طرح تولید جوانه خوراکی

جوانه ها مواد غذایی هستند که با روند طبیعی رشد و تولیدشان در گروه سبزی ها آن هم با ارزش غذایی بالا از نظر ویتامینها و املاح محصور می شوند. حبوبات شامل نخود ، لوبیا ، باقلا و … از قدیمی ترین نباتات زراعی بوده
و پس از غلات دومین منبع غذایی انسان محسوب می شوند .
دانه حبوبات با داشتن درصد بالای پروتئین نقش مهمی در تامین پروتئین مورد نیاز انسان مخصوصا مردم کم دآمد جهان دارد بطوریکه تا حدود زیادی جایگزین گوشت شده است.
جوانه حبوباترا میتوان بسادگی در انواع غذاها و پیش غذاها و دسر ها مانند سالاد مورد استفاده قرار داد و نیز میتوان جوانه ها را در پخت انواع سوپ بکار برد .
جوانه ها را میتوان پس از خشک کردن بصورت پودر درآورده و علاوه بر سوپ های آماده بصورت پوره و غذای کودک نیز استفاده کر جوانه ها همچنین کاربردهای گیاهی و پزشکی نیز دارند بدین صورت که در ساختن انواع کرم های گیاهی و داروهای ضد سرطان بکار میروند.

مراحل تولید جوانه خوراکی در اتاق کشت هوشمند

▪ اولین قدم در تهیه جوانه با کیفیت بالا، تهیه بذور بوجاری شده و اطمینان از آن است که هیچ گونه بذر شکسته ای به همراه نداشته باشد.
* بذر شکسته باعث ایجاد کپک در میان جوانه ها می گردد.
▪ بذر را 3 بار و یا بیشتر شست و شو نمایید.
▪ ابتدا بذر را در آب گرم به مدت 10 الی 12 ساعت خیس کنید
▪ بذر خیس شده را آبکشی کنید.
▪ بذر آماده شده را در سینی های مخصوص بریزید. به میزانی که سطح سینی ها را کاملا پر کند
* در صورتی که از بذور ریز مانند یونجه، شبدر و.. استفاده می نمایید بهتر است در کف سینی ها از کاغذ صافی استفاده نمایید.
▪ سینی های آماده شده را در اتاق کشت هوشمند رویشگر قرار دهید.
▪ پس از 48 – 72 ساعت زمان برداشت محصول می باشد.
▪ جوانه های تازه را با رعایت کامل موارد بهداشتی بسته بندی نمایید.

طرزتهیه جوانه به روش سنتی

▪ دانه ها را از شب تا صبح در آب خیس کنید و آن را در جای نیم گرمی قرار دهید ( بعضی دانه ها نیاز به خیس کردن ندارند).
▪ پس از خیساندن و آب کش کردن، آن را به آرامی زیرشیر آب بگیرید و سپس بگذارید در همان آب کش، کاملاً آبش جدا شود تا نپوسد.
▪ آن را در شیشه و یا سینی کوچک بریزید و پارچه مرطوبی روی آن بکشید و هر صبح و شب عمل شستن( به آرامی ) و آب کش کردن را تکرار کنید. در تابستان وقتی هوا خیلی گرم است عمل شستن را سه بار در شبانه روز تکرار کنید. در تمام این مدت ظرف را در محلی تاریک و نسبتاً گرم نگاه دارید. توجه کنید که باید اندکی آب در انتهای دانه ها وجود داشته باشد.
▪ اگر حرارت محیط حدود ۲۲ درجه سانتی گراد و محل آن تاریک باشد، دانه خیلی زود جوانه می زند. بسته به نوع دانه، بین سه تا پنج روز و گاهی بیشتر می توانید جوانه را از تاریکی درآورید و پشت پنجره رو به آفتاب بگذارید. جوانه را همیشه مرطوب نگاه دارید تا اندکی بیشتر رشد کند ( آب کش کردن را فراموش نکنید).
▪ پس از یک تا دو روز ماندن در جلوی نور خورشید، جوانه آماده مصرف است. آن را یک بار دیگر به آرامی آب کش کنید و در ظرفی دربسته ای در یخچال نگه دارید و به تدریج مصرف کنید.
▪ اگر بخواهید پوسته روی بعضی از جوانه ها ( مانند ماش یا سویا ) را از آن ها جدا کنید، جوانه آماده شده را در کاسه ای بریزید و آن را پر از آب کنید. سپس به آرامی آن را هم بزنید. پوسته ها روی آب می آیند، ولی بهتر است پوسته ها را از جوانه ها جدا نکنید، زیرا همین پوسته ها دارای مقدار زیادی فیبر هستند که برای کار دستگاه گوارش بسیار مفیدند.
-بعضی از دانه ها مانند عدس، سویا، نخود، و مانند آن را یکی دو بار در روز زیر و رو کنید تا همه آنها هوا بگیرند و جوانه بزنند.
-بعضی دانه ها زودتر و برخی دیرتر جوانه می زنند، ولی اگر دانه کهنه باشد جوانه نمی زند. همیشه بهترین نوع دانه را بخرید و تا آنجا که ممکن است دانه هایی را بخرید که به آنها سموم نباتی نزده اند.

با وجود تغذیه نامناسب و رایج در كشور، امكان تأمین نیازهای بدن میسر نبوده و روش های ارائه شده برای بهبود تغذیه جامعه چندان سودمند نیست، لذا اهمیت استفاده از جوانه ها كه هم در دسترس، ارزان و سالم بوده و هم می توانند قسمت عمده ای از نیازهای بدن به ویتامین های مختلف ، املاح معدنی و آنزیم ها را تأمین كنند، مشخص می شود.

شرح فرآیند تولید و تکنولوژیهاي موجود در طرح تولید جوانه خوراکی

مرحله آماده سازي :

شستشو : دانه‏ هاي تهيه شده با در نظر گرفته شدن بند 4 اين آيين كار پس از بوجاري و تميز شدن مجدد با آب محتوي 12ppm كلر شسته مي‏شوند .

خيساندن : دانه ‏هاي شسته شده پس از انتقال بداخل ظروف زنگ نزن فلزي يا لعآب دار متناسب با ظرفيت توليد , با آب محتوي 4ppm كلر بمدت 15 ساعت در دماي 25 ـ 22 سلسيوس بصورت غوطه وري خيسانده مي‏شوند .

آب گيري : در پايان مرحله خيساندن , دانه‏ هاي باد كرده به سبدهاي مخصوص با ظرفيت متناسب با حجم توليد منتقل و تا خارج شدن آب اضافي بمدت 5 ساعت نگهداري مي‏شوند .

كشت : سبدهاي ( يا ظروف ) مورد بحث در بند 6 ـ 7 ـ 1 ـ 3 ـ پس از مرحله آب گيري به اطاقكهاي كشت منتقل شده و بمدت 24 ساعت در دماي 25 C˚ – 22 C˚ درجه سلسيوس دانه‏ هاي خيسانده شده و آب گيري شده كشت داده مي‏شوندو در اين مرحله ميزان رطوبت , دما , نور از اهميت ويژه‏اي برخودار است .

خشك كردن : از آغاز مرحله خيساندن تا 48 ساعت دانه ‏ها باندازه كافي جوانه زده و آماده خشك كردن خواهد بود . توصيه مي‏شود پس از مرحله جوانه زني كامل جوانه‏ ها در ظروف مناسب شسته شده و پس از خارج شدن آباضافي وارد دستگاه خشك كن مي‏شود . مدت زمان مورد نياز براي خشك شدن حدود 6 ساعت در دماي متوسط 60˚ C˚- C 50 مي‏باشد . بستر دستگاه خشك كن بايستي مشبك باشد و دانه‏ هاي جوانه زده حداكثر تا ارتفاع 3 سانتي متر پخش و در داخل دستگاه خشك كن قرار داده شوند .

در روش ديگر از دستگاههاي اتاقك كشت كه در آن ميزان رطوبت و درجه حرارت قآب ل پايش مي‏باشد استفاده مي‏گردد . و بدين ترتيب زمان خيساندن بحداقل كاهش يافته و از نظر امكانات ضدعفوني نمودن نيز قآب ليت بيشتري وجود دارد . و چون رطوبت مورد نياز دانه بصورت مرطوب نمودن هوا يا بخار آب تامين مي‏گردد , ويتامينها و ساير مواد محلول در آب از دانه خارج نمي‏شوند .

بسته بندي جوانه خوراکی

1 ـ بسته بندي جوانه‏ هاي سالادي : دانه‏ هاي جوانه زده , بايستي پس از جدا شدن از بستر كشت با آب ولرم 40 ˚C – 38 ˚C كاملا شسته و پس از خشك كردن در معرض باد ملايم تصفيه شده درحرارت محيط توزين و در داخل ظروف يكبار مصرف طبق استاندارد ملي شماره 1132 ايران بسته بندي و با محافظ بهداشتي كه مانع دفع رطوبت از داخل بسته بندي مي‏شود و جذب اكسيژن را از خارج بسته بندي ممكن مي‏سازد روكش شود .

3 ـ بسته بندي آرد دانه ‏هاي جوانه زده ( آرد مالت ) دانه‏هاي جوانه زده پس از شستشو و خشك كردن , با رطوبت حداكثر %14 بوسيله آسياب بصورت آرد در مي‏آيد . آسياب بايستي داراي توري با چشمه‏هاي 1 ميلي متري باشد. بايستي توجه كرد كه آسياب در اثر كاركردن داغ نشود و حرارت آن از 40 C˚ بالاتر نرود . رطوبت نهايي آرد دانه‏ هاي جوانه زده نبايد از %6 ـ %8 بيشتر باشد . آرد دانه‏ها پس از توزين در ظروف شيشه‏اي رنگي و يا ظروف بسته بندي مجاز طبق استاندارد مربوطه بسته بندي مي‏شود .

آشنايي با روش كار ماشين آلات تولید جوانه خوراکی

پرورش جوانه یک تجارت قدیمی می باشد .فروش جوانه به عنوان یک سبزی به طور چشمگیری در10 سال گذشته افزایش پیدا کرده . جوانه حبوبات به عنوان یکی از مغذی ترین مواد غذایی در جهان شناخته شده است .تولید صنعتی جوانه باعث تولید محصول با کیفیت بالاتر گردیده .

مراحل تولید جوانه خوراکی

رشد جوانه :
70 کیلو دانه حبوبات و یا سویا در داخل هر یک از سینی ها قرار گرفته سپس جعبه ها در اتاق تاریکی که برای رشد جوانه ساخته شده قرار گرفته در این اتاق دما و رطوبت در طول مدت رشد کنترل می شود . مدت زمان رشد در حدود 4 روز بوده که البته این بسته به کیفیت دانه متغییر می باشد .هر یک از سینی ها در اتاق رشد نیازمند شرایط خاصی می باشد از هر یک از بسته ها حدود 800 کیلو جوانه در هفته بدست می آید هر یک از اتاق های رشد با ظرفیت دریافت 2 تا 48 بسته می تواند طراحی شود.

در طول مدت رشد بایستی به طور مکرر سبد های آبکشی شود تا دما کنترل شده و آلودگی های ناشی از رشد خود جوانه نیز از بین رفته . برای رشد یک کیلو جوانه نیاز به 80 لیتر آب می باشد

مهم ترین گام در پرورش جوانه داشتن دانه های کاملا بهداشتی و شسته شده می باشد و این به دلایل ذیل مهم می باشد :

· :: به منظور از بین بردن باکتری های مانند اشرشیا کلی و سالومنا

· :: به منظور از بین بردن میکر و ارگانیشم هایی که باعث از بین رفتن محصول می شوند

· :: به منظور تولید محصول با کیفیت و ماندگاری بالاتر

مراحل آماده سازی و پاک کردن دانه :

· :: ورود دانه

· :: وزن کردن

· :: شستشو با آب 3 همزدن

· :: زدن کلر

· :: هوادهی

· :: عبور از صافی

· :: وزن کردن و توزیع یکنواخت در سبد های رشد

تانک شستشو

پس از رشد جوانه سبد های رشد از اتاق خارج و بروی روی میز که در حال ارتعاش بوده ریخته شده تا آب از آن جدا گردیده است.

این میز قابلیت این را دارد که جوانه را از پوسته جدا کرده و پس از شستشو به رمحله بعد هدایت کند.

جوانه جدا شده توسط یک مخزن به سیستم شستشو (cleaning fingers) منتقل گردیده و در آنجا تمیز شده و پوست کنده شده و ریشه های ان جدا شده و سپس به قسمت دمنده هوا و سانتریفوژ و بسته بندی منتقل گردیده است. جنس این تانک از استیل مي باشد.

تا اینجا ما جوانه ها را از پوسته جدا کرده اکنون نیاز است به منظور با لا رفتن مدت نگهداری جوانه رطوبت آن را کاهش داده با اینکار مدت زمان نگهداری تا 40 درصد بیشتر از جوانه مرطوب می شود دو روش برای خشک کردن وجود دارد :

1-دمیدن هوا 2- استفاده از نیروی گریز از مرکز

دمنده هوا : در دمنده هوا با با فشار زیاد به جوانه های دمیده میز شود تا رطوبت آن پیش از بسته بندی گرفته شود .

در نهایت جوانه ها به قسمت بسته بندی هدایت شده و در انجا در بسته های مختلف بسته بندی شد.

مواردی که در انتخاب دانه بایستی مدنظر قرار داد :

· :: بایستی فاقد هرگونه میکروارگانیسم وابسته به انسان بوده

· :: فاقد هرگونه میکروارگانیسم های ناشی از کشت بوده

· :: از لحاظ شکل و رنگ یکنواخت بوده

· :: سرعت جوانه زنی آن بالا بوده

· :: دانه ها شکسته نباشد

· :: دانه نباید زیاد در آب خیسانده شده باشد چون باعث نرمی دانه شده

· :: دانه ها بایستی پیر بوده

موارد كاربرد و وضعیت بازار و مشتریان طرح تولید جوانه خوراکی:

عمده مواد اوليه مصرفي : انواع حبوبات مثل ماش ، عدس و …
اشتغال زايي (نفر) : 5 نفر
متراژ زمین : 1000 مترمربع
میزان سرمایه گذاری ثابت : 3200 میلیون ریال
دوره بازگشت سرمایه : 3.5 سال
میزان تولید در کشور : 800 تن در سال
ظرفيت پيشنهادي طرح : 50 تن در سال