طرح پرورش قارچ دکمه ای

قارچ هاي خوراكي جزء قارچ هاي ساپروفيد و از دسته بازيدوميستها هستند . قسمتي از قارچ كه در سطح زمين مي رويد از چندين عضو تشكيل شده است . قسمت پايه قارچ به شكل استوانه به ارتفاع 2.5 تا 3 سانتيمتر و به قطر 1.5 تا 2 سانتيمتر مي رسند . قسمت پايه كه روي كلاهك قرار دارد را، به رنگ سفيد طلايي و شبيه يك چتر است . سطح تحتاني داراي صفحاتي است كه در امتداد شعاع چتر قرار مي گيرد . اين صفحات در اوايل دوره رشد، صورتي رنگ بوده و به تدريج با ادامه رشد قهوه اي رنگ مي شوند . در بين صفحات اسپور يا هاگهاي قارچ قرار دارند كه در شرايط مناسب توليد ريشه هاي سفيد رنگي به نام ريسه يا ميسيليوم كرده و همانند گياهان عالي عمل مي كنند بدين معني ميسيليوم ها در داخل مواد آلي پوسيده نفوذ كرده و مواد غذايي مورد نياز قارچ را تامين مي كند . مجموعه ميسيليوم قارچ كه در توليد قارچ، مايه قارچ نيز ناميده مي شود . به مثابه بذر ساير سبزيها تلقي شده و براي توليد قارچ جديد مي توان از شركتهاي مخصوص خريداري كرد.قارچ ها گروه بزرگي را در بين گياهان تشكيل مي دهند تا حدي كه مي توان آنها را جداگانه به صورت يك قلمرو گياهي طبقه بندي كرد. قارچ ها در همه جا يافت مي شوند بنابراين اين گياهان متعلق به محيط خاصي نيستند و مي توانند هر نوع ماده آلي را در بستر كاشت خود قرار دهند. قارچ ها را مي توان در زمين و زباله هايي با منشا گياهي و جانوري و يا حتي داخل آب پيدا نمود.

قارچ دکمه ای به سه درجه تقسیم بندی می شود:

• قارچ های دکمه ای کوچک
• قارچ های دارای غشا
• قارچ های بالغ دارای کلاهک باز

قارچ های دکمه ای کوچک و قارچ های دارای غشا را می توان به صورت تازه فروخت ولی قارچ های دارای کلاهک باز را معمولاً به صورت کنسرو شده در می آورند. معمولاً برداشت قارچ های کوچک نیاز به هزینه ی بیشتری هم دارد و گران تر هم به فروش می رسد در حالی که قارچ های بزرگ تر نیاز به زمان کمی برای برداشت دارند و هزینه ی کمتری هم دارند.

جهت مشاهده طرح پرورش قارچ یال شیر اینجا کلیک نمایید.

تاریخچه کشت و استفاده از قارچ دکمه ای 

تاریخچه مصرف قارچهای خوراکی به عنوان غذا ودارو به زمانی بسیار دور برمی گرددحتی انسانهای نخستین از خواص ویژه قارچها اطلاع داشته اند .ازتکها از قارچها به عنوان مواد توهم زا در فالگیری استفاده می کردند و قارچ را گوشت خدا می نامیدند طبق تحقیقات یک محقق آمریکایی به نام گوردن واسون نوشابه مستی اور سوما چیزی جز عصاره ی آمانیت سمی نبوده است که از گروه قارچهای کلاهکدار محسوب می شود.در نوشتار کلاسیک ومذهبی بابلیان قدیم ٬یونانیان ورومیان نیز در مورد استفاده از قارچها مطالبی آمده است.در کتب پزشکی هندوستان ٬ سامومینا که در 3000سال قبل از میلاد چاپ شده است قارچها به سه دسته تقسیم شده اند که عبارتند از :خوراکی٬ سمی ودارویی.قارچهای آسیای (شرقی)حدود 2000سال قبل در چین و ژاپن پرورش داده می شد.روش پرورش قارچ قهوه ای چوب یا گوش چوب در نشریات چینی حدود 300 سال قبل از میلاد ذکر شده است پس از آن کاشت وپرورش قارچ به عنوان یک محصول باغی در انگلستان وبرخی دیگر از کشورهای اروپایی توسعه یافت . کاشت قارچ در گلخانه ٬ برای اولین بار در حدود سال 1754در سوئد ابداع شد وبعد از آن به سراسر دنیا رواج پیدا کرد .در سال 1910 در ایالات متحده آمریکا سالنهای استاندارد پرورش قارچ شناخته شد. تاریخچه تولید قارچهای خوراکی در جهان به 2000 سال قبل باز می گردد .اما در ایران فقط 50 سال از عمر مفید این محصول می گذرد .با توجه به اسناد ومدارکی که در دسترس است تاریخ مصرف قارچهای خوراکی به عنوان غذا ودارو به زمانی بسیار دور برمی گردد.مردم کشورهای شرقی اولین کسانی بودند که به استفاده از قارچ دست زده بطوریکهنوعی قارچ به نام اوریکولاریا برای اولین بار در حدود 600سال قبل از میلاد ونوعی دیگر به نام فلا مو لینا و لوتیپس در چین کشت می شده اندوهم چنین نوعی دی گری از قارچهای آسیای شرقی در حدود 2000 سال قبل در چین وژاپن مورد استفاده قرار می گرفتند وتکنولوژی شت این قارچها جزو هنرهای خیلی قدیمی و محرمانه این سر زمینها بوده است وهم چنین ذکر شده که دو قرن قبل از تولد حضرت عیسی مسیح(ع)یک پزشک یونانی به نام نیکاندرNicandreقارچ را در بستری از کود حیوانی وخاکستر که شاخه وبرگ درخت انجیر روی آن را پوشانده بود پرورش داد.
در ایران برای اولین بار در سال 1335 کشت قارچ دکمه ای توسط فردی به نام احیایی در قسمت شمال تهران شروع شد وپس از مدتی در سال 1348الی1357 واحدهای تولید وکشت در تهران –کرج وشهرری افتتاح و فعالیت خود را آغاز نمودندودر اواخر سال 1356 تولید بذز قارچ دکمه ای توسط آقای پیرایش شروع شد وکشت قارچ صدفی نیز برای اولین بار در سال 1364 توسط آقای مصطفوی کارشناس سازمان کشاورزی در منطقه اوین تهران شروع شد.و در سال 1376 ناصر وکیلی بعد از شش سال تلاش علمی وعملی اولین محصول بذر قارچه تولیدی خود که شامل بذر قارچهای صدفی و دکمه ای بود را به همراه دستورالعمل پرورش آن در منزل در اختیار دانشجویان و پرسنل کادر دانشگاه ارومیه که در کلاسهای آموزش وپرورش قارچ شرکت کرده بودند قرار داده و فعالیت تولیدی خود را در سطح استان آذر بایجان غربی آغاز نمود.

صادرات و واردات قارچ دکمه ای در ایران

ایران یکی از ۶ تولید کننده برتر قارچ خوراکی می باشد، به همین جهت صادرات قارچ می تواند کمک بسیار زیادی به اقتصاد کشور کند.کیفیت قارچ های تولید شده در ایران به اندازه ای است که استانداردهای جهانی کیفی قارچ را داشته و قابلیت صادرات به تمامی نقاط جهان را دارد. در سال ۱۴۰۱ حدود پنج هزار و ۶۴۶ تن قارچ به ارزش ۶ میلیون و ۸۶۲ هزار دلار به کشورهای هدف از جمله قطر، ارمنستان، امارات، کویت، عراق، پاکستان، گرجستان و بحرین صادر شده است. در بحث صادرات علیرغم وجود واحدهای بزرگ مقیاس تولید قارچ در کشور که می‌توانند تولید مستمر و باکیفیتی داشته باشند کشور ما سهم کمی در صادرات این محصول دارد. بر اساس آمار فائو در سال ۲۰۲۱ میلادی، ایران با تولید حدود ۱۸۰ هزار تن محصول قارچ رتبه هفتم تولید جهان را داراست و کشور چین با تولید (۴۱۱۱۷۷۳۶ تن)، ژاپن(۴۶۹۰۴۶ تن)، لهستان(۳۷۸۸۰۰۰ تن)، امریکا (۳۴۳۸۲۰ تن) به ترتیب رتبه‌های اول تا چهارم را عهده‌دار هستند. طبق گزارش‌های موجود، بیش از ۳۷ هزار و ۵۰۰ گونه قارچ در جهان شناسایی شده که از این تعداد ۲ هزار گونه بـه نوعی خوراکی هستند و فقط ۲۵ گونه از بین آنها به صورت تجاری تولید می‌شود. بهترین ارقام قارچ خوراکی در دنیا قارچ دکمه‌ای سفید و قهوه‌ای، قارچ شاه صدف، قارچ شیتاکه، قارچ گانودرما، قارچ انوکی، قارچ مورل است که در ایران قارچ دکمه‌ای، قارچ صدفی، شاه صدف، گانودرما، شیتاکه، کوردیسپس، یال شیر تولید می‌شود.

فرایند پرورش قارچ دکمه ای

محل پرورش قارچ را به منظور تنظيم دما، رطوبت و تهويه در اتاقهاي بسته و تاريك و يا انبارهاي مخصوص انتخاب مي كنيم ابعاد ان بارهاي ويژه به عرض 6 متر، طول 9 متر و ارتفاع حدود 5 متر انتخاب مي شود . بسترهاي كشت در دو رديف و در امتداد طول اتاق قرار مي گيرند . عرض بسترها را حدود 1.5 متر انتخاب كرده و در هر رديف 5 تا 6 بستر به شكل قفسه روي هم قرار مي دهند . ميزان دما در اين اتاقها بين 10 تا 25 درجه سانتيكراد است. ميزان رطوبت هوا بايد به حد اشباع برسد.

جهت مشاهده فرآیند تولید قارچ خوراکی اینجا کلیک نمایید.

مهمترین عوامل در پرورش قارچ دکمه ای:

1. رطوبت هوا
2. دمای هوا
3.  تهویه مناسب

 رطوبت هوا:

یکی از موارد بسیار کلیدی در پرورش قارچ دکمه ای رطوبت است ، قارچ دکمه ای خیلی سریع به رطوبت پایین یا بالا واکنش نشان می دهد.مناسب ترین میزان رطوبت در پرورش قارچ ۹۰ درصد است. حال اگر رطوبت درجه استاندارد را نداشته باشد، وسط کلاهک قارچ های ما فرو رفتگی ایجاد می شود و بعد شکل ظاهری قارچ تغییر می کند و بافت زیر کلاهک پاره  و کلاهک از هم جدا شده و همین عامل باعث پایین آمدن کیفیت محصول می شود.

 دمای هوا:

دما هوا در کیفیت و کمیت  قارچ تاثیر مهمی دارد. اگر ما بتوانیم دمای محیط پرورش را به درستی تنظیم کنیم آن وقت فاصله بین برداشت قارچ را هم مدیریت کرده ایم، در واقع تنظیم دمای هوا با زمان چین های برداشت ارتباط مستقیم دارد.

دمای هوا در دو موضوع تاثیر بالایی دارد:

1. باعث سرعت رشد قارچ می شود
2.  زمان برداشت ها زودتر اتفاق می افتد

نکته ی مهمی که باید حتما به آن دقت کنیم این است که اگر ما بخواهیم محصول بسیار بالایی در دوره های پرورشی داشته باشیم باید حتما دما بین ۱۵ تا ۱۸ درجه سانتی گراد باشد. اگر شدت ظاهر شدن قارچ (موج) بسیار بالا باشد، می شود با پایین آوردن دما به اندازه ۱۳ تا ۱۴ درجه سانتی گراد سرعت ظهور آن را پایین آورد. دلیل پایین آوردن سرعت رشد این است که ما بتوانیم بدون عجله کردن محصول خودمان را به راحتی برداشت کنیم.

زمین مورد نیاز برای تولید

 در مورد احداث واحد پرورش قارچ خوراکی  نیازی به آزمون  تجزیه خاک نمی باشد . برای احداث واحد پرورش قارچ دکمه ای حد اقل زمین مورد نیاز  6000 متر مربع می باشد .حداقل مساحت مورد نیاز برای احداث واحد پرورش قارچ دکمه ای با ظرفیت 200تن در سال  در سال :6000متر مربع است . بر اساس آیین نامه مربوط به استفاده از اراضی ، احداث بنا و تاسیسات در خارج از محدوده قانونی و حریم  شهر ها مصوب 1355 قوانین مربوط به شهر و شهرداری مقرر می دارد که حد اقل 75% از مساحت زمین به صورت فضای باز و مابقی برای احداث بنا و تاسیسات می باشد   همچنین در هنگام  ساخت سالن های پرورش قارچ باید مد نظر داشت که سالن هاي پرورش قارچ بايستي داراي كف تراز شده و فاقد پله باشد و محل استقرار طبقه بندي ها در سالن پرورش قارچ بايستي كاملاٌ صاف و  فقط شيبب بسيار كمي در فاصله بين دو رديف ايجاد شود ( حدود 1 درصد ) كه آب را در اين قسمت جمع آوري و از طريق دريچه هايي كه تعبيه شده است جمع آوري نمايد.

تهيه بستر كاشت قارچ دکمه ای 

براي كاشت قارچ دگمه اي از كمپوست كاه گندم با افزودن مواد مختلف تكميلي استفاده مي شود. فرآيند تهيه كمپوست تقريبا فرآيند زمان بر و پيچيده اي بوده در كل در م رحله اول مواد كمپوست را در هواي آزاد قرار داد به آن آب و مواد تكميلي افزوده تا عمل تخمير كود آغاز شود . در اين مرحله دماي بستر به علت فعاليت ميكروبي زياد تقريبا به 60 تا 75 درجه سانتي گراد مي رسد در مرحله دوم نيز عمل تهويه و رطوبت كنترل مي شود . در اين مرحله پاستوريزاسيون براي از بين بردن عوامل بيماري زا انجام مي شود . همانطوري كه گفته شد تهيه كمپوست ها كار دشواري بوده اما هم اكنون كارخانجاتي وجود دارند كه كمپوست هاي آماده را در اختيار متقاضيان قرار مي دهند.

ظهور پين هاي قارچ

پین هاي قارچ بلافاصله پس ازتشكيل ريسه هاي ضخيم در خاك پوششي ، ظاهرميشوند. اين پين هدها بسياركوچك بوده ولي به صورت خوشه اي روي ريزومورف ها قابل رويت هستند. با رشد وتوسعه اين پين هدها ، پين هدهاي قارچ تشكيل مي شوند . اين پين هدها رشد كرده ونهايتا به قارچ هاي بالغ تبديل مي شوند. برداشت قارچ، حدود 15 تا 21 رو ز پس ازخاكدهي ، يعني تقريبا 10 تا 12 روز پس ازآب پاشي و 7 تا 8 هفته بعد ازآماده سازي كمپوست، آغازمي شود. عمليات داشت درطول رشد پين هاي قارچ شامل مديريت وكنترل دماي هواي كمپوست وهواي سالن وميزان دي اكسيد كربن بوده واغلب بستگي به نژاد و تعداد پين هاي مورد نياز پرورش دهندگان دارد.
سيستم هاي كنترل كننده هوا ، ميزان هواي تازه مورد نياز درسالن ها ودماي آنها را تنظيم مي كنند . جابجايي و گردش يكنواخت هوا براي جلوگيري ازركود هوا وافزايش دي اكسيد كربن درسالن توليد كه باعث كاهش كيفيت محصول مي شود ، ضروري ومهم است .درطول مرحله ظهور پين ها و محصول دهي ، دماي هوا بايد درمحدوده 15 تا 17 درجه سانتيگراد وميزان گازكربنيك درحدود 1 تا 2,5 درصد باشد.
مهمترين وبحراني ترين مر حله رشد قارچ به منظوربهبود كيفيت وراندمان توليد مطلوب ، مرحله رشد سريع است كه طي آن اندازه قارچ ها درهر 24 ساعت ، دوبرابر ميشود. اندازه قارچها بستگي به تعداد پين هاي توليد شده درهرمقطع ونيزنوع مراقبت ازمحصول ومديريت بستگي دارد.

برداشت محصول

قارچ ها دره 2 تا 4روز ودرخلال يك مقطع 7 تا 10 روزه كه اصطلاحا فلاش نام دارد ، برداشت مي شوند. هنگامي كه قارچهاي رسيده برداشت مي شوند ، درواقع يك مانع ازمسير رشد بقيه آنها برداشت مي شود وديگرقارچ ها به سمت رشد وبلوغ حركت مي كنند . زمان بندي دوره برداشت ازطريق كنترل آبياري، دي اكسيد كربن و دماي محيط مديريت مي شود. طي دو فلاش اول، اكثريت محصول برداشت مي شود و در فلاشهاي بعدي مقدار كمتري ازمحصول برداشت مي شود . زمان مناسب برداشت قارچها وقتي است كه كلاهك قارچ سفت وداراي
كيفيت مطلوب باشد . معمولا قارچها با دست برداشت مي شوند .سرعت برداشت عمدتا به ميزان محصول و اندازه قارچ بستگي دارد. سرعت برداشت معمولا از 13.5 تا 36 كيلوگرم درساعت متفاوت است.
برخي مصرف كنندگان ترجيح مي دهند كه از قارچهاي سفت و بسته استفاده كننددرحالي كه عده اي ديگرقارچ هاي رسيده تربا كلاهك باز وطعم دارتر را مي پس ندند. رسيدگي قارچ را ازميزان بازشدگي پرده غشايي سطح زيرين كلاهك كه درقارچهاي جوان سبب اتصال كلاهك به پايه قارچ مي شود ونه ازاندازه آن تشخيص مي دهند. قارچ رسيده ميتواند بزرگ وكوچك باشد، هرچند كه توليد كننده ومصرف كننده اندازه هاي متوسط تا درشت قارچ را مي پسندند. توليد كنندگان دقيقا 3 تا 4 فلاش درهر دوره برداشت مي كنند . ودوره هاي كوتاه تر بيانگر افزايش توليد درسال بوده و از بروز مشكلات وبيماري هاي توليد جلوگيري مي كند. در نهايت درشرايط مطلوب ميتوان حدود 20 تا 25 درصد وزن كمپوست قارچ خوراكي توليد نمود.

ابزار و تجهیزات مورد نیاز جهت پرورش قارچ دکمه ای 

هواساز : هواسازها در يك واحد پرورش قارچ مهمترين تجهيزات هستند كه هم در واحدهاي توليد كمپوست و هم در سالن هاي پرورش قارچ مورد استفاده قرار مي گيرند. فن هاي هواساز بايد داراي كوئيل هاي سرمايي و گرمايي باشند . ظرفيت كوئيل ها باید متناسب با شرايط آب و هوايي مناطق مختلف با شد. مقدار هواي مورد نياز براي سالن هاي پرورش قارچ به ازاء هر متر مربع از سطح زير كشت محاسبه مي شود . به ازاء هر متر مربع از سطح زير كشت قارچ نيازمند به 25 متر مكعب در ساعت است.ظرفيت هواساز براي سالني با 200 متر مربع سطح زير كشت 5000 متر مكعب  در ساعت هوا  خواهد بود .  كانالهاي انتقال هوا بهتر است در سقف و بين دو رديف عبور نمايد

دماسنج و رطوبت سنج :

به تعداد سالن هاي پرورش قارچ به دماسنج و و رطوبت سنج نياز است. برای کنترل دقیق سالنها

ديگ بخار : هر واحد پرورش قارچ  200 تن به يك ديگ بخار به ظرفيت 1 تن و فشار 150 psi نياز دارد .  ظرفيت ديگ آب گرم در يك واحد با ظرفيت 200 تني حدوداً 500000 كيلو كالري است .

چيلر : ظرفيت چيلر متناسب با شرايط آب و هوايي منطقه محاسبه مي گردد.

مه ساز (Fogger  ) :  اين دستگاه براي تأمين رطوبت لازم در فضاي سالن پرورش مورد استفاده قرار مي گيرد مه سازها معمولاً براي هر سالن مجزا هستند.

ساختار اطاق پرورش قارچ

ساختار اصلي اطاق پرورش قارچ از چوب يا بلوكه بتوني با کف سيماني تشكيل ميگردد. براي خروج آب اضافي از كف اطاق، آبراهه‌هايي بايد در كف آن تعبيه نمود. در صورتي كه جنس كف اطاق از چوب باشد، بايد سطح آن را با پلاستيك ضخيم پوشاند. ديوارهاي دروني، سقف و كليه سطوح چوبي روباز را بايد با رنگ اپوكسي، استخري و يا حتي روغني براق معمولي پوشاند. توصيه مي‌شود، رنگ سطوح داخلي را روشن (سفيد براق) انتخاب نماييد تا علاوه بر تشديد روشنايي محيط داخلي؛ كوچكترين ذرات آلودگي كپك را نيز بتوان ديد.
در اطاق كشت، مهم‌ترين عامل، حفظ دماي ثابت است. لذا؛ عايق‌بندي ديوارها و سقف از اهميت بالايي برخوردار مي‌باشند. بهتر است درجه مقاومت ديوارها (R) را 11 يا 19 و سقف را 30 درنظر گرفت تا از هدررفتن انرژي جلوگيري كرده و مانع نفوذ رطوبت شود. در اين ميان مي‌توان از ورقه‌هاي فايبرگلاس يا استيروفوم به ضخامت 5/2-8 سانتي‌متر استفاده نمود و با توجه به رطوبت بالاي اطاق پرورش و به منظور جلوگيري از تعريق بخار بر سطح اين صفحات، از يك لايه پلاستيك به ضخامت 2-4 ميلي‌متر بين ديوار و لايه عايق مذكور استفاده مي‌نمايند.
اطاق كشت بايد كاملاً مسدود و بدون كوچكترين روزنه‌اي باشد تا هيچ گونه آفت يا اسپور يا عامل بيماريزائي نتواند وارد آن شود و از طرف ديگر كنترل شرايط اقليمي درون اطاق (دما، رطوبت و تهويه) آسانتر گردد. لذا ضمن ساخت، طراحي و بررسي نهائي اطاق، هر گونه ترك، شكاف يا روزنه‌اي را به دقت ببنديد.
بسياري از مردم مي‌توانند اطاقك‌هاي زيرزمين يا منزل خود را با تغييراتي به اطاق مناسب پرورش قارچ تبديل نمايند. اين افراد براي حفاظت ديوارهاي منازل خود از آسيب رطوبت مي‌توانند از پوشش‌هاي پلاستيكي بر روي ديوارها و سقف و بستن كليه منافذ و درزها استفاده نمايند. چنانچه ديوار اين گونه اطاق‌ها مستقيماً با هواي آزاد در تماس باشند به منظور جلوگيري از تعريق بين ديوار و پلاستيك بواسطه نوسانات دمايي بالا، محفظه‌هاي پلاستيكي با فاصله زياد نسبت به ديوارهاي اطاق، درون اطاق درست مي‌نمايند. كه در اين صورت ديگر نيازي به ايزوله كردن اينگونه محفظه‌ها نيست. دالانها، زيرزمين‌ها و گاراژها را مي‌توان به اين ترتيب به راحتي به محيطي سازگار با پرورش قارچ‌هائي مانند صدفي و شي‌تاكه تبديل نمود.
جديدترين نوع ساختارهاي پرورش قارچ يك نوع گلخانه پلاستيكي ايزوله است كه در ساخت آنها، از لوله‌هاي فلزي گالوانيزه مخصوص استفاده مي‌شود. نحوه ساخت اين گلخانه‌ها به اين ترتيب است؛ ابتدا بعد از انتخاب مکاني مناسب و هموار، لوله‌هاي گالوانيزه 4-4.5 را به صورت نيم دايره خم داده و طرفين آن را مستقيماً داخل زمين يا درون ديواره‌هاي جانبي به ارتفاع يك متري از سطح زمين مهار مي‌نمايند. سپس براي ايزوله كردن بيشتر ديواره‌هاي جانبي؛ صفحات استيروفوم (پلي‌استيرين) ضخيم به ضخامت 2.5-8 سانتي‌متر را به طور عمودي و به عمق 30-60 سانتی متر داخل زمين (طرف خارج ديواره‌ها) كرده تا از سرد شدن كف سالن جلوگيري نمايد. فاصله لوله‌ها از همديگر حدوداً 2 متر بود. عرض دهانه 4-8 متر، درب آن يك لنگه (1.5 متر) يا دو لنگه و يا كشوئي (2متر) مي‌باشد. ارتفاع مناسب؛ 3 متر و طول آن بسته به عرض دهانه تا 100 متر نيز مي‌رسد.
پوشش اين گلخانه‌ها چند لايه است، به اين ترتيب كه ابتدا، اسكلت لوله‌ها را با سيم‌هاي مفتولي نازك به فاصله نيم متري از هم بافته، سپس روي آن پلاستيك ضخيم (6-5 mm) كشيده (پوشش داخلي)؛ سپس روي آن را با سيم مفتول 2.5، شبكه‌بندي كرده تا ضمن استحكام اسكلت؛ بتوان روي آن؛ يك لايه ايزوله فايبرگلاس (15-7.5 mm) يا چوب پنبه (10-5 mm) قرار دهيم. بالاخره روي لايه عايق را ابتدا يك سيم‌كشي سبك كرده تا مبادا بر اثر باد، اين پوشش به هم خورد و در آخر روي آن را يك پلاستيك سياه رنگ مي‌كشيم كه در صورت لزوم مي‌توان روي پلاستيك را پوششي آلومينيومي نيز كشيد تا درمقابل اشعه آفتاب مقاوم گردد.
براي آن دسته از افرادي كه فضاي كافي در اختيار ندارند، كشت در فضاي كوچك پيشنهاد مي‌شود، به اين ترتيب كه مي‌توان در فضاهاي بسيار كوچك نظیر آكواريوم، یا يخدان‌هاي استيروفومي اقدام به كشت و پرورش اين محصول نمود. به علت حجم اندك بستر كاشت در اين گونه محيط‌ها، تهويه هوا هم به حداقل خواهد رسيد كه معمولاً با 1-2 مرتبه باز كردن درب آنها، اين مهم تأمين مي‌شود. از طرف ديگر با يك پوشش
نيمه تراوا روي آنها مي‌توان رطوبت آن را حفظ و گرماي مورد نياز را از هواي اطاق دريافت نمايد. اين روش؛ مناسب‌ترين راه براي افرادي است كه وقت يا منابع مالي ـ انساني كافي جهت احداث محيط‌هاي بزرگتر كه مستلزم مراقبت و كنترل دقيق‌تري مي‌باشد را ندارند.

روش‌هاي توليد قارچ

روش قفسه‌اي

رايج‌ترين روش در مکان‌‌هاي مسقف امروزي بوده كه در آن راندمان توليد مطلوب است و از حداقل فضا؛ حداكثر استفاده را مي‌توان با قفسه‌بندي حساب شده‌اي نمود. اسكلت قفسه‌ها، معمولاً آلومينيومي يا پروفيل‌هاي آهن است كه بصورت چندين ستون عمودي ضخيم‌تر در فواصل مشخص بوده كه روي‌ آنها تيرهاي افقي با ضخامت كم‌تر جای گرفته و روي آنها قفسه‌ها آرام مي‌گيرند: عرض قفسه‌ها در حالت دو طرفه نهايت تا 140 سانتي‌متر است و در حالت يك طرفه (كنار ديوارها) حداكثر تا 70 سانتي‌متر مي‌باشد. عرض راهروي اصلي 1 متر و راهروهاي فرعي 60 سانتي‌متر مي‌باشد. فاصله طبقات از همديگر تا 40 سانتي‌متر و طبقه اول تا سطح زمين بايد حداقل 20 سانتي‌متر فاصله داشته باشد. كف قفسه‌ها را مي‌توان توري گالوانيزه آغشته به نوعي ضدزنگ يا رنگ‌هاي اپوكسي بهداشتي و يا الوارهاي چوب نرم كه با پوشش نقتنات مس اندود شده انتخاب نمود. عرض اين الوارها؛ 20-15 سانتي‌متر و ضخامت آنها بسته به طول طبقات تا 3.5 سانتي‌متر اختيار مي‌شود. به منظور تهويه و رهكش مناسب؛ بين الوارها را 2 سانتي‌متر فاصله مي‌دهند. تخته‌هاي جانبي قفسه‌ها را بسته به عمق بستر كاشت 20-15 سانتي‌متر درنظر مي‌گيرند. در اين روش با عمق بستر 20 سانتي‌متر در هر مترمربع مي‌توان تا 50 كيلوگرم کمپوست آماده را مصرف كرده كه از اين مقدار کمپوست نيز چيزي در حدود 20-15 كيلوگرم قارچ در شرايط ايده‌آل برداشت مي‌شود.

روش جعبه‌اي

اين روش براي اولين مرتبه در سال 1936 توسط دكتر جيمز سيندن در آمريكا براي قارچ دكمه‌اي پايه‌گذاري شد. اين روش، برخلاف روش قبلي متحرك بوده، به اين معني كه در آن تعدادي جعبه با اندازه استاندارد 15×100×50 سانتي‌متر به صورت شطرنجي طوري روي هم قرار مي‌گيرند كه فاصله جعبه بالايي از پائيني 35-40 سانتي‌متر باشد. با اين روش، روند توليد قارچ را مي‌توان مكانيزه نمود به اين نحو كه پاستوريزاسيون، پر كردن جعبه‌ها، اسپان زني، خاكپوش تا برداشت در كمترين زمان ممكن، با حداقل دخالت انسان و با بهترين كيفيت صورت مي‌گيرد.
از ديگر تفاوتهاي موجود بين دو روش قفسه و جعبه‌اي، نوع پاستوريزاسيون آنها است. به اين ترتيب كه در روش قفسه غالباً تمام مراحل كشت از پركردن بسترها با کمپوست خام تا برداشت در يك اطاق (اطاق كشت) به صورت يك مرحله‌اي انجام مي‌شود، اما در روش جعبه‌اي، جعبه‌ ها نخست در يك اطاق جداگانه موسوم به اطاق يا تونل پاستوريزه، كاملاً پاستوريزه شده سپس به اطاق كشت منتقل مي‌شود و در آن جا اعمال اسپان‌زني، خاك‌دهي و برداشت صورت مي‌گيرد که با اين ترتيب مي‌توان در هر سال تا 6 چين برداشت كرد. مهم‌ترين عاملي كه بايد مدنظر پرورش‌دهنده خانگي قرار گيرد، قابليت حمل و نقل جعبه هاست، به طوری که وزن پر هر جعبه نباید از 40 کیلوگرم تجاوز نماید تا حمل و نقل آن آسان شود. همچنين با استفاده از اين روش، كنترل موارد بهداشتي و نظافت محيط كشت و خود جعبه‌ها، بهتر صورت گرفته ، بطوري كه به علت عدم يك اسكلت ثابت در اطاق رشد، به راحتي مي‌توان آن را تميز و ضدعفوني نمود.
درآمد حاصل از قارچ خوراكی تحت تأثير عوامل مختلف توليد قرار دارد از جمله سيستم توليد انتخاب شده، نوع ساختمان و مصالح مورد استفاده، ميزان پيچيدگي و گراني ماشين آلات و دستگاههاي هوادهي و ميزان سرمايه اوليه.

در طول سال چند دوره میتوان قارچ پرورش داد؟

پرورش قارچ به گونه  ای است که اگر شما تمام نکات آن را طبق آموزشی که دیده اید انجام دهید، می توانید در طول سال ۵ دوره قارچ را پرورش دهید و همین امر باعث می شود که زمان  بازگشت سرمایه شما بسیار کوتاه باشد. اما در صورت مساعد نبودن شرایط برای شما حداقل تعداد دوره ی پرورش در هر سال ۴ بار میباشد.

نمایی از فیلم بسته بندی تمام اتومات قارچ دکمه ای

در توليد نهايي قارچ خوراكی هدف نهايي اين است كه حداقل 70 درصد قارچ درجه يك توليد نمايند.
ميزان محصول حاصل از يك تن كمپوست به شرح زير طبقه بندي مي شود:
توليد نامطلوب : كمتر از kg 135 قارچ
توليد ضعيف : حدود kg 135 – 160 قارچ
توليد نسبتاً مطلوب : kg 160 – 180 قارچ
توليد خوب : kg 180- 190 قارچ
توليد عالي : بيش از kg 200 قارچ
چنانچه برداشت پس از رشد كامل قارچ (باز شدن كلاهك) صورت گيرد، حدود 50 درصد افزايش محصول داريم ولي لازم به ذكر است كه از نقطه نظر بازارپسندي بشدت كاهش مي‌يابد

يكي از مهمترين اهداف توليد قارچ خوراكي در ابتداي امر استفاده بهينه ازضايعات محصولات كشاورزي بوده است.تهيه كمپوست ؛ اگرچه امروز به يك فرايند صنعتي تبديل گشته و ليكن چه به شيوه سنتي و يا صنعتي خود عامل مهمي در استفاده بهينه از امكانات و منابع موجود مي باشد .در واقع مي توان گفت ضايعات محصولات كشاورزي كه ظاهرا تهديدي براي اين بخش محسوب ميشود خود به عنوان يك فرصت در توليد و پرورش قارچ خوراكي جلوه گر شده است.
با توجه به افزايش گرايش عموم جامعه به مصرف اين محصول تقاضاي بازار در حال افزايش بوده ظاهرا فروش و عرضه آن با مشكلي مواجه نمي باشد. لازم به ذكر است همچون ساير محصولات كشاورزي بسته بندي و توجه به اين بخش مهم تاثير زيادي براي جذب مشتري ؛ ايجاد ارزش افزوده و در نهايت سود آوري طرح خواهد داشت. پرورش قارچ خوراكي در ابتدا نياز به سرمايه گذاري ثابت نسبتا بالا و در طول دوره نياز به سرمايه گذاري جاري داشته متناسب با تعداد سالن پرورش سرمايه گذاري متفاوت خواهد بود ليكن با توجه به اينكه پرورش اين محصول با توجه به كوتاه بودن دوره 5 تا 6 بار در سال امكان پذير است دوره بازگشت سرمايه در مدتي نسبتا كوتاه خواهد بود. در نهايت توليد قارچ حركتي است اقتصادي كه با قرار گرفتن در سبد خانوار به تغيير و اصلاح الگوي تغذيه در سطح جامعه كمك مي نمايد.

فراورده های قارچ خوراکی

در زمینه فرآوری قارچ خوراکی در کشور می‌توان به فرآورده‌هایی نظیر پودر قارچ، قارچ خشک شده، اسلایس قارچ، انواع کنسرو قارچ و نظایر آن اشاره کرد به طور قطع با افزایش تولید قارچ خوراکی در کشور، صنایع تبدیلی و فرآوری قارچ خوراکی به منظور تأمین بازار داخلی و تسهیل صادرات آن باید توسعه یابد. هدف از نگهداری قارچ این است که بتوان ارزش غذایی قارچ را برای مدت طولانی تری حفظ کرد. انتخاب روش نگهداری معمولاً بسته به تقاضای بازار و منابع موجود می ­باشد، علاوه بر این هنگامی که بخشی از محصول به صورت تازه فروخته می شود نیاز است که از روش های دیگری برای نگهداری بقیه­ ی قارچ ها استفاده کنیم. گاهی شرایط بازار و تولید قارچ به صورتی است که ما مجبور به انجام فراوری هستیم در غیر این صورت خسارت‌های اقتصادی، قابل جبران نخواهد بود. روش‌های مختلفی جهت تبدیل و فراوری قارچ وجود دارد.

جهت مشاهده فرآیند تولید کنسرو قارچ اینجا کلیک نمایید.

میزان سرمایه لازم جهت راه اندازی مزرعه صنعتی پرورش قارچ دکمه ای

استفاده از فناوری‌ و تجهیزات نوین تولید صنعتی قارچ می‌تواند عاملی در افزایش بهره‌وری و حجم تولید باشد. چون امروز سیستم‌های هوشمند در بخش‌های مختلف قابلیت کنترل شرایط بهینه و مناسب تولید را برعهده گرفته‌اند و ذهن تولیدکننده را از بخش‌هایی آزاد کرده تا بتوانند به مسائل دیگری چون بازاریابی یا حتی تولید قابل اعتماد‌تر فکر کنند. به گفته این متخصص تولید قارچ استفاده از این فناوری‌ها و تجهیزات از دانه تا برداشت لازم است و باید سرمایه‌گذاران کاملا به آن دقت داشته باشند.
هرچند نیروی انسانی در تولید ایران بخش قابل توجهی از پروسه تولید را برعهده دارد ولی ورود تجهیزات می‌تواند ارتقای سطح کیفی محصولات و تولید را نیز به سرمایه‌گذاران هدیه بدهد چون در این نوع تولید خطاهای انسانی به حداقل رسیده و شرایط در هر زمان و هر مکان قابل کنترل و اصلاح خطاست.
امروز موضوع برداشت مکانیزه محصول قارچ در مراکزی که محصول برای صنایع تبدیلی تولید می‌کنند بیشتر مطرح است و در بخش تازه‌خوری هنوز این افراد و نیروی انسانی هستند که نقش‌آفرینی می‌کنند اما نباید فراموش کرد اگر سرمایه‌گذاری برای استفاده از تجهیزات مکانیزه سیاست‌گذاری کرده باید اپراتورهای ورزیده و مجرب را در اختیار داشته باشد چون کم‌اطلاعی این گروه از چگونگی استفاده از تجهیزات نوین می‌تواند مشکل‌آفرین باشد.
به‌طور کلی اگر فردی تصمیم به سرمایه‌گذاری در زمینه تولید صنعتی قارچ گرفته و می‌خواهد تولیدی اقتصادی را روانه بازار کند، لازم است برای آن هزینه کند. به‌عنوان مثال یک مزرعه 400 تنی صرفا در بخش تجهیزات و گلخانه‌های مورد نیاز باید 5میلیارد تومان سرمایه‌گذاری انجام دهد که قیمت زمین هم متناسب با منطقه افزایش پیدا می‌کند.
تولید قارچ ایران از گذشته به‌صورت سنتی به بازار عراق صادر می‌شد و اگر قرار است به بازارهای جدید نیم نگاهی داشته باشیم لازم است تجهیزاتی مثل خطوط هوایی منظم و کامیون‌های یخچال‌دار مناسبی در اختیار داشته باشیم. هرچند بحث زیرساخت‌های قانونی می‌تواند تعیین‌کننده باشد، چون اگر قوانین دست‌وپاگیر در این میان وجود داشته باشد محصول کیفیت خود را از دست داده و قابل استفاده نخواهد بود.
به‌عنوان مثال، اکنون بازار قابل توجهی در روسیه مهیاست و صرفا حمایت‌های قانونی دولت می‌تواند عاملی در ورود محصول ایرانی به این بازار باشد چون کیفیت و استانداردهای موجود در این بخش در اختیار تولید‌کنندگان صنعتی و بنام قرار دارد.

مراحل اخذ مجوز تولید قارچ خوراکی

1- دارا بودن دانش فنی
شرط اولیه و اساسی برای احداث واحدهای تولید قارچ خوراکی دارا بودن دانش فنی و تخصص لازم متقاضی برای تولید می باشد و یا اینکه متقاضی یک کارشناس مطلع و متخصص کشاورزی ، صنایع غذایی و زیست شناسی را با قرارداد محضری به عنوان مدیر فنی نماید .

2- داشتن مجوز بهره برداری آب کشاورزی
– آب مورد نیاز برای تولید 1 کیلوگرم قارچ دکمه ای ، 45 لیتر می باشد .
– آب مورد نیاز برای تولید 1 کیلوگرم قارچ صدفی ، 28 لیتر می باشد .
– برای تولید 1 تن کمپوست فاز دو 3000 لیتر می باشد .
– از نظر کیفی EC آب باید کمتر از 700 میکروزیمنس بر سانتی متر باشد .

3- ارائه مدرک معتبر زمین
با عنایت به آیین نامه احداث بنا و تاسیسات در خارج از حریم شهرها مبنی بر منظور نمودن حداقل 75 درصد از زمین به صورت فضای باز و در صورتی که ساختمان بیش از یک طبقه باشد عدم تجاوز مساحت کل زیر بنای ساختمان از 50 درصد مساحت زمین ، حداقل مساحت زمین مورد نیاز برای پرورش قارچ دکمه ای ( بدون واحد کمپوست سازی ) با ظرفیت 200 تن در سال ، 6000 متر مربع و برای قارچ صدفی با ظرفیت 50 تن در سال 2000 متر مربع می باشد .

4- ظرفیت کارگاه
حداقل ظرفیت تولید برای احداث واحد قارچ دکمه ای 200 تن در سال و برای احداث قارچ صدفی 50 تن در سال می باشد .

5 – مکان مناسب جهت احداث کارگاه
رعایت حریم های قانونی مربوط به سکونتگاه ها ، مراکز آموزشی و درمانی ، جاده ها ، مرغداری ها ، پناه گاههای حیات وحش و ..

6- ارائه طرح توجیهی و اقتصادی تولید قارچ
طرح های تولید و پرورش قارچ های خوراکی می بایست به تایید سازمان نظا مهندسی کشاورزی و انجمن صنفی تولیدکنندگان قارچ کشور رسیده باشد .

خلاصه بررسی فنی، مالی و بازار طرح پرورش قارچ دکمه ای

مساحت زمین موردنیاز : 6,000 مترمربع
سطح زیرکشت : 1,971 مترمربع
ظرفیت تولید سالیانه : 200 تن
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 12 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 300 هزار دلار
میزان سرمایه در گردش : 55 هزار دلار
میزان سرمایه گذاری کل : 355 هزار دلار
نرخ بازده داخلی در سال مبنا : 38 درصد
دوره بازگشت سرمایه : 3.1 سال
حاشیه سود خالص : 26 درصد
ارزش افزوده طرح : 37 درصد
نوع فعالیت : تولیدی – کشاورزی
ماهیت محصول : محصول تازه و خوراکی
بازار هدف : بازار داخلی و صادراتی
دوره بهره برداری اقتصادی : بلندمدت
 

مذاکره فوری 3077 963 0915 📞

در صورت تمایل به تهیه طرح توجیهی یا مطالعات امکان‌سنجی اینجا کلیک نمایید و فرم درخواست را تکمیل فرمائید. کارشناسان ما در اسرع وقت با شما تماس می‌گیرند. شماره تلفن‌های 05632457004 و 05632457300 پاسخگو می‌باشند.

ثبت درخواست

رزومه شرکت مهندسین مشاور پارس رابین

ما بعنوان یک مشاور سرمایه‌گذاری می‌توانیم به همه کسب و کارهای قانونی و مشروع در مقیاس صنایع متوسط و بزرگ کمک کنیم. با این همه، در برخی از صنایع خاص ممکن است ما بهترین انتخاب نباشیم. ما خوشحال میشویم مشخصات پروژه شمارا بدانیم؛ در صورت عدم تناسب به صورت محرمانه به شما اعلام می‌کنیم.

دریافت رزومه شرکت

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد: