طرح احداث واحد روغن کشی از دانه های روغنی به روش کلدپرس

در ایران روغن به عنوان یکی از کالاهای مهم کشاورزی مورد نیاز مردم، از سال های دور مورد توجه بوده است. مصرف روغن حیوانی با تعدیل سرانه مصرف به تدریج کاهش یافته و به سهولت روغن نباتی جایگزین آن شد، با احداث اولین کارخانه روغن کشی در سال 1317 ظرفیت تولید روغن نباتی در ایران به سرعت افزایش یافت.
تولید روغن کشور در سال 1340 حدود 38 هزار تن بوده و با 12 هزار تن روغن وارداتی نیاز کشور تأمین شده است؛ به عبارتی 76.1 درصد خود کفایی وجود داشته است. مصرف سرانه روغن از 2.5 کیلوگرم در سال 1340 به 19 کیلوگرم با جمعیت بیش از 70 میلیون نفر در سال های اخیر رسیده و عدم افزایش تولید روغن داخلی متناسب با رشد جمعیت موجب کاهش درصد سهم خودکفایی در کشور گردیده است. میزان مصرف روغن نباتی از 50 هزار تن در سال 1340 به بیش از 1400 هزار تن در سال 1384 افزایش یافته و واردات روغن به بیش از یک میلیون تن رسیده است.

ویژگیهای سیستم کلدپرس

روغن گیری کلد پرس فشردن دانه بدون حرارت میباشد که روغن حاصله عاری از هرگونه افزودنی و یا نگهدارنده های شیمیایی است که در قدیم به روش عصاری معروف بوده است. کلد پرس دقیق ترین عملیات روغن گیری است به گونه ای که میتوان بیشترین مواد موثر همچون ویتامین e و اسیدهای چرب غیر اشباع یگانه و چندگانه را به همراه روغن از دانه استخراج نمود.
شرط لازم و کافی برای تولید روغنهای کلدپرس بدون نقص و با طعم خوب، انتخاب دقیق دانه های روغنی است . در طی این عملیات روغن روان دارای حرارتی معادل زیر 40 درجه سانتیگراد است، این گرمی تقریبا به اندازه همان حرارتی است که دانه های روغنی در کشورهای موطن خود در اثر تابش حرارت آفتاب متحمل میشوند.
روش مذکور از همان دانه های روغنی تمیز شده در روش Hot-Pressing بدون هیچگونه عمل آوری بهره میگیرند – دانه ها سرد وارد اکسترودر شده – و کلیه عملیات لازم در اکسترودر محاسبه شده و کنترل های لازمه از قبیل خود حرارتی بتوسط دستگاه صورت میپذیرد.
اما تفضیلات این روش :
روغن زیر ۴۰ درجه سانتی گراد( بعضا” به ٣٠ درجه هم نمیرسد) بدون از دست دادن ماهیت طبیعی آن خارج میشود –– رنگ دانه ها -و سختی ها ( لرد) و سمومی چون Erucic Acid , و Golocosinalate ایجاد نمیگردد.
لذا اگر ورودی دانه ها سویا باشد – حاوی کلیه ویتامین های نهفته در دانه همچون Vitamin-E است – اگر دانه های آفتابگردان باشد – روغن سرشار از ویتامین A میباشد اگر دانه های کلزا باشد – به رنگ آفتابگردان روشن و سرشار از ویتامین های امگا و عاری از سمومی چون Erucic Acid است.
قیاس نمایید سایر دانه های دیگر را که با خواص و صفات آنها که در طبیعت قبول رشد و نمو نموده اند. روغن ها و کنجاله های آنان ویتامینه و سالم بدون سوختگی روغن ها و یا حلال خوردگی از دستگاه خارج میشوند.

فرآیند تولید روغن کنجد

رویکرد صنعت برای تامین روغن نباتی و روش روغن گیری آن بعلل پیشرفت های صنعتی ۵۰ ساله اخیر و برای تولید انبوه نیاز به ماشین آلات و نوآوری های جدید من جمله دستگاه های روغن گیری پرس گرم را ایجاب مینمود لیکن این پیشرفتهای صنعتی که مشهور به روش گرم میباشد اثرات بسیار مخربی بر سلامت انسانها گذاشت و روش پرس گرم (Hot- Pressing) را به بهینه سازی و تولید طبیعی با هزینه های کمتر در بخش انرژی و روش مشهور به روش پرس سرد(Cold-Pressing) که به وسیله دستگاه روغن گیری پرس سرد انجام می شود، ظرف ۱۰ ساله اخیر گرایش داده است.

برای روغن گیری از کنجد به روش پرس سرد، ابتدا دانه کنجد وارد دستگاههای سورتینگ شده و کاملا بوجاری و سورت میشود، در این فرآیند ضایعات از دانه کنجد تفکیک شده و دانه ها پس از جدا سازی توسط نوار نقاله های موجود، برای روغن گیری وارد دستگاه پرس سرد میشوند.

بوجاری کردن دانه های کنجد
در پرس سرد دانه ها در دمای حدود ۴۰ درجه، روغن گیری شده و روغن های بدست آمده جهت عملیات فیلتراسیون به سمت فیلتر پرس هدایت میشوند. از طرف دیگر کنجاله حاصل از روغن کشی دانه کنجد ( کیک)، از دستگاه پرس خارج و پس از خشک شدن بسته بندی گردیده و جهت خوراک دام استفاده میگردد.

روغن گیری در پرس سرد و جدا سازی کنجاله ( کیک)
روغن های هدایت شده در فیلتر پرس، توسط فیلترهای پارچه ای فیلتراسیون میشود.

فیلتراسیون روغن بدست آمده از پرس سرد
روغن فیلتر شده در مخازن استیل نگهداری میشود تا جهت پالایش و تصفیه فیزیکی به قسمت مربوطه هدایت گردند.

در طی این فرایند به هیچ وجه به دانه‌ها حرارت بالا اعمال نمی گردد تا خواص آن حفظ شود و چون در این روش کنجدها با پوست روغن گیری می‌شود پروتئین‌های موجود در پوست آن نیز حفظ می‌گردد . در این روش هیچگونه فراوری و یا افزودنی به کنجدها اعمال نمی گردد، بنابر این روغن ان دقیقا خواص کنجد را داراست .
در این روش مراحل روغن گیری به گونه‌ای است که می‌توان بیشترین مواد موثر همچون ویتامین E و اسیدهای چرب غیر اشباع یگانه و چندگانه را به همراه روغن از دانه استخراج نمود. در طی این عملیات حرارت روغن روان در حدود ۴۰ درجه سانتیگراد میباشد.

تفاوت پرس گرم با پرس سرد

در روش روغن گیری به روش پرس گرم ، به دلیل وجود حرارت بالا ، روغن خروجی به دست آمده دمای بالایی دارد و این امر سبب می شود که روغن استحصال شده ،بیشتر خواص خود را از دست بدهد ولی در روش پرس سرد دمای روغن حدود ۴۰ درجه می باشد که خواص و فواید روغن به خوبی حفظ می شود و روغن حاصله عاری از هر گونه افزودنی و یا نگهدارنده‌های شیمیایی است .
در این روش ، روغن خرو جی حاصل شده بدون هیچ تغییر و کاملا طبیعی می باشد و سلامت روغن های استحصالی در مصرف مستقیم خوراک انسانی بعنوان روغن های ۱۰۰% ارگانیک و بدون نیاز به تصفیه شیمیایی میباشد.

میزان سرمایه لازم جهت احداث کارگاه روغن کشی روغن

با بررسی های انجام شده توسط واحد تحقیقات شرکت پارس رابین (ایطرح) جهت روغن کشی به روش کلدپرس با ظرفیت حداکثر 800 کیلوگرم ورودی در ساعت به شرح ذیل میباشد :
میزان فضای مورد نیاز :
کار کردن با این دستگاه به فضایی کوچک نیاز دارد . حداقل فضای مورد نیاز ۱۲ متر مربع میباشد .
میزان برق مورد نیاز :
حداقل برق مورد نیاز برای ۱ دستگاه ۱۵۰۰ وات میباشد ( کمتر از مصرف یک جاروبرقی )
میزان نیروی کار مورد نیاز :
فقط یک نفر در هر شیفت
دستگاه :
این دستگاه از لحاظ حجم به کوچکی یک میز تحریراست و وزنی کمتر از ۱۵۰ کیلوگرم دارد . کارکرد با آن بسیار ساده بوده به طوری که با یک روز آموزش توانایی روغن گیری از انواع دانه های روغنی را خواهید داشت .
لوازم جانبی مورد نیاز برای این کار عباتند از :
۱ مخزن برای نگهداری روغن
۱ سیلو ی کوچک برای تغذیه مداوم دستگاه
۱ پمپ باد ۲۰ لیتری

سرمایه ثابت طرح:
میزان سرمایه ثابت طرح به طور عمده صرف تجهیزات و لوازم دفتری و رهن کارگاه و مغازه حدود 45 الی 75 میلیون تومان برآورد میگردد.
سرمایه در گردش :
میزان سرمایه در گردش این کار تنها 20 الی 30 میلیون تومان میباشد و دوره برگشت آن ۱۵ روز الی ۱ ماه میباشد .

روغن کشی یکی از مشاغل درآمد زا و دارای صرفه اقتصادی بالاست

زمانی که صنایع به ۲ دسته سبک و سنگین تقسیم بندی میشدند این صنعت جزو صنایع سنگین محسوب میشد و احتیاج به سرمایه گذاری های سنگین و هزینه های تولید و کارگری بالا داشت , لذا اشخاص و شرکت های کمی قادر به تاسیس واحد های روغنکشی و بهره مندی از سود آن بودند . صرف هزینه های زیاد تولید و استفاده از روشهای قدیمی باعث میشد تا این صنعت فقط در حجم انبوه و برای تعداد معدودی از دانه ها سود آور باشد .
رخ ماده اولیه و میزان ماده‌ای که مورد استفاده قرار می‌گیرد نقش مهمی در تعیین قیمت روغن‌ها دارد. قابلیت روغن‌دهی دانه مشخص‌کننده میزان ماده اولیه‌ای است که برای تهیه یک کیلوگرم روغن لازم است. به‌عنوان مثال هر 3 کیلو و 200 گرم کنجد یک‌کیلوگرم روغن می‌دهد. یک‌کیلوگرم فندق و یک‌کیلوگرم سیاه دانه 210 سی‌سی روغن تولید می‌کنند. البته این میزان روغن‌دهی به عوامل دیگری نیز بستگی دارد. دستگاه‌های پرس گرم در ازای مصرف مقدار کمتری ماده اولیه، روغن بیشتری می‌دهند این فرآیند یک ایراد عمده دارد و آن این است که فرآیند پرس گرم و حرارت بالا می‌تواند بخشی از خواص مفید روغن تولیدی را از بین ببرد. به همین دلیل آنها در مغازه‌شان از دستگاه پرس سرد استفاده می‌کنند.
یک ترفند دیگر کارخانه‌های روغن‌کشی، روغن‌گیری از ماده پایه است. آنها در توضیح ماده پایه می‌گویند برخی از کارخانه‌های روغن‌کشی دانه‌های روغنی را به مدت 24 ساعت در سایر روغن‌های موجود در بازار غوطه‌ور می‌کنند و سپس از آنها روغن‌گیری می‌کنند. این موضوع هزینه آنها را پایین می‌آورد و در عوض روغن ناخالصی تهیه ‌می‌شود. بنابراین خشک بودن ماده اولیه‌ای که به دستگاه‌های ماکت وارد می‌شود یک شرط مهم برای بالا رفتن خلوص و کیفیت روغن تولیدی است. این مسائل فرمول آنها برای تعیین قیمت محصولاتشان را تشکیل می‌دهد. یک لیتر روغن کنجد در این فروشگاه 32‌هزار تومان قیمت دارد، نرخ بطری نیم‌لیتری 17‌هزار تومان است و سه‌لیتری 90‌هزار تومان. 70سی‌سی انواع روغن سیاه‌دانه 15‌هزار تومان، بادام تلخ 20‌هزار تومان و فندق 20‌هزار تومان قیمت دارد.

جایگاه صنعت روغن خوراکی در جهان

روغن‌های خوراکی یکی از مهم‌ترین مواد مورد استفاده در پخت‌وپز جهان هستند که درصد کاربرد روزانه آنها در سطح جهان بسیار بالاست و به همین دلیل، صنعت روغن خوراکی یکی از صنایع مهم دنیای امروز محسوب می‌‌شود. در این میان روغن‌های گیاهی در صنعت غذایی بسیار پرکاربرد بوده و علاوه بر آن در صنایع دیگری مانند تولید صابون، پودرهای شست‌وشو و محصولات مراقبت شخصی نیز استفاده می‌‌شود، اما باید گفت که حجم اعظم مصرف روغن در‌ مواد‌غذایی است و خصوصا در سال‌های اخیر با توجه به اهمیت سلامت غذایی، مصرف روغن‌های گیاهی اولویت پیدا کرده است. در این گزارش تلاش می‌شود روند رشد، مصرف و چشم‌انداز صنعت روغن خوراکی در جهان بررسی شود.

روغن‌ های نباتی؛ پر مصرف‌ ترین‌ ها

امروزه مصرف عمده روغن‌های خوراکی در جهان، مربوط به روغن‌های نباتی است، به‌طوری‌که که مصرف روغن حیوانی بسیار کمتر شده است؛ استفاده از روغن‌های گیاهی در تولیدات غذایی جایگزین مناسبی برای روغن‌های حیوانی محسوب می‌شود که اسیدهای چرب غیراشباع کمتری نسبت به روغن‌های حیوانی دارند. از این رو، میزان تقاضای مصرف جهانی در چند سال اخیر نسبت به روغن‌های گیاهی بالاتر رفته است، به‌طوری‌که در سال 2009، طبق آمارهای گرفته شده، 61درصد از روغن تولید شده در کل جهان، روغن خرما و روغن سویا بوده است که به ترتیب 33درصد و 28درصد از تولید جهانی به آنها اختصاص داشت.
روغن‌های گیاهی حاصل چربی استخراج شده از گیاهان هستند که به صورت بافت‌های جامد یا مایع تولید می‌شوند؛ کاربرد اصلی این روغن‌ها در پخت‌وپز است و تا حدودی نیز در صنایع مربوط به تولید سوخت و وسایل بهداشتی و آرایشی استفاده می‌شوند. شایع‌ترین انواع این روغن‌ها نیز شامل روغن نخل، سویا، کانولا و تخمه آفتاب‌گردان است. روغن خرما بیشتر در مناطق گرمسیر آفریقایی، آمریکای شمالی و جنوب شرقی آسیا یافت شده و حدود 90درصد از این روغن برای مصارف خوراکی به کار گرفته می‌شود.
روغن کانولا که به روغن کلزا نیز معروف است، در سال‌های اخیر مصارف خوراکی زیادی در جهان پیدا کرده است که خصوصا با داشتن مقادیر بیشتری از اسیدهای امگا3 و امگا6 و حجم کمتری از اسیدهای چرب اشباع‌نشده، طرفداران زیادی در جهان پیدا کرده است؛ به‌طوری‌که در سال‌های 1996-1995 میزان مصرف این روغن 11.2میلیون تن بوده است و در سال‌های 2014-2013 به 25.63میلیون رسیده است.
به‌طور کلی طبق آمار، مصرف روغن خوراکی در جهان در سال‌های 2015-2014 به شرح زیر بوده است: روغن خرما: 60.73میلیون تن؛ روغن سویا: 46.79میلیون تن؛ روغن کلزا: 27میلیون تن؛ روغن تخمه آفتاب‌گردان: 15.18میلیون تن و مصرف دیگر روغن‌ها 23.57میلیون تن بوده است.

روند رشد بازار جهانی روغن‌های نباتی

در سال‌های اخیر با توجه به اهمیتی که مصرف‌کنندگان جهانی به مصرف روغن گیاهی به جای روغن حیوانی می‌دهند، میزان تقاضا برای این روغن‌ها بیشتر شده و در نتیجه رشد چشمگیری را در این صنعت مشاهده می‌کنیم که در آمارهای فوق نیز کاملا مشهود است. با روند افزایش تقاضا برای روغن‌های گیاهی، ارزش بازار جهانی این صنعت نیز رشد قابل توجهی یافته و تجارت پررونقی را رقم زده است. طبق گزارش سایت MarketsandMarkets بازار روغن‌های نباتی در سال 2012 به ارزش 81میلیارد دلار تخمین زده شده بود و در حال حاضر بنابر نظر تحلیلگران انتظار می‌رود تا سال 2017 با نرخ رشد سالانه 2.5درصد افزایش یافته و به ارزش 91.4میلیارد دلار برسد.
رشد جمعیت، بالاتر رفتن آگاهی‌های پزشکی مردم و اهمیت دادن به رژیم‌های غذایی سالم از جمله عوامل رشد این بازار هستند. در این میان خصوصا مناطق در حال توسعه که جمعیت بیشتری نیز دارند، از جمله مصرف‌کنندگان اصلی این صنعت به شمار می‌روند. طبق آمارهای به دست آمده، بازارهای اصلی این صنعت نیز کشورهای آسیایی هستند و اروپا و آمریکای شمالی نیز از نظر مصرف در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

صنعت روغن‌های خوراکی در ایران

صنعت روغن خوراکی در ایران وابسته به واردات مواد خام است، اگرچه در سال‌های اخیر روغن‌های موجود در ایران اکثرا تولید داخل هستند اما این نکته را نباید از نظر دور داشت که تولیدکنندگان این صنعت بسیاری از مواد اولیه و خام مورد نیاز خود را وارد می‌کنند. بنابراین نوسان قیمت در این صنعت وابسته به نوسانات مواد خام وارداتی آن است که در سال‌های اخیر رو‌ به افزایش بوده است.
در این میان گروه صنعتی بهشهر از مهم‌ترین رهبران تولید روغن‌های گیاهی در سال 2015 بوده که 49درصد از سهم این تجارت را به خود اختصاص داده است. روغن‌های خوراکی لادن، بهار، نسترن و… از معروف‌ترین تولیدات این شرکت هستند، همچنین نوآور‌ی‌های این گروه صنعتی در بسته‌بندی و ارائه کیفیت مناسب از دیگر ویژگی‌های آن است.

پیش بینی وضعیت سرمایه گذاری طرح احداث واحد روغن کشی از دانه های روغنی

ظرفیت تولید سالیانه : 40000 کیلوگرم
نرخ برابری دلار : 27000 تومان
مساحت زمین موردنیاز : 60 مترمربع (استیجاری)
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 2 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 400 میلیون تومان(بدون احتساب هزینه زمین)
ارزش ماشين آلات و تجهيزات : 300 میلیون تومان
نرخ بازده داخلی در سال مبنا : 55 درصد

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد::