیگری نیز می‌باشد. صنعت بازیافت لاستیک به دلیل ارزشمند بودن محصولات تولیدی بسیار در جهان مورد توجه است و شرکت ها و کمپانی های بزرگی به صورت کاملا تخصصی در حوزه بازیافت و ضایعات لاستیک فعلیت می کنند.
ضایعات لاستیک و تایر در تولید آسفالت، کفپوش‌ها، کود های آلی و خودرو و به عنوان عایق حرارتی در ساختمان سازی کاربرد دارد. همچنین در کارخانه ها به عنوان انرژی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
ضایعات لاستیک به دلیل داشتن مواد شیمیایی و اندازه و حالت خاص جزو دسته خاصی از زباله‌ها محسوب می‌شوند. همچنین لاستیک در طبیعت به راحتی تجزیه نمی‌شود و علت آن هم این است که مواد اولیه لاستیک از پلیمر می‌باشد. انباشت این لاستیک ها هم علاوه بر جاگیر بودن و ایجاد مناظر زشت احتمال آتش سوزی را هم به همراه دارد، پس نیاز هست که به شکل اصولی این دسته از زباله ها امحا یا این بازیافت شوند.(طرح فرآوری و بازیافت ضایعات تایر و مواد لاستیکی)

روش‌های بازیافت تایر

روش‌های بازیافت تایر به دو شاخهٔ مکانیکی و شیمیایی تقسیم‌بندی می‌شوند. در روش مکانیکی لاستیک تایر به تکه‌های کوچکتر تقسیم می‌شوند. این کار در چند مرحله و توسط دستگاه‌های خردکن (Shredder) و آسیاب (Granulator) انجام می‌شوند. هر مرحله از این روش محصولات متفاوتی تولید می‌کند که در صنایع مختلف کاربرد دارد. برخی صنایع از گرانولهای درشت استفاده کرده و برخی دیگر به پودر بسیار نرم تایر احتیاح دارند. در روش شیمیایی یا تایر سوزانده می‌شوند و از زغال و سیم‌های فلزی باقی مانده‌استفاده می‌شود یا تایر پیرولیز می‌شود. در روش پیرولیز تایر در خلاء سوزانده می‌شود. در این روش محصولاتی مانند سوخت (سوختی مانند گازوئیل)، روغن و غیره استخراج می‌گردد. لازم به توضیح است که در روش شیمیایی نیز از تایرهای خرد شده‌استفاده می‌شود، تکه تایرهایی که به crumb معروف هستند.

سابقه بازیافت تایر

سابقه صنعت بازیافت تایر در کشورهای پیشرفته به دوران جنگ جهانی اول باز می‌گردد. در کشورهای عضو اتحادیه اروپا و آمریکا با برنامه‌ریزی‌های انجام شده علاوه بر توسعه صنعت روکش، روز به روز از میزان تایرهای که به صورت زباله دفن می‌شود کاسته شده و استفاده از منجید و بازیابی انرژی افزوده می‌شود در کشورهای اتحادیه اروپا دفن تایرهای فرسوده به صورت کامل از سال 2003 و به صورت تکه‌های برش خورده از سال 2006 ممنوع شده است برآورد‌های انجام شده در کشور ما از حدود 13 میلیون تایر فرسوده که سالانه وارد محیط زیست می‌شود، تنها حدود 3% آن (حدود 390,000 حلقه) در صنایع روکش کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد. از انبار تایرهای مزبور تنها 25 درصد وزنی آن در صنایع بازیافت لاستیک (شامل صنعت روکش و صنایع بازیافت مواد )مورد استفاده قرار می‌گیرد و 75 درصد وزنی بقیه در محیط زیست انباشت می‌شود.
صنعت بازیافت تایر در ایران به حدود 40 سال قبل به تولید تایر روکشی بر می‌گردد که بخشی از آن در قبل از انقلاب و دارای تکنولوژی قدیم بوده و کارخانجات ایجاد شده در بعد از انقلاب نیز رشد قابل توجهی از حیث تکنولوژیکی و یا بهبود روش‌های مورد مصرف نداشته‌اند و عمده این کارخانجات در زمان جنگ ایران و عراق به لحاظ محدودیت تایر فعالیت خوبی داشته اما پس از جنگ کارخانجات زیر سقف ظرفیت اسمی فعالیت می‌کنند. (طرح فرآوری و بازیافت ضایعات تایر و مواد لاستیکی)

نگرش اقتصادی به بازیافت تایر

بسیاری به صنعت بازیافت تنها نگاه از دید محیط زیست و یا حمایتهای آن می نگرند و یا به صنعتی که حداقل مواد اولیه ارزان و در دسترس داشته اما بازدهی چندان مطلوبی ندارد . با عنایت به بحث های قبل و نگرش به اتحادیه اروپا و امریکا که دارای صنعت اتوموبیل سازی و تایر سازی توام با پایه گذاری این صنایع در جهان و نیز ORIGIN خودرو و تایرهای معتبر در جهان بوده و از دیرباز با معضل انباشتگی حجیم تایرهای فرسوده و اثرات زیست محیطی آن مواجه بوده اند می بینیم که با انجام تحقیقات و ایجاد صنایع بازیافت و کاربری مفید، موفق به کاهش دپو تایرهای فرسوده و استفاده بهینه از آن شده اند .

پودر لاستیک

پودر لاستیک از خرد کردن تایرهای فرسوده تولید می شوند . سایز بندی این ذرات معمولاً بین 140-4 مش می باشد که بسته به موارد کاربرد متفاوت خواهد بود .
معمولاً برای کاربردهایی نظیر آلیاژسازی با پلاستیک ها و ساخت قطعات قالبگیری خاص از ذارت با مش بالا و برای مصارف دیگر نظیر بهبود خواص آسفالت ، کفپوش ها از ذرات درشت تر استفاده می شود .
خواص فیزیکی مکانیکی ذارت خرد شده لاستیک با توجه به این که این ذارت از چه نوع محصول لاستیکی تولید شده اند ، متفاوت خواهد بود . لذا نمی توان خواص خاصی برای این محصول ذکر نمود . به عبارت دیگر ترکیب شیمیایی و خواص پودر به منبع تهیه آن وابسته است . امروزه عمده ی پودر لاستیک از تایر های مستعمل به دست می آید و بیشتر دارای NR ، SBR و دوده می باشد .
با توجه به اینکه پودر لاستیک عمدتاً از تایرهای مستعمل تولید می شود به رنگ سیاه است و قابلیت رنگ پذیری ندارد . شایان ذکر است به طور متوسط از بازیافت هر تایر می توان 2 پوند فلز (حدود یک کیلوگرم ) ، 15 پوند لاستیک ( به صوت پودر و جامد – حدود 7 کیلوگرم ) و 2 پوند فیبر نایلونی با کیفیت بسیار مطلوب به دست آورد .
امروز فرآیندهای بازیابی با دو نگرش مهم استفاده بهینه از منابع موجود مصرف شده و حفاظت از محیط زیست ، به طور جدی مورد توجه کشورهای جهان و در محدوه برنامه های توسعه آنان قرار گرفته است .
اندیشه بازیابی تایرهای مستعمل به طور جدی از 70 سال پیش در کشورهای صنعتی غرب پی ریزی شد و به موزات توسعه صنایع تایرسازی پیشرفت کرد . بطوریکه امروزه بازیابی تایرهای مستعمل به صورتهای مختلف اعم از روکش ، پودر و یا استفاده مجدد به عنوان ماده اولیه صنایع لاستیک سازی بیش از 60% صرفه جویی در مواد اولیه را باعث گردیده است .
بازیابی لاستیک ، پلاستیک ، کاغذ و … در کشورهای در حال توسعه که نه صاحب تکنولوژی و نه صاحب مواد اولیه کافی هستند ، مساله مهمی است که متاسفانه چندان به آن توجه نشده است .
در ایران سالیانه حدود 8 میلیون حلقه تایر مصرف می شود که این تایرهای پس ار فرسوده شدن به دور انداخته شده و سبب آلودگی محیط زیست می گردند . بازیابی اینگونه لاستیکها ضمن جلوگیری از ایجاد مسائل آلودگی محیطی ، می تواند کمکی در جهت تامین مواد اولیه مورد نیاز این صنعت باشد .

کد آیسیک مرتبط با صنعت طرح بازیافت ضایعات تایر و مواد لاستیکی

کد آیسیک مخفف International Standard Industrial Classification (سیستم بین المللی طبقه بندی استاندارد صنایع) است. کد گذاری به عنوان روش ساده و دقیق برای تعیین هویت کالا، قطعات ، مدارک و اموال ، سالها است که در سطح شرکت هاو زنجیره های تأمین مورد استفاده قرار می گیرد.

کد تعرفه گمرکی مرتبط با صنعت بازیافت ضایعات تایر و مواد لاستیکی

با جستجو در اطلاعات گمرک تا امروز تعرفه گمرکی اختصاصی به این محصول اختصاص نیافته لذا میزان واردات و صادرات آن نا مشخص میباشد.

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد