آينده صنعت شكلات در دنيا

سود دهي صنعت شکلات هم چنان ادامه دارد و پيش بيني ها و آمارهاي ارائه شده توسط موسسه IBSWorld در سال 2011، حاکي از آن است که پس از بحران شديد اقتصادي در روزهاي سخت سال هاي 2007 تا 2009،بازار اين صنعت در پنج سال آينده با رشد 2 درصدي مواجه خواهد شد. اما با وجود چنين خبرهاي اميدوارکننده اي، بسياري از شرکت ها در حال تلاش و مبارزه سخت براي بقا در اين بازار هستند.
ذائقه مصرف کنندگان به طور مداوم در حال تغيير است. مصرف کننده آگاه، از محصولات توليد شده، انتظاري بيش از گذشته دارد. افزايش تقاضاي مصرف کنندگان و تنوع روزافزون محصولات، موجب رقابت شديد شرکت ها براي به دست آوردن سهم بيشتري از بازار شده است.
يافتن بازارهايي که مستعد رشد سريع و چشم گير هستند، برندگان و بازندگان آينده صنعت شکلات را مشخص خواهد کرد. بر اساس آمارهاي رسمي، در حال حاضر بازارهاي کليدي را بازار کشورهاي هند (با رشد سالانه 15 درصد )، چين (9 درصد )، روسيه (6 درصد ) و مکزيک (8/3 درصد )، تشکيل مي دهند.
عواملي هم چون جمعيت جوان و تغيير فرهنگ مصرف در اين بازارهاي رو به رشد موجب تمايز اين بازارها از سايرين مي شود.
در اين گزارش به عوامل موثر و شکل دهنده بازار شکلات در آينده – از موقعيت جغرافيايي تا نيازها و اولويت هاي مصرف کنندگان و ساير عوامل – خواهيم پرداخت و نگاهي گذرا به شرايط احتمالي صنعت شکلات در سال 2030 خواهيم داشت.

موقعيت جغرافيايي
1. اروپاي غربي: بازار اين منطقه هم چنان به عنوان بزرگ ترين بازار شکلات جهان شناخته مي شود اما به واسطه بلوغ و توسعه يافتگي اين بازار، رشد صنعت شيريني و شکلات در آن بسيار کند است. سلامت محصولات در سال‌هاي اخير يکي از عواملي است که مصرف کنندگان توجه ويژه اي به آن داشته اند. چنان که در سال 2011، 10 درصد از محصولات بازار اين منطقه را محصولات ويژه گياه خواران، 7 درصد محصولات فاقد افزودني هاي غيرطبيعي و 7 درصد را نيز محصولات کاملاً طبيعي تشکيل داده اند.
2. ايالات متحده: بر اساس گزارشات سازمان بين المللي کاکائو، مردم آمريکا از لحاظ حجم مصرف، بيشترين مصرف شکلات را در بين تمامي کشورهاي دنيا به خود اختصاص داده اند. ذائقه مردم آمريکا بيشتر گرايش به محصولاتي با درصد کاکائوي بيشتر دارد. در بازار اين کشور مساله سلامت اهميت دارد اما موثرترين عامل تلقي نمي شود.
3. بريتانيا: با وجود آن که تنها 12 درصد از مصرف کنندگان شکلات در بريتانيا، براي انتخاب يک محصول ميزان بالا بودن چربي را مد نظر قرار مي دهند اما دولت بريتانيا، توليدکنندگان را براي کنترل ميزان چربي محصولات، بيش از پيش تحت فشار قرار داده است. کنترل اين ميزان در محصولات کم حجم، به دليل پيش گيري از مصرف بيش از حد ضروري است.
. روسيه: بازار شکلات اين کشور به عنوان بازاري مطمئن و پرسود براي توليدکنندگان شکلات محسوب مي شود. اين بازار ارزشي بالغ بر 8 ميليارد دلار آمريکا دارد و پيش بيني مي شود که تا سال 2016 با رشدي 45 درصدي مواجه شود. آنچه مسلم است، اين که با بالارفتن زنجيره ارزشي از سوي مصرف کنندگان، توليد کنندگان اين صنعت نيز سرمايه گذاري بيشتري در اين بازار خواهند کرد.
5. چين: عدم استقبال مصرف کنندگان از مصرف گسترده لاکتوز در محصولات، سبب کاهش سرعت رشد بازار کشور چين شد اما با اين وجود بازار شکلات اين کشور از سال 2009 تا امروز، رشدي 40 درصدي را تجربه کرده است. شرکت Lindt در گزارش سالانه خود مدعي شده است که بازار اين شرکت در کشور چين هر ساله با رشدي 30 درصدي همراه است. شايان ذکر است که نيمي از فروش بازار شکلات در اين کشور به صورت بسته هاي کادويي شکلات انجام مي شود که در اين مورد شکلات هاي مرغوب و بعضاً لوکس نقش مهمي دارند.
6. ژاپن: با ارزشي بالغ بر 4/11 ميليارد دلار، ژاپن بزرگ ترين بازار شکلات آسيا محسوب مي شود. شرکت هاي بزرگ اين کشور به طور فزآينده در حال رشد هستند و اين امر عرصه را بر شرکت هاي خارجي در اين کشور تنگ کرده است. با اين وجود شکلات هاي Kit-Kat نستله، يک استثنا محسوب مي شود و با بيش از 200 نوع مختلف، شديداً مورد تقاضاي مصرف کنندگان ژاپني مي باشد.
7. هندوستان: اين کشور همواره در زمره مصرف کنندگان عمده شکلات در جهان محسوب شده و شکلات با رشدي سريع نسبت به ساير شيريني جات، رشد سالانه 15 درصدي را تجربه کرده است. در حال حاضر شرکت Cadbury با در اختيار داشتن 70 درصد از بازار شکلات اين کشور، بيشترين سهم را از آن خود کرده است. سياست اين شرکت در هندوستان بر مبناي معرفي مداوم محصولات جديد استوار است که در شرايط رکود بازار، راه را براي اين شرکت هموار مي سازد.
8. مکزيک: 52 درصد از جمعيت مکزيک را افراد زير 20 سال تشکيل مي دهند. جمعيت بسيار جوان اين کشور، مکزيک را به بازاري فوق العاده براي شکلات تبديل کرده است. 80 الي 90 درصد از شرکت هاي توليدکننده شکلات در اين کشور، کودکان را به عنوان مصرف کننده هدف قرار داده اند. اين موضوع مي تواند براي توليدکنندگان در حوزه محصولات خاص کودکان نويدبخش باشد که البته از سوي ديگر با افزايش چاقي در کودکان مي تواند منجر به وضع قوانين پيش گيرانه شود.
9. برزيل: عيد پاک در اين کشور يک موقعيت تجاري فوق العاده براي توليدکنندگان شکلات محسوب مي شود، چنان چه هر ساله در شب عيد پاک بالغ بر 100 ميليون تخم مرغ شکلاتي به فروش مي رسد و اين روند هم چنان رو به افزايش است. البته در اين کشور نيز روند چاقي رايج بين کودکان موجب کاهش نسبي در اين روند شده است. با توجه به ميزان چاقي 35 درصدي بين کودکان برزيلي، تمرکز شرکت ها از محصولات ويژه کودکان به ميزان 62 درصد کاهش يافته است.
10. خاورمياته و شمال آفريقا: انتظار مي رود که ميزان فروش اين بازار که امروزه رشدي 61 درصدي را تجربه مي کند، در سال 2016 به 5/8 ميليارد دلار آمريکا برسد. تقريباً بازار تمامي نقاط آفريقا در حال رشد است که در اين ميان آفريقاي جنوبي، هم چنان از بزرگ ترين بازار برخوردار است. ضمن اين که فروش آب نبات در اين کشور رايج تر از شکلات است.

پيش بيني احتمالي سال 2030
در سال 2030 چه نوع شکلاتي رايج خواهد بود؟ تغييرات سريع چند سال گذشته مي تواند راهنمايي هايي در اين زمينه به منظور پيش برد اين صنعت ارائه دهد که برخي از آنها به شرح زير است:
– ابتکار در بسته بندي: به منظور باقي ماندن در ميان محصولات پر طرف دار و کاهش هزينه هاي توليد، انقلابي محتمل در زمينه بسته بندي پيش بيني مي شود. توليدکنندگان براي اطمينان از آب نشدن محصولات در شرايط جوي بازارهاي مناطق گرمسيري به استفاده از بسته بندي هاي جديد روي خواهند آورد.
– جذب جوانان: بازاريابي بر اساس نيازهاي بازار در بين جوانان (به ويژه در کشورهايي مانند هندوستان و کشورهاي آمريکاي لاتين) امري کليدي و حياتي خواهد بود. به احتمال بسيار بهره گيري از نمادهاي فرهنگ عامه مانند استفاده از تصاوير گروه هاي موسيقي و برنامه هاي تلويزيوني در تبليغ محصولات افزايش خواهد يافت. نکته ديگر آن که در حالي که کودکان شکلات هاي شيرين تر را ترجيح مي دهند اما والدين به دنبال محصولات با ارزش سلامتي بالاتر براي فرزندان خود خواهند بود.
– محصولات لوکس در مقابل توليد انبوه: طبقه متوسط که در جوامع در حال گسترش است، بازار شکلات هاي لوکس را هم چنان به پيش خواهد برد و روند آن را به طور روز افزون به سوي خرده فروشان اصلي هدايت خواهد کرد. اما اين روند يک چالش را نيز به همراه خواهد داشت: با وجود آن که ممکن است که مصرف کنندگان طبقه متوسط باعث گسترش گرايش به محصولات با بهاي گران تر شوند اما مازاد درآمد آن‌ها که خريد شکلات در آن قرار مي گيرد، هم چنان محدود است. از سوي ديگر توليدکنندگان نيز ممکن است ناگزير به انتخاب بين توليد محصولات لوکس در تيراژ محدود و يا محصولات معمول و رايج با توليد انبوه شوند که اين تصميم گيري، جايگاه آنها در طبقه بندي انواع توليدکنندگان را تعيين خواهد کرد.
– ذائقه شخصي: يک صنعت گر حوزه شکلات معتقد است که در آينده، کارگاه هاي شکلات سازي کوچکي شکل خواهند گرفت که امکان طراحي و ساخت شکلات هاي مد نظر مشتريان را فراهم خواهند کرد. اين بدين معناست که مشتريان قادر به اعمال نظر مستقيم و طراحي ظاهر و ترکيب مواد شکلات مورد نظر خود خواهند بود. وي معتقد است که مشتريان حتي اين امکان را خواهند داشت که بسته بندي مورد نظر خود را طراحي کرده و سفارش دهند.
– کانال هاي توزيع جديد: شکلات از کانال هاي بيشتر و متعددتري در دسترس خواهد بود. از کافي شاپ ها تا فروشگاه هاي مواد غذايي سالم و حتي فروشگاه هاي بسيار کوچک محلي. اما سوپرمارکت ها و فروشگاه هاي بزرگ زنجيره اي هم چنان بر فروش شکلات تسلط خواهند داشت، به ويژه در ميان مشترياني که به دنبال تخفيف خريد از اين فروشگاه ها باشند. ممکن است با افزايش مشتريان شکلات لوکس، شکلات مرغوب فقط در فروشگاه هاي خاص در دسترس باشد. ممکن است بسياري از برندها براي نمادين ساختن يکي از محصولات خود، تلاش بيشتري براي ثبت هر چه بيشتر برند خود، در ذهن مشتريان به کار گيرند، کاري که شرکت مارس (به وسيله M&Ms) انجام داده است.
– قانون طبقه متوسط: توليدکنندگان تمايل بيشتري به عرضه شکلات از منابع گوناگون خواهند داشت که از اين طريق برآوردن نيازهاي متعدد و متنوع مصرف کنندگان را دنبال مي کنند. مصرف کنندگان طبقه متوسط نيز اشتياق بيشتري به خريد شکلات هاي مرغوب براي هديه دادن در مناسبت ها، که در سال 2011 رشد 6 درصدي داشته است، خواهند داشت.
– دستورالمل جديد: با توجه به افزايش قيمت ها، ميزان کاکائوي موجود در شيرکاکائو کاهش خواهد يافت و توليدکنندگان کنترل بيشتري در استفاده از کاکائو خواهند داشت. تقاضاي کاکائو ممکن است از کنترل خارج شود. يک توليدکننده اهل آمريکاي جنوبي پيش بيني مي کند که تنها يک کيلوگرم افزايش در ميزان مصرف سرانه دو کشور چين و هند مي تواند الگوهاي توليدي امروز اغلب توليدکنندگان را تبديل به الگوهايي ناکارآمد کند. در اين پيش بيني تصور کاکائوي مصنوعي نيز دور از ذهن نبوده و مطرح شده است.
– تغييرات ميزان مصرف: افزايش درصد و ميزان چاقي و به دنبال آن وضع قوانين کنترلي از سوي دولت ها، منجر به کاهش و محدود شدن سهم توليدکنندگان از بازار خواهد شد. در راستاي تلاش مصرف کنندگان براي مصرف کمتر شکلات به منظور جلوگيري از چاقي، تقسيم قطعات شکلات و مصرف در چندين وعده تبديل به امري رايج خواهد شد. ممکن است ميانگين مصرف سرانه شکلات ( در حال حاضر براي هر اروپايي معادل 8 کيلوگرم در سال است ) کاهش يابد، اگرچه علي رغم اين موضوع و با توجه به افزايش طبقه متوسط، در مجموع مصرف شکلات در سطح جهان افزايش خواهد يافت.