طرح تبدیل گاز طبیعی به فرآورده های نفتیGTL

محصول طرح حاضر تولید فراورده های نفتی همچون بنزین سوپر،گاز مایع و وکس از گاز طبیعی می باشد.فناوری تبدیل گاز طبیعی به فرآورده های نفتی به فرآیندی اطلاق می گردد که در آن بتوان،گاز طبیعی را به فراورده های با ارزشی از جمله گازوئیل ،نفت سفید و بنزین تبدیل نمود.فرآورده های نهایی بدست آمده از این فرآیند ،اکثرا معادل فرآورده های نفتی حاصل از برج تقطیر پالایشگاههای نفت خام است که در دامنه 10 تا 20C قرار دارند و اصطلاحا به آنها “فراورده های میان تقطیری”گفته میشود.
یکی از امتیازات مهم GTL نسبت به سایر آلترناتیوهای حمل و نقل این است که این سوخت در همین اتومبیل های موجود و در همین زیر ساخت های موجود شبکه های توزیع استفاده می شود و مرغوب تر نیز هست.اقتصادی و رایج شدنGTL می تواند موجب کاهش تقاضای بین المللی برای نفت خام و افزایش تقاضای بین المللی برای گاز طبیعی شود لذا این مسئله از نظر ژئوپولتیکی نیز دارای اهمیت است که باید به دقت به آن توجه نمود.
فرآورده های حاصله نیز از فرآورده های مشابه پالایشگاهی مرغوب تر است خصوصا از نظر نداشتن و یا بسیار کم بودن ترکیبات سولفور و آروماتیک ها.
کيفيت فرآورده‌هاي مذکور به گونه‌اي است که در حال حاضر بدليل اينكه استاندارد‌هاي آن بالاتر از استاندارد‌هاي تكليف شده در اغلب كشورها و حتي كشورهاي پيشرفته است، در واقع داراي استاندارد كيفيت بيش از نياز است و لذا شايد استفاده مستقيم آن چندان مقرون به صرفه نباشد ، بلکه براي رساندن فرآورده‌هاي پالايشگاهي به استانداردهاي مطلوب ، بهتر است با فرآورده‌هاي پالايشگاهي مخلوط شود .

فناوری GTL از یک تاریخ حدود ۹۰ ساله برخوردار است.

• اولین بار در سال ۱۹۲۳ میلادی دو دانشمند آلمانی به نام های فیشر و تروپش توانستندفرآیندی را ابداع کنند که گاز را به فرآورده های مایع تبدیل کنند. اما آن فرآیند از راندمان مطلوب برخوردار نبود و میزان ارزش حرارتی فرآورده های حاصله بسیار کمتر از ارزش حرارتی گاز وارده و یا خوراک گازی بود.
• فناوری GTL در جریان جنگ جهانی دوم٬ توسعه بیشتری یافت.
• در دهه ۱۹۶۰ میلادی تحریم های نفتی سازمان ملل علیه رژیم آپارتاید در آفریقای جنوبی٬ یکبار دیگر موجب جهش فناوری GTL شد.
• تا دهه ۱۹۹۰ میلادی بسیاری از شرکت های بزرگ نفتی بر روی فناوری GTL و فرآیند FT سرمایه گذاری کردند و فعالیت های تحقیقاتی انجام دادند. بسیاری از شرکت ها دارای واحد پایلوت و نیمه صنعتی می باشند.
• در سال ۱۹۹۳ میلادی شرکت شل یک واحد بزرگ GTL را به ظرفیت ۱۲۵۰۰ بشکه در روز سرمایه گذاری و احداث نمود. این واحد در سال ۱۹۹۷ میلادی دچار سانحه آتش سوزی شد و تا سال ۲۰۰۰ میلادی تعطیل بود.
• در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی که قیمت نفت  افزایش محسوسی را به سطح ۴۰ دلار در هر بشکه تجربه کرد٬ شرکت ساسول به همکاری شرکت بزرگ نفتی CHEVRON کاوشی را برای یافتن مناطق استاندارد گازی به منظور تبدیل گاز ارزان به مشتقات نفتی و اثبات فناوری GTL خود انجام دادن و دو پروژه در قطر و نیجریه برای این منظور کاندید شدند.
• دولت قطر هم در سال های گذشته یک کارخانه ۳۴۰۰۰ بشکه ای GTL شامل دو واحد ۱۷۰۰۰ بشکه ای را با مشارکت شرکت ساسول ساخت.

فناوری GTL در ایران :

ایران حدود۱۵٫۷٪ از ذخایر گازی جهان را دارا می باشد. چهارمین تولید کننده گاز طبیعی در جهان است. از جمله مهمترین منابع ذخایر عظیم گازی کشور در میدان پارس جنوبی است که به عنوان بزرگترین منبع مستقل گازی بین ایران و قطر مشترک است. پروژه ایجاد و توسعه دانش فنی GTL  و نیز به دنبال آن احداث واحدهایGTL ٬ در کشور از حدود ۲۰ سال پیش و تقریبا چند سال  جلوتر از طرح های کشور رقیب ایران٬ یعنی قطر آغاز گردیده است.

اما بعد از گذشتنن دو دهه با تمامی اقدامات صورت گرفته طرح GTL  در ایران هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. البته نزاع های مختلف بر سر اقتصادی بودن طرح٬ قیمت گازی که باید به واحدهایGTL داده می شود و مسائل سیاسی حاشیه ای رخ می دهد و در این مورد مقالات و نشست ها و گزارش های متفاوتی تدوین شده. به دلیل اینکه کشور قطر با ایران در میدان پارس جنوبی مشترک است و موفق به تولید GTL شده است٬ ایران هم باید سریع دست به کار شود و از این ذخایر گازی به نحو مطلوب استفاده نماید.

به دلیل چشم انداز روشن این فناوری٬ بخش خصوصی تمایل فراوانی برای سرمایه گذاری در این بخش را دارد.به عنوان نمونه از شرکت  توسعه صنایع  نفت و گاز سرو می توان نام برد که به دلیل داشتن دانش فنی با شرکت های دیگر وارد مذاکره شد.در سال ۱۳۸۴شرکتی بنام توسعه صنایع گاز تولید لنگرود در منطقه ویژه سلفچگان واحد تولید GTL به ظرفیت ۱۰۰۰ بشکه  در روز را نصب  و اجرا نمود.

شرکت سرمایه گذاری و توسعه استان یزد و شرکت سما پترو هم با شرکت سرو قراردادی برای  واحدهای ۳۰۰۰ بشکه ای بستند. طرح GTL در منطقه قشم در حال عملیاتی شدن است و سرمایه گذاری های لازم را نیز دارا می باشد. البته تمامی طرح ها منتظر برداشته شدن تحریم ها برای دستیابی به دانش روز و پیدا نمودن بازار های صادراتی می باشند.

صرفه اقتصادی فناوری GTL :

از نقطه نظر صرفه اقتصادی  تولید GTL از گازهای سوزانده شده در رتبه نخست قرار می گیرد و به دنبال آن تولید این فرآروده از گازهای طبیعی میادین بزرگ گازی دارای صرفه اقتصادی بیشتری است. در شکل زیر مقایسه ای بین بشکه فرآروده  GTL و یک بشکه فرآروده حاصل از پالایش نفت خام به صورت درصد وزنی مورد مقایسه قرار گرفته است

از مهمترین عوامل موثر بر اقتصاد پروژه های GTL می توان موارد زیر را نام برد:

هزینه های سرمایه گذاری – هزینه های عملیاتی – هزینه گاز خوراک- نحوه تامین مالی پروژه – مالیات- قیمت نفت خام – قیمت فرآورده های GTL- حق مرغوبیت فرآورده های  GTL نسبت به فرآروده های عادی- طول دوره بهره برداری – کیفیت گاز – نرخ تورم-  دوره ساخت و استهلاک

در بین موارد فوق قیمت نفت خام- نرخ خوراک گازی و هزینه سرمایه گذاری از اهمیت بالاتری برخوردار هستند. با افزایش این هزینه ها نرخ بازده داخلی پروژه  و هم چنین نسبت ارزش حال به سرمایه کاهش می یابد. در ادامه این سه عامل را توسط تحلیل حساسیت  بررسی می نماییم. تحلیل حساسیت نوعی بازنگری به ارزیابی اقتصادی است. به این معنی که نتایج حاصل از ارزیابی اقتصادی به چه میزان به تغییر در پارامترهای  اثرگذار٬ بر اقتصاد پروژه حساس است.اگر با تغییر کوچک در یک پارامتر٬ در نتایج تغییر چشم گیری حاصل شود٬ گفته می شود که طرح نسبت به آن پارامتر حساسیت دارد.

تغییر درهزینه سرمایه گذاری←  شکل زیرتغییر در IRR به ازای هر ۱۰هزار دلار تغییر در هزینه های سرمایه ای را نشان می دهد. افزایش در هزینه های سرمایه گذاری٬ نرخ بازده داخلی پروژه٬ ارزش حال خالص و نیز سودآوری پروژه را کاهش می دهد.

تغییر در قیمت گاز خوراک ← به ازای هر ۰٫۵ دلار تغییر در قیمت گاز خوراک٬ نرخ بازده داخلی پروژه حدود ۲درصد نوسان خواهد داشت.

تغییر در قیمت نفت خام ← افزایش قیمت نفت خام با اثر بر درآمدهای پروژه٬ نرخ بازدهی داخلی و ارزش حال خالص پروژه را افزایش می دهد.

اکنون با استفاده از نمودار حساسیت٬ میزان حساسیت عوامل بالا را بر اقتصاد پروژه بررسی می نماییم. صعود یا نزول بیشتر یک خط نشان دهنده حساسیت بیش تر  طرح نسبت به آن عامل است.

مشاهده می شود که حساس ترین پارامتر٬ هزینه سرمایه گذاری است. چرا که تغییر در آن بیشترین تغییر را در نتایج داشته است و پس از آن قیمت نفت خام و گاز خوراک به ترتیب بیشترین اثر را بر اقتصاد پروژه دارند.

 رقیب فن آوری GTL :

با توجه به اینکه صنعت تبدیل گاز به محصولات پالایشگاهی مایع دارای ریسک بالای سرمایه گذاری می باشد٬ سودآوری در این صنعت وابستگی شدیدی به قیمت نفت و گاز دارد. بنابراین می توان از LNG به عنوان رقیب جدی ان فناوری نام برد. زیرا که قیمت LNG همواره در سطح بالا و قابل قبولی برای سرمایه گذاری بوده .به ویژه بعد از فاجعه نیروگاه هسته ای فورکوشیما در ژاپن و افزایش تقاضای این کشور در واردات LNG سطح قیمتی این محصول نسبتا بالا مانده است.همچنین ریسک مالی و تکنولوژیک احداث واحدهای LNG اصولا پایین تر از GTL  می باشد.

بنابراین برای توسعه طرح های GTL مکانی مناسب خواهد بود که منابع گازی درون یک سرزمین بدون راهبرد به آبهای آزاد٬ قفل شده باشد و امکان صادرات LNG از طریق دریا وجود نداشته باشد و حتی استفاده از خطوط لوله برای صادرات  گاز طبیعی نیز دچار چالش باشد. کشورهای آسیانه میانه مصداق چنین مکانی هستند.

بررسی بازار فرآورده‌های نفتی GTL

امروزه اهمیت انرژی بر کسی پوشیده نیست، نزاع جهانی بر سر تصاحب منابع انرژی و استفاده بهینه از آن جهت توسعه تكنولوژی‌های نوین، غیر قابل تصور بودن رشد و توسعه جوامع امروزی را بدون منابع انرژی نمایان می‌سازد.

با توجه به نمودار فوق، نیاز به انرژی‌های فسیلی همچنان رو به افزایش است و این در حالی است که به دلیل محدودیت مخازن نفت خام، طی ۱۵ سال آینده تولید نفت خام به نصف مقدار کنونی کاهش می‌یابد در حالی که نیاز به سوختهای فسیلی نسبت به مقطع کنونی ۳۵ درصد افزایش خواهد یافت.تحت این شرایط، بهره برداری از منابع گازی مورد توجه جدی جهانی قرار گرفته و کشورهای دارای منابع گاز، نسبت به توسعه میادین گازی و استفاده از گزینه‌های مختلف برای استفاده از گاز طبیعی، توجه ویژه‌ای مبذول داشته‌اند.

ايران با دارا بودن ۱۸ درصد از ذخاير گاز طبيعي دنيا بعنوان یک منبع مطمئن انرژی تا ۲۰۰ سال آینده، پس از کشور روسيه، در مقام دوم کشورهای دارای منابع گاز جهان قرار دارد. وجود منابع عظيم گازي در کشور، کاهش ذخاير جهاني نفت خام، افزايش تقاضا در بازار انرژي و کالاهاي مرتبط با نفت خام و نيز آلودگي‌هاي زيست محيطي ناشي از مصرف انرژي‌هاي فسيلي دلايلي هستند که لزوم استفاده گوناگون از گاز طبيعي را به عنوان سوختي جايگزين توجيه مي‌کند.

شاخص های سرمایه گذاری طرح تبدیل گاز طبیعی به فرآورده‌های نفتی GTL

بنا بر بررسی های انجام شده حداقل سرمایه گذاری واحد تبدیل گاز طبیعی به فرآورده‌های نفتی GTL با ظرفیت حداقل ده هزار بشکه در روز، دویست میلیارد تومان برآورد میگردد و پیش بینی میشود این میزان سرمایه گذاری بعد از گذشت 3 سال بازگشت داشت باشد.

مزایای اجرای طرح تبدیل گاز طبیعی به فرآورده‌های نفتی GTL

سوخت جي.تي.ال براي حمل ‌و نقل پاك، عاري از گوگرد و آروماتيك است و امکان صادرات محصول در صورتی که استانداردهای لازم رعایت شوند وجود دارد و می‌تواند از سواوری خوبی برخوردار باشد.
با توجه به ماهیت این صنعت و پروسه استخراج از چاه و انتقال گاز تا راه اندازی یک واحد تولیدی حداقل ده هزار بشکه در روز ، حدود۳۰۰ نفر بطور مستقیم و ۴ هزار نفر به طور غیر مستقیم می‌توانند مشغول به کار شوند. همچنین سودآوری، بازده و دوره برگشت مناسب، انتشار كمتر گازهاي گلخانه‌ای و كاهش وابستگي به محصولات نفتي از دیگر مزایای اجرای این طرح هستند.

خلاصه بررسي فنی، مالی و بازار طرح تبدیل گاز طبیعی به فرآورده های نفتیGTL

پیش بیني ظرفیت و تركیب تولید : 6205 تن گاز مایع ،44530 تن بنزین سوپر،8760 تن وکس در سال
مساحت زمین: 100 هکتار
زیربنای ساختمان تولیدي : 500.706 متر مربع
تعداد و ترکیب نیروی انساني طرح تبدیل گاز طبیعی به فرآورده های نفتی: 454 نفر
ابعاد اقتصادي طرح تبدیل گاز طبیعی به فرآورده های نفتی GTL
قیمت ماشین الات و تجهیزات تبدیل گاز طبیعی به فرآورده های نفتی: 1.145.906.000 میلیون ریال
برآورد سرمایه گذاری کل: 1.834.284.000 میلیون ريال
برآورد سرمایه گذاري ثابت : 1.763.660.000 میلیون ريال
پیش بینی شاخص هاي اقتصادي طرح تبدیل گاز طبیعی به فرآورده های نفتیGTL
نقطه سربه سر تولید در سال مبنا: 27.04 درصد
دوره برگشت سرمایه : 3.15 سال
نرخ بازده داخلی : 25.6 درصد

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد: