طرح کشت کوشیا

ﻛﻤﺒﻮد ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﻨﺎﺳب  ﻧﮕﺮان ﻛﻨﻨﺪه ﺗﺮﻳﻦ ﺗﻬﺪﻳـﺪ در راه ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﭘﺎﻳـﺪار ﻛـﺸﺎورزي در اﻳﺮان اﺳ ﺖ .از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﻏـﺬاي دام ﻧﻴـﺰ ﻳﻜـﻲ از دﻏ ﺪﻏـﻪ ﻫـﺎي ﻣﻬـﻢ و اﻫـﺪاف ﻛﺸﺎورزي ﻛﺸﻮ ر اﺳﺖ .ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺳﻄﺤﻲ ﺗﺠﺪﻳﺪ ﭘﺬﻳ ﺮ ﺷﻮر، ﺣﺠﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ از 1/73 ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﻮر ﻧﻴﺰ ﻣﻮﺟﻮد اﺳ ﺖ .ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺣﺪود ﻣﻴﻠﻴﺎرد ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﻮر ﺑﺎ ﺷﻮري ﺑﻴﺶ از ﻫﻔﺖ دﺳﻲزﻳﻤﻨﺲﺑﺮﻣﺘـﺮ در ﺣـﻮز ه ﻫـﺎي رودﺧﺎﻧﻪاي ﻣﻬﻢ ﻛﺸﻮر وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ رﻋﺎﻳﺖ ﻣﻮازﻳﻦ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ ﻣﻴﺘﻮاﻧﻨـﺪ در راﺳﺘﺎي ﺗﻮﻟﻴﺪ در ﺑﺨﺶ ﻛﺸﺎورزي ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ. در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﮔﻴﺎﻫﺎﻧﻲ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ ﻋﻠﻮﻓ ﻪ اي ﻣﻮرد ﺗﻮﺟـﻪ در ﺑـﺴﻴﺎري از ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﻛـﺸﻮر ﮔﻴﺎﻫﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ از ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻄﻠﻮﺑﻲ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ، وﻟﻲ درﺟﻪ ﺗﺤﻤﻞ ﭘﺎﻳﻴﻨﻲ ًﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﻪ ﺷﻮري دارﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد آﻧﻬﺎ در ﺷﻮري آب آﺑﻴﺎري ﺑﺎﻻي ﻫﺸﺖ دﺳ ﻲزﻳﻤﻨﺲ درﺻﺪ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ .ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﺎ ﺷﻮري ﺑﺎﻻﺗﺮ، 50ﺑﺮﻣﺘﺮ ﺑﻴﺶ از دﺳﻲ12ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﮔﻴﺎﻫﺎن زراﻋﻲ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﺷﻮري آب ﺑﺎﻻي زﻳﻤـﻨﺲ ﺑﺮﻣﺘﺮ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﮔﻴﺎﻫﺎن زراﻋﻲ ﻣﻌﻤﻮل ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪ . اﻫﻠﻲ ﺳﺎزي ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺷﻮرزﻳﺴﺖ )ﻫﺎﻟﻮﻓﻴﺖ ﻫﺎ (ﻛﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ در روﻳﺸﮕﺎ ه ﻫﺎي ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺷﻮر و ﺧﺸﻚ ﻣ ﻲ روﻳﻨﺪ، آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﮔﻴﺎﻫﺎن زراﻋﻲ ﺟﺪﻳﺪي ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺧﻮاﻫﺪ .

ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻮﺷﻴﺎ

ﻛﻮﺷﻴﺎ ﻳﻚ ﮔﻴﺎه روز ﻛﻮﺗﺎه اﺳﺖ و در ﻃﻮل روز ﻛﻤﺘﺮ از ﺣﺪ آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺷـﺮوع ﺑـﻪ ﮔﻠـﺪﻫﻲ 13 ﻣﻲﻛﻨﺪ .در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺰرﻋﻪاي در داﻛﻮﺗﺎي ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺣﺪ ﺑﺤﺮاﻧﻲ ﻃﻮل روز ﺑﺮاي ﮔﻠـﺪﻫﻲ ﺳﺎﻋﺖ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳ ﺖ .اﻳـﻦ ﮔﻴـﺎه ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ 15 ﺗﺎ 13ﺗﻮده ﻛﻮﺷﻴﺎي ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ، ﺑﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻂ آب و ﻫﻮا ﻳﻲ و ﺗﺎرﻳﺦ ﻛﺸﺖ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﭼﻨﺪ ﭼﻴﻦ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ .ﭼﻴﻦ اول ﺧﻮشﺧـﻮراك ﺳﺎﻧﺘﻲﻣﺘﺮي 15 اﺳﺖ و ارزش ﺗﻐﺬﻳﻪاي ﺑﺎﻻﻳﻲ دارد .ﺑﺮاي رﺷﺪ ﻣﺠﺪد ﮔﻴﺎه، ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺤﺼﻮل از ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﻮد. ﻛﻮﺷﻴﺎ در اﺳﺘﺎن ﮔﻠﺴﺘﺎن در اواﺳﻂ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﮔﻠﺪﻫﻲ در ﻛـﺸﺖ ﺗﺎﺑـﺴﺘﺎﻧﻪ )ﺗﻴـﺮ ﻣـﺎ ه (و در ﺗـﻦ ﻋﻠﻮﻓـﻪ ﺧـﺸﻚ در ﻫﻜﺘـﺎ ر 10 دﺳ ﻲزﻳﻤﻨﺲ ﺑﺮﻣﺘﺮ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺗﻮﻟﻴـﺪ 21ﺷﻮري آب ﺣﺪود ﺗﻦ در ﻫﻜﺘﺎر 25 دﺳﻲزﻳﻤﻨﺲﺑﺮ ﻣﺘﺮ 21 اﺳﺖ و در ﻛﺸﺖ ﺑﻬﺎره )اواﺳﻂ ﻓﺮوردﻳﻦ (در ﺷﻮري ﺗﻦ در ﻫﻜﺘﺎر 9 ﻋﻠﻮﻓﻪ ﺧﺸﻚ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣ ﻲﻛﻨﺪ .در ﻣﺸﻬﺪ اﻳﻦ ﮔﻴﺎه ﺑﺎ ﻛﺸﺖ در اواﻳﻞ ﺧﺮداد ﻣﺎه دﺳـﻲ زﻳﻤـﻨﺲ ﺑﺮﻣﺘـﺮ و 42 ﻋﻠﻮﻓﻪ ﺧﺸﻚ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﺮ د .اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻦ ﮔﻴﺎه ﻗﺎدر اﺳﺖ در ﺷـﻮري ﺗﻦ در ﻫﻜﺘﺎر ﻣﺎده ﺧﺸﻚ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻨﺪ ﮔﺮ ﭼﻪ ﺳﻮﺧﺘﮕﻲ ﻧﺎﺷـﻲ از ﻧﻤـﻚ در 8ﻛﺸﺖ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻧﻪ .(ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ زﻣﺎن ﺑﺮداﺷﺖ ﻛﻮﺷﻴﺎ ﺑـﺮاي ﻋﻠﻮﻓـﻪ 8 ﻧﻮك ﺑﺮﮔﻬﺎ ﻛﺎﻣﻼ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺑﻮد )ﺷﻜﻞ ﭘﺎﻳﺎن ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻏﻨﭽﻪدﻫﻲ و اﺑﺘﺪاي ﻣﺮﺣﻠﻪ ﮔﻠﺪﻫﻲ اﺳﺖ . در آزﻣﺎﻳﺸﺎﺗﻲ ﻛﻪ در ﺷﻤﺎل و ﺷﻤﺎل ﺷﺮق ﻛﺸﻮر اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه ﻛﻮﺷـﻴﺎ ﭘﺘﺎﻧـﺴﻴﻞ ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻧﺸﺎن داده اﺳ ﺖ .از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻃﻮل ﻓﺼﻞ ﮔﺮﻣﺎ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻓﻼت ﻣﺮﻛـﺰي اﻳـﺮان و ﺟﻨﻮب ﻛﺸﻮر ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ، اﻧﺘﻈﺎر ﻣ ﻲرود در اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﻌﺪاد ﭼـﻴﻦ ﺑﻴـﺸﺘﺮي داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ .

کاشت گیاه كوشيا و مراحل رشدی آن

بذر كوشيا با رسيدن دماي هوا به 5 تا 10 درجه سانتيگراد در طول يک روز جوانه مي زند. بيشترين درصد جوانه زني بذر در محيط غير شور است و با افزايش ميزان شوري آب تاخير در سبز شدن و رشد اوليه گياهچه مي شود.

بعد از سپري شدن مرحله سبز با افزايش شوري آب تا 28 دسي زيمنس برمتر در بيرجند 36 درصد كاهش عملكرد مشاهده شد. در حاليكه در استان گلستان تا شوري 21 دسي زيمنس بر متر كاهش معني داري در ميزان توليد زيست توده مشاهده نشد. در استان خراسان رضوي نيز افزايش شوري آب تا 23 دسي زيمنس برمتر، تاثيري در ميزان توليد زيست توده نداشت.

نياز آبي و كارايي مصرف آب در کاشت گیاه كوشيا

كارايي مصرف آب در كوشيا سه برابر يونجه است. كوشيا براي توليد حداكثر زيست توده و بذر در منطقه بيرجند و مشهد به 830 ميليمتر تا پايان دوره رشد و در استان گلستان 300 ميليمتر آب تا مرحله برداشت علوفه در كاشت بهاره گیاه كوشيا نياز دارد.
در كشت تابستانه 228 ميليمتر آب تا زمان برداشت علوفه نياز داشته است. ضريب گياهي كوشيا در بيرجند 1/2 و در گلستان در كشت بهاره 0/6 گزارش شده است.

افزايش دوره آبياري از 7 به 14 روز موجب كاهش 25 درصد در توليد ماده خشک در بيرجند شد در حاليكه در مشهد اختلاف معني داري مشاهده نگرديد. تامين 80 درصد نياز آبي اين گياه در مناطق خشک تاثير زیادی بر كاهش توليد ماده خشک ندارد.
در استان گلستان حتي تامين 50 درصد نياز آبي براي اين گياه كافي بود. در واقع، اعمال روش كم آبياري در تيمارهاي مختلف غير شور تا شوري 21 دسي زيمنس برمتر مطلوبتر بوده ولي در شوري هاي بالاتر بايد 100 درصد آب مورد نياز گياه تامين شود.

پيش بيني خسارت در اثر تنش شوري و خشكي

در كاشت تابستانه گیاه كوشيا به ازاي هر ميليمتر افزايش مصرف آب 6/7 كيلوگرم در هكتار و در كشت بهاره 4/8 كيلوگرم در هكتار محصول افزايش يافت و به ازاي هر واحد افزايش شوري آب آبياري در كشت تابستانه 154 و در كشت بهاره 511 كيلوگرم در هكتار محصول كاهش يافت. در صورتي كه قيمت هر كيلوگرم كوشياي خشک 5000 ريال در نظر گرفته شود.

در كاشت تابستانه گیاه كوشيا ميزان خسارت به ازاي هر واحد افزايش شوري آب آبياري 770000 ريال در هكتار و به ازاي هر ميلي متر كاهش مصرف آب 33500 ريال در هكتار و در كشت بهاره به ترتيب 2555000 و 24000 ريال در هكتار خواهد بود. البته در صورتي كه ساقه گياه به عنوان جارو فروخته شود ارزش افزوده بيشتري براي كشاورز خواهد داشت.

تجربيات موفق کاشت گیاه كوشيا

کاشت گیاه كوشيا در ژاپن به منظور طراحي فضاي سبز و در كانادا به عنوان علوفه بيش از 50 سال است كه توسط كشاورزان انجام میشود. اين گياه در حال حاضر در استانهاي خراسان (سبزوار) و استان لرستان كشت مي شود و بيشتر به عنوان جارو مورد بهره برداري قرار مي گيرد.
در استان خراسان رضوي منطقه جوين و مشكان سبزوار در اراضي و منابع آبي كه امكان كشت چغندرقند و پنبه وجود ندارد كوشيا كشت مي شود. در برخي مزارع بصورت كشت مخلوط با پنبه و چغندر كشت مي شود.

سطح زير كشت آن در منطقه حدود 40 هكتار است. کاشت گیاه كوشيا در 15 فروردين به بعد انجام مي شود. براي آماده سازي زمين شخم و ديسک زده مي شود و بذرپاشي با دست انجام مي شود و حدود 100 كيلوگرم در هكتار كود اوره داده مي شود. حدود 40 – 60 تن در هكتار علوفه تر در هكتار توليد مي شود. البته كشاورزان اين گياه را به عنوان جارو كشت مي كنند.

اهمیت و ارزش غذایی کشت کوشیا

برگها و سرشاخه هاي این گیاه علوفه اي ارزشمند بـراي دام به شمار می آید. علوفه کوشیا هنگامی کـه در مرحلـه گلـدهی برداشـت شـود، داراي قابلیـت هـضم آزمایـشگاهی و میـزان پروتئین خام بسیار بـالایی اسـت و افـزایش تکـرار برداشـت،
باعث بالا رفتن ارزش تغذیه اي علوفه می شود، گزارش شده که افزایش سن در کوشـیا سـبب افـزایش وزن خشک ساقه شده که خود یک عامـل مهـم ضـد کیفیتـی در تولید علوفه می باشـد.

افـزایش برداشـت در گیاهـان علوفه اي نیزمانع ورود گیاه از فاز رویـشی بـه زایـشی و تجمـع فیبر شده و سبب افزایش کیفیت علوفه برداشتی می شود. در صورت استفاده از کوشیا در تغذیه ي نشخوارکنندگان باید تامین انرژي مورد نیاز آنها مورد توجه قرار گیرد.

مزایا و محصولات تولیدي کشت کوشیا

گیاهان شور زیست داراي استعدادهاي فراوانی براي تولید فرآوردههاي غذایی انسان و دام از جمله علوفه، دارو و روغن میباشند. کوشیا درشرایطی که هیچ یک ازگیاهان زراعی حتی توانایی تولید حداقل زیست توده را ندارند، از قابلیت بالایی براي تبدیل به یک دانه روغنی برخوردار است.

این گیاه به عنوان یک سوخت زیستی نیز مناسب می باشد، چون تداخلی با تولید غذا و علوفه در اراضی مستعد ندارد و زیست توده قابل توجهی تولید می کند. کوشیا در مقایسه با سورگوم علوفه اي قادر به تحمل دماهاي پایین تر بوده و تا 8 -درجه سانتی گراد رشد آن متوقف نمی شود و موجب چین برداري بیشتر آن می شود.

نتیجه گیري

کوشیا گیاهی یک ساله، شورزیست و مقاوم به خشکی است که می تواند با آب شور آبیاري شده و منبع ارزشمندي از علوفه در اکوسیستم هاي تحت تنش شوري و خشکی تولید نماید.

به دلیل مقاومت بالاي کوشیا به خشکی وشوري و دیگر تنش هاي بیابانی مانند گرما، این گیاه توانایی آن را دارد تا به عنوان یک گیاه علوفه اي مناطق گرم و خشک مورد استفاده قرار گیرد. ارزیابی کیفیت علوفه، کمیت و برخی مواد ضد کیفیت علوفه کوشیا تولید شده در آبیاري با آب شور نشان داد که قابلیت هضم ماده خشک برگ و کل اندام هوایی تحت تاثیر شوري قرار نگرفت.
افزایش شدت تنش شوري موجب کاهش درصد پروتئین کل اندام هوایی شد. در مجموع کیفیت علوفه کوشیا در ابتداي مراحل گلدهی قابل مقایسه با سایر گیاهان علوفهاي رایج میباشد.

خلاصه بررسی فنی، مالی و بازار کشت کوشیا

ظرفیت تولید سالیانه : 10 تن در هکتار
نرخ برابری دلار : 16000 تومان
مساحت زمین موردنیاز : 50000 مترمربع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 1 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 60 میلیون تومان
نرخ بازده داخلی : 40 درصد

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد: