طرح پرورش خیار گلخانه ای

گیاهی یکساله و از خانواده کدوئیان است. خیار گیاهی یک پایه ای است، یعنی گلهای نر یا ماده بر روی یک گیاه قرار دارند. گلهای نر بیشتر از گلهای ماده هستند که قبل از گلهای ماده ظاهر می شوند. طول عمر بوته خیار کوتاه است و این گیاه به گرمای کمی نیاز دارد تا حدی که بعضی از متخصصان آن را در رده گیاهان فصل سرد قرار داده اند، در هوای گرم مخصوصا فصل تابستان بوته این گیاه ممکن است خشک شده و از بین برود. عملکرد خیار در گلخانه بخاطر گلهای ماده بیشتری که در بوته قرار دارد از حالت های دیگر بسیار بالاتر است. از نظر اقتصادی، بهترین منطقه برای کشت خیار، مناطقی با زمستان ملایم است که بتوان با استفاده از گرمای خورشید و بدون استفاده از گرمای مصنوعی، گلخانه را گرم کرد. یکی از مزیت های کشت خیار، امکان کشت این محصول در گلخانه های موقت که معمولا از داربستهای چوبی و مشمای UV دار بهره می برند، وجود دارد. تونل های پلاستیکی که از لحاظ محیطی امکان تامین گرمای طبیعی را ندارند، تونل سرد نامیده می شوند. از تونل های پلاستیکی معمولا در مناطق جیرفت و خوزستان استفاده می شود. با افزایش دمای هوا، حرارت به سمت بالا حرکت کرده و در همان جا تجمع میکنند. برای تهویه هوا میتوان از درچه هایی در سقف استفاده کرد که هوای گرم را به سرعت از گلخانه خارج کند. از دریچه های کناری هم میتوان برای ایجاد مکش هوا و جریان هوا به خارج از گلخانه استفاده کرد.

گیاه شناسی خیار گلخانه ای

خيار در مقابل سرما حساس وطالب گرماست. چنانچه دماي شب پائين تر از 5 درجه سانتی گراد باشد ميوه ها به حدكافي تشكيل نميشوند و يا اينكه اختلالات فيزيولوژيكي در آنها ظاهر ميگردد. حداقل دما براي جوانه زدن بذر خيار 12 درجه سانتی گراد و براي رشد و نمو بالاي 10 درجه سانتی گراد ميباشد. گل ها ابتدا در دماي 15 درجه سانتی گراد به بالا و گرده ها در دماي 17 درجه سانتی گراد به بالا باز ميشوند. عمل لقاح در دماي 26 تا 29 درجه سانتيگراد انجام ميگيرد. زمان متوسط جوانه زني بذر در شرايط ايده ال 3 تا 4 روز و طول دوره رشد تا ميوه دهي پس از نشاء در حدود 35 تا 50 روز است. همچنين تراكم استاندارد و مناسب كشت در مترمربع ميباشد. در مترمربع و براي كشت زمستانه 2/2 در متر مربع و براي كشت بهاره 1/7 در مترمربع می باشد. از 8 هزار هكتار سطح گلخانه كشورمان در حدود 4/5 هزار هكتار به كشت اين محصول اختصاص دارد.

كاشت خیار گلخانه ای

نحوه كشت خيار به دو روش مستقيم و نشايي انجام ميگيرد كه بهتر است براي تسهيل در رشد و مقاوم سازي بوته از روش نشاء استفاده گردد. در اين روش در سيني نشا از پيتماس و كوكوپيت به نسبت هاي مشخص استفاده ميشود. در شرايط ايده آل بعد از 3 تا 6 روز جوانه زني صورت گرفته و يك ماه بعد ميتوان نشاء را به زمين اصلي انتقال داد. براي زمان كشت خيار با توجه به شرايط آب و هوايي منطقه بايد اقدام شود چنانكه در منطقه جيرفت كشت از اوايل مهر ماه شروع و تا اواخر خرداد ماه ادامه دارد اما در بسياري از مناطق ديگر با توجه به شرايط آب و هوايي دو فصل كشت بهاره و پائيزه وجود دارد.

داشت خیار گلخانه ای

آبياري خیار گلخانه ای
دوره آبياري بر اساس سن گياه، بافت خاك و دماي منطقه توصيه ميگردد. آبياري زياد باعث شستشوي خاك شده و مواد غذايي كمتري در اختيار ريشه قرار ميگيرد، از طرفي آبياري كم نيز باعث پژمردگي و تنش براي گياه ميگردد. بهترين زمان آبياري هنگامي است كه رطوبت خاك به 25 % رسيده باشد. بهتر است در مرحله 4 برگي شك تشنگي به گياه داده شود تا ريشه گياه براي جذب آب به عمق بيشتري نفوذ كرده و در نتيجه گياه قويتر خواهد شد. نصب تيپهاي آبياري نيز بايد به نوعي باشد كه محدوده رطوبتي بين دو قطره چكان پوشش داده شود.

هرس خیار گلخانه ای
زمان مناسب هرس بوته خيار در هنگامي كه ارتفاع بوته به 30 سانتيمتر مي رسد بايد انجام گيرد. در اين زمان گياه فرصت بيشتري براي رشد ساقه و توليد برگ هاي قوي تر خواهد داشت. در مراحل بعدي نبايد تعداد برگ هاي هرس شده بيشتر از 3 عدد در هر بار هرس باشد و حداقل 18 تا 22 برگ بعد از هرس بر روي بوته باقي بماند. همچنين بر حسب نوع رقم هرس ميوه نيز انجام ميگيرد. اين كار براي كشاورزان با تجربه با عملكرد و قدرت بيشتر بوته در توليد محصول همراه است. هرس ميوهها بايد در مراحل اوليه رشد و قبل از درشت شدن ميوه انجام گيرد.

پائين كشي بوته ها
جهت پائين كشيدن بوته ابتدا بايد برگهاي پير هرس شود. جهت پائين كشيدن بوته ها به سه روش عمل مي شود. ابتدا با حذف برگهاي پائيني و شل كردن نخها از قرقره كه به سيم مهار متصل است ساقه را به صورت گرد در روي زمين قرار داده، البته گاهي ساقه ها به جاي اينكه روي زمين قرار گيرند بر روي شاسي هاي مخصوصي كه با فاصله 50 سانتيمتر تعبيه شده اند قرار ميگيرند. زماني كه بوته به انتها ميرسد به دو شاخه فرعي اجازه ميدهيم كه رشد خود را ادامه دهند و دوباره به سمت پائين حركت كنند. اين دو شاخه فرعي را مانند شاخه هاي اصلي در نظر مي گيريم و پس از رشد اين شاخه ها جوانه انتهايي شاخه اصلي را حذف مي كنيم و سوم اگر در پايان فصل كشت با فرا رسيدن هواي گرم مصادف باشد ميتوان به جاي پائين كشيدن بوته ها آن را بر روي سيم ها انداخته تا مانند سايباني در گلخانه عمل كند. در اين حالت بايد كاملاً مراقب بود كه بوته ها در موقع خم شدن آسيبي نبينند. جهت نخكشي بوته ها بايد در يك جهت بوته را به دور نخ پيچيد و اين كار را هر روز ادامه دهيم. انتهاي نخ نبايد به دور ساقه گره بخورد براي اين كار ميتوان پائين نخها را به سيم
مهار در پائين گياه بست و يا اينكه نخ اضافه را به دور قرقره هاي سيمي پيچانده و بر روي سيم مهار قرار داد و يا اينكه به وسيله كليپس هاي مخصوص كه به اندازه قطر ساقه گياه است و به انتهاي نخها بسته مي شود ارتباط ساقه و نخ را بدون گره زدن به گياه برقرار نمود. مرحله نخكشي يكي از مراحل مهم در داشت خيار مي باشد و عدم توجه به اين مرحله سبب شكستن ساقه گياه و ايجاد آسيب جدي به گياه خواهد شد.

برداشت خیار گلخانه ای

در هنگام چيدن خيار بايد دقت شود تا ميوه به سمت بالا كشيده شود در اين صورت ميوه به همراه دم گل از ساقه جدا شده كه علاوه بر ماندگاري بيشتر ميوه بازار پسندي بيشتري دارد و از طرفي باقي مانده دمگل ميوه بر روي ساقه محلي براي فعاليت پوسيدگي و بيماريها نخواهد بود البته استفاده از قيچي استريل در چيدن ميوه بسيار مؤثرتر و بدون آسيب به گياه ميباشد. امروزه در گلخانه هاي پيشرفته از اشعه براي چيدن ميوه ها استفاده ميگردد.

انبارداري خیار گلخانه ای

عمر انبارداري ميوه خيار در شرايط مطلوب 10-13 درجه سانتيگراد و رطوبت نسبي 95 – 90 % به 14 روز افزايش مي يابد. براي اين منظور نبايد جعبه هاي ميوه را در انبار زياد روي هم قرار داد و يا طوري كنار هم قرار گيرند كه عبور هوا در بين جعبه ها به سختي صورت گيرد چون در اين صورت قسمت هاي مركز ي به اندازه كافي سرد نخواهد شد. همچنين بايد از انتقال و انبار كردن ميوه خيار در كنار محصولاتي مانند سيب و گوجه فرنگي كه اتلين توليد ميكنند خودداري شوند. چون اتلين سبب زردي محصول خيار شده و كيفيت آن را كاهش ميدهد. بعد از انتقال ميوه از انبار سرد بايد مواظب بود كه آب روي ميوه جمع نشود خصوصاً اگر ميوه بدون حفاظ باشد، براي جلوگيري از جمع شدن آب در روي ميوه بايد قبل از انتقال، دماي انبار را به تدريج افزايش داد و يا اينكه ميوه ها را بايد در شرايط خنك و تهويه مناسب نگهداري كرد. توجه داشته باشيد بعد از برداشت ميوه خيار در شرايط مناسب فقط كيفيت موجود آن حفظ مي شود و امكان افزايش كيفيت خيار بعد از برداشت وجود ندارد.

معرفی کد آیسیک مرتبط با صنعت تولید خیار گلخانه ای

1. خیار (کشاورزی) : 0112512339