طرح بازیافت شناور های فرسوده

اوراق کردن کشتی‌های قدیمی و فرسوده برای استفاده از قطعات و فلزات آن‌ها را اوراق‌سازی کشتی می‌گویند. فردی که اوراق‌سازی کشتی‌های قدیمی و فرسوده را انجام می‌دهد اوراق‌چی کشتی نامیده می‌شود. به اوراق کردن کشتی‌ها «اسکراپ» نیز گفته شده است.اغلب کشتی ها پس از چند دهه استفاده و فعالیت با پایان عمر مفیدشان،‌ برای اوراق سازی برده می شوند. کشتی‌های اقیانوس‌پیما معمولاً ۲۰ تا ۳۰ سال، شناورهای فایبرگلاس و چوبی۳۰ تا ۴۰ سال و قایق‌های تفریحی فولادی اگر به خوبی تعمیر و نگهداری شوند، بیش از ۱۰۰ سال عمر می‌کنند.

وسایل عرشه و درون کشتی و فولاد بدنه قطعات و موادی هستند که بیش از دیگر قطعات برای بازیافت استفاده می‌شوند. حدود ۹۵ درصد از وزن یک کشتی اقیانوس‌پیما قابل بازیافت است که در جریان اوراق‌سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد. فلزات، پلاستیک، مبلمان، کارتن، چوپ و شیشه، وسایل آشپزخانه، موتورها، و ژنراتورها از جمله این وسایل و مواد هستند.برای دور انداختن کشتی‌های فرسوده معمولاً سه راه وجود دارد: اوراق‌سازی، غرق کردن کشتی و تبدیل آن به یک آب‌سنگ زیردریایی مصنوعی، شناورسازی و استفاده از آن‌ها به عنوان انبار و سکوی روی آب.

اوراق‌کردن یک کشتی با تولید حجم وسیعی از ضایعات همراه است. بعضی از این ضایعات مفید و برخی دیگر بسیار مضر هستند. در اکثر ضایعات مضر، مواد سمی بسیار خطرناک (هم برای انسان و هم برای محیط زیست) به مقدار زیاد یافت می‌شود. کشتی‌های اقیانوس‌پیما، همانند یک شهر کوچک، حاوی انواع آلاینده‌ها و پسماندها هستند. منشا آلاینده‌ها یا عملیات تراش و اوراق کشتی است و یا فعل‌وانفعالاتی که در نتیجه‌ی استقرار افراد و صنعت در محل موردنظر به وقوع می‌پیوندد. در حال حاضر، تمامی فرایند تراش و اوراق در محیط‌های باز ساحلی (مناطق جزرومدی و فوق جزرومدی) صورت می‌گیرد که ازجمله حساس‌ترین مناطق زیستی در محیط‌های دریایی محسوب می‌شوند.

از زمان پیدایش صنعت اوراق، آثار و تبعات زیست‌محیطی آن نمایان شد. ورود انواع آلاینده‌ها همانند نفت، آزبست، پى‌سى‌بى، دی‌اکسین‌ها و انواع مخاطرات بهداشتى و حتى مرگ‌ومیر انسانى گریبان این صنعت را گرفت و همین امر باعث شد تا عنوان «صنعت کثیف» به این نوع عملیات اطلاق شود و در دنیا نیز به این نام شناخته شود. حدود 95 درصد از وزن یک کشتی اقیانوس‌پیما قابل بازیافت است که در فرایند اوراق‌سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد. فلزات، پلاستیک، مبلمان، کارتن، چوب و شیشه، وسایل آشپزخانه، موتورها و ژنراتورها ازجمله مواد و وسایلی هستند که مورد استفاده مجدد قرار می‌گیرند. در این میان، آلودگی حاصل از مواد زائد در تانکرها کمتر از بقیه موارد است اما به‌خاطر نوع آلودگی آن، که عمدتا مواد نفتى است، خطرات زیست‌محیطی بیشتری به وجود می‌آید.

عملیات از رده خارج‎ کردن و بازیافت کشتی‌های فرسوده اقدامی است که توجیه اقتصادی دارد و از سویی، بحث تبعیت از قوانین و اصول بین‌المللی ایمنی دریانوردی و حفاظت از محیط زیست دریایی و ساحلی وجود دارد که هم موجب ارتقای کیفیت ناوگان دریایی خواهد شد و هم از حوادث و رویدادهای احتمالی جلوگیری می‌کند؛ علاوه‎براین، مانعی محکم در برابر تخریب منابع و آلودگی‌های محیط زیست است. از طرفی هم، بالابودن هزینه‌های تولید فولاد حاصل از فرآوری مواد معدنی سنگ آهن در مقابل بازیافت فولاد از طریق اوراق کشتی‌ها، و نیز عدم تناسب بین میزان تولید و تقاضا در کشور، در کنار افزایش جهانی قیمت این فلز راهبردی و مشکلات مربوط به واردات آن از خارج از کشور، بیش از پیش نیاز کشور را به ایجاد تسهیلات و مراکز بازیافت کشتی‌ها توجیه‌پذیر می‌کند.
همچنین بیش از ۹۰ درصد وزن یک نفتکش، فولاد است که در جریان اوراق سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد و می‌تواند به چرخه تولید برگردد. نیاز به فولاد، در کشورهای در حال توسعه، بخشی از نیاز آن‌ها به این فلز را از طریق بازیافت کشتی‌ها، تأمین می‌کند. ‏

اهمیت صنعت اسکراپ

ویژگی‌های مثبت صنعت «اسکراپ» و تاثیر آن در وضعیت اقتصاد کشور و از جمله ایجاد اشتغال، افزایش درآمدهای کلی و کمک به نوسازی ناوگان دریایی است. بیش از ۹۰ درصد فولاد به کار رفته در یک کشتی سوپر تانکر یا نفتکش، قابل بازیافت است، یعنی یک کشتی ۱۰۰ هزار تنی حدود ۹۰ هزار تن فولاد دارد که می‌تواند به چرخه تولید برگردد و مورد استفاده قرار گیرد. ‏
طول عمر مفید یک کشتی با توجه به نوع فعالیت‌های آن، معمولا ۲۵ تا ۳۰ سال است. به همین دلیل عمر مفید بسیاری از شناورهایی که در کشور ما وجود دارند، تمام شده است که باید بر اساس مقررات دریانوردی، اجازه رفت و آمد در محدوده‌های دریایی را نداشته باشند و اوراق شوند: زیرا وقتی طول عمر یک شناور زیاد شود، مثل خودرو میزان آلایندگی و متعاقباً ، مخاطرات زیست محیطی آن هم افزایش می‌یابد و نیز به دلیل صرفه‌جویی در استخراج سنگ آهن از معادن، بازیافت فولاد کشتی‌ها می‌تواند در کاهش ضرر و زیان‌های استخراج معادن و پیامدهای زیست محیطی آن هم تأثیر بسزایی داشته باشد.

‏

بازیافت یک کشتی چه مزایایی دارد؟

کشتی باری «‏General cargo» ‎‏، از ۶۴ درصد فولاد، ۱۱ درصد آهن، ۵/۲ درصد چدن، ۱ درصد فلزات غیرآهنی، ۵ درصد چوب و ۶ درصد وزن موتور کشتی تشکیل شده است، کشتی «‏buld carrier‏ » یا «فله بر»، ۷۱ درصد فولاد، ۱۰ درصد آهن، ۲ درصد چدن و ۱ درصد فلزات غیرآهنی دارد وحدود ۴ درصد هم وزن موتور کشتی است، یا کشتی تانکر«‏Tanker‏» از ۷۶ درصد فولاد، ۸ درصد آهن، درصد چدن، ۱ درصد فلزات غیرآهنی، ۱ درصد چوب و ۳ درصد وزن موتور کشتی ساخته شده است و می‌بینیم که درصد زیادی از کشتی‌ها را می‌توان بازیافت کرد. ‏

اهميت وجود صنعت بازيافت شناور های فرسوده در ايران

قاعدتاً بيشترين تقاضاي اوليه براي بازيافت كشتي در ايران مربوط به شناورهاي مغروق ميشود. استخراج و بازيافت بيش از 1200 كشتي غرق شده در خليج فارس و درياي عمران نيازمند سايت هاي بازيافت مجهز و با ظرفيت نسبتاً بالا است. هرچند كه شايد استخارج تمامي كشتي هاي مغروق عملاً امكان پذير و يا مغرون به صرفه نباشد، اما وجود بازيافت در داخل كشور انگيزه فراواني براي خارج سازي اين كشتي ها ايجاد ميكند. با توجه به هزينه بالاي خارج سازي اين كشتي ها، صرف هزينه مضاعف براي انتقال به خارج از كشور جهت بازيافت مانع بزرگي در اين فرآيند است.
علاوه بر كشتيهاي مغروق حجم بالاي كشتي هاي فرسوده كشور كه سالهاي زيادي از سپري شدن عمر مفيد آنها مي گذرد، عامل ديگري است كه توسعه صنعت بازيافت كشتي در كشور را به امري ضروري تبديل نموده است، همچنين بالا بودن هزينه هاي توليد فولاد حاصل از فرآوري مواد معدني سنگ آهن در مقابل بازيافت فولاد حاصل از اوراق كشتي ها و عدم تناسب بين ميزان توليد و تقاضا در كشور در كنار افزايش جهاني قيمت اين فلز استراتژيك و مشكلات مربوط به واردات آن از خارج از كشور، بيش از پيش نياز كشور را به ايجاد تسهيلات و سايتهاي بازيافت كشتي ها توجيه پذير مينمايد.

تاثيرات مثبت جانبي اين صنعت بر وضعيت اقتصاد كشور

1 حفاظت ازمحيط زيست ساحلي- دريايي در برابر آلودگيهاي ناشي از وجود كشتيهاي اسقاطي
2 ايجاد اشتغال پايدار
3 افزايش درآمدهاي ملي
4 جلوگيري از خروج ارز از كشور در تامين مواد اوليه صنعت دريايي و ديگر صنايع
5 كمك به نوسازي ناوگان دريايي

مراحل بازيافت شناور های فرسوده

روند اقدامات انجام شده براي اجراي بازيافت كشتي را به ترتيب زير ميتوان برشمرد :
1 پاكسازي كامل و خشك كردن حوضچه
2 هدايت شناور توسط يك فروند يدككش به داخل حوضچه و بستن درب حوضچه
3 تخليه مخازن سوخت و آب توسط پمپ و مخازن سيار
4 شستشوي مخازن سوخت با آب تميز و جمع آوري آن
5 استقرار كپسول هاي آتش نشاني و يك پمپ آت شنشاني براي آت شسوزي احتمالي توسط يك كارشناس ايمني
6 شروع عمليات اسكراپ برش كاري
7 بارگيري قطعات بريده شده توسط كاميو نهاي حمل بار
8 انتقال قطعات بريد هشده به كارخانجات ذوب آهن در كشور
9 جمع آوري ضايعات و انتقال آنها به محل هاي تعيين شده و شستشوي حوضچه خشک

انواع زائدات حاصل از بازيافت

زائدات توليدي در مجتمعهاي بازيافت كشتي شامل سه گروه فلزات و غيرفلزات و زائدات مايع آلودهكننده هاي خاك و آب تقسيم ميشوند.

گروه اول

اين گروه شامل زائدات فلزي است كه در محلهاي از پيش تعيينشده توسط كارشناسان فني جداسازي شده و قطعاتي كه ميتوانند مجددا مورد استفاده قرار گيرند را بازيافت نموده و با علامت مشخص مينمايند.

گروه دوم

شامل زائدات غيرفلزي، متشكل از چوب، شيشه، پلاستيك، لاستيك، مواد روغني، گريسها و ساير مواد شيميايي ميباشند. مواد شيميايي توسط ظرف مخصوص جمعآوري و به انبار شيميايي منتقل و پس از رسيدن به حجم معيني فروخته ميشوند.

گروه سوم

آلايندههاي خاك و آب ميباشند كه در صورت بسته بودن سيكل آبي مجتمع استفاده از حوضچه خشك و پايش اندازهگيري هاي مداوم مشكل حادي نخواهد بود.

سموم

مواد خطرناك و زيان آور، با محتويات موجود در فاضلابها و گندآبها مخلوط ميشوند و به درون رودخانه يا دريا جريان مييابند. بسياري از اين گونه مواد، از راه امواج، به زمينهاي ساحلي و محيطهاي كرانهاي پيرامون مراكز اوراق كشتي انتقال مييابند كه اين روند، سرانجام به آلودگي خاك و ايجاد اختلال در اكوسيستم دريايي مي انجامد.

مواد عايق ضد آتش

از مواد عايق ضد آتش، به عنوان اصلي ترين آلوده كننده ی محيط زيست ياد ميشود. مواد عايق ضد آتش، با اثرات بسيار زيانآوري براي انسان همراه است. اين مواد وقتي به دريا راه مييابند، به بدن ماهيها و ساير موجودات دريايي كه غذاي انسان را تشكيل ميدهند ميچسبند و به اين ترتيب، به درون چرخه غذايي راه مييابند و باعث ايجاد اثرات مخرب، هم بر موجودات دريايي و هم در زندگي انسان مي شوند.

گنداب

گنداب ريشه همه آلودگيها محسوب ميشود. بالاست و گنداب كشتي، اغلب در جريان اوراق كردن كشتي و در صورت به كار نبستن تمهيدات لازم براي كنترل آن، به دريا راه مييابد. آب بالاست، اغلب حاوي روغن، مواد حشرهكش و ذرات فلزي سنگين، مانند: آهن، روي، كروم و محتويات شيميايي است. گنداب كشتي نيز، حاوي آلودهكنندههايي چون: روغن و گريس، نمكهاي غيرارگانيك، ذرات فلزي (آرسنيك، روي، كروم، سرب و جيوه) و حتي مواد شيميايي سمي هستند. گنداب كشتي، همچنين در خلال برش و برداشته شدن مواد عايق ضد آتش و برش فلزات ايجاد مي شود.

کد آیسیک مرتبط با طرح بازیافت شناور های فرسوده

کد آیسیک مخفف International Standard Industrial Classification (سیستم بین المللی طبقه بندی استاندارد صنایع) است. کد گذاری به عنوان روش ساده و دقیق برای تعیین هویت کالا، قطعات ، مدارک و اموال ، سالها است که در سطح شرکت ها و زنجیره های تأمین مورد استفاده قرار می گیرد.
با توجه به بررسی های انجام شده کد آیسیک طرح بازیافت شناور های فرسوده به شرح جدول ذیل می باشد.

نام محصول	Product Name	کد آیسیک
اوراق کردن و بازیافت ضایعات انواع شناور	Dismantling ships	3511312377

 

کد تعرفه گمرکی مرتبط با طرح بازیافت شناور های فرسوده

تعرفه یا به عبارت دیگری(TARIFF) یک نوع معیار رقمی و یا عددی می باشد برای شناسی و تعیین جایگاه کالا در ترخیص کالا .
تعرفه گمرکی میزان حقوق ورودی قابل پرداخت برای ورود کالا می باشد.تعرفه گمرکی در بستر تاریخ مبتنی بر سیستم و روش های خاصی از قبیل اداره گمرک،آمار،حمل و نقل،بیمه و غیره طراحی و مورد استفاده قرار می گیرد.
با جستجو در اطلاعات گمرک تا امروز تعرفه گمرکی اختصاصی به این محصول اختصاص نیافته لذا میزان واردات و صادرات آن نا مشخص میباشد.

وضعیت واحد های فعال طرح بازیافت شناور های فرسوده

در نمودار زیر تعداد و ظرفیت واحدهای فعال طرح بازیافت شناور های فرسوده در کشور به تفکیک استان آمده است .

وضعیت واحد های فعال طرح بازیافت شناور های فرسوده

در جدول زیر تعداد و ظرفیت واحدهای فعال طرح بازیافت شناور های فرسوده در کشور به تفکیک استان آمده است .

 

پیش بینی وضعیت سرمایه گذاری طرح بازیافت شناور های فرسوده

ظرفیت : 300000 تن
نرخ برابری دلار : 26000 تومان
مساحت زمین موردنیاز : 40000مترمربع
زیربنای کل : 5000 مترمربع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 300 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 500 میلیارد تومان (بدون احتساب هزینه زمین)
ارزش ماشين آلات و تجهيزات : 350 میلیارد تومان
نرخ بازده داخلی در سال مبنا : 30 درصد

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد: