محققان در پژوهشی با عنوان «خرفه غذای برتر آینده» آورده‌اند: «خرفه عنوان گیاه بومی ایران نیز شناخته شده که سابقه کشت آن به بیش از ۲ هزار سال بر می‌گردد و در نواحی شمالی (گیلان و مازندران )، تهران، نواحی غربی و جنوب شرقی (بلوچستان) رشد می‌کند. گیاه  خرفه در فرهنگ‌های مختلف دارای عناوین متفاوتی است، به طوری که در هندی به نام“  “Rudravant، در عراق”Berbin” ، عمان”Farfena” ، در مصر و عربستان”Rigla” ، در اردن، لبنان، فلسطین و سوریه “Baqlah” یا “Farfahinah” ، ایالات متحده “Purslane “و در ایران «پرپین» نیز نامیده می‌شود.

آشنایی با روش کاشت و پرورش گیاه خرفه با اصول صحیح

میلیون ها تن باغبان در باغ خود خرفه دارند و آن ها را تنها علف های هرز شایع و ماندگار می دانند، این گیاه شاداب که مقاوم در برابر خشکسالی است و تقریبا در هر کجا و در هر شرایط خاک و آب و هوا و هر ساله رشد می کنند، باعث می شوند که خلاص کردن باغ از این علف های هرز سخت شود.برای یک باغبان آگاه، این گیاه خرفه یک گیاه سبزی دارویی خوراکی و بسیار مغذی است، درکل ، خوردن گیاهی که همیشه فکر می کردید علف است کار آسانی نیست.

گیاه شناسی خرفه

خرفه برگ های گرد کشیده با ساقه گوشتی به رنگ قرمز ارغوانی دارد. گل های آن به رنگ زرد در انتهای ساقه تشکیل شده و اوایل روز تا ساعت 9 الی 11 باز می ماند. ریشه گیاه راست است و انشعابات فیبری دارد که می تواند به اعماق خاک نفوذ و از رطوبت زیرین خاک استفاده کند.این گیاه دارویی که معمولاً به صورت خودرو در باغچه منازل، کنار جوی ها و در مناطق مرطوب می روید، شاید زیاد مورد توجه نباشد اما اکنون کشف های مهمی در مورد آن انجام شده که توسط سازمان بهداشت جهانی لقب اکسیر جهانی (Global panacea) به آن داده شده است.

این گیاه از سوی این سازمان متداول ترین گیاه دارویی مورد استفاده در جهان ذکر شده است. معمولاً قسمت های هوایی این گیاه که شامل برگ، ساقه و دانه های آن است، مورد استفاده قرار می گیرد. خرفه که معمولا به صورت خود رو در باغچه منازل، کنار جوی ها و در مناطق مرطوب می روید، شاید زیاد مورد توجه نباشد اما اکنون کشف های مهمی در مورد آن انجام شده که توسط سازمان بهداشت جهانی لقب اکسیر جهانی (Global Panacea) به آن داده شده است و متداول ترین گیاه دارویی مورد استفاده در جهان ذکر شده است.

ترکیبات شیمیایی گیاه خرفه

از نظر ترکیبات شیمیایی در برگهای گوشتی خرفه که ضخیم و کلفت است علاوه بر مقدار زیادی اب ( حدود 90 درصد ) مواد لعابی لزج و pectin و کمی مواد چرب وجود دارد. درگیاه تازه در حدود یک درصد و درگیاه خشک در حدود 70 دردصدK2O می باشد که اثر مدر بودن را به گیاه خشک می بخشد. در گزارش تجزیه دیگری امده است که درخرفه تانن و املح فسفات و مقدار قابل ملاحظه ای منیزیم ، اهن ، الومینیوم ، منگنز ، کلسیم ، پتاسیم ، و سدیم ویوریا یافت میشود.

در هر یک صدگرم شاخه و برگ خرفه موادزیر وجود دارد. اب 92 گرم ، پروتئین 7/1 گرم ، چربی 4/0 گرم ، هیدراتهای کربن 5/2 گرم ، کلسیم 103 میلی گرم ، فسفر 39 میلیگرم ، ویتامین A 2500 IU. تیامین 03/0 میلی گرم ، رایبوفلاوین 1/0 میلی گرم ، نیاسین 5/0 ویتامین C25 میلی گرم.

سخت ترین بخش پرورش خرفه پیدا کردن آن است. هنگامی که تصمیم میگیرید خرفه بکارید متوجه میشوید نمیتوانید به راحتی آن را پیدا کنید در حالی که همیشه به عنوان علف هرز از دسته سبزیجات آن را خارج میکردید و دور میریختید. این سبزی را میتوانید از بذر پرورش دهید و یا چند شاخه آن را قلمه بگیرید. گیاهان خرفه نیاز به نور کامل خورشید دارند تا بتوانند خوب رشد کنند. این گیاه به نوع خاک یا تغذیه حساسیت نشان نمی دهد اما در خاکهای خشک تر بهتر رشد می کند. اگر می خواهید بذر خرفه را بکارید، کافیست بذرها را بر روی ناحیه ای که برای کاشت در نظر گرفته اید، بپاشید.

لازم نیست روی تخم خرفه خاک بریزید، بلکه باید نور کافی دریافت کنند تا بتوانند جوانه بزنند. پس بگذارید بر روی سطح خاک بمانند. اگر از قلمه خرفه میخواهید برای تکثیر این گیاه گوشتی و آبدار استفاده کنید، بگذارید شاخه های بریده شده در روی زمینی که میخواهید خرفه سبز کنید، بمانند. به قلمه ها آب بدهید تا ظرف چند روز در خاک ریشه بدهند.

این سبزی را می توانید از بذر پرورش دهید و یا چند شاخه آن را قلمه بگیرید.زمان کاشت خرفه فصل بهار و پائیز است.بذر خرفه در عمق نیم سانتی متری خاک بصورت دستپاش یا ردیفی کاشته می‌شود. آن‌ها را به مقدار انبوه و کنار هم بپاشید و خاک کمی رویشان بریزید و خاک را تا سبز شدن بذرها مرطوب نگه دارید. می‌توانید هشت هفته قبل از پایان سرما و یخبندان، بذرها را داخل یک گلدان کاشته و در منزل نگهداری کنید و پس از زمان سرما و یخبندان آن را به بیرون منتقل کنید.

خرفه باید در مکانی پرنور کاشته شود،بعد از رشد بذرها میتوانید تا فاصله ی 5 تا 10 سانت گیاهان را تنک کنید.جوانه زنی به سرعت اتفاق می افتد، تا قبل از جوانه زنی بهتر است خاک مرطوب باشد.کمتر از یک ماه بعد از کاشت بذر در دمای ایده آل ( 20 تا 30 درجه) خرفه ها قابل برداشت هستند.هنگام برداشت گیاه را از ریشه در نیاورید بلکه سرشاخه ها را به ارتفاع 5 تا 15 سانت از گیاه جدا کنید و مصرف کنید.

اگر از قلمه خرفه می خواهید برای تکثیر این گیاه گوشتی و آبدار استفاده کنید، بگذارید شاخه های بریده شده در روی زمینی که می خواهید خرفه سبز کنید، بمانند. به قلمه ها آب بدهید تا ظرف چند روز در خاک ریشه بدهند.

نیازهای اکولوژیک خرفه

خاک

خاک مناسب برای رشد و پرورش آن مخلوطی از خاک باغچه، رس و مقداری ماسه است.چون این گیاه به آب فراوان نیاز دارد باید به صورت مرتب و منظم آبیاری شود. رشد خرفه در خاکهای غنی از عناصر غذایی بیشتر است ضمن اینکه وضعیت فسفر خاک در استقرار خرفه یک عامل تعیین کننده بسیار مهم محسوب می شود.غلظت های زیاد نیتروژن برای رشد مطلوب خرفه ضروری تشخیص داده شده است.

نور

این گل به نور زیاد مثلا 4 ساعت آفتاب مستقیم در روز نیاز دارد.بنابراین پنجره ی جنوبی ( پنجره ی روبه قبله) محل مناسبی میباشد ولی پنجره شمالی نیز قابل تحمل است

آبیاری

اکثرا تصور براین است که این گل یا کلا گیاهان گوشتی از خانواده ی کاکتوس ها هستند ولی این تصور اشتباه است چرا که کاکتوس جز گیاهان گوشتی محسوب می شوند ولی هر گیاه گوشتی کاکتوس نیست!! کاکتوس تیغ دار هستند و سوخت و ساز پایینی دارند ولی گوشتی ها سوخت و ساز بالا و رشد بالایی دارند.هفته ای 2 بار آبیاری برای کراسولا کافیست یا هر موقع مشاهده شد خاک شده اقدام به آبیاری کنید

دما

متاسفانه تصور براین است که این گیاهان جز کاکتوس ها هستند و کاکتوس هم بومی فیلم های وسترن این گیاه و کلا هم خانواده های آن به دلیل داشتن آنتوسیانین و رنگ قرمز در برگها نیاز به هوای خنک دارند و دمای زیاد باعث نرمی ساقه و سبز سبز برگ ها می شود محدوده ی دمایی 12درجه در شب و در روز 25 درجه قابل قبول است

تغذیه

 این گل را در فصول رشد فعال یعنی بهار و تابستان و پاییز ماهی یکبار با کود های کامل تغذیه کنید در زمستان اجازه دهید گیاه دمی بیاساید! به طور کلی کود مخصوص بنفشه آفریقایی برای ای گل بسیار مناسب میباشد.

مراقبت از گیاه خرفه

مراقبت از خرفه پس از آغاز رشد، بسیار آسان است. لازم نیست کار خاصی برای آن انجام دهید. همان ویژگی که باعث میشود بسیاری از مردم آن را علف هرز بشمارند و از خاک بیرون بکشند، به شما کمک میکند خود را برای پرورش آن به زحمت نیندازید. فقط توجه داشته باشید مرتبا آن را برداشت کنید و مراقب باشید از کنترلتان خارج نشود. پیش از این که گلدهی خرفه آغاز شود، باید سبزی را برداشت کنید تا جلوی گسترش غیر قابل کنترل آن توسط بذرهای تولید شده را بگیرید. همچنین به خاطر داشته باشید خرفه گیاهی یکساله است. اگر چه امکان تولید بذر و در نتیجه تکثیر خود به خودی آن زیاد است اما اگر میخواهید از داشتن محصول خرفه در سال بعد مطمئن شوید، باید در پایان فصل مقداری از تخمهای خرفه را جمع کنید تا سال بعد با خیال راحت آنها را بکارید و دیگر به دنبال پیدا کردن گیاه خرفه برای قلمه زدن نمانید. اگر میخواهید به جای پرورش خرفه، نوع وحشی آن را برداشت کنید ابتدا مطمئن شوید این گیاهان با آفت کش و علف کش تحت درمان قرار نگرفته باشند.

مراحل کاشت گیاه خرفه

مرحله 1

بذر خرفه را خریداری کنید، یا از فروشگاه و یا اگر نمی توانید آنجا پیدا کنید از طریق اینترنت خریداری کنید، شما همچنین می توانید بذر خرفه وحشی ، (اگر در منطقه شما رشد می کند) خریداری کنید، احتمالا دانه ها در پوسته های سیاه رنگ در گیاه هستند.

مرحله 2

دانه ها را با کمی خاک در یک کیسه پلاستیکی قرار دهید و کیسه حاوی خاک و دانه ها را در یخچال بگذارید و اجازه دهید تا 15 روز در یخچال بماند .

مرحله 3

کیسه را از یخچال خارج کنید و در دمای اتاق یا در دمای بالاتر از دمای متوسط (به طور میانگین بین 70 تا 86 درجه فارنهایت) تا زمان جوانه زدن، که باید از یک تا سه هفته طول بکشد، قرار دهید.

مرحله 4

دانه های جوانه زده را در یک گلدان پر از خاک غنی قرار دهید، جوانه ها باید از خاک خارج شوند، اما بقایای دانه و ریشه های کوچک باید پوشانده شوند.

مرحله 5

خاک را تا حدی خیس کنید تا مرطوب شود، بیش از حد آب ندهید که به نقطه ای برسد که خاک خیس می شود.

مرحله 6

گیاه را در یک مکانی قرار دهید که نور داشته باشد، خرفه نیاز زیادی به خورشید دارد، همچنین اطمینان حاصل کنید که حتما خاک آب داشته باشد بدون این که بیش از حد به آن آب داده باشید.

تکثیر گیاه خرفه به وسیله قلمه زدن

اگر برای تکثیر این گیاه گوشتی و آبدار میخواهید از قلمه خرفه استفاده کنید، بگذارید شاخه های بریده شده در روی زمینی که میخواهید خرفه سبز کنید، بمانند. سپس به قلمه ها آب دهید تا طی چند روز در خاک ریشه بزنند.

5 نکته برای رشد گیاه خرفه

1. خرفه را زمانی بکارید که هنوز نرسیده است

دانه هایی از سبزیجات که هنوز نرسیده اند می توانند یک درمان تغذیه ای باشند و همچنین یک محصول عالی برای بازار، مخصوصا برای سرآشپزها، برای رشد خرفه به عنوان این دانه ، از یک سینی نهال سوراخ دار استفاده کنید، زیرش را با مخلوط کردن ذرات آلی به عمق حداقل 1/2 اینچ پوشش دهید، بذر را به صورت یکنواخت، اما با شدت زیاد بصورت قطره ای آبیاری کنید و با یک لایه نازک از ترکیبات خاک پوشش دهید و در ناحیه آفتابی حدود 75 درجه فارنهایت قراردهید و تا زمان جوانه زدن، مرطوب نگه دارید.

هنگامی که جوانه زده می شود، درجه حرارت کمی سردتر از 60 تا 70 درجه فارنهایت مطلوب است، خاک را مرطوب نگه دارید، جوانه ها را از زیر آبیاری کنید تا از وا رفتن گیاهان جلوگیری شود، هنگامی که به 5 تا 10 سانتی متر رسیدند ، آن ها را برش دهید.

2. خاک را خشک نگه دارید

اگر چه حاصل خیزی خاک برای خرفه نباید زیاد باشد، اما به عنوان یک خرفه با طراوت ، خرفه از خاک غنی و خشک لذت می برد، این یک رشد سریع است و بنابراین اغلب می توانند بیشتر تغذیه کنند.خرفه می تواند بیماری را با سایر گیاهان منتقل کند و نیز تا حدودی به قارچ ها حساس است، اگر فصل خیلی مرطوب و کاشت بیش از حد متراکم است، چرا که در واقع، خرفه آب و هوای خشک را ترجیح می دهد.

نکات مهم برای رشد و پرورش گیاه خرفه

3. رشد در نقطه گرم

خرفه نمیتواند سرما را تحمل کند و دمای جوانه زنیِ 70 درجه فارنهایت یا بیشتر را ترجیح می دهد، تا زمانی که روزها طولانی و به طور متوسط دمای بالاتر از 70 در روز و 50 در شب داشته باشند، منتظر بمانید، کاشت خرفه را می توان در ظروف بذر شروع کرد، دانه ها باید در هر 4 تا 5 سانتی در ردیف هایی با فاصله 10 سانت جدا شوند.

4. برای ترشی بیشتر، صبح برداشت کنید

هنگام برداشت خرفه مقدار اسید مالیک این گیاه را در نظر بگیرید، که در صبح بالاتر از شب است، بنابراین باعث ترش شدن خرفه می شود،. بعضی این گونه ترجیح می دهند در حالی که دیگران ممکن است متوجه شوند که آنه ا از خرفه هایی که در غروب برداشت می شوند لذت می برند، زمانی که طعمش ملایم تر است.

5. بلافاصله پس از برداشت، در جای خنک نگه دارید

خرفه یک محصول ظریف است و باید بلافاصله بعد از برداشت خنک شود، دماهای گرم پس از برداشت، بافت محصول را خراب می کنند، باغبانان می توانند به طور مداوم طی چندین هفته ساقه ها را یا کل گیاه را قطع کنند، اگر 5 سانت یا بیشتر ازآن در ریشه باقی بماند، دوباره رشد خواهد کرد، اگر عطر و طعم شروع به کاهش کند و نشانه هایی از پیچ و تاب را نشان دهد، نباید بیش از سه هفته زمان برای برداشت، ببرد، خرفه را در کشوی یخچال و فریزر خود ذخیره و ظرف یک هفته استفاده کنید.

مزایای دارویی گیاه خرفه

خرفه هزاران سال است که استفاده پزشکی دارد، به عنوان دارویی برای آرتریت و درمان مشکلات تنفسی و گردش خون مورد استفاده قرار گرفته است، اعتقاد بر این است که فشار خون و سطح کلسترول را پایین می اورد و به جلوگیری از لخته شدن کمک می کند.