
طرح کشت کنار
- 11 شهریور 1399
- 1
- بازدیدها: 3,090
- دسته بندی:
درخت کنار در عربی و گاه فارسی سدر نیز نامیده میشود و در ایران معمولاً برگهای کوبیده آن را «سدر» مینامند. اما سدر خود درختی متفاوت و مدیترانهای از تیره مخروطیان است که شباهت زیادی با کاج دارد.برگهای کنار کوچک و قلبی شکل و کشیده با سه رگبرگ برجسته است که گوشوارک آن به خار تبدیل شدهاست. کنار گیاهی از خانواده راماناسه می باشد و دارای گونه های متعددی است که دو گونه مهم آن کنار هندی و کنار چینی می باشد. ارقام کنار چینی دارای رشد عمودی بوده و ارتفاع آن ها به ۹-۸ متر می رسد.میوه آن به رنگ قرمز تیره یا قهوه ای سفت گوشتدار، کروی، به بزرگی تقریباً یک گیلاس با هستۀ چوبی یا استخوانی میباشد.
گونه های متعدد از جنس zizyphus در مناطق مختلف دنيا خصوصاً نواحی گرمسيری و همچنين نواحی مديترانه ای رشد می کنند، درخت کنار نيز يکی از اين گونه هاست که در نواحی مختلف جنوب کشور رويش می کند و دارای ارقام متعدد نيز می باشد.این درخت به صورت وحشی و نیمه وحشی و زراعی در اغلب مناطق خشک و نیمه خشک کشور دیده می شود .مقاوم به شوری و بالا بودن سطح آب زيرزمينی و خشکی زياد می باشد. در شرايطی که درختان انبه و مرکبات قادر به رشد نيستند می تواند رشد کند. برای رشد و نمو بهتر، خاک های شنی عميق و لوم با زهکش خوب را ترجيح می دهد.
مناسب ترین دما جهت رشد درخت کنار در دمای بین ۳۵-۲۵ درجه سانتیگراد می باشد و در دمای بالاتر از این تشکیل میوه کاهش می یابد. درجه حرارتهای زیر صفر و یخبندان باعث آسیب رسیدن به شاخه های جوان و میوه های در حال توسعه می شود و باعث کاهش قابل توجه محصول و کاهش میزان رشد درخت می گردد .درختان کنار به راحتی وزش بادهای سنگین را تحمل می نمایند و در اغلب موارد از آنها به عنوان بادشکن استفاده می شود
درخت کنار به دلیل مقاومت شدید نسبت به کم آبی و داشتن ریشه های قوی و عمیق بعد از مرحله استقرار به آب بسیار کمی نیاز دارد و حتی بدون آب نیز قادر به ادامه حیات و تولید محصول است درخت کنار در زمان رسیدن میوه ، دوره خواب و زمان برداشت محصول نیازی به آب ندارد و در زمان گلدهی نیز باید از آبیاری درختان کنار جلوگیری کرد چون که ریزش گل ها را به دنبال خواهد داشت . در سایر ایام رشد درخت آبیاری هر ماه یک بار کفایت می کند.ارزش غذایی میوه کنار (۱۰۰ گرم)
کالری : ۲۵
پروتئین : ۰٫۸ گرم
قند : ۷ گرم
کربوهیدرات : ۱۷ گرم
فیبر : ۰٫۶ گرم
نام های عمومی :
کنار سنجد گرجی ـ زال(فارسی) ـ سدر (عربی) ـ بیرو (هندی) ـ Lote tree Nabk tree (انگلیسی) ـ (فرانسوی) Jujubier
Christ thorn
مناطق انتشار :
عربستان ، فلسطین ، جنوب و جنوب غرب ایران ، جنوب پاکستان ، مغرب ، هند ، افغانستان ، لبنان و شرق آفریقا
خصوصیات درخت کنار :
دوره خواب تابستانه (کاهش مصرف آب)
ریشه بسیار عمیق و مقاوم در برابر تنش های آبی و محیطی
مقاوم در برابر شرایط شور و قلیایی خاک
اوج نیاز آبی مقارن با بارندگی های فصلی که در آبان و آذر می باشد.
نیاز آبی بین ۸۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ متر مکعب در هکتار می باشد.
تیره:
Ziziphus spp(100 speices)
Ziziphus spina – Christi کنار معمولی در حاشیه باغات
Ziziphus Numularia ترش مزه و میوه ریز
Ziziphus Lotus
Ziziphus Mauritiana کنار هندی
Every continent
Ziziphus Jujuba عناب
از کنارهای موجود در شهرستان لامرد می توان به (کنار معمولی) Spina – Christi Z . و (ترش مزه و میوه ریز)Numularia Z . اشاره کرد .
خواص میوه کنار برای پوست و مو
درمان زخم ها
میوه و برگ کنار برای درمان زخم مفید هستند. به این منظور برگ های درخت کنار را خشک کنید و پودر آن را بر روی زخم ها بپاشید، به زودی زخم شما درمان می شود.
مرطوب کننده طبیعی پوست
میوه کنار آب رسان قوی بوده و به عنوان نرم کننده و مرطوب کننده طبیعی برای پوست خشک استفاده می شود.
تقویت و افزایش رشد مو
میوه و برگ درخت کنار برای تقویت و افزایش رشد مو و همچنین درمان شوره سر مفید می باشند. برگ های کنار را در آب جوش بیندازید و بگذارید بماند تا عصاره ی آن در بیاید سپس موها را با این آب شستشو دهید.
دوران بارداری
مقادیر بالای ویتامین A و C موجود در میوه کنار باعث تقویت سیستم ایمنی بدن زنان باردار شده و به درمان عفونت، التهاب، سرماخوردگی و سرفه کمک می کند. میوه کنار و آب میوه کنار برای آرامش اعصاب در زنان باردار مفید بوده و به درمان بی خوابی، استرس، اضطراب و افسردگی در دوران بارداری کمک می کند.
دیابت و قند خون
مقادیر بالای ویتامین A موجود در برگ های کنار باعث کاهش حساسیت به انسولین در افراد مبتلا به دیابت می شود. در واقع ویتامین A از طریق فعال کردن گیرنده انسولین و پروتئین تیروزین فسفاتاز B1 حساسیت به انسولین را کاهش می دهد.
سم زدایی خون و بدن
میوه کنار به عنوان یکی از بهترین میوه ها برای سم زدایی خون و بدن عمل کرده و میکروب های بیماری زای موجود در بدن را از بین می برد.
معده، روده و دستگاه گوارش
میوه کنار معده را تقویت می کند و باعث بهبود وضعیت دستگاه گوارش می شود. همچنین میوه رسیده و خشک شده ی کنار باعث بهبود حرکات روده شده و برای درمان یبوست و اسهال مفید می باشد.
لاغری و کاهش وزن
کنار دارای فیبر بوده و چون کالری کمی دارد می تواند با کاهش اشتها به لاغری و کاهش وزن افراد کمک کند.
شرایط پرورش و نگهداری درخت کنار
خاک مناسب رشد درخت کنار :
کنار به خاطر سیستم ریشه قوی و گسترده آن می تواند در خاکهای ضعیف وغیر حاصلخیز که برای درختان میوه و سایر محصولات زراعی مناسب نمی باشد کشت شود . خاکهای خنثی یا کمی قلیایی جهت رشد و تولید کنار بسیار مناسب هستند . درختان کنار تا EC حدود ۶/۱۸ دسی زیمنس بر متر قادر به ادامه حیات است.
دمای مناسب رشد درخت کنار :
حداکثر جوانه زنی بذور در دمای ۳۰ درجه سانتیگراد می باشد و بهترین فصل کشت بذور در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری در فصل بهار تا اوایل تابستان می باشد . جوانه زنی در دمای پائین تر از ۲۵ درجه و بالاتر از ۳۵ درجه کاهش می یابد.
مقدار آبدهی درخت کنار :
هرچند که کنار درختی مقاوم به خشکی می باشد اما آب از عوامل مهم تعیین کننده میزان باردهی و کیفیت محصول در مناطق خشکسالی باشد با شروع فصل بارندگی کنار شروع به رشد رویشی می کند که بیشترین نیاز آبی کنار در مرحله میوه دهی (آبان و آذر ) می باشد. در مرحله شکوفه دهی عملیات آبیاری باید متوقف گردد زیرا گلها ریزش می کنند ، با این وجود ماهی یکبار آبیاری سبب افزایش اندازه میوه ها و کیفیت آنها می گردد.
نور لازم برای درخت کنار :
از جمله گیاهان آفتاب دوست می باشد که برای رشد به نور زیاد خورشید نیازمند است.
کنترل علفهای هرز درخت کنار :
معمولاً با روشها مکانیکی یا دستی انجام می گردد ، شخم زدن بین درختان بلافاصله پس از هرس در فصل تابستان باعث می شود که خاک در معرض نور خورشید قرار گرفته و باعث کشته شدن حشرات و آفات و همچنین باعث نفوذ آب باران به درون خاک شود و در زمانیکه بذور علفهای هرز جوانه زدند بلافاصله پس از ظهور علفهای هرز شخم زدن صورت گیرد ، علفکش ها نیز جهت کنترل علفهای هرز می توانند مورد استفاده قرار گیرند.
فاصله کاشت بذر درخت کنار:
بذرها را در ارتفاع ۳۰ تا ۶۰ سانتی متری بکارید. و فاصله نهال بین دو تا دو نیم متر می باشد.
روشهای تکثیر درخت کنار
تکثیر کنار به وسیله بذر
بذر باید از ارقام مرغوب انتخاب شود، بذر مناسب باید از نظر کیفیت مطلوب، از نظر اندازه قابل ملاحظه و درشت باشد، طعم و مزه خوب داشته باشد. نسبت گوشتبه هسته زیاد باشد. تحمل گیاه نیز زیاد باشد. میوه ها باید کاملاً رسیده باشند، حدود ۵۰ تا ۷۰% میوه هایی که ریزش می کنند بذر زنده و قابل رویش نیستند. هسته ها را می توان در محلول ۱۷ تا ۱۸% نمک قرارداد، در این حالت بذرهایی را که شناور می شوند باید جدا کرده و دور ریخته شود می توان پوسته سخت بذرها را با استفاده از وسایل گوناگون شکسته و یا در آنها ترک ایجاد کرد که در این صورت در مدت یک هفته بذور کاشته شده سبز می شوند ولی در غیر این صورت ممکن است ۳ تا ۴ هفته وقت برای سبز شدن آنها نیاز باشد.
هدف از کاشت بذرهای مناسب به منظور تهیه کردن پایه برای انجام عملیات پیوند می باشد. بذرها را مستقیماً می توان در زمین اصلی کاشت تا از عملیات جابجایی نشاء ها خودداری شود و یا اینکه بذرها را در خزانه روی ردیف هایی با فواصل۶۰ سانتی متر از یکدیگر و ۲۳ سانتی متر روی ردیف ها کشت می کنند. همچنین بذرها را می توان در کیسه های پلاستیکی نیز کشت کرد کاشت بذر در گلدان های ۲۳ × ۲۸ سانتی نیز موفقیت آمیز بوده است پس از ۳ تا ۴ ماه قطر پایه ها به حدود ۱۲ میلی متر می رسد که مناسب برای انجام عملیات پیوند می باشد.
تکثیر کنار با استفاده از پیوند
در ادامه فعالیت های کاشت بذر زمان انجام عمل پیوند جوانه و یا شاخه با توجه به فصل و نوع واریته و نوع پیوند متفاوت می باشد. بذرهایی که در کیسه های پلاستیکی ۱۰ × ۲۰ سانتی متری کشت شده باشند در اواخر تیرماه تا مردادماه جابجا می شوند و عملیات پیوندزنی روی آنها در اواخرمرداد تا مهرماه انجام می گیرد (نهال ها باید به فاصله ۸ × ۸ متر کشت شوند) نهال هایی که زودتر کشت شده باشند (حدود بهمن و اسفند) عملیات پیوند را می توان زودتر روی آنها انجام داد، (اواخر خرداد تا تیرماه) در صورتی که در این زمان ها رشد نهال به اندازه ی مورد لزوم نرسیده باشد عملیات پیوندزنی را باید به سال بعد موکول کرد. در این صورت باید گیاه را چند سانتی متر بالاتر از سطح زمین در اسفندماه سال سوم قطع کرد، شاخه های جدیدی از این گیاه ایجاد می شوند که می توان روی بهترین و خوبترین این شاخه ها عملیات پیوند را در اواخر خرداد تا تیرماه انجام داد.
نیازهای اکولوژیک کنار
آب و هوا: مناسبترین دما جهت رشد درخت کنار در دمای بین ۳۵-۲۵ درجه سانتیگراد می باشد و در دمای بالاتر از این تشکیل میوه کاهش می یابد.
کنار به خوبی تا ارتفاع ۸۰۰ متر از سطح دریا رشد می کند . درجه حرارتهای زیر صفر و یخبندان باعث آسیب رسیدن به شاخه های جوان و میوه های در حال توسعه می شود و باعث کاهش قابل توجه محصول و کاهش میزان رشد درخت می گردد . گونه های کنار گرما دوست بوده ، برای مناطق گرمتر بسیار مناسب هستند . درختان کنار به راحتی وزش بادهای سنگین را تحمل می نمایند و در اغلب موارد از آنها به عنوان بادشکن استفاده می شود.
کنار درختی است که مقاوم به خشکی می باشد و ریشه های عمیق آن درخت را قادر می سازد تا در شرایط استرس رطوبتی شدید و حتی در زمانیکه خاک سطحی کاملاً خشک شود زنده بماند. گونه Ziziphus Nummularia حتی در مناطق دارای بارندگی سالانه کمتر از ۱۰۰ میلی متر در سطح وسیعی گسترش یافته است . کنار درختی است که تحمل به آلودگی کِنار جاده ها را دارد و یا حتی بعد از آتش سوزی ، اکثر گیاهان کنار در طول سه ماه جوانه می زنند.
خاک: کنار به خاطر سیستم ریشه قوی و گسترده آن می تواند در خاکهای ضعیف وغیر حاصلخیز که برای درختان میوه و سایر محصولات زراعی مناسب نمی باشد کشت شود . خاکهای خنثی یا کمی قلیایی جهت رشد و تولید کنار بسیار مناسب هستند . درختان کنار تا EC حدود ۶/۱۸ دسی زیمنس بر متر قادر به ادامه حیات است.
مراحل احداث باغ کنار:
۱ـ جهت احداث باغ کنار می بایست آب و هوای منطقه ، خاک و آب آن منطقه را مورد بررسی قرار دهیم و سپس رقم تجاری سازگار با شرایط آب و هوایی منطقه و عملکرد بالا و کیفیت بازارپسندی مطلوب که از نکات کلیدی در احداث باغ کنار می باشد را مورد توجه قرار دهیم.
۲ـ تهیه بستر کاشت که شامل: شخم عمیق و دوبار دیسک عمود بر هم و ماله کشی می باشد با استفاده از دوربین نقشه برداری که نقاط گوده ها مشخص گردیده را انجام می دهیم.
۳ـ سیستم کاشت مربعی جهت احداث باغ کنار توصیه می شود.
۴ـ فواصل کشت بسته به شرایط آب و هوایی و رقم کنار متفاوت است که معمولاً فاصله بین درختان از ۷×۶ تا ۸×۷ متر در مناطق مختلف متفاوت می باشد.
۵ـ ابعاد گوده ها پس از پیاده کردن نقشه کاشت با ابعاد ۶۰×۶۰×۶۰ تهیه می شوند.
۶ـ زمان و نحوه پرکردن گوده ها : پرکردن گوده ها معمولاً حدود یکماه قبل از زمان کاشت انجام می شود ، جهت پرکردن چاله ها خاک سطحی با ۲۰ کیلوگرم کود حیوانی مخلوط می گردد و ۵ گرم سم کلروپیریفوس جهت حفاظت در برابر موریانه نیز با خاک مخلوط می گردد و بعد از اینکه خاک به خوبی نشست کرد کشت انجام می شود و نهالها بلافاصله آبیاری می گردند و آبیاری هر ۲ یا ۳ روز برای دو ماه اول بعد از کاشت توصیه می گردد.
نهال های بذری گونه های زیر به عنوان پایه برای کنار مورد استفاده قرار می گیرند:
Ziziphus Spina-christi
Ziziphus numularia
Ziziphus Mauritana
Ziziphus Xylopyrus
Ziziphus Joazeiroکه در ایران معمولاً از پایه های Z.spina-christi و Z.Mauritana استفاده می شود.
آفات و بیماری های کنار
۱ـ مگس سفید کنار(Acaudaleyrodes rachipora singh)
مگس سفید کنار در هر دو دوره میوه دهی و در تمام طول سال بر روی قسمتهای رویشی درخت کنار به خصوص برگها فعال می باشد ، برای مبارزه با این آفت کاربرد سم اکتیلیک ۵۰ درصد به نسبت یک در هزار و در موقع ظهور حشرات کامل توصیه می گردد.
۲ـ شپشک کنار: (Parlatoria crypta)
شپشک کنار در قسمتهای مختلف برگ به فراوانی ملاحظه می شود . شپشک کنار در مناطقی که کنار در بین درختان مرکبات کاشته شده مشاهده می شود سمپاشی با حشره کش دیازینون در آلودگی های جدید توصیه می گردد.
۳ـ کرم برگخوار کنار: (Euzopherasp . Nearbigella)
این آفت به درون بافت برگ نفوذ کرده و بین دو لایه از بافت مزوفیل برگ به صورت مینوز تغذیه می کند و در اثر تغذیه کانالهای مارپیچ مخصوصی ایجاد می کند ، این آفت را می توان با سموم تماسی نفوذی در مراحل اولیه بروز آلودی کنترل کرد.
۴ـ موریانه: (Microcerotermes diaversus)
این آفت به درختان ضعیف کنار حمله می کند و در خاکهای شنی شدت آن بیشتر است . تغذیه و آبیاری مناسب درختان باعث افزایش مقاومت درخت می گردد و شخم باغات کنار در اوایل بهار و پائیز موجب کاهش خسارت آفت می گردد.
۵ـ مگس سفید: (Carpomyia Vesuviana)
خسارت آفت توسط مرحله لاروی و از زمان تشکیل میوه شروع می شود . لاروها با تغذیه از میوه باعث فساد و ریزش میوه ها می شوند. جهت کنترل آفت شخم عمیق باغ در تابستان جهت ازبین بردن شفیره ها ـ جمع آوری و از بین بردن میوه های آلوده می باشد . سمپاشی شامل سه مرحله با حشره کش مونوکروتوفوس ۰۳/ درصد زمانی که میوه ها به اندازه نخود باشد ، مرحله دوم ۱۵ روز بعد از مرحله اول با مالاتیون ۰۵/ درصد و مرحله سوم ۱۵ روز بعد از مرحله دوم با کارباریل ۱/۰ درصد پیشنهاد می گردد.
بیماریها: سفید پودری کنار: بر اثر درجه حرارت پائین و ابری بودن هوا (رطوبت نسبی بالا) باعث شیوع این بیماری می گردد که با محلول پاشی با قارچ کش دینوکاپ به غلظت ۲/۰ درصد جهت کنترل بیماری توصیه می گردد.
روشهای برداشت : برداشت میوه کنار به روش دستی و با تکاندن یا ضربه زدن به شاخه های درخت انجام می شود . برداشت میوه ها همراه با دمگل ، عمر انبارداری آنها را افزایش می دهد . برداشت میوه ها در چندین مرحله صورت می گیرد چون میوه ها به طور همزمان به مرحله بلوغ نمی رسند. در یک فصل برداشت معمولاً ۴ تا ۵ مرحله برداشت میوه انجام می شود.
درختان کنار پیوندی در مناطق گرمسیری در سال دوم تولید میوه می نمایند ، به طور کلی در مناطق نیمه خشک و نیمه گرمسیری در باغهای تحت آبیاری مطلوب میزان محصول در درخت ۲۰۰-۸۰ کیلوگرم می باشد.
انبارداری: میوه های کنار را پس از برداشت تا زمان عرضه به بازار می توان در دمای معمولی ۳۵-۲۵ درجه سانتیگراد نگهداری کرد . بهتر است که میوه ها در وسائلی مانند گونی وکیسه های پلاستیکی سوراخ دار ـ کیسه های پارچه ای و درون جعبه های میوه انبار شوند. با توجه به نوع رقم و شرایط انبار میوه ها می توانند برای مدت ۴ تا ۱۵ روز بدون تغییر کیفیت ، طعم و بو نگهداری شوند. عمر نگهداری میوه ها را می توان با انبار کردن در اتاقکهای خنک دو جداره طولانی تر نمود.
درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد:































حسین
سپاسگزارم