طرح پرورش بز سانن

در ایران مصرف گوشت بیش از مصرف شیر بز رواج دارد، لذا در حال حاضر تولید شیر بز در اغلب مناطق کشور مورد غفلت واقع شده و تن‌ها در برخی نواحی عشایری شیر بز بصورت دستی دوشیده و به مصرف می رسد. در حال حاضر نزدیک به 55 میلیون رأس گوسفند و بز در کشور وجود دارد که سهم بز در این آمار 20 میلیون راس است. متوسط شیر تولیدی بزهای بومی ایران در یک دوره شیردهی بسته به نژاد، حدود 40 تا 150 لیتر است، در حالی که در کشور توسعه یافته ای مثل فرانسه در یک دوره شیردهی به ازای هر رأس بز سانن، حدود 700 لیتر شیر تولید می شود. این آمارها نشان می دهد که بازده تولید شیر بز در کشور فرانسه فقط با داشتن یک میلیون رأس بز (در مقایسه با 20 میلیون بز موجود در ایران) نزدیک به 40 برابر بازده تولید شیر بز در ایران است.
بازده تولیدی و اقتصادی مناسب شیر بز در کشورهای اروپایی موجب شده که دامداران این دام را در مزارع بسته یا نیمه باز نگهداری نموده و عملاً دامها را از مرتع جدا و یا نیاز دام به مرتع را به حداقل ممکن برسانند. در حالی که در ایران پرورش بز به دلیل بازده اقتصادی پائین، همچنان متکی به استفاده شدید از مرتع است.

خواص شیر بز سانن

شیر بز به لحاظ ترکیب شیمیایی و محتوی قند، چربی و پروتئین دارای بالاترین شباهت با شیر انسان است و به دلیل عدم ایجاد حساسیت در مقایسه با شیر گاو، جایگزین بهتری برای تغذیه نوزادان و سالمندان است. شیر بز در مقایسه با شیر گاو به لحاظ کیفیت پروتئین و چربی و قابلیت هضم و جذب مواد معدنی نظیر: کلسیم، منیزیم، مس و آهن مطلوب تر است. درصد چربی شیر بز اندکی بالاتر از شیر گاو است و به این دلیل شیر بز برای مصرف کنندگان به لحاظ
طعم و مزه مقبولیت بیشتری نسبت به شیر گاو دارد. در جدول صفحه بعد مقایسه ای بین ترکیب شیر گاو، شیر انسان و شیر بز ارائه شده است:

جدول 1- مقایسه ترکیب شیمیایی شیر بز، شیر گاو و شیر انسان

جهت مشاهده طرح پروش بز داشتی  اینجا کلیک نمایید.

تولید شیر در نژادهای مختلف بز متفاوت است و از مقدار روزانه 300 گرم در نژادهای بومی تا مقدار 8 کیلوگرم در برخی نژادهای برتر و اصلاح نژاد شده تغییر می کند.

مشخصات بز سانن

• نام: بز سانن منشاء: سویس
• وزن بز نر بالغ بز سانن: 120-80 کیلوگرم – یک بز سانن نر بالغ حدود ۸۰ الی ۹۰ کیلوگرم و یک بز سانن ماده بالغ ۶۰ الی ۷۰ کیلوگرم وزن دارند.
• وزن بز ماده بالغ بز سانن: 90-50 کیلوگرم
• میانگین تولید شیر بز سانن: 650 کیلوگرم در یک دورهٔ شیرواری 300 روزه
• حداکثر تولید شیر بز سانن: 1200 کیلوگرم در یک دورهٔ شیرواری 300 روزه
• مقدار تولید شیر بز سانن: 4-2 لیتر در روز
• درصد پروتین شیر بز سانن: 3.18 درصد
• درصد چربی شیر بز سانن: 3.58 درصد
• مواد جامد شیر بز سانن: 12.8 درصد
• بازده تبدیل خوراک بز سانن: 95 درصد
• مقدار علوفهٔ مورد نیاز برای تولید یک لیتر شیر: 1.04 کیلوگرم
• مقدار علوفهٔ مورد نیاز برای تولید یک کیلوگرم چربی: 34.76 کیلوگرم
• ارتفاع جدوگاه تا سطح زمین: 76 سانتیمتر
• دوره آبستنی بز سانن: 5 ماه
• دوره استراحت تا آبستنی بعدی بز سانن: 3 ماه
• دوقلوزایی بز سانن: عادی (بیش از 200 درصد)
• چندقلو زایی بز سانن: درصورت تغذیه مناسب، 80 درصد

توجه:

میانگین تولید شیربزسانن در گله های داخل کشور در حدود 2 تا 2.8 لیتر گزارش شده است و حداکثر تا روزی 6 نیز حاصل شده است.

جهت مشاهده طرح پروش بز مرخز  اینجا کلیک نمایید.

مشخصات ظاهری بز سانن

• اکثر بز های سانن سفید هستند. اما گاهی اوقات قهوه ای کم رنگ نیز در بین آنها دیده می شود.
• بر روی بینی، گوش ها و پستان آنها ممکن است تعدادی نقطه سیاه وجود داشته باشد.
• گوش های آنها مستقیم رو به بالا می باشد.
• به طور کلی آنها شاخ ندارند.
• سایز پاهایشان کوچک می باشد.
• پستان های آنها بزرگ می باشد.
• گردن آنها دراز است.
• کل اعضای بدن آنها با موهای ریز پوشیده شده است.
• از بین تمام نژاد های بز شیری بیشترین میزان تولید شیر را دارد.
• آنها می توانند خودشان را با شرایط آب و هوایی هر منطقه از جهان مطابقت دهند.
• بزهای سانن دوست دارند در سایه بمانند و نمی توانند نور آفتاب شدید را تحمل کنند.

زیستگاه اصلی بز سانن در کوههای کشور سوئیس در روستایی بنام سانن بوده و این نژاد از این نقطه به سراسر جهان منتقل شده است. بز سانن دارای موهای کوتاه سفید و گاهی خاکستری است. متوسط وزن بزهای ماده این نژاد حدود 61 کیلو گرم و وزن نرها تا 75 کیلو گرم می رسد. ارتفاع قد در بزهای ماده 76 سانتی متر و در نرها به 81 سانتی متر می رسد. نرها شاخدار و ماده ها ممکن است دارای شاخ کوتاه یا بی شاخ باشند.
بز سانن به تولید شیر معروف است و شاید به جرأت بتوان گفت بهترین نژاد شیری بز در دنیاست. دوره شیردهی آن 290 تا ۳۰۵ روز است و روزانه بین 2 تا 8 لیتر شیر می دهد.
متوسط چربی شیر این نژاد 3.6 درصد، پروتئین شیر 3.2 درصد و مواد جامد شیر 12.8 درصد می باشد. دوقلوزایی در بزهای سانن خالص موضوعی عادی است. بعضی منابع درصد دوقلوزایی بزهای ماده را در این نژاد از 45 تا 80 درصد گزارش کرده اند. این درحالی است که موارد زایش سه یا چهار قلو نیز در این نژاد فراوان گزارش شده است.
سابقه ورود بز سانن اصیل به ایران به بیش از 50 سال قبل و به سال 1343 بر می گردد.
ورود بز سانن درایران با هدف آمیخته گری این نژاد با بزهای بومی و تولید یک نژاد شیری انجام شد که بنا به دلایلی این طرح چندان توفیق نداشت و به اهداف اولیه خود نایل نشد. اما در سال های اخیر و با مشارکت بخش خصوصی و صدور مجوز وزارت جهاد کشاورزی، ورود بزهای خالص نژاد سانن از فرانسه به ایران آغاز شده و در نقاط مختلف کشور گله های متعددی بر اساس پرورش بز سانن شکل گرفته است.

نحوه راه اندازی واحد پرورش بز سانن

بر اساس یک توصیه عمومی برای دامدارانی که قصد دارند تا گله بز را بصورت مزرعه ای و یا در سیستم‌های بسته نگهداری کنند، انتخاب بز سانن به دلیل ظرفیت بالاتر تولید شیر، مناسب تر است. اما بزهای آلپاین نیز تفاوت تولید شیر قابل توجهی با بزهای سانن ندارند و از طرفی مقاومت آن ها نسبت به بیماری ها و شرایط سخت محیطی مطلوب است. بنابر این در این شرایط پرورش هر یک از این دو نژاد قابل توصیه است. اما انتخاب بز آلپاین به دلیل انطباق بیشتر ویژگیهای آن با شرایط کوچ، قدرت پیاده روی و کوه پیمایی و استفاده بهتر از مراتع بالادست، برای دامدارانی که قصد کوچ های میان مدت و طولانی مدت را دارند، نسبت به سایر نژادهای مشابه مزیت دارد.
بهترین میزان ترکیب گله بصورت 30 ماده و یک نر می‌باشد. بهترین روش پرورش این نژاد در آغل (صنعتی) بوده و در پرورش مرتعی حتما نیاز به خوراک مکمل دارد.

مقایسه تولید و خصوصیات شیرواری بزهای سانن با سایر بزهای شیری مطرح دنیا .

ضوابط پرورش بز سانن

ضوابط پرورش بز سانن یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که سرمایه‌گذاران، دامداران و علاقه‌مندان به راه‌اندازی واحدهای پرورش بز شیری باید پیش از ورود به این حوزه به‌صورت دقیق بررسی کنند. بز سانن به‌عنوان یکی از برترین نژادهای شیری جهان، به دلیل تولید شیر بالا، سازگاری مناسب، قابلیت اصلاح نژادی و ارزش اقتصادی شیر، جایگاه ویژه‌ای در دامپروری صنعتی پیدا کرده است. با این حال، موفقیت در پرورش این نژاد تنها به خرید دام اصلاح‌شده محدود نمی‌شود؛ بلکه رعایت اصول جایگاه، تغذیه، بهداشت، واکسیناسیون، مدیریت تولیدمثل، تأمین آب، کنترل دما و تهویه، نقش تعیین‌کننده‌ای در سودآوری گله دارد.

چرا رعایت ضوابط پرورش بز سانن اهمیت دارد؟

بز سانن اگرچه نژادی پربازده است، اما در صورت بی‌توجهی به ضوابط پرورش، نه‌تنها سودآوری مطلوبی ایجاد نمی‌کند، بلکه ممکن است باعث افزایش تلفات، افت تولید شیر، بروز بیماری، کاهش باروری و افزایش هزینه‌های دامداری شود. رعایت اصول پرورش باعث می‌شود گله در شرایط پایدار، سالم و اقتصادی نگهداری شود.

مهم‌ترین دلایل اهمیت رعایت ضوابط پرورش بز سانن عبارت‌اند از:

• افزایش تولید شیر و بهبود کیفیت آن
• کاهش تلفات بزغاله‌ها و دام‌های بالغ
• پیشگیری از بیماری‌های واگیر و انگلی
• کاهش هزینه‌های درمان و مدیریت بحران
• افزایش طول عمر اقتصادی دام
• بهبود عملکرد تولیدمثل و زایش
• افزایش سودآوری واحد دامپروری
• امکان توسعه گله به‌صورت صنعتی و پایدار

امکانات لازم برای پرورش یک گله بز سانن

برای راه‌اندازی یک واحد موفق پرورش بز سانن، دامدار باید پیش از خرید دام، زیرساخت‌های لازم را آماده کند. یکی از اشتباهات رایج در پرورش بزهای اصلاح‌شده این است که دامدار ابتدا دام را خریداری می‌کند و سپس به فکر تأمین جایگاه، خوراک، آب، سالن شیردوشی و تجهیزات می‌افتد. این روش باعث تنش، بیماری، افت تولید شیر و حتی تلفات می‌شود.

امکانات اصلی مورد نیاز برای پرورش بز سانن شامل موارد زیر است:

• جایگاه مناسب: دارای تهویه، نور، سایه، کف مناسب و فضای کافی برای استراحت و گردش دام.
• منبع خوراک پایدار: شامل علوفه، کنسانتره، مکمل‌های معدنی و جیره متعادل.
• آب بهداشتی و کافی: با کیفیت مناسب و دسترسی دائمی.
• سالن شیردوشی: بهداشتی، قابل شستشو و مجهز به تجهیزات لازم.
• محل قرنطینه: برای دام‌های تازه‌وارد یا مشکوک به بیماری.
• انبار علوفه و کنسانتره: خشک، تمیز، دور از رطوبت و آلودگی.
• محل نگهداری کود: با فاصله مناسب از جایگاه دام و سالن شیردوشی.
• برنامه بهداشتی و واکسیناسیون: تحت نظر دامپزشک.
• تجهیزات شیردوشی و سردکن شیر: برای واحدهای نیمه‌صنعتی و صنعتی.

شرایط آب‌وهوایی مناسب برای پرورش بز سانن

یکی از پرسش‌های رایج در مورد پرورش بز سانن این است که آیا این نژاد فقط در مناطق سردسیر قابل پرورش است یا خیر. با توجه به اینکه منشأ بز سانن مناطق کوهستانی و نسبتاً سردسیر اروپا است، برخی تصور می‌کنند این نژاد تنها در مناطق سرد قابل نگهداری است. اما تجربه‌های متعدد نشان داده است که اگر شرایط حداقلی محیطی برای پرورش بز در یک منطقه فراهم باشد، می‌توان بز سانن را نیز با مدیریت صحیح در آن منطقه پرورش داد.

نکته مهم این است که بز سانن نسبت به تنش گرمایی حساس است و در دماهای بالا، مصرف خوراک و تولید شیر آن کاهش پیدا می‌کند. بنابراین در مناطق گرمسیر، طراحی سایه‌بان، تهویه مناسب، استفاده از بادبزن و سیستم مه‌پاش اهمیت بیشتری دارد.

در زمستان، معمولاً تأمین حرارت برای بزهای بالغ در بسیاری از مناطق ضروری نیست، اما حفاظت از دام در برابر باد سرد، رطوبت و کوران اهمیت زیادی دارد. در مقابل، بزغاله‌ها به‌خصوص در روزهای اول پس از تولد، به محیط گرم‌تر و محافظت‌شده‌تری نیاز دارند. سرما یا گرمای شدید می‌تواند در روزهای ابتدایی تولد باعث افزایش تلفات بزغاله‌ها شود.

ساختمان و تأسیسات مورد نیاز برای پرورش بز سانن

طراحی جایگاه یکی از مهم‌ترین بخش‌های ضوابط پرورش بز سانن است. جایگاه باید به‌گونه‌ای طراحی شود که نیازهای فیزیولوژیک دام مانند تهویه، نور، سایه، فضای استراحت، گردش و دسترسی به خوراک و آب را تأمین کند.

در بسیاری از مناطق، یک جایگاه ساده که از سه طرف با دیوار محصور و از یک طرف باز باشد، می‌تواند نیازهای اصلی بزهای شیری را برطرف کند. در فصل زمستان، سمت باز جایگاه را می‌توان با برزنت، پلاستیک ضخیم یا بسته‌های کاه پوشاند تا از نفوذ باد سرد جلوگیری شود. در تابستان، به‌ویژه در مناطق گرم، استفاده از بادبزن‌های برقی، سیستم مه‌پاش و سایه‌بان مناسب توصیه می‌شود.

برقراری جریان هوای تازه در جایگاه برای تأمین اکسیژن، دفع گازهای مضر، کاهش رطوبت و خروج حرارت اضافی ضروری است. البته باید توجه داشت که بز نسبت به باد شدید و کوران هوا حساس است؛ بنابراین تهویه باید بدون ایجاد کوران مستقیم انجام شود.

اجزای اصلی یک جایگاه مناسب برای بز سانن عبارت‌اند از:

• محل استراحت دام
• محوطه گردش و آفتاب‌گیر
• آخور و آبشخور مناسب
• انبار علوفه و کنسانتره
• انبار کود
• محل قرنطینه و درمان
• سالن شیردوشی
• محل نگهداری موقت شیر
• سیستم جمع‌آوری فاضلاب و شستشو

تهیه نقشه جانمایی و فنی واحدهای پرورش بز سانن

واقعیت این است که در دامداری‌های سبک، سود یا زیان شما از روی نقشه جانمایی مشخص می‌شود؛ اگر جایگاه‌ها درست طراحی نشوند، اگر مسیر تردد دام اصولی نباشد، اگر زایشگاه و قرنطینه در محل مناسب قرار نگیرند، هزینه‌های پنهان، تلفات و افت تولید به‌مرور شما را تحت فشار قرار می‌دهد. ما با طراحی مهندسی و دقیق، مزرعه شما را قبل از اجرا روی کاغذ بهینه می‌کنیم تا در عمل، بیشترین بازدهی را داشته باشید. آنچه با ثبت سفارش دریافت می‌کنید:

طراحی حرفه‌ای سایت‌پلان کل زمین با درنظر گرفتن باد غالب، نور خورشید و شیب زمین
جانمایی استاندارد سالن‌های داشتی، پرواری، زایشگاه و قرنطینه
طراحی تخصصی واحد بز شیری و سالن شیردوشی (در صورت نیاز)
محاسبه دقیق سرانه فضا و تراکم بهینه هر رأس
طراحی سیستم زهکشی، دفع فضولات و بهداشت محیط
پیش‌بینی فاز توسعه آینده برای افزایش ظرفیت بدون دوباره‌کاری

نقشه‌ها کاملاً اجرایی بوده و قابل ارائه به جهاد کشاورزی، بانک‌ها و نظام مهندسی هستند و می‌توانند مستقیماً در طرح توجیهی شما استفاده شوند.

مساحت مناسب جایگاه برای بز سانن

فضای کافی در جایگاه باعث کاهش استرس، کاهش درگیری بین دام‌ها، بهبود تهویه، افزایش آسایش دام و کاهش بیماری‌ها می‌شود. اگر تراکم دام بیش از حد باشد، بستر سریع‌تر آلوده می‌شود، احتمال انتقال بیماری افزایش می‌یابد و تولید شیر کاهش پیدا می‌کند.

در گله‌های بزرگ، بهتر است دام‌ها به گروه‌های کوچک‌تر تقسیم شوند. برای مثال، نگهداری 50 تا 70 رأس بز در هر جایگاه یا آغل، امکان کنترل، تغذیه، واکسیناسیون و بررسی وضعیت دام‌ها را ساده‌تر می‌کند. همچنین توصیه می‌شود بزهای شیرده از سایر دام‌ها جدا نگهداری شوند تا جیره غذایی متناسب با تولید شیر دریافت کنند.

سالن شیردوشی در پرورش بز سانن

ساخت سالن شیردوشی یکی از مهم‌ترین الزامات در پرورش بزهای شیری است. بزهای سانن معمولاً روزانه دو بار و در برخی سیستم‌های مدیریتی سه بار به سالن شیردوشی منتقل می‌شوند. به همین دلیل، این بخش باید از نظر بهداشت، دسترسی، شستشو، تهویه و طراحی کاملاً اصولی باشد.

بیشترین مقدار شیر معمولاً از هفته دوم تا دهم پس از زایش تولید می‌شود و پس از آن تولید شیر به‌تدریج کاهش می‌یابد. طول دوره شیردهی به عواملی مانند نژاد، کیفیت تغذیه، مدیریت گله، سلامت دام و شرایط محیطی بستگی دارد.

شیردوشی بزها می‌تواند به‌صورت دستی یا با دستگاه انجام شود. در واحدهای کوچک روستایی، دوشش دستی رایج است؛ اما در دامداری‌های نیمه‌صنعتی و صنعتی، استفاده از دستگاه شیردوش باعث افزایش سرعت، کاهش آلودگی، کاهش فشار کارگری و بهبود کیفیت شیر می‌شود.

در طراحی سالن شیردوشی باید موارد زیر پیش‌بینی شود:

• سکوی شیردوشی مناسب
• باکس یا جایگاه مهار انفرادی بز
• راهروی ورود و خروج دام
• محل استقرار کارگر
• آخور جلوی جایگاه شیردوشی
• محل شستشوی ظروف و تجهیزات
• محل نگهداری موقت شیر
• دسترسی به آب سرد و گرم
• شیر سردکن و تجهیزات انتقال شیر

عرض جایگاه انفرادی شیردوشی معمولاً حدود 40 تا 50 سانتی‌متر و طول آن حدود 100 سانتی‌متر در نظر گرفته می‌شود. اگر در جلوی جایگاه شیردوشی آخور طراحی شود، بهتر است یک راهرو به عرض حدود یک متر برای خوراک‌دهی در نظر گرفته شود.

شرایط بهداشتی سالن شیردوشی

بهداشت سالن شیردوشی نقش مستقیم در کیفیت شیر و سلامت مصرف‌کننده دارد. کف و دیوارهای سالن باید از مصالح قابل شستشو، بادوام و بهداشتی ساخته شوند. بتن برای کف سالن یکی از گزینه‌های مناسب است، به شرطی که شیب‌بندی مناسب برای خروج آب و فاضلاب داشته باشد. دیوارها نیز می‌توانند با سیمان صیقلی، سرامیک یا مصالح قابل شستشو پوشانده شوند.

وجود نور و تهویه کافی در سالن شیردوشی ضروری است؛ زیرا شستشوی مداوم، رطوبت و بخار آب می‌تواند محیط را برای رشد میکروب‌ها آماده کند. توصیه می‌شود مساحت پنجره‌ها حداقل 10 درصد مساحت کف سالن باشد و در صورت نیاز از هواکش برقی استفاده شود.

برای جلوگیری از ورود حشرات، نصب توری فلزی پشت پنجره‌ها توصیه می‌شود. همچنین سالن شیردوشی باید پس از هر مرحله دوشش به‌طور کامل شستشو و ضدعفونی شود.

مدیریت تغذیه در پرورش بز سانن

تغذیه مهم‌ترین عامل اقتصادی در پرورش بز سانن است. هزینه خوراک معمولاً حدود 70 تا 75 درصد کل هزینه‌های پرورش را شامل می‌شود. بنابراین دامدار باید پیش از راه‌اندازی گله، منبع تأمین خوراک را مشخص کند. بی‌توجهی به تأمین پایدار خوراک می‌تواند باعث افت تولید شیر، کاهش وزن، کاهش باروری و افزایش بیماری‌ها شود.

بزها به‌طور طبیعی تمایل به چرا و حرکت در فضای باز دارند. در مناطقی که مرتع مناسب وجود دارد، می‌توان بخشی از خوراک را از طریق چرا تأمین کرد. اما در سیستم‌های صنعتی و نیمه‌صنعتی، تغذیه دستی و جیره‌نویسی علمی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا تولید شیر بز سانن به کیفیت و تعادل جیره وابسته است.

تغذیه بز شیرده سانن

نیاز غذایی بزهای شیرده نسبت به بزهای خشک، بزهای گوشتی و بزهای بومی بیشتر است. یک بز سانن یا آلپاین روزانه ممکن است تا حدود 5 درصد وزن بدن خود خوراک مصرف کند. برای مثال، اگر وزن متوسط یک بز ماده سانن 60 کیلوگرم باشد، مصرف خوراک روزانه آن می‌تواند تا حدود 3 کیلوگرم ماده خشک برسد.

در جیره بز شیرده، علوفه باید بخش اصلی خوراک را تشکیل دهد. به‌طور معمول، حدود 60 درصد ماده خشک مصرفی بهتر است از علوفه و حدود 40 درصد از کنسانتره تأمین شود. این تعادل باعث کاهش خطر اسیدوز، حفظ چربی شیر و بهبود سلامت دستگاه گوارش می‌شود.

منابع علوفه مناسب برای بز شیرده شامل موارد زیر است:

• یونجه خشک با کیفیت مناسب
• سیلوی ذرت
• علوفه سیلویی
• کاه فرآوری‌شده در مقدار محدود
• برخی سبزیجات و گیاهان صیفی پس از شیردوشی

مصرف برخی سبزیجات و گیاهان صیفی اگر پیش از شیردوشی انجام شود، ممکن است باعث انتقال بو به شیر شود. بنابراین بهتر است این نوع خوراک‌ها بعد از شیردوشی مصرف شوند.

کنسانتره بز شیرده می‌تواند به‌صورت معمولی یا پلت‌شده مصرف شود. خوراک پلت‌شده مزایایی مانند کاهش انتخاب‌گری دام، کاهش آلودگی قارچی، سهولت مصرف و پایداری بهتر در شرایط سرد دارد. با این حال، تنظیم جیره باید با نظر کارشناس تغذیه دام انجام شود تا هم نیازهای دام تأمین شود و هم هزینه خوراک بیش از حد افزایش پیدا نکند.

تغذیه بز ماده خشک و آبستن

همانند گاو شیری، برای بز شیری نیز در پایان دوره شیردهی، یک دوره خشک حدود 60 روزه مناسب و ایده‌آل است. در این دوره، دام برای زایش بعدی آماده می‌شود و رشد جنین، ذخایر بدنی و سلامت پستان اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

نحوه تغذیه بز خشک باید بر اساس وضعیت بدنی دام تنظیم شود. بز لاغر، بز چاق و بز با وضعیت بدنی نرمال، نیازهای متفاوتی دارند. حدود 70 درصد رشد جنین در دو ماه آخر آبستنی اتفاق می‌افتد؛ بنابراین تغذیه در این دوره بسیار حساس است.

در بسیاری از شرایط، استفاده از علوفه با کیفیت متوسط به همراه 450 تا 900 گرم کنسانتره دارای حدود 15 تا 16 درصد پروتئین می‌تواند برای بز ماده خشک مناسب باشد. البته این مقدار باید بر اساس وزن دام، مرحله آبستنی، کیفیت علوفه، وضعیت بدنی و شرایط آب‌وهوایی تنظیم شود.

تغذیه کافی در این دوره از بروز مشکلاتی مانند مسمومیت آبستنی، ضعف زایش، کاهش تولید آغوز و کمبود کلسیم پیشگیری می‌کند.

تغذیه بزغاله‌ها در پرورش بز سانن

مدیریت تغذیه بزغاله‌ها یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت در پرورش بز سانن است. بزغاله سالم، پایه اصلی توسعه گله آینده است. مهم‌ترین نکته در ساعات اولیه تولد، مصرف سریع و کافی آغوز است.

آغوز اولین شیری است که بز ماده پس از زایش تولید می‌کند و معمولاً تا حدود 48 ساعت کیفیت ویژه خود را حفظ می‌کند. آغوز سرشار از مواد مغذی، انرژی، پروتئین و آنتی‌بادی است و باعث ایجاد ایمنی اولیه در بدن بزغاله می‌شود.

بهترین زمان مصرف آغوز، 30 دقیقه اول پس از تولد است. اگر آغوز به‌صورت دستی به بزغاله داده شود، می‌توان به مدت دو روز، روزانه حدود 500 تا 750 گرم آغوز را در 3 تا 4 نوبت در اختیار بزغاله قرار داد.

در دوره شیرخوارگی، هدف این است که افزایش وزن روزانه بزغاله حدود 240 گرم باشد. زمانی که وزن بدن بزغاله به حدود دو برابر وزن تولد رسید و مصرف خوراک خشک و علوفه را آغاز کرد، می‌توان برنامه قطع شیر را به‌تدریج اجرا کرد.

مقدار و کیفیت آب مصرفی بز سانن

آب یکی از مهم‌ترین عوامل در تولید شیر است. یک رأس بز سانن برای تولید هر لیتر شیر، روزانه حدود 4 تا 6 لیتر آب مصرف می‌کند. بنابراین اگر یک بز روزانه 3 لیتر شیر تولید کند، مصرف آب آن ممکن است بین 12 تا 18 لیتر در روز باشد.

آب مصرفی باید تمیز، بهداشتی، بدون آلودگی، فاقد ذرات خارجی و دارای دمای مناسب باشد. آب بسیار سرد در زمستان و آب بسیار گرم در تابستان می‌تواند باعث کاهش مصرف آب و در نتیجه کاهش تولید شیر شود.

بزهای شیری نسبت به کیفیت آب حساس‌تر از بزهای گوشتی هستند. آب شور یا دارای املاح بالا می‌تواند بر مصرف خوراک، تولید شیر، سلامت کلی دام و حتی شستشوی دستگاه‌های شیردوشی اثر منفی بگذارد. بنابراین بررسی کیفیت آب، مخصوصاً در مناطق خشک و نیمه‌خشک، ضروری است.

مبارزه با انگل‌های خارجی در بز سانن

انگل‌های خارجی یکی از مشکلات مهم در پرورش بز هستند. در شرایط ایران، بیشتر انگل‌های خارجی آسیب‌زا در بزها شامل انواع کنه‌ها، جرب‌ها و سایر انگل‌های پوستی هستند. این انگل‌ها علاوه بر ایجاد خارش، زخم، کاهش وزن و افت تولید شیر، می‌توانند ناقل بیماری‌هایی مانند بابزیوز و پیروپلاسموز باشند.

روش‌های اصلی مبارزه با انگل‌های خارجی عبارت‌اند از:

• حمام ضدانگل: شامل راهرو، حوضچه دارویی و محل خشک شدن دام.
• اسپری یا پخش دارو: پاشش محلول ضدانگل با پمپ روی بدن دام.
• دوش ضدانگل: پاشش محلول دارویی از بالا روی بدن دام در محوطه مخصوص.
• سموم پورآن: ریختن محلول ضدانگل روی خط پشتی دام بر اساس وزن بدن.
• سم‌پاشی جایگاه: ضدعفونی و سم‌پاشی محیط نگهداری برای کاهش آلودگی.

استفاده از هر نوع سم یا داروی ضدانگل باید تحت نظر دامپزشک انجام شود؛ زیرا مصرف نادرست دارو ممکن است باعث مسمومیت، باقی‌مانده دارویی در شیر یا مقاومت انگلی شود.

برنامه واکسیناسیون بز سانن

واکسیناسیون یکی از پایه‌های اصلی بهداشت گله در پرورش بز سانن است. برنامه واکسیناسیون باید بر اساس منطقه، سابقه بیماری، شرایط دامداری، سن دام، وضعیت آبستنی و نظر دامپزشک تنظیم شود.

یکی از نکات مهم این است که واکسن‌های آگالاکسی و آنتروتوکسمی بهتر است حدود 45 روز قبل از زایش به بزهای آبستن تزریق شوند تا ایمنی مناسبی در مادر و بزغاله ایجاد شود. این کار به انتقال بهتر ایمنی از طریق آغوز کمک می‌کند و خطر ابتلای بزغاله‌ها به بیماری‌های مهم را کاهش می‌دهد.

نکته مهم: برنامه فوق عمومی است و جایگزین نسخه دامپزشک نیست. هر دامداری باید برنامه اختصاصی واکسیناسیون خود را با توجه به شرایط منطقه و وضعیت گله تنظیم کند.

مدیریت تولیدمثل در پرورش بز سانن

مدیریت تولیدمثل در بز سانن اهمیت زیادی دارد، زیرا تعداد زایش، فاصله زایش، نرخ آبستنی و سلامت بزغاله‌ها مستقیماً بر سودآوری گله اثر می‌گذارند. در گله‌های کوچک و متوسط، استفاده از بز نر اصلاح‌شده و سالم می‌تواند پاسخگوی نیاز تولیدمثلی گله باشد و استفاده از تلقیح مصنوعی چندان ضروری نباشد.

با این حال، در گله‌های صنعتی یا برنامه‌های اصلاح نژادی، استفاده از تلقیح مصنوعی می‌تواند برای بهبود ژنتیک، افزایش تولید شیر، کنترل بیماری‌های تولیدمثلی و استفاده از اسپرم نرهای برتر مفید باشد.

نکات مهم در مدیریت تولیدمثل بز سانن عبارت‌اند از:

• انتخاب بز نر سالم، اصلاح‌شده و دارای سابقه تولیدی مناسب
• جلوگیری از جفت‌گیری‌های خویشاوندی
• ثبت تاریخ فحلی، جفت‌گیری، آبستنی و زایش
• تغذیه مناسب پیش از جفت‌گیری
• بررسی وضعیت بدنی بزهای ماده
• قرنطینه دام‌های جدید پیش از ورود به گله

مزایای پرورش بز سانن

پرورش بز سانن در صورت رعایت اصول مدیریتی، می‌تواند یکی از گزینه‌های جذاب در حوزه دامپروری شیری باشد. این نژاد به دلیل تولید شیر بالا و امکان فرآوری شیر به محصولات با ارزش افزوده، برای واحدهای کوچک، متوسط و صنعتی قابل بررسی است.

• تولید شیر بیشتر نسبت به بسیاری از بزهای بومی
• امکان تولید محصولات لبنی خاص مانند پنیر بز، ماست بز و شیر پاستوریزه بز
• قابلیت اصلاح نژادی و افزایش بهره‌وری گله
• نیاز به فضای کمتر نسبت به گاوداری شیری
• دوره رشد و بلوغ نسبتاً مناسب
• امکان توسعه در واحدهای خانوادگی، روستایی و صنعتی
• تقاضای رو به رشد برای شیر بز در برخی بازارها

چالش‌ها و ریسک‌های پرورش بز سانن

با وجود مزایای فراوان، پرورش بز سانن بدون چالش نیست. سرمایه‌گذار باید پیش از شروع کار، ریسک‌ها را بشناسد و برای کنترل آن‌ها برنامه داشته باشد.

• هزینه بالای خوراک: خوراک مهم‌ترین هزینه جاری دامداری است.
• حساسیت به تنش گرمایی: در مناطق گرم، افت تولید شیر ممکن است رخ دهد.
• نیاز به مدیریت بهداشتی دقیق: بیماری‌ها می‌توانند خسارت زیادی ایجاد کنند.
• لزوم بازار فروش شیر: پیش از تولید باید بازار فروش مشخص باشد.
• کیفیت آب: آب شور یا آلوده می‌تواند عملکرد گله را کاهش دهد.
• نیاز به نیروی انسانی آموزش‌دیده: مدیریت بز شیری با نگهداری سنتی متفاوت است.

چک لیست شاخص‌های کلیدی پرورش بز سانن

• نوع نژاد: بز سانن شیری اصلاح‌شده
• مصرف آب: حدود 4 تا 6 لیتر آب برای تولید هر لیتر شیر
• دمای مناسب: حدود 12 تا 21 درجه سانتی‌گراد
• رطوبت مناسب: حدود 25 تا 75 درصد
• فضای استراحت بز بالغ: حدود 1.2 تا 1.5 متر مربع برای هر رأس
• نیاز به سایه‌بان: ضروری در مناطق گرم و فصل تابستان
• سهم علوفه در جیره: حدود 60 درصد ماده خشک
• سهم کنسانتره در جیره: حدود 40 درصد ماده خشک
• واکسیناسیون مهم: آنتروتوکسمی و آگالاکسی طبق نظر دامپزشک
• مصرف آغوز: ترجیحاً در 30 دقیقه اول پس از تولد
• بهداشت شیر: شستشوی سالن و تجهیزات پس از هر دوشش
• تعداد مناسب در هر جایگاه: حدود 50 تا 70 رأس برای مدیریت بهتر
• منبع خوراک: باید پیش از خرید دام مشخص شود
• کنترل انگل: سم‌پاشی، حمام یا پورآن تحت نظر دامپزشک
• عامل اصلی سودآوری: مدیریت تغذیه، بهداشت و بازار فروش شیر

جمع‌بندی نهایی درباره ضوابط پرورش بز سانن

ضوابط پرورش بز سانن مجموعه‌ای از اصول فنی، بهداشتی، تغذیه‌ای، ساختمانی و مدیریتی است که رعایت آن‌ها برای موفقیت در این کسب‌وکار ضروری است. بز سانن به دلیل تولید شیر بالا، قابلیت اصلاح نژادی و ارزش اقتصادی شیر، یکی از گزینه‌های مهم برای توسعه دامپروری شیری محسوب می‌شود؛ اما این نژاد به همان اندازه که پربازده است، نیازمند مدیریت دقیق نیز هست.

پیش از راه‌اندازی گله، باید جایگاه مناسب، منبع خوراک، آب کافی و بهداشتی، سالن شیردوشی، برنامه واکسیناسیون، سیستم کنترل انگل و بازار فروش شیر مشخص شود. همچنین دامدار باید بداند که موفقیت در پرورش بز سانن تنها با خرید دام اصلاح‌شده حاصل نمی‌شود، بلکه نتیجه مدیریت روزانه، تغذیه متعادل، بهداشت دقیق و پایش مداوم گله است.

در نهایت، اگر پرورش بز سانن با برنامه‌ریزی علمی، مشاوره تخصصی و رعایت استانداردهای فنی انجام شود، می‌تواند به یک فعالیت اقتصادی پایدار، سودآور و قابل توسعه تبدیل شود. برای شروع این مسیر، توصیه می‌شود پیش از خرید دام، طرح فنی و اقتصادی واحد تهیه شده و با کارشناسان دامپروری، تغذیه دام و دامپزشکی مشورت شود.

سرمایه گذاری در پرورش بز سانن

با بررسی های انجام شده و ارزیابی ده ها طرح و پروژه در خصوص پرورش بز سانن توسط مهندسین مشاور پارس رابین شرایط و میزان سرمایه گذاری مورد نیاز جهت احداث فارم پرورش بز سانن با توجه به ظرفیت های طرح بررسی و به طور خلاصه در زیر ارائه شده است.

طرح توجیهی پرورش بز سانن

با توجه به ظرفیت های پرورش و رعایت ضوابط سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی کشور در خصوص واحدهای پرورش بز داشتی و مبانی زیر، طرح ها و شاخص های اقتصادی پرورش بز سانن محاسبه و به طور خلاصه قید شده است. ضمنا برای هر کدام از ظرفیت ها طرح توجیهی تهیه که طی روزهای آتی در سایت قرار داده خواهد شد.

• محاسبات مربوطه با در نظر گرفتن هزینه کارگری و ساخت جایگاه پرورش بز انجام شده است.
• در ظرفیت 20 راسی، فرض براین است که کلیه کارهای دامپروری توسط صاحب دام و خانواده انجام میشود بدیهی است به ازائ هر ۵۰ راس حداقل دستمزد یک نفر شاغل تمام وقت به هزینه ها اضافه میشود.
• سال پرورش از شهریور ماه امسال شروع و شهریور سال بعد خاتمه پیدا می کند.
• زایش بزغاله ها در اسفند و فروردین هر سال.
• دوره شیردهی از فروردین تا اواخر دی ماه در نظر گرفته شده است.
• رکورد شیردهی از شکم دوم به میزان ۰٫۵ الی ۱٫۵ کیلوگرم افزایش می یابد که در محاسبات اعمال نشده است.

مبانی محاسبات طرح توجیهی پرورش بز سانن

• میانگین تولید شیر هر راس بز سانن ۳ لیتر در روز
• طول دوره شیرواری در سال ۲۸۰ روز
• میانگین تولید شیر هر راس بز سانن ۸۴۰ کیلوگرم در سال
• در شکم اول تقریبا ۱۲۰درصد دوقلو زایی و در شکم دوم ۱۸۰درصد دوقلو زايی
• نسبت بزغاله های متولد شده نر و ماده در گله ۵۰ درصد ماده و ۵۰ درصد نر در نظر گرفته شده
• میزان تلفات در گله ۱۲ درصد در نظر گرفته شده
• ميانگين وزن تولد بزغاله هاي اين نژاد حدود ٤ كيلوگرم و وزن بالغ در ماده ها ٥٠ تا ٧٠ و نرها ٩٠ تا ١٠٠ كيلوگرم

قیمت ها

• میانگین قیمت فروش شیر ۵۵۰۰ تومان
• فروش بزغاله نر به ازای کیلویی ۴۵۰۰۰ تومان (در حال حاضر نر بز های سانن به صورت دام ژنتکی خرید و فروش می شوند ، قیمت ها از 5.5 تا 8.5 میلیون تومان)
• فروش بزغاله ماده ۴ الی ۵ ماهه از ۴ میلیون تومان

با توجه به شرایط اقتصاد دامپروری و تاثیر منفی خشکسالی های اخیر بر مراتع، هزینه خوراک و نگهداری دام برای دامداران روستایی و عشایر افزایش یافته و امکان فعالیت در این صنعت برای بسیاری از دامداران دشوار می باشد. برای افزایش تولید و افزایش بهره وری اقدامات اصلاح نژادی و مدیریتی باید در دستور کار دامداران محترم قرار بگیرد. یکی از این اقدامات می تواند جایگزینی و استفاده از بزهای پرتولید همچون سانن و آلپاین در گله های بومی باشد. با توجه به ویژگی های ژنتیکی و تطابق مناسب این بزها با شرایط آب و هوایی کشور می توان انتظار داشت که سطح تولید و سود اقتصادی دامداران در برنامه های میان مدت و بلند مدت افزایش یابد. در سال های اخیر معاونت بهبود تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی برای بهبود وضعیت پرورش دامهای سبک، اقدام به صدور مجوزهای لازم برای واردات بزهای سانن و آلپاین نموده است. انتظار می رود با ورود نژادهای برتر بز شیری میانگین تولید شیر بز در گله های بومی در یک دوره شیردهی از 80 کیلوگرم به حدود 500 تا 700 کیلوگرم برسد. لذا این امیدواری وجود دارد که با افزایش تولید شیر بز در کشور، اولا صنعت پرورش بز علاوه بر تولید گوشت بتواند بخش مهمی از نیاز شیر خام کشور را تأمین نماید و از طرفی توسعه پرورش بزهای شیری بتواند کمک مهمی به اقتصاد خانوارهای روستایی و عشایر داشته و نقش مهمی در اشتغال زایی جوانان جویای کار این خانوارها ایفا نماید.

مقایسه سرمایه گذاری در پرورش بز

نسبت بازگشت سرمایه واحدهای صنعتی دام سبک به گاوداری، حداقل 5 برابر است. به‌طور کلی مزایای یک واحد صنعتی دامداری دام سبک ــ با استفاده از نژادهای مرغوب اروپایی ــ نسبت به گاوداری از این قرار است:

• سرمایه‌گذاری اولیه بسیار کمتر
• بازدهی اقتصادی بسیار بالاتر
• امکان نگهداری دام سبک در شرایط روستایی
• خوراک‌دهی بز توسط ضایعات کشاورزی، در برابر خوراکهای گران‌قیمت گاو
• کیفیت لبنیات بزی به‌ویژه پنیر بزی بسیار بالاست، لذا این محصولات در اروپا بسیار رایج و پرطرفدارند.
• شیر بز برای کسانی که به لاکتوز شیر گاو حساسیت دارند توصیه می‌شود.
• میزان آسیب‌پذیری دام و سرمایه در بزها پایین‌تر است؛ تعداد کمتری از بیماریهای اپیدمیک، بز را متأثر می‌کند.
• بز پس از هر تنش محیطی، خیلی سریعتر از گاو به سطح تولید قبلی خود باز می‌گردد.
• سازگاری و استرس پایین بز در اقلیمهای گوناگون و متنوع ایران در برابر گاوهای شیری حساس.
• زایش بالای بزهای سانن و آلپاین در برابر زایش پایین گاوهای شیری.
• به این ترتیب در نهایت می‌توان گفت پرورش صنعتی بزهای سانن و آلپاین مزایای قابل توجهی نسبت به پرورش گاوهای شیری دارد.

مجوز مورد نیاز برای پرورش بز سانن فرانسوی

مانند هر کسب‌ و کار دیگری، گرفتن مجوزهای لازم از ملزومات اولیه است. سیاست‌های وزارت جهاد کشاورزی طبق نیازها و امکاناتی که در مناطق مختلف کشور وجود دارد، به سازمان‌های متولی و زیرمجموعه ابلاغ می‌شود.
سازمان‌هایی که سرمایه‌گذاران این حوزه باید با آنها در تعامل باشند، نظام مهندسی کشاورزی و نظام دامپزشکی است.

نتیجه گیری:

به‌طور کلی مزایای یک واحد صنعتی دامداری دام سبک ــ با استفاده از نژادهای مرغوب اروپایی ــ نسبت به گاوداری از این قرار است:

• سرمایه‌گذاری اولیه بسیار کمتر
• بازدهی اقتصادی بسیار بالاتر
• امکان نگهداری دام سبک در شرایط روستایی
• خوراک‌دهی بز توسط ضایعات کشاورزی، در برابر خوراکهای گران‌قیمت گاو
• کیفیت لبنیات بزی به‌ویژه پنیر بزی بسیار بالاست، لذا این محصولات در اروپا بسیار رایج و پرطرفدارند.
• شیر بز برای کسانی که به لاکتوز شیر گاو حساسیت دارند توصیه می‌شود.
• میزان آسیب‌پذیری دام و سرمایه در بزها پایین‌تر است؛ تعداد کمتری از بیماریهای اپیدمیک، بز را متأثر می‌کند.
• بز پس از هر تنش محیطی، خیلی سریعتر از گاو به سطح تولید قبلی خود باز می‌گردد.
• سازگاری و استرس پایین بز در اقلیمهای گوناگون و متنوع ایران در برابر گاوهای شیری حساس.
• زایش بالای بزهای سانن در برابر زایش پایین گاوهای شیری.

به این ترتیب در نهایت می‌توان گفت پرورش صنعتی بزهای سانن مزایای قابل توجهی نسبت به پرورش گاوهای شیری و بزهای بومی دارد.

محتوای طرح های توجیهی بسته های پرورش بز سانن به شرح زیر است :

آخرین ضوابط و دستورالعملهای صدور مجوز پرورش بز سانن در سازمان نظام مهندسی کشاورزی
اصول پرورش بز سانن + فیلم

• نحوه ایجاد گله بز سانن
• امکانات لازم برای پرورش بز سانن
• شرایط آب و هوایی مناسب
• ساختمان و تأسیسات مورد نیاز پرورش بز سانن
• سالن شیردوشی
• شرایط بهداشتی شیردوشی
• مدیریت تغذیه
• تغذيه بز شيرده
• تغذيه بز ماده شيری خشك
• تغذيه بزغاله های سانن
• اصول تهیه جیره های متعادل بز سانن

طرح توجیهی پرورش بز سانن

• هدف از اجرای طرح
• هزینه‌های سرمایه‌گذاری طرح
• هزینه‌های زمین و ساختمان سازی
• هزینه تاسیسات و انشعابات
• هزینه تجهیزات و تکنولوژی
• هزینه های سالیانه
• وضعیت تأمین نیروی انسانی و تعداد اشتغال
• مواد اولیه مصرفی
• برآورد هزینه سالیانه آب، برق و گاز
• برآورد قیمت تمام شده به تفکیک هزینه‌ها
• برآورد درآمدهای حاصله از طرح
• مقایسه ترکیب شیمیایی شیر بز، شیر گاو و شیر انسان
• مقایسه تولید و خصوصیات شیرواری بزهای سانن، آلپاین و بزهای بومی ایران
• مساحت توصيه شده برای محل گردش و استراحت بز سانن
• برنامه واکسیناسیون بز سانن و آلپاین
• هزینه تجهیزات و ماشین آلات
• جمع‌بندی سرمایه‌گذاری ثابت طرح
• هزینه سالیانه نیروی انسانی تولیدی
• هزینه سالیانه مواد اولیه طرح
• مصرف سالیانه انرژی
• نگهداری و تعمیرات
• هزینه استهلاک
• سرمایه در گردش
• هزینه های تولید
• منابع سرمایه گذاری طرح
• ظرفیت تولیدی طرح
• میزان فروش طرح
• پيش بيني عملكرد سود و زيان طرح

خلاصه بررسی فنی، مالی و بازار طرح پرورش بز سانن

مساحت زمین موردنیاز: 5,000 مترمربع
سطح زیربنا: 2,286 مترمربع (مساحت مسقف و غیرمسقف)
ظرفیت پرورش: 200 رأس
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز: 4 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت: 24 میلیارد تومان (معادل 137,500 دلار)
میزان سرمایه در گردش: 2 میلیارد تومان (معادل 10,000 دلار)
نرخ بازده داخلی در سال مبنا: 37 درصد

مذاکره فوری 3077 963 0915 📞

در صورت تمایل به تهیه طرح توجیهی یا مطالعات امکان‌سنجی اینجا کلیک نمایید و فرم درخواست را تکمیل فرمائید. کارشناسان ما در اسرع وقت با شما تماس می‌گیرند. شماره تلفن‌های 05632457004 و 05632457300 پاسخگو می‌باشند.

ثبت درخواست

رزومه شرکت مهندسین مشاور پارس رابین

ما بعنوان یک مشاور سرمایه‌گذاری می‌توانیم به همه کسب و کارهای قانونی و مشروع در مقیاس صنایع متوسط و بزرگ کمک کنیم. با این همه، در برخی از صنایع خاص ممکن است ما بهترین انتخاب نباشیم. ما خوشحال میشویم مشخصات پروژه شمارا بدانیم؛ در صورت عدم تناسب به صورت محرمانه به شما اعلام می‌کنیم.

دریافت رزومه شرکت

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد: