طرح تولید و بسته بندی زیتون شور

18 تیر 1401
0
بازدیدها: 4,291
دسته بندی:
ایده ها
صنایع غذایی

طرح تولید و بسته بندی زیتون شور

زیتونها (نام علمی: Olea europaea) شامل تقریباً ۲۰ گونه درختان کوچک از خانواده Oleaceae بوده و در جهان کهن از حوزه دریای مدیترانه، شمال آفریقا، جنوب شرقی آسیا، شمال تا جنوب چین، اسکاتلند و شرق استرالیا پراکندگی گسترده‌ای داشته‌اند. آنها همیشه سبز بوده و دارای برگهایی کوچک و یکپارچه هستند که روبروی هم قرار گرفته‌اند. میوه این گیاه یک شفت (میوه) می‌باشد.

معروف‌ترین گونه شناخته شده این گیاه زیتون اروپایی نام دارد Olea europaea که از دوران باستان برای تهیه روغن زیتون و نیز برای خوردن خود میوه آن کاربرد داشته‌است (که در حالت طبیعی تلخ است که باید در معرض تخمیر طبیعی قرار گیرد و یا به منظور قابل خوردن نمودن، آن را در آب نمک بخوابانند).

زیتون در دستورات غذایی متفاوتی کاربرد دارد: در مخلوطهای نوشیدنی چاشنی معروفی برای ماتینی است، در سوسیسها ممکن است در مارتادلا مورد استفاده قرار بگیرد و …. استفاده از آن درپخت نان نیز بسیار رایج می‌باشد.

پرورش زیتون خصوصیت اصلی کشاورزی آمیخته مدیترانه می‌باشد وبه علت مناسبت روغن زیتون به‌عنوان محصولی صادراتی، نقش زیادی در توسعه اقتصادی یونان باستان ایفا کرده‌است.مثلاً ناحیه‌ای در آتن به نام اتیکا از دوران تاریخی ابتدایی وارد کننده غلات و صادر کننده روغن زیتون بوده‌است. صنعت سفالگری مردم آتن نیز به علت تقاضا برای ظروفی که در آنها روغن زیتون صادر شود شدیداً تحت تأثیر قرار گرفت.

فواید زیتون

:: حاوی میزان زیادی روغن غیراشباع مونو می‌باشد.

:: حاوی مواد شیمیایی گیاهی است که باعث کاهش کلسترول و خطرا ابتلا به سرطان می‌شود.

:: حاوی میزان زیادی آنتی اکسیدان است.

:: دوام و مدت نگاهداری آن نسبت به روغن‌های دیگر بیشتر است و حتی می‌توان آن را فریز کرد.

:: گرچه فواید روغن زیتون بسیار بیشتر از مضرات آن است، اما این محصول هم ضررهایی دارد.

:: مصرف روغن زیتون خطر سرطان سینه را کاهش می‌دهد ایسکانیوز – پژوهشگران معتقدند مصرف روغن زیتون خطر سرطان سینه را در زنان کاهش می‌دهد به گزارش سرویس علمی پژوهشی ایسکانیوز، تحقیق روی سلول‌های سرطان سینه در زنان نشان داد که اسید اولئیک روغن زیتون اثر ژن سرطان زای این بیماری را کاهش می‌دهد. پژوهشگران به زنان توصیه می‌کنند که در رژیم غذایی خود از زیتون و روغن آن استفاده کنند. همچنین روغن زیتون به جز خاصیت ضد سرطانی فواید فراوانی دارد که از آن جمله ملین بودن آن و نرم کردن عضلات و آرامبخشی درد استخوان است. همچنین روغن زیتون به موها نرمی و لطافت خاصی می‌بخشد و باعث تقویت مو می‌شود. عصاره زیتون برای چین و چروک پوست بسیار مفیداست و باعث لطافت و نرمی و شادابی پوست صورت می‌شود. اخیراً دارویی بنام زیتونکس در ایران تولید شده است که از عصاره برگ زیتون تهیه شده است و برای درمان تبخال از ان استفاده می شود.

تاریخچه زیتون در ایران

زیتون از زمانهای دور در ایران وجود داشته است اما اینک در چه زمانی کشت و کار آن رونق داشته است اختلاف نظر وجود دارد . بعضی نویسندگان آن را مربوط به دوره ای می دانند که امپراطوری ایران تا سواحل دریای مدیترانه گسترش داشته است و کشورهای فلسطین، فنیقیه، سوریه، سواحل شرقی دریای اژه (خاک کنونی ترکیه ) و جزایر یونانی فعلی را در برداشته است . عده ای نیز معتقدند که این درخت به هنگام تسلط و نفوذ یونانیان (سلوکیه) در ایران گسترش داده شده است . برخی نیز گفته اند که درخت زیتون را پناهندگان سوری در زمان شاهپور اول (سده سوم میلادی ) از سوریه به ایران آورده اند . خسرو انوشیروان پادشاه ساسانی، عوارض مخصوصی بر روی درختا ن خرما و زیتون وضع کرده بود که نشان می دهد در آن زمان این درخت مورد توجه حکام وقت بوده است .

مرحوم عین اله بهبودی گیاه شناس ایرانی می گوید، ظاهراً زیتون از سرزمین بین النهرین وارد ایران شده است و هم اکنون در اطراف شاهراه های عمده و خطوط مواصلاتی جنوب کشور مشاهده می گردد به عبارت دیگر در زمان ساسانیان کشت زیتون در خوزستان وجود داشته است . حال آنکه تاکنون دلیل مبنی بر وجود زیتون خودرو و بومی در شمال ایران و بویژه در مازندران درست نیست .

بسیاری از مورخین و جغرافی دانان قدیم به وجود زیتون در ایران قبل از تاخت و تاز ترک و مغول چه در شمال و چه در جنوب اشاره زیادی کرده اند. چنانچه هم اکنون نیز بقایای آنها در نقاط مختلف و مستعد کشور به خصوص در دامنه های کوههای زاگرس بین قصر شیرین تا داراب

فارس بطور پراکنده مشاهده می شود اما وسعت، اهمیت و گسترش آن در زمان های گذشته هنوز در پرده ابهام است.

از میان همه تمدن های باستانی، بجز آشوریان و بابلیان که زیتون و روغن آن را نمی شناختند، سامی ها و ارمنی ها به خوبی از آن استفاده می کردند . اما این درخت مقدس یونانی ها و آنگاه ژرمن ها و بعد عبرانی ها بیشترین توجه را نشان دادند . بررسی درختان قدیمی موجود نشان می دهد که بیشتر آنها کنسروی بوده اند ولی به درستی روشن نیست که آیا کشت زیتون برای کنسرو سازی ویا روغن کشی بوده است . به هر حال وجود درختان زیتون کهنسال نشان دهنده رونق کشت و کار در جنوب ایران در عهد باستان می باشد.

پس از تاخت و تاز بیگا نگان به این سرزمین دیگر آثاری از زیتونکاری (جز نواحی رودبار که قرنها از آن می گذرد) در نوشته های تاریخی به چشم نمی خورد . در سفرنامه ناصر خسرو که در زمان سلجوقیان یعنی قبل از مغول می زیسته است اشاره ای به درخت زیتون در منطقه رودبار شده است. در این کتاب از و جود درختان زیتون درخنده ام (محلی نزدیک منجیل ) یاد شده است و حتی چنین آمده است که زیتون را با خاکستر و نمک برای دفع تلخی آن را مخلوط می کرده اند که آن را تبدیل به میوه خوراکی می نمودند . بنابراین در ایران زیتون بطور متمرکز در منطقه رودبار، منجیل و طارم گسترش یافته بود و کشت و کار آن در این منطقه توسعه یافت . تولید کنندگان زیتون، بخش عمده ای از زیتون تولیدی خود را خودشان مصرف می کردند و مابقی را به مسلفرین راه ابریشم می فروختند . تقاضا کنندگان این محصول و فرآورده های آن بدلیل آشنایط به خواص درمانی آن مبادرت به خرید آن می کردند و به عنوان سوغات و تحفه با خود می بردند .

تولید زیتون

طبق برآوردهای وزارت جهاد کشاورزی در سال جاری افزایش ظرفیت تولید زیتون در کشور خواهیم داشت. همچنین با افزایش تعرفه واردات روغن زیتون تولید روغن زیتون نیز افزایش خواهد داشت و این بخش نیز ضریب خودکفایی مناسبی خواهد داشت. سالانه حدود ۹۰ هزار تن زیتون در کشور تولید می‌شود که بخش عمده آن به زیتون کنسروی تبدیل شده و بخشی دیگر برای استحصال روغن برداشت می‌شود که با توجه به پایین‌بودن میزان برداشت زیتون روغنی، تولید روغن زیتون در کشور با کمبود مواجه بوده و سالانه حدود هشت تا ۱۰ هزار تن به واردات این محصول نیاز داریم.

واردات زیتون

سالیانه ۱۰ تا ۱۲ هزارتن روغن زیتون از طریق مبادی قانونی و مابقی از طریق قاچاق وارد کشور می‌شود. قاچاق روغن های پومیس و زیتون کنسروی از طریق استان های مرزی به کشور صورت می‌گیرد که کنترل آن خارج از حیطه کاری انجمن و وزارت جهاد کشاورزی است و تنها باید موضوع قاچاق در سطح کلان بررسی شود. با توجه به آمار بالای واردات و مصرف سیگار در کشور، شورای ملی زیتون خواستار تخصیص درآمدهای گمرگی سیگار به ترویج مصرف روغن زیتون است تا سلامت آحاد جامعه تضمین شود.

مصرف زیتون

سرانه مصرف روغن زیتون برای هر نفر ایرانی بین 210 تا 220 گرم می باشد این در حالیست که سرانه مصرف روغن زیتون در برخی کشورها سالانه بین 24 تا 27 کیلوگرم است. کشور سوریه بالاترین آمار مصرف روغن زیتون را با 27 کیلوگرم در سال به خود اختصاص داده است که به دلیل مصرف بالای این ماده طبیعی با کمترین مشکل بیماری های قلبی و عروقی مواجه است. همچنین سرانه مصرف روغن زیتون در کشور یونان 24 کیلوگرم، اسپانیا14 کیلوگرم و ایتالیا 12 کیلوگرم است. در دنیا روغن زیتون به عنوان روغنی شناخته شده که می تواند موجب کاهش بروز بیماری های شایع قلبی و عروقی و سرطان شود. متاسفانه فرهنگ مصرف روغن زیتون در بین افراد جامعه ما نهادینه نشده و کماکان بیماری های قلبی و عروقی و بیماری سرطان در بین افراد جامعه ایرانی نسبت به سایر کشورهای جهان شایع است.

صادرات زیتون

اگرچه در دهه‌های اخیر تولید بسیاری از محصولات کشاورزی و باغداری به مرحله خودکفایی کامل رسیده است و علاوه‌بر تامین نیاز داخل، بخش عمده‌ای از محصولات کشاورزی به خارج از کشور صادر می‌شود، اما برخی محصولات کشاورزی با وجود شرایط مناسب برای توسعه و افزایش تولید، تنها تامین‌کننده نیاز داخل است. زیتون و مشتقات آن ازجمله روغن زیتون که به‌عنوان یکی از محصولات کشاورزی استراتژیک در کشور محسوب می‌شوند ازجمله این محصولات هستند.

استان ها و شهرستان هاي مناسب براي زیتون شور

به ترتیب اولویت : گیلان- قزوین- زنجان- گلستان- سمنان- لرستان- ایلام- کرمانشاه- خوزستان – کهکیلویه و بویراحمد و سایر

کشورهاي عمده تولید کننده و مصرف کننده زیتون

بيش از ٩٥ درصد درخت هاي زيتون جهان در کشورهاي حاشيه درياي مديترانه قرار دارد، در حدود ٨٤ درصد از کل حصول زيتون جهان در کشورهاي اتحاديه اروپا ( شامل اسپانيا، يونان، پرتقال و فرانسه ) و در حدود ٥,٥ درصد در کشورهاي غرب آسيا و خاور ميانه ( ترکيه، سوريه، لبنان، فلسطين اشغالي، اردن و ايران) و در حدود ٥,٨ درصد محصول جهاني در کشورهاي افريقاي شمالي ( تونس، الجزاير، ليبي و مصر ) توليد و ٢ درصد بقيه در کشورهاي امريکايي و عمدتا در آرژانتين ، مکزيک، ايالات متحده، شيلي ، پرو و اروگوئه توليد مي شود.
با آن که تجارت بين الملل روغن زيتون در بيشتر کشورهاي دنيا رونق پيدا کرده است اما ٩٢ درصد از فرآورده هاي توليدي در داخل کشورهاي توليد کننده روغن زيتون مصرف مي شود.

کد آیسیک مرتبط با صنعت تولید و بسته بندی زیتون شور

کد آیسیک مخفف International Standard Industrial Classification (سیستم بین المللی طبقه بندی استاندارد صنایع) است. کد گذاری به عنوان روش ساده و دقیق برای تعیین هویت کالا، قطعات ، مدارک و اموال ، سالها است که در سطح شرکت هاو زنجیره های تأمین مورد استفاده قرار می گیرد.

نام محصول	کد آیسیک
زیتون شور، غیر کنسروی	1513512450
بسته بندی انواع شور و ترشیجات (غیرکنسروی)	7495412457

کد تعرفه گمرکی مرتبط با صنعت تولید و بسته بندی زیتون شور

تعرفه یا به عبارت دیگری(TARIFF) یک نوع معیار رقمی و یا عددی می باشد برای شناسایی و تعیین جایگاه کالا در ترخیص کالا .
تعرفه گمرکی میزان حقوق ورودی قابل پرداخت برای ورود کالا می باشد.تعرفه گمرکی در بستر تاریخ مبتنی بر سیستم و روش های خاصی از قبیل اداره گمرک،آمار،حمل و نقل،بیمه و غیره طراحی و مورد استفاده قرار می گیرد.

نام محصول	کد تعرفه گمرکی
زیتون شور، غیر کنسروی	20057000

فرآیند تولید کنسرو زیتون

کنسرو زیتون انواع مختلفی از جمله کنسرو زیتون سبز و کنسرو زیتون سیاه دارد. زیتون سبز نسبت به زیتون سیاه، تلخ تر است. زیرا زیتون سبز نارس است و به مرور هرچه رسیده تر میشود ، تیره تر می گردد تا زیتون به رنگ سیاه در می آید. نحوه کنسرو کردن این دو نوع زیتون متفاوت است. اما مراحل کلی در خط تولید زیتون در هر دو ، تقریبا یکسان است .(طرح تولید و بسته بندی زیتون شور)
ماشین آلات مورد استفاده در خط تولید زیتون شامل دستگاه هسته گیر و دستگاه برش زیتون می باشد که در زیر به فرایند تولید و فراوری در خط تولید زیتون اشاره خواهد شد.
دستگاه هسته گیر در خط تولید زیتون ، همانطور که از نام آن بر می آید ، فرایند گرفتن هسته زیتون را به عهده دارد .این دستگاه که در قطرهای مختلفی در خط تولید زیتون تعبیه شده ، دارای سنسور کنترل به منظور انتقال یکنواخت زیتون می باشد . سرعت این دستگاه قابل تنظیم بوده و خروج هسته ها از زیتون با کمترین میزان آسیب انجام می شود .

مشخصات فنی خط تولید کنسرو زیتون

ظرفیت تولید: ۴۰۰۰ الی ۱۲۰۰۰ شیشه ۷۵۰ گرمی در روز
فضای مورد نیاز : ۶۰۰ الی ۱۲۰۰ متر مربع
ظرفیت دیگ بخار : ۳ الی ۹ تن
برق مصرفی :۲۸ الی ۹۲ کیلووات در ساعت
مقدار گاز مصرفی : ۲۸ الی ۹۰ متر مکعب در ساعت
مقدار آب مصرفی: ۶ الی ۱۵ مترمکعب در ساعت
تعداد نیروی انسانی: 6 الی 14 نفر

مواد اولیه و ابزار کار مورد نیاز شغل

1 -سبد حمل زیتون (حداقل50 عدد)
2 -ظروف تهیه محلول آب نمک و سود
3 -وان پلی اتیلنی جهت فرآوري
4 -دستگاه درجه بندي زیتون
5 -محل ذخیره آب
6 -دستکش و ماسک بینی
7 -چکمه لاستیکی
8 -نمک طعام، سرکه
9 -ظرف براي تهیه و نگهداري زیتون شور

وضعیت واحد های فعال طرح تولید و بسته بندی زیتون شور

در نمودار زیر تعداد واحدهای فعال تولید و بسته بندی زیتون شور در کشور به تفکیک استان آمده است .

استان	شهرستان	نام محصول	ظرفيت	واحد سنجش
چهارمحال و بختياري	سامان	زيتون شور، غير كنسروي	20	تن
آذربايجان شرقي	تبريز	زيتون شور، غير كنسروي	100	تن
مازندران	بابل	زيتون شور، غير كنسروي	500	تن
البرز	كرج	زيتون شور، غير كنسروي	700	تن
البرز	كرج	زيتون شور، غير كنسروي	200	تن
اصفهان	كاشان	بسته بندي انواع شور و ترشيجات (غيركنسروي)	300	تن
خراسان رضوي	سبزوار	بسته بندي انواع شور و ترشيجات (غيركنسروي)	200	تن
يزد	مهريز	بسته بندي انواع شور و ترشيجات (غيركنسروي)	60	تن
گلستان	بندرگز	بسته بندي انواع شور و ترشيجات (غيركنسروي)	200	تن
البرز	كرج	بسته بندي انواع شور و ترشيجات (غيركنسروي)	200	تن
البرز	نظرآباد	بسته بندي انواع شور و ترشيجات (غيركنسروي)	2000	تن
البرز	نظرآباد	بسته بندي انواع شور و ترشيجات (غيركنسروي)	50	تن
جمع ظرفیت اسمی (واحدتن)			4,530	تن

وضعیت واردات و صادرات طرح تولید و بسته بندی زیتون شور

جدول واردات و صادرات تولید و بسته بندی زیتون شور در کشور به تفکیک سال در شکل زیر آمده است.

تولید زیتون درایران

با افزایش باردهی باغات جدید احداث و اصلاح و بازسازی باغات قدیمی سبب شده که تولید زیتون درایران طی دهه گذشته سیر صعودی داشته باشد . طبق آمار وزارت جهاد کشاورزی درسال 1372 میزان تولید دانه زیتون در ایران 7684 تن بوده است که این مقدار در سال 1385 به 62385 تن رسیده و چیزی در حدود 8 برابر شده است . هرچند بدلیل پدیدۀ سال آوری تولید زیتون دارای نوسانات سالانه بوده است ولی دارای یک روند کلی افزایش در تولید می باشد . از سال 1383 نیز بروز خسارت مگس زیتون همواره سبب کاهش میزان تولید زیتون شده است . استان زنجان با تولیدی معادل 22960 تن تقریباً 37.4 درصد کل تولید زیتون کشور را به خود اختصاص می دهد و از این نظر در مقام اول قرار دارد. استان قزوین با تولید 15200 تن حدود 24.8 درصد کل تولید کشور و در مقام دوم، استان گیلان با تولید 14181 تن محصول زیتون و 23.1 درصد کل تولید ایران در مقام سوم قرار دارد.
با توجه به اینکه بخش اعظمی از باغات احداث شده هنوز به مرحلۀ بار دهی نرسیده اند پیش بینی می گردد که با به بار نشستن این باغات در سال 1388 میزان تولید دانه زیتون 461883 تن برسد که نسبت به زیتون تولیدی فعلی 7 برابر خواهد شد . این سیر صعودی تولید حاصل از سرمایه گذاری دولت و بخش خصوصی در سنوات گذشته در مناطق مستعد کشور برای کاشت درختان زیتون و همچنین اصلاح باغات پیر و فرسوده که سبب افزایش بهره وری آنها گردیده است.

صادرات زیتون از ایران به کدام کشورها انجام می شود؟

زیتون یک نوع میوه درختی است که بدلیل خواص فراوان آن بسیار مورد توجه علاقمندان به سلامتی می باشد. از این رو صادرات زیتون با توجه به تولید آن در کشور می تواند گزینه مناسبی برای تاجران باشد.
رنگ میوه زیتون ابتدا سبز و سپس سیاه می شود و وقتی سیاه شد برای گرفتن روغن زیتون سنتی مورد استفاده قرار می گیرد.(طرح تولید و بسته بندی زیتون شور)
زیتون در مرحله سبز نیز قابل مصرف است ولی باید تلخی آن بوسیله آب نمک یا مواد شیمیایی گرفته شود. گرفتن تلخی زیتون را به اصطلاح شیرین کردن می گویند. لازم به ذکر است که مزه نهایی آن پس از فرآوری تقریبا نمکی و کمی تلخ است.