تولیدصنعتی و کارخانه‌ای رنگ در کشور، قدمتی نزدیک به هشتاد سال دارد. این مسیله انتظارات از این صنعت را برای تامین کامل نیازهای داخلی و در ادامه، صادرات محصولات افزایش می‌دهد. در حال حاضر صنعت رنگ کشور با نیمی از ظرفیت اسمی (یک میلیون تن در سال) خود در حال تولید می‌باشد، لذا با توجه به پتانسیل‌های بالقوه تولیدکنندگان رنگ کشور و کیفیت مناسب محصولات تولیدی آن‌ها و وجود بازارهای منطقه‌ای مطلوب، باید اهداف صادراتی گسترش یابد. البته مطابق آمارهای موجود، وضعیت صادرات در سال‌های اخیر روند صعودی داشته ولی میزان آن نسبت به پتانسیل و موقعیت منطقه‌ای کشور، ناچیز (در حدود 100 میلیون دلار) است. مهم‌ترین مقاصد صادراتی ایران کشورهای: افغانستان، عراق، ترکمنستان، تاجیکستان و قزاقستان می‌باشد و محصولات صادراتی هم بیشتر رنگ‌های ساختمانی و تزیینی هستند. حجم بازار رنگ منطقه خاورمیانه بیش از 2 میلیون تن در سال می‌باشد که سهم ایران تقریبا 25 درصد آن می‌باشد. بیش‌ترین حجم مصرفی خاورمیانه مربوط به انواع پوشش‌های ساختمانی با 76 درصد کل می‌باشد.

دولت به منظور حمایت از تولیدات داخلی رنگ، تعرفه‌های سنگین گمرکی را برای واردات محصولات رنگ در نظر گرفته است. همچنین کار گروه حمایت از تولید دولت، رنگ و پوشش را جز اقلامی آورده که سازمان‌های دولتی مجاز به واردات آن نمی‌باشند. امسال نیز وزارت صنعت، معدن و تجارت با توجه به ظرفیت مازاد تولید رنگ و پوشش، صدور مجوز جدید تاسیس در شاخه‌های تولید انواع رنگ‌های ساختمانی و صنعتی، رزین و چسب را مگر در مواردی که ساخت داخل نشده‌اند، ممنوع نموده است.

در سال‌های آینده، بازسازی سه کشور افغانستان، عراق و سوریه، حجم عظیمی از عملیات‌های ساختمانی و صنعتی را شامل خواهد شد که با توجه به روابط نزدیک ایران با این سه کشور، مساما یکی از گزینه‌های اصلی آن‌ها برای تامین مواد اولیه از جمله رنگ، تولیدکنندگان ایرانی خواهد بود. همچنین با توجه به حجم عظیم کارهای عمرانی در کشور قطر(به دلیل برگزاری جام جهانی فوتبال در سال 2020) و امارات (به دلیل برگزاری نمایشگاه جهانی اکسپو 2020) این کشورها هم باید از الویت‌های صادراتی باشند.

امکان ورود مواد اولیه مرغوب پس از پسا برجام می‌تواند به بهبود کیفیت محصولات تولیدی کشور کمک شایانی نموده و ورود کالا و محصولات ایرانی را به بازارهای منطقه‌ای و جهانی تسهیل نماید.

سیر تحولات صنعت رنگ ایران

تولید نیمه صنعتی رنگ، در سال 1308 توسط مرحوم احمد صانعی در ایران پایه‌گذاری شد. در ادامه، ایشان در بازدیدی که از نمایشگاه صنعتی در کشور آلمان به سال 1315 داشتند، انواع ماشین‌آلات صنعتی رنگسازی را مشاهده کرده و با خرید آن‌ها و نصبشان در محله زرگنده تهران‌( شمیران) به سال 1318، کارخانه رنگسازی ایران را رسما راه‌اندازی نموده و بدین ترتیب، تولید صنعتی رنگ به صورت کارخانه‌ای در ایران آغاز شد. سیر تحولات مهم و بعضا تاریخ‌ساز این صنعت در کشورمان، به صورت ذیل ادامه یافت:

سال 1318 شروع تولید صنعتی رنگ در کشور – توسط کارخانه رنگسازی ایران

سال 1334 تاسیس اتحادیه رنگ‌فروشان تهران

سال 1338 آغاز تولید رنگ پلاستیک (امولسیونی) – توسط شرکت پلاسکار و تحت نام پیکو

سال 1341 آغاز تولید رنگ روغنی بر پلیه رزین آلکیدی – توسط شرکت پلاسکار و با نام سنتتیک

سال 1342 آغاز تولید رزین آلکید – توسط رنگسازی ایران

سال 1344 آغاز تولید لاک‌ها و ورنی‌‌های چوب – توسط شرکت تابا شیمی

سال 1344 آغاز تولید رزین پلی و ینیل استات – توسط شرکت پلاسکار

سال 1345 آغاز تولید رنگ‌های کورهای صنعتی و خودرو – توسط شرکت تابا شیمی و هاویلوکس

سال 1349 تاسیس انجمن صنفی تولیدکنندگان رنگ و رزین ایران ( سندیکای صاحبان صنعت رنگ‌سازی ایران ) – توسط مدیران شرکت‌های رنگ‌سازی ایران، پلاسکار، تابا شیمی، شمس، رنگین، هاویلوکس، دیروپ ایران، پارس سادولین

سال 1360 انتشار اولین نشریه تخصصی رنگ با عنوان صنعت شیمیایی و رنگ – توسط سید مصطفی فاطمی

سال 1361 تاسیس تعاونی تولیدکنندگان رنگ و محصولات وابسته – توسط آقایان صمیم، عقیلی، جوهری، کاظمیان و خانم معتمدزاده

سال 1362 تاسیس گروه تکنولوژی و علوم رنگ در دانشکده پلیمر دانشگاه صنعتی امیرکبیر

سال 1376 تاسیس موسسه پژوهشی علوم و فناوری رنگ و پوشش

سال 1380 برگزاری اولین دوره نمایشگاه بین المللی سالانه رنگ، رزین و پوشش‌های صنعتی تهران

بررسی وضعیت صادرات رنگ کشور

تولید رنگ و پوشش از جمله فعالیت‌هایی است که باید علاوه بر تامین نیازهای داخلی، برای اهداف صادراتی نیز گسترش یابد. متاسفانه علیرغم پتانسیل‌های بالقوه، تولیدکنندگان رنگ کشور و کیفیت مناسب محصولات تولیدی آن‌ها و وجود بازارهای منطقه‌ای مطلوب، میزان صادرات رنگ کشور،بسیار ناچیز است.

البته بررسی آمار صادرات انواع رنگ ایران نشان می‌دهد که وضعیت صادرات، عموما روند عمودی داشته است. مهم‌ترین مقصدهای صادراتی ایران، کشورهای افغانستان، عراق، ترکمنستان، تاجیکستان و قزلقستان است. محصولات صادراتی هم بیشتر رنگ‌های ساختمانی و تزیینی هستند.

در ادامه، آمارهای مربوط به برخی از مهم‌ترین رنگ‌های صادراتی کشور آمده است.

آمار صادرات رنگ کشور با کد تعرفه گمرکی ” 3209140 ” رنگ و پوشش ساختمانی براساس اکریلیک یا وینیل

سال

ارزش ( هزار دلار‌ )

1390

6989

1391

4796

1392

9559

1393

17269

1394

21429

1395 ( 7 ماه اول )

12563

آمار صادرات رنگ کشور با کد تعرفه گمرکی ” 32081010 ” رنگ‌ها و پوشش‌ها بر اساس پلی استرها

سال

ارزش ( هزار دلار )

1390

3539

1391

3659

1392

5687

1393

5753

1394

4957

1395 ( 7 ماه اول )

4487

آمار صادرات رنگ کشور با کد تعرفه گمرکی ” 32089090 ” رنگ‌ها و ورنی‌ها براساس پلیمرهای سینتتیک

سال

ارزش ( هزار دلار )

1390

54691

1391

68573

1392

50239

1393

46954

1394

33637

1395 ( 7 ماه اول )

14884

آمار صادرات رنگ کشور با کد تعرفه گمرکی ” 32089090 ” کشور در سال 1395 (7 ماه اول)

نام کشور

ارزش ( هزار دلار )

ترکمنستان

5000

تاجیکستان

4093

قرقیزستان

1916

قزاقستان

1052

افغانستان

1024

آذربایجان

772

عراق

488

ترکیه

443

آمار صادرات رنگ کشور با کد تعرفه گمرکی ” 32089090 ” کشور در سال 1394 (7 ماه اول)

نام کشور

ارزش ( هزار دلار )

ترکمنستان

10174

تاجیکستان

6296

قزاقستان

2576

افغانستان

2169

قرقیزستان

793

آذربایجان

769

ترکیه

298

عراق

218

عمده بازارهای صادراتی ایران برای انواع رنگ (واحد میلیون دلار)

کشور

ارزش سال 92

ارزش سال 93

درصد تغییرات

سهم از کل صادرات رنگ در سال 93 (درصد)

سهم از کل صادرات رنگ در سال 93 (درصد)

ترکمنستان

26

29

12

29

84

افغانستان

25

16

36-

16

تاجیکستان

22

22

22

قزاقستان

9

12

33

12

عراق

7

5

29-

5

سایر کشورها

22

17

23-

16

16

جمع کل

111

101

9-

100

100

عمده بازارهای صادراتی ایران برای انواع رزین (واحد میلیون دلار)

کشور

ارزش سال 92

ارزش سال 93

درصد تغییرات

سهم از کل صادرات رنگ در سال 93 (درصد)

سهم از کل صادرات رنگ در سال 93 (درصد)

عراق

16

15

6-

38

88

عمارات

10

15

50

38

ترکیه

8

3

63-

7

قزاقستان

2/0

1

400

3

ترکمنستان

6/0

1

83

2

سایر کشورها

2/1

5

317

12

12

جمع کل

36

40

11

100

100

میزان واردات رزین کشورهای همسایه در سال 2014 (واحد میلیون دلار)

کشور

واردات از جهان

واردات از ایران

سهم ایران در بازار (درصد)

کشورهای مهم صادرکننده

(به بازار مورد نظر)

مجموع سهم پنچ کشور اصلی در بازار (درصد)

عراق

102

15

15

ترکیه، انگلستان، هلند، چین، فرانسه

57

افغانستان

5/0

2/0

29

پاکستان، آمریکا، ترکیه، آلمان، ایتالیا

66

ترکمنستان

14

1

7

هلند، ترکیه، چین، سوید، آمریکا

86

پاکستان

288

5/0

2/0

چین، آلمان، جمهوری کره، هتد، ایتالیا

69

تاجیکستان

5

5/0

10

ترکیه، چین، روسیه، فنلاند، فرانسه

86

آذربایجان

15

25/0

2

ترکیه، امارات، آلمان، فرانسه، انگلستان

76

ارمنستان

6

6/0

10

ترکیه، بلژیک، آلمان، ایتالیا، چین

68

قزاقستان

130

1

8/0

روسیه، چین، ترکیه، آلمان، آمریکا

77

ترکیه

2305

4/0

02/0

آلمان، جمهوری کره، هلند، چین، ایتالیا

61

کویت

87

چین، آلمان، امارات، هلند، عربستان

57

امارات

463

16

3

آلمان، آمریکا، چین تایپه، اسپانیا، هلند

43

روسیه

1712

5/0

03/0

آلمان، هند، چین، آمریکا، بلژیک

59

عربستان صعودی

603

چین، آمریکا، آلمان،امارات، سنگاپور

50

عمان

85

ناجیز

ناچیز

امارات، فرانسه، آمریکا،هند، چین

44

قطر

60

امارات، عربستان، آلمان، آمریکا، هلند

62

بحرین

78

امارات، هند، آلمان، عربستان، آمریکا

84

میزان واردات رنگ کشورهای همسایه در سال 2014 (واحد میلیون دلار)

کشور

واردات از جهان

واردات از ایران

سهم ایران در بازار (درصد)

کشورهای مهم صادرکننده

(به بازار مورد نظر)

مجموع سهم پنچ کشور اصلی در بازار (درصد)

عراق

68

5

7

ترکیه، چین، اردن، مصر، لبنان

72

افغانستان

55

22

40

پاکستان، آمریکا، ترکیه، آلمان، انگلستان

59

ترکمنستان

63

29

46

ترکیه، فرانسه، روسیه، سوییس، چین

49

پاکستان

323

ناچیز

ناچیز

چین، هند، جمهوری کره، آلمان، چین تایپه

77

تاجیکستان

32

22

69

ترکیه، چین، روسیه، لیتوانی، سوییس

30

آذربایجان

21

3

14

گرجستان، ازبکستان، روسیه، ترکمنستان، آلمان

83

ارمنستان

15

1

7

ترکیه، امارات، آلمان، ایتالیا، چین

60

قزاقستان

137

9

7

روسیه، فنلاند، چین، آلمان، ایتالیا

64

ترکیه

1650

1

06/0

آلمان، اسپانیا، هند، چین، ایتالیا

52

کویت

83

ناچیز

ناچیز

اسپانیا، آمریکا ، امارات، مصر، عربستان

73

امارات

380

3

8/0

آلمان، ایتالیا ، چین ، انگلستان، هند

59

روسیه

1490

1/0

01/0

آلمان، ایتالیا، سوید، فنلاند، لهستان

74

عربستان صعودی

291

ناچیز

ناچیز

اسپانیا، آمریکا، آلمان ،امارات، انگلستان

49

عمان

90

ناچیز

ناچیز

امارات، اسپانیا، بلژیک ،هند، هلند

84

قطر

109

1/0

1/0

امارات، عربستان، آایتالیا ، آمریکا، انگلستان

84

بحرین

48

امارات، چین، آلمان، عربستان، آمریکا

74

میزان واردات چسب کشورهای همسایه در سال 2014 (واحد میلیون دلار)

کشور

واردات از جهان

واردات از ایران

سهم ایران در بازار (درصد)

کشورهای مهم صادرکننده

(به بازار مورد نظر)

مجموع سهم پنچ کشور اصلی در بازار (درصد)

عراق

84

19

23

ترکیه، چین، آمریکا، ایتالیا، اردن

72

افغانستان

17

16

94

پاکستان، آمریکا، ترکیه، آلمان، چین

59

ترکمنستان

19

6

32

ترکیه، فرانسه، روسیه، آلمان، چین

49

پاکستان

61

2/0

3/0

چین، مالزی، آمریکا، ژاپن، چین تایپه

77

تاجیکستان

20

11

55

ترکیه، چین، روسیه، قزاقستان، آلمان

30

آذربایجان

7

4/0

6

آلمان، ترکیه، چین، انگستان، ایتالیا

83

ارمنستان

9

9/0

10

ترکیه، روسیه، آلمان، یونان، چین

60

قزاقستان

77

4

5

روسیه، فرانسه، چین، آلمان، لهستان

64

ترکیه

603

7/0

1/0

آلمان، فرانسه، آمریکا، چین، ایتالیا

52

کویت

46

ایتالیا، آمریکا ، امارات، چین، عربستان

73

امارات

156

2/0

1/0

آلمان، آمریکا ، چین ، چین تایپه، هند

59

روسیه

648

6/0

1/0

آلمان، چین، آمریکا، فرانسه، ایتالیا

74

عربستان صعودی

317

آمریکا، آلمان ،امارات، چین تایپه

49

عمان

34

ناچیز

ناچیز

امارات، ایتالیا، آمریکا ، هند، چین

84

قطر

50

2/0

4/0

امارات، عربستان، آلمان ، آمریکا، انگلستان

84

بحرین

18

امارات، چین، انگلستان، عربستان، آمریکا

74

روند ارزش صادرات گروه کالایی رنگ و پوشش

           محصول

سال

        رنگ

رزین

انواع چسب

1389

76

32

35

1390

95

19

37

1391

106

27

38

1392

111

36

71

1393

101

40

72

مقایسه صادرات گروه کالایی رنگ و پوشش

محصول

1392

1393

درصد تغییرات

ارزشی

وزنی

ارزشی

وزنی

ارزشی

وزنی

رنگ

111

39

101

39

9-

رزین

36

22

41

25

14

14

انواع چسب

71

28

72

26

1

7-

پیش بینی ارزش صادرات در انتهای سال 1394 (واحد میلیون دلار)

نام محصول

صادرات 93 (م.دلار)

برنامه صادراتی براساس سناریوی حالت اول (رشد 10 درصد) براساس سال پایه 93

94

95

96

رنگ

101

111

122

134

رزین

40

44

48

53

چسب

72

79

87

96

نام محصول

صادرات 93 (م.دلار)

برنامه صادراتی براساس سناریوی حالت دوم (رشد 20 درصد) براساس سال پایه 93

94

95

96

رنگ

101

121

145

175

رزین

40

48

58

69

چسب

72

86

104

124

برنامه راهبردی رنگ

شاید بتوان مهم‌ترین رااهبردهای میانی برای دستیابی به اهداف زنجیره تامین رنگ را به صورت ذیل برشمرد:

اصلاح الگوی مصرف سرانه رنگ

سرانه رنگ مصرفی در کشور حتی از میانگین جهانی آن( 5/5 کیلوگرم به ازای هر نفر در سال ) هم پایین‌تر است. افزایش مصرف هر کیلوگرم رنگ در سرانه جمعیت کشور، برابر تقریبا 80 هزار تن رنگ خواهد شد که رقم قابل توجهی است.

تکمیل ظرفیت‌های تولیدی و فعال‌سازی آن‌ها

ظرفیت اسمی تولیدی در کشور در این صنعت، تقریبا نزدیک یک میلیون تن در سال است. این در حالی است که زیرساخت‌ها و تجهیزات لازم برای این میزان تولید هم در بسیاری از کارخانه‌ها، نصب گردیده ولی به دلیل مصرف پایین داخلی و عدم صادرات قابل توجه، عملا بلا استفاده مانده است.

تغییر اندازه شرکت‌های تولیدی

متاسفانه در کشورمان، تعداد شرکت‌های تولیدکننده رنگ، بسیار زیاد بوده و در کنار آن، ظرفیت تولیدی هرکدام به صورت جداگانه، بسیار پایین است. این مسیله باعث گردیده عملا امکان رقابت منطقه‌ای هم از آن‌ها سلب شود. ادغام این شرکت‌ها در یکدیگر می‌تواند حتی در کوتاه مدت تاثیرات مثبتی در کیفیت و حتی قیمت محصولات داشته باشد.

معمولا در شرکت‌های بزرگ بین المللی، 5 درصد فروش به بخش تحقیق و توسعه اختصاص می‌یابد که با توجه به حجم تولید و فروش آن‌ها، ارقام بسیار بالایی است. این مسیله باعث می‌گردد که این شرکت‌ها همواره از لحاظ ارایه فن‌آوری‌های نوین، پیشگام بوده و از رقبا پیشی بگیرند.

تقویت برندها یا برندسازی

خوشبختانه در کشورمان، شرکت‌های رنگ‌سازی با قدمت‌های نزدیک به نیم قرن، هم‌چنان در حال فعالیت می‌باشند. باید از تجربه‌های تولیدی و نشان این گونه شرکت‌ها، حمایت ویژه‌ای صورت گیرد و با تقویت آن‌ها، سعی در برندسازی نمود. توچه به آمارهای ارایه شده در سال‌های اخیر در رابطه با لیست بزرگ‌ترین تولیدکنندگان جهانی رنگ، که از هر کشور صاحب نام اروپایی، تنها 1 الی 2 نماینده موجود است. یعنی در این کشورها با ادغام تولیدکنندگان در یکدیگر سعی در برندسازی تحت چند عنوان محدود و معمولا قدیمی‌تر داشته‌اند.

استفاده از فرصت‌های صادراتی

در سال‌های آینده، بازسازی سه کشور افغانستان، عراق و سوریه، حجم عظیمی از عملیات‌های ساختمانی و صنعتی را شامل خواهد شد که با توجه به روابط نزدیک ایران با این سه کشور، مساما یکی از گزینه‌های اصلی آن‌ها برای تامین مواد اولیه از جمله رنگ، تولیدکنندگان ایرانی خواهد بود. بدین منظور باید از هم‌اکنون برنامه‌ریزی‌های مدون و هماهنگی از طرف تولیدکنندگان داخلی برای کسب این بازارها صورت گیرد. شاید یکی از گزینه‌های مطرح در این زمینه، مشارکت و سرمایه‌گذاری مشترک در ساخت کارخانجات تولید رنگ در این کشورها و یا ایجاد نمایندگی و شعبه تولیدی در آن‌جا باشد.

برگزاری جام جهانی فوتبال در کشور قطر در سال 2020 میلادی هم از جمله فرصت‌های مناسبی است که در سال‌های آینده باید از آن بهره‌برداری نمود. توجه به حجم ساخت و سازهای مربوط به این رخداد جهانی و نیاز به مصاج ساختمانی (از جمله رنگ و پوشش) باید از الویت‌های صادراتی کشور باشد.

برگزاری نمایشگاه اکسپو 2020 در دبی فرصت دیگری است. دبی به عنوان نخستسن شهر در خاورمیانه موفق به دریافت میزبانی برگزاری بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین نمایشگاه بین المللی جهان در سال 2020 میلادی شده است. پیش‌بینی می‌شود که طی سال‌های 2015 الی 2020، 280 هزار شغل جدید در این کشور ایجاد گردد. این میزبانی بیش از 23 میلیارد دلار در طی این سال‌ها برای دبی سودآوری خواهد داشت.

انتظار می‌رود که طی شش ماه از اکتبر سال 2020 تا آوریل 2021، بیش از 25 میلیون نفر از این نمایشکاه دیدن نمایند. برگزاری این رویداد جهانی، مستلزم بهبود زیرساخت‌های موجود و حجم عظیمی از ساخت و ساز است که مسلما رنگ و پوشش هم جزیی از اقلام مصرفی خواهد بود.

راهکارهایی برای توسعه صادرات محصولات رنگ و پوشش به کشورهای منطقه

اکثر شرکت‌های ایرانی ثبت شده در کشورهای همسایه با هدف تامین نیازهای بازار ایران و صادرات به ایران تاسیس شده‌اند. باید شرکت‌هایی با هدف ترویج و توسعه محصولات ایرانی در کشورهای دارای اولویت صادراتی تاسیس گردد.

ایجاد شبکه‌های توزیع و پخش محصولات ایرانی در کشورهای هدف( با تاکید بر محصولات ساختمانی متنوع). این مسیله توسط کشورهای رقیب نظیر چین و ترکیه خصوصا در کشورهای حوزه قفقازایجاد شده و باعث حضور دایمی کالاهای آن‌ها شده است. در این حالت خریداران با طیف گسترده‌ای از کالاها مواجه می‌شوند که باعث افزایش خرید محصولات مختلف از جمله رنگ خواهد شد.

اعطای نمایندگی فروش و پخش کالاهای ایرانی ( خصوصا انواع مصالح ساختمانی)  به تجار و بازرگانان کشورهای هدف می‌تواند در توسعه صادرات تاثیر بسزایی داشته باشد. این مسیله باعث ماندگاری و رسوخ در بازار یک کشور می‌شود.

بررسی وضعیت واردات رنگ کشور

به دلیل تعرفه‌های سنگین گمرک روی واردات محصولات رنگ که به منظور حمایت از تولیدات داخلی صورت می‌گیرد، واردات رنگ به کشور بسیار محدود است و اکثرا مربوط به رنگ‌های با فن‌آوری خاص است که امکان تولید آن‌ها در کشور وجود ندارد. کار گروه حمایت از تولید دولت، رنگ و پوشش را جز اقلامی آورده است که سازمان‌های دولتی مجاز به واردات آن‌ها نمی‌باشند.( به دلیل تایید کیفیت مناسب محصولات تولید داخلی و امکان ساخت در کشور).

واردات رنگ  ایران در سال 2014 از کشورهای مختلف برجسب درصد از کل به شرح زیر است:

23 درصد از ایتالیا- 19 درصد از ترکیه- 19 درصد از کره جنوبی- 15 درصد از چین- 8 درصد از امارت- 8 درصد از آلمان- 2 درصد از سنگاپور- از کشورهای فرانسه، هند، تایوان، سوییس هرکدام 1 درصد. بدین‌ترتیب اصلی‌ترین تامین‌کنندگان رنگ ایران کشورهای ایتالیا، ترکیه، کره جنوبی، چین، امارات و آلمان می‌باشند.

واردات رنگ کشور معمولا مربوط به کدهای تعرفه گمرکی ذیل هستند:

کد تعرفه گمرکی

کالا

واردات 1394

برحسب ( هزار دلار)

واردات 7 ماه اول 1395

برحسب( هزار دلار)

32081010

پوشش‌ها و رنگ‌ها براساس

 پلی استرها

712

827

32091010

رنگ رویه و آستر اتومبیل براساس پلیمرهای آکریلیک یا وینیل

240

158

32091030

رنگ آستر آنافورز اکریلیک و وینیل

1088

1852

32091050

رنگ‌ها و پوشش‌های صنعتی براساس اکریلیک یا وینیل

752

885

32099010

رنگ رویه یا آستری اتومبیل براساس سایر پلیمرها

758

1510

32089090

رنگ‌ها و ورنی‌ها براساس پلپیمرهای سینتتیک

1200

926

بازار جهانی پوشش‌های آب پایه

در سال‌های اخیر حرکت به سمت استفاده از پوشش‌های آب پایه به دلیل سهولت کاربردی و در کنار آن، مسایل زیست محیطی افزایش چشم‌گیری داشته است.

بازار پوشش‌های ساختمانی سال‌هاست که در حال استفاده از پوشش‌های آب پایه است به طوری‌که در حال حاضر 75 درصد از سهم جهانی پوشش‌های ساختمانی متغلق به پوشش‌های آب پایه می‌باشد. در بخش پوشش‌های صنعتی، هم‌چنان 80 درصد سهم جهانی متعلق به پوشش‌های حلال پایه است.بیش از 60 سال است که پوشش آب پایه، فناوری استاندارد برگزیده برای پوشش‌های مخصوص دیوار داخل بناها است. پوشش‌های آب پاییه تقریبا 75 درصد از کل بازار جهانی پوشش‌های ساختمانی یعنی بیش از 17 میلیون تن و به ارزش 30 میلیارد یورو را در اختیار دارند. در حال حاضر سهم پوشش‌های آب پایه نزدیک به 50 درصد کل تولید رنگ جهانی می‌باشد.

در اروپا و آمریکای شمالی، سهم پوشش‌های آب پایه تا 90 درصد پوشش‌های ساختمانی را شامل می‌شود. البته هنوز هم منطقی وجود دارد که به لحاظ شرایط اقلیمی استفاده از پوشش‌های حلال پایه برای نماهای بیرونی کارهای تزیینی ساختمان و چهارچوب‌های درب و پنجره از بابت اعمال و خشک شدن بیشتر مقرون به صرفه است. از این رو با وجودی که مزایای رنگ‌های آب پایه به اثبات رسیده است اما هنوز هم سهمی از بازار به حلال پایه‌ها اختصاص یافته است.

در دیگر کشورهای جهان، هنوز هم حجم قابل ملاحظه‌ای از پوشش‌های حلال پایه جهت کاربردهای داخلی و خارجی و هم‌چنین به عنوان پوشش‌های چوب مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته روند جایگزینی آن‌ها با پوشش‌های آب پایه به خصوص برای پوشش‌های داخل بنا ادامه دارد.

در مورد بازار پوشش‌‌های صنعتی، سهم پوشش‌های آب پایه کم‌تر از 20 درصد و در حجم تقریبی 3 میلیون تن و به ارزش 10 میلیارد یورو است. بالاتریم مصرف صنعتی آن‌ها مربوط به پوشش‌های کارخانه‌ای خودرو است که بیش از 50 درصد این بازار متعلق به پوشش‌های آب پایه می‌باشد.

البته سهم پوشش‌های آب پایه در مورد پوشش‌‌های تعمیراتی خودرو نزدیک 25 درصد است. در مورد پوشش‌های حفاظتی و هم‌چنین پوشش‌های دریایی به دلیل نیاز به پوشش‌هایی با کارایی بالا ویژه کاربری در شرایط سخت، هم‌چنان سهم اصلی بازار مربوط به پوشش‌های حلال پایه می‌باشد بطوریکه تنها 2 درصد بازار پوشش‌های دریایی متعلق به پوشش‌های آب پایه است.

در ایران از سال 1379، رنگ و پوشش‌های آب پایه اکریلیک ساختمانی توسط چند تولیکننده ایرانی و نیز شرکت‌های ایرانی تحت لیسانس رنگ‌سازان اروپایی و آسیایی مشهور ساخته شده‌اند. ظرفیت تولید رنگ‌های آب پایه اکریلیک در کشورمان از کم‌تر از 100 تن در سال 1379 به بیش از 50 هزار تن در سال‌های اخیر رسیده است. ضمن این‌که تولید رنگ‌های پلاستیک، حدود 180 هزار تن و رنگ‌های الکیدی ساختمانی در حد 100 هزار برآورد می‌شود. هم‌چنین رنگ‌های آب پایه خودرویی از سال 1385 در حال تولید است.

در ایران به دلیل عدم فرهنگ‌سازی مناسب و عدم تبلیغات و اطلاع‌رسانی گسترده هم‌چنان رنگ‌آمیزی ساختمان صرفا توسط نقاشان ساختمانی صورت می‌گیرد و کم‌تر خانواده‌ها در فرایند رنگ‌آمیزی مشارکت دارند.

لذا مصرف‌کننده واقعی رنگ ساختمانی همان نقاشان هستند. بدین‌ترتیب انتخاب آن‌ها صرفا بر پایه کیفیت رنگ نخواهد بود و قیمت و شرایط پرداخت و غیره در آن نقش اصلی را دارند، نشان‌دهنده بازار رنگ‌ها و برند‌سازی مختلف است. به منظور افزایش مصرف رنگ‌های آب پایه نقش اطلاع‌رسانی از طریق رسانه‌های مختلف بسیار حایز اهمیت است.

بازار جهانی رنگ و پوشش

در حال حاضر حدود 40 میلیون تن رنگ در سراسر جهان با ارزش تقریبی 120 میلیلرد دلار تولید و عرضه می‌گردد و پیش‌بینی می‌شود در سال 2030 میلادی ارزش کل بازار به 134 میلیارد یورو افزایش یابد.

میزان کل صادرات جهانی رنگ در سال 2014 برابر 54 میلیارد دلار بوده است که سهم صادرات رنگ ایران در جهان تنها 2/0 درصد بوده است. در رابطه با رزین هم صادرات جهانی در سال 2014 برابر 85 میلیارد دلار گزارش شده که سهم ایران کم‌تر از 06/0 درصد است.

عمده صادرکنندگان برتر جهانی رنگ عبارتند از: آلمان، چین، آمریکا، ژاپن و بلژیک. هم‌چنین بازار صادرات انواع رزین عملا در سال 2014 در دست کشورهای آمریکا، آلمان، بلژیک، هلند و چین بوده است.

قاره آسیا بیش از 70 درصد از میزان رشد کلی در زمیته حجم تولید را برعهده دارد. سهم قاره آسیا از کل بازار مصرف جهانی در حال حاضر 40 درصد است که انتظار می‌رود به بیش از 50 درصد تا سال 2030 افزایش یابد( یعنی 40 درصد از 27 میلیارد لیتر حجم پوشش‌ها در جهان در این منطقه به مصرف می‌رسد. توچه کنید که بابت مقایسه، وزن پوشش‌های پودری به حجم تبدیل می‌شود. در این مورد، هر کیل.گرم پوشش پودری معادل 5/1 لیتر محاسبه گردیده است).

تجارت جهانی ( صادرات ) رنگ و پوشش در سال 2014 میلادی (واحد میلیارد دلار)

گروه کالایی

صادرات

 جهان

صادرکنندگان برتر

صادرات

ایران

سهم صادرات ایران در جهان (درصد)

انواع رنگ

54

آلمان، چین، آمریکا، ژاپن، بلژیک

1/0

2/0

انواع رزین

85

آمریکا، آلمان، بلژیک، هلند، چین

05/0

06/0

انواع چسب

33

چین، آلمان، هنگ کنگ، آمریکا، مکزیک

07/0

2/0

به دلیل رشد سریع بازار آسیا خصوصا چین و هند، بسیاری از شرکت‌های بزرگ اروپایی و آمریکایی، تلاش می‌کنند تا ساخت پوشش‌های جدید و احداث کارخانجات تولید مواد اولیه، در این منطقه انجام گیرد( هم‌اکنون 20 شرکت بزرگ بین المللی مواد پوششی در چین، واحدهای تولیدی احداث کرده و به مشارکت پرداخته‌اند).

تولید رنگ و پوشش در کشور چین در سال 2012 بیش از 12 میلیون تن بوده است که نسبت به سال قبل تا 8/11 درصد رشد را نشان می‌دهند.

در سال 2012 کل مجموع درخواست برای رنگ در کشورهای برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی، معادل 36 درصد حجم درخواست جهانی بوده است.

در سال‌های 1993 تا 2003 تقاضا برای رنگ در سطح جهان بیشتر از سوی کشورهای رشد یافته صنعتی بود به‌طوری‌که این کشورها تقریبا یک سوم مصرف جهان را به خود اختصاص داده بودند، درصورتی‌که از سال 2003 تا کنون، بیش‌ترین افزایش مصرف در کشورهای در حال توسعه (برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی) که دارای رشد اقتصادی قابل توجه در مقایسه با کشورهای صنعتی پیشرفته می‌باشند، ثبت گردیده است.

تقاضا برای رنگ‌های ساختمانی در کشورهای توسعه یافته در وضعیت فعلی عمدتا به رنگ‌های تعمیراتی یا برای تجدید رنگ‌آمیزی و پوشش‌هایی که در ارتباط با مدرن‌سازی ساختمان‌ها مصرف می‌شود، است و این در حالی است که در کشورهای رو به رشد، پروژه‌های ساختمان‌سازی و در نتیجه مصرف رنگ، به زور قابل توجه‌ای در حال افزایش است.

در مقیاس جهانی، سرعت رشد تولید ناخالص داخلی و تقاضا برای رنگ و پوشش تقریبا یکسان است. البته این الگو برای اقتصادهای بالغ و نوظهور کمی متفاوت است.

مثلا در اقتصادهای بالغ ( نظیر آلمان) عواملی نظیر کاهش ضایعات پوشش، اصلاح و بهبود جنبه‌های اقتصادی پوشش‌های سطح و استفاده از فرایندهایی که نیاز به پوشش‌دهی را کم‌تر می‌کنند، موجب گردیده است، حجم مصرف پوشش‌ها به تدریج کاهش یابد( با توجه به قوانین سخت‌گیرانه زیست محیطی در کشورهای پیشرفته، فن‌آوری‌های نوین باعث کاهش مصرف ضخامت قشر رنگ اعمال شده و هم‌چنین دوام طولانی‌تر رنگ‌ها، شده است).

به‌طور کلی، با اجرای قوانین زیست محیطی و توسعه فن‌آوری‌های تجدید پذیر و استفاده از ترکیبات پر جامدتر با کارایی نهایی بالاتر، میزان حجم مصرف رنگ، کاهش می‌یابد.

در آلمان، تقریبا 25 هزار نفر در 250 شرکت تولیدی رنگ و رزین مشغول به فعالیت هستند. فروش سالانه کل صنعت رنگ و پوشش آلمان حدود 7 میلیارد یورو است. در سال 2012، 30 درصد کل فروش پوشش‌ها در آلمان، رنگ‌های صنعتی، 16 درصد رنگ‌های نمای بیرونی ساختمان، 12درصد رنگ‌های کارخانه‌ای خودرو و 10 درصد رنگ‌های داخلی ساختمان گزارش شده است.

میزان تقاضای پوشش‌ها، متاثر از عوامل متعدد اقتصادی است. به عنوان مثاال، میزان درخواست پوشش‌های تزیینی تحت تاثیر ححجم ساختمان‌سازی و عوامل کلی موثر بر آن است.

میزان تقاضا برای پوشش‌های صنعتی در درجه اول، تابع حجم تولیدات کارخانه‌ای نظیر خودروسازها، وسایل خانگی، بسته‌بندی و غیره است.

ارزش بازار رنگ و پوشش آمریکا در پایان سال 2015 به بیش از 26 میلیارد دلار رسید و میزان ارزش پوشش‌های ساختمانی تقریبا دو برابر پوشش‌های صنعتی بوده و رشد پوشش‌های ساختمانی طی سال‌های 2010 الی 2015 به طور میانگین، سالانه 8/10 درصد بوده است. هنوز هم پوشش‌های ساختمانی مورد استفاده در داخل بنا نسبت به پوشش‌های بیرون بنا، کاربرد گسترده‌تری دارند و از آن‌جایی که زمینه‌های رشد داخل بنا به مراتب بیش‌تر ازخارج بنا است، لذا انتظار رشد بیش‌تری برای آن می‌رود. بالا رفتن کارایی پوشش‌‌ها افزایش میزان پوشانندگی در واحد حجم و ورود مواد جدید ساختمانی، مواردی هستند که توسعه و کاربرد پوشش‌های ساختمانی بیرون بنا را تحت الشعاع قرار داده‌اند. مثلا مواد ساختمانی وینیلی که به ندریج جایگزین سیمان تقویت شده با الیاف می‌شوند نیازی به رنگ کردن ندارند. به هر نسبت که سیمان تقویت شده بیش‌تر استفاده شود، به همان نسبت پوشش بیش‌تری مصرف خواهد شد. هم‌چنین با وجود حجم تولیدات وسایل نقلیه افزایش یافته( طی سال‌های 2010 الی 2015 ) این صنعت به سوی تولید وسایل نقلیه کم مصرف‌تر پیش می‌رود که حاصل آن، وسایل نقلیه سبک و کوچک‌تر است. به این ترتیب با وجودی که تعداد وسایل نقلیه‌ای که قرار است پوشش داده شود، فزونی می‌یابد اما میزان پوشش به کار رفته برای پوشش‌دهی هر خودرو، کم‌تر خواهد شد. در سال 2014، دوازده شرکت بزرگ تولیدکننده رنگ و پوشش، 45 درصد از سهم بازار جهانی را به خود اختصاص داده بودند.

حداقل مصرف سرانه رنگ در سال 2014 در کشورهای مختلف (بر حسب کیلوگرم به ازای هر نفر)

کشور

میزان مصرف

آمریکا

20

آلمان

15

ژاپن

12

روسیه

11

ترکیه

11

برزیل

9

چین

8

آفریقای جنوبی

6

هند

2

میانگین جهانی

5/5

بر اساس آمارهای موجود در سال 2016، 89 شرکت بزرگ جهانی دارای فروش سالیانه بیش از 100 میلیون بوده‌اند. در این لیست 3 شرکت از هند، 2 شرکت از ترکیه، 3 شرکت از مصر، 1 شرکت از امارات حضور دارند. نکته جالب توجه این‌که، کشورهای پیشرفته در زمینه صنعت رنگ و پوشش نظیر : هلند، سوید و نروژ تنها 1 یا 2 شرکت در لیست دارند که نشان می‌دهد در این کشورها، ادغام کارخانجات برای بزرگ‌سازی و برندسازی صورت گرفته است.

متاسفانه در این لیست، هیچ شرکتی در کشورمان قرار ندارد. تعدد تولیدکنندگان در ایران باعث گردیده که هیچ شرکت ایرانی در اشل جهانی مطرح نباشد.

بازار رنگ و پوشش خاورمیانه

حجم بازار رنگ خاورمیانه در سال 2014 برابر 2 میلیون تن بوده است که 44 درصد آن متعلق به عربستان و 23 درصد آن مربوط به ایران بوده است. سهم سایر کشورها هم در نمودار آمده است.

هم‌چنین بیش‌ترین حجم مصرفی رنگ در خاورمیانه مربوط به انواع پوشش‌های ساختمانی با 76 درصد کل می‌باشد. پوشش‌های تعمیراتی خودرو با تقریبا 11 درصد در جایگاه دوم مصرف قرار دارد.

بازار رنگ و رزین عربستان

اندازه بازار رنگ در عربستان با توجه به جمعیت 27 میلیون نفری آن در سال2011 برابر 551 میلیون دلار بوده است که پیش‌بینی می‌شود با یک رشد 6 درصدی در سال 2016 به 741 میلیون دلار افزایش یلبد.

میزان مصرف رنگ‌های پایه آبی در این کشور رو به افزایش است و به بیش از 50 درصد حجم بازار مصرف رسیده است.

میزان کل واردات انواع رنگ عربستان در سال 2014 برابر 291 میلیون دلار بوده است که ایران عملا سهمی از آن نداشته است. مهم‌ترین کشورهای تامین‌کننده نیاز عربستان عبارتند از: امارات، اسپانیا، انگلستان، آمریکا و آلمان که مجموعا 50 درصد این بازار را در اختیار دارند.

میزان واردات انواع رزین عربستان هم در سال 2014 برابر 603 میلیون دلار است. این نشان‌دهنده آن است که این کشور عملا تولید‌کننده عمده رنگ در منطقه هم محسوب می‌شود. ایران صادراتی در این زمینه به عربستان ندارد. کشورهای چین، آمریکا، آلمان، امارات و سنگاپور مجموعا 50 درصد بازار رزین عربستان را تامین می‌کنند.

در رابطه با انواع چسب در سال 2014، عربستان مجموعا 317 میلیون دلار واردات داشته که توسط کشورهای آمریکا، آلمان، چین، امارات و چین تایپه تامین شده است.

اندازه بازار رنگ و پوشش عربستان برحسب حجم(هزار تن) بین سال‌های 2007 الی 2016

% Growth

Thousand Tons

Year

486.6

2007

5.1%

511.2

2008

4.7%

535.1

2009

4.8%

560.7

2010

10.6%

620.3

2011

5.8%

656.4

2012

4.1%

683.5

2013

5.9%

723.9

2014

6.5%

770.9

2015

5.6%

814.1

2016

اندازه بازار رنگ و پوشش عربستان برحسب میلیون دلار بین سال‌های 2007 الی 2016

% Growth

US$ Million

Year

442.2

2007

4.7%

462.9

2008

4.4%

483.3

2009

7.9%

521.3

2010

5.8%

551.5

2011

6.6%

588.1

2012

4.7%

615.8

2013

6.5%

655.9

2014

6.5%

698.8

2015

6.1%

741.5

2016

بازار رنگ و پوشش قطر

قطر از نظر سرانه تولید ناخالصی داخلی، ثروتمند‌ترین کشور در دنیای اسلام است و دارای بالاترین رشد اقتصادی در منطقه می‌باشد. قطر به دنبال الگوی خاصی از توسعه است که در آن توسعه صنعتی جدی است. مراودات اقتصادی ایران و قطر نسبت به کشور امارات، بسیار پایین است و در سال 1392 میزان کل صادرات ایران به این کشور تنها 96 میلیون دلار بوده است.

میزان واردات رنگ قطر در سال 2014 برابر 109 میلیون دلار بوده است. کشورهای امارات، عربستان، آمریکا، ایتالیا و انگلستان مجموعا 84 درصد این بازار رو به رشد را در اختیار دارند.

در رابطه با انواع رزین، کل واردات قطر در سال 2014 برابر 60 میلیون دلار بوده که عملا ایران هیچ سهمی از آن نداشته است. کشورهای امارات، عربستان، آمریکا، آلمان و هلند مجموعا 62 درصد این بازار را در اختیار دارند.

از کل 50 میلیون دلار واردات انواع چسب در سال 2014، تنها 200 هزار دلار آن متعلق به ایران است. کشورهای آمریکا، انگلستان، امارات، عربستان و آلمان مجموعا 95 درصد این بازار را تامین می‌کنند.

قطر دارای بالاترین رشد اقتصادی در جهان با 17 درصد در سه سال گذشته بوده است. این کشور ثروتمند با توجه به حجم عظیم فعالیت‌های ساختمانی، خصوصا به دلیل میزبانی جام جهانی در سال 2022، می‌تواند بهترین مقصد صادراتی برای محصولات تولیدی رنگ و پوشش کشورمان در سال‌های آینده باشد.

پیش‌بینی می‌شود، اندازه بازار رنگ و پوشش در این کشور در سال 2016 با حجم 178 هزار تن به حدود 200 میلیون دلار برسد.

بازار رنگ و پوشش امارات متحده عربی

امارات عملا به عنوان یک واسطه تجاری میان ایران و سایر کشورهای جهان قرار گرفته است. کشور ایران حدودا رتبه پانزدهم شرکای تجاری امارات را دارد. کشور ترکیه بدون داشتن مزر مشترک با امارات و فقط با استفاده از فاصله‌های سیاسی پیش آمده بین ایران و کشورهای هربی منطقه، بخش زیادی از نیازهای بازار امارات را تامین می‌کند. نیازهایی مه ایران به راحتی قادر به تامین آن‌ها می‌باشد.

حجم بازار رنگ امارات حدود 300 میلیون دلار در سال 2014 می‌باشد که تنها 3 میلیون دلار آن یعنی کم‌تر از 1 درصد آن توسط ایران تامین شده است. کشورهای چین، ایتالیا، آلمان، هند و انگلستان مجموعا 60 درصد این بازار را در اختیار دارند.

در رابطه با انواع رزین هم امارات بیش از 450 میلیون دلار در سال 2014 واردات داشته است که ایران تنها 16 میلیون دلار برابر 3 درصد آن را تامین کرده است. کشورهای آلمان، آمریکا، چین تایپه، اسپانیا و هلمد مجموعا نزدیک 50 درصد این بازار را در اختیار دارند.

کل واردات انواع چسب در سال 2014 توسط امارات برابر 156 میلیون دلار بوده که ایران عملا با 1/0 درصد هیچ سهمی از آن نداشته است. کشورهای آمریکا، چین، آلمان، هند و چین تایپه مجموعا حدود 60 درصد از این بازار را در اختیار دارند.

کشور امارات متحده عربی با توجه به حجم عظیم ساخت و ساز، از مقصدهای اصلی تولیدکنندگان رنگ و پوشش جهان برای عرضه جدیدترین دستاوردهای خود است. هرچند اندازه بازار صنعت رنگ در امارات با توجه به جمعیت کم آن، چندان بالا نمی‌باشد ولی بسیار رو به رشد است. اندازه بازار در سال 2007 برابر 158 میلیون دلار بوده که در سال 2011 به 208 میلیون دلار رسیده و پیش‌بینی می‌شود در سال 2016 با رشدی 8/6 درصدی بیش از 300 میلیون دلار افزایش یابد.

برگزاری اکسپو جهانی 2020 در دبی که همراه با افزایش فعالیت‌های عمرانی خواهد بود، مسلما باعث افزایش مصرف انواع رنگ‌ها در این منطقه خواهد شد که باید تولیدکنندگان ایرانی از این فرصت برای صادرات محصول استفاده نمایند. در امارات، شرکت‌های بزرگ بین المللی تولیدکننده رنگ، فعالیت چشمگیری دارند. به عنوان نمونه در سال 2014 شرکت آکزانوبل، کارخانه تولید رنگ پودری در دبی تاسیس نمود. هم‌چنین شرکت DOW  و Bayer Pearl دفاتر خاورمیانه خود را در سال 2014 در دبی افتتاح کردند.

نمایشگاه پوشش خاورمیانه( Middle East Coating Show)  توسط مجموعه‌ای انگلیسی به صورت سالیانه و در اسفند ماه در دبی برگزار می‌شود که مورد استقبال وسیع شرکت‌های بین المللی قرار می‌گیرد. صاحبان صنعت رنگ ایران از مهم‌ترین بازدیدکنندگان این نمایشگاه محسوب می‌شوند، هرچند تعداد غرفه‌های ایرانی معمولا کم‌تر از 10 مورد است.

اندازه بازار رنگ و پوشش آب پایه و پایه حلالی امارات برحسب میلیون دلار در سال‌های 2007، 2011 و 2016

2016

2011

2007

Category

109.9

86.6

68.0

Solvent-based paints and coating

179.0

121.5

90.0

Water-based paints and coating

288.9

208.2

157.9

Overall

اندازه بازار رنگ و پوشش امارات برحسب میلیون دلار بین سال‌های 2007 الی 2016

% Growth

US$ Million

Year

157.9

2007

17.7%

185.9

2008

-0.1%

185.8

2009

6.1%

197.2

2010

5.6%

208.2

2011

6.2%

221.2

2012

6.9%

236.5

2013

7.1%

253.4

2014

6.8%

270.7

2015

6.7%

288.9

2016

اندازه بازار رنگ و پوشش امارات برحسب حجم(هزار تن) بین سال‌های 2007 الی 2016

% Growth

Thousand Tons

Year

98.1

2007

5.1%

113.4

2008

4.7%

117.6

2009

4.8%

121.2

2010

10.6%

127.0

2011

5.8%

134.4

2012

4.1%

143.0

2013

5.9%

152.3

2014

6.5%

161.6

2015

5.6%

171.2

2016

اندازه بازار رنگ و پوشش آب پایه و پایه حلالی امارات برحسب حجم (هزار تن) در سال‌های 2007، 2011 و 2016

2016

2011

2007

Category

45.6

37.5

28.9

Solvent-based paints and coating

125.6

89.6

69.2

Water-based paints and coating

171.2

127.0

98.1

Overall

بازار رنگ و پوشش عراق

عراق یکی از بهترین بازارهای صادراتی کشورمان به حساب می‌آید. سرمایه‌گذاری در اقلیم کردستان عراق مورد توجه بسیاری از تجار ایرانی واقع شده است.

میزان صادرات رنگ ایران به عراق در سال 92 برابر 7 میلیون دلار و در سال 93 با 30 درصد کاهش به 5 میلیون دلار رسیده است. در عین حال میزان صادرات انواع رزین به عراق در سال 92 برابر 16 میلیون دلار و در سال 93 برابر 15 میلیون دلار بوده است.

سهم صادرات انواع رزین به عراق در سال 93 برابر نزدیک به 40 درصد کل صادرات رزین ایران بوده است و این کشور مهم‌ترین مقصد صادراتی رزین ایران است. در رابطه با انواع چسب نیز همین گونه است و در سال 92 میزان صادرات انواع چسب ایران به عراق 15 میلیون دلار و در سال 93 برابر 19 میلیون دلار و با رشد 27 درصد بوده است.

در سال 2014 کل واردات رنگ به عراق برابر 68 میلیون دلار بوده است که 5 میلیون دلار آن از طریق ایران تامین شده است یعنی ایران تنها 7 درصد بازار رنگ عراق را در اختیار دارد. کشورهای ترکیه، چین، اردن، مصر و لبنان مجموعا 72 درصد بازار رنگ عراق را در اختیار دارند.

در رابطه با انواع رزین هم عراق مجموعا 102 میلیون دلار رد سال 2014 واردات داشته که 15 درصد آن سهم ایران بوده است و 67 درصد آن متعلق به کشورهای ترکیه، انگلستان، هلند، چین و فرانسه است.

میزان واردات انواع چسب عراق در سال 2014 برابر 84 میلیون دلار بوده که سهم ایران 19 میلیون دلار برابر 23 درصد این بازار است. کشورهای چین، ترکیه، آمریکا، ایتالیا و اردن مجموعا 71 درصد این بازار را در اختیار دارند.

بازار رنگ و پوشش کویت

واردات رنگ کویت در سال 2014 برابر  83 میلیون دلار بوده است که 73 درصد آن در اختیار کشورهای امارات، عربستان، اسپانیا، آمریکا و مصر می‌باشد.

هم‌چنین در رابطه با انواع رزین هم در این سال 87 میلیون دلار واردات داشته‌اند که توسط چین، آلمان، امارات، هلند و عربستان تامین شده است.

میزان واردات انواع چسب کویت در سال 2014 برابر 46 میلیون دلار بوده است که این بازار هم در دست عربستان، چین، آمریکا، ایتالیا و امارات قرار دارد.

متاسفانه هیچ‌گونه صادراتی در این گروه‌های کالایی از طرف ایران به کویت انجام نمی‌شود.

بازار رنگ و پوشش افغانستان

بازسازی افغانستان مستلزم عملیات عمرانی و ساختمانی عظیمی است. لذا بازار بزرگی برای محصولات تولیدی رنگ و پوشش است. تولیدکنندگان رنگ در این کشور هنوز به دلایل فنی، توان تولید انبوه برای پوشش دادن نیازهای داخلی را ندارند. یکی از بزرگ‌ترین و فعال‌ترین کارخانجات رنگ افغانستان، شرکت رنگ‌سازی آریا افغان است که در سال 1382 در شهرک صنعتی هرات تاسیس شد. تولیدات این شرکت شامل: انواع رنگ‌های ساختمانی، روغنی و پلاستیک، ضد زنگ، روغن الیف و تینر روغنی است. افغانستان می‌تواند یک مقصد استراتژیک برای تولیدات رنگ و پوشش ایران باشد.

شاید بهترین پیشنهاد در این زمینه، تاسیس کارخانجات تولید رنگ با مشارکت شرکت‌های ایرانی در افغانستان باشد تا در آینده، سهم بیش‌تری از این بازار را نصیب کشور نماید.

افغانستان تقریبا تولیدات صنعتی خیلی کمی دارد و بیش از 95 درصد از نیازهایش را از خارج تامین می‌کند. در حال حاضر این کشور در مقایسه با تمام کشورهای منطقه، پایین‌ترین نرخ تعرفه تجاری را دارد.

مجصولات ایرانی در افغانستان به لحاظ مرغوبیت، بسته‌بندی مناسب جایگاه خاص خود را دارند و افغان‌ها به علت زندگی در ایران، با کالاهای ایرانی آشنایی بیش‌تری داشته و ترجیح می‌دهند محصولات ایران را تهیه کنند.

میزان صادرات رنگ ایران به افغانستان در سال 92 برابر 25 میلیون دلار و در سال 93 برابر 16 میلیون دلار بوده است که دارای رشد منفی بوده است. سهم صادرات رنگ ایران به افغانستان برابر 16 درصد از ارزش کل صادرات رنگ کشورمان در سال 93 بوده است.

هم‌چنین میزان انواع چسب از ایران به افغانستان در سال 92 برابر 15 میلیون دلار و در سال 93 برابر 16 میلیون دلار و با 7 درصد رشد بوده که سهم صادرات چسب ایران به افغانستان از کل صادرات چسب کشورمان برابر 22 درصد در سال 93 می‌باشد.

میزان کل واردات رنگ افغانستان در سال 2014 برابر 55 میلیون دلار گزارش شده است که 22 میلیون دلار آن ( برابر 40 درصد کل بازار رنگ افغانستان) توسط ایران تامین گردیده است.

عمده کشورهای صادرکننده رنگ به افغانستان عبارتند از: پاکستان، ترکیه، آمریکا، آلمان و انگلستان که مجموعا 53 درصد بازار رنگ این کشور را در اختیار دارند.

کل واردات رزین این کشور در سال 2014 برابر 5/0 میلیون دلار بوده که 2/0 میلیون دلار آن ( برابر 29 درصد کل بازار رزین افغانستان) توسط ایران تامین شده است.

هم‌چنین کل واردات انواع چسب افغانستان در سال 2014 برابر 17 میلیون دلار بوده که 94 درصد آن برابر 16 میلیون دلار توسط ایران تامین گردیده است.

بازار رنگ و پوشش بحرین

کل واردات رنگ بحرین در سال 2014 برابر 48 میلیون دلار بوده که توسط امارات، عربستان، آلمان، چین و آمریکا مجموعا 75 درصد آن تامین شده است.

در رابطه با رزین هم در سال 2014 بحرین کلا 78 میلیون دلار واردات داشته که توسط کشورهای امارات، هند، آلمان، عربستان و آمریکا مجموعا 84 درصد آن تامین شده است. میزان واردات انواع چسب هم در آن سال برابر 18 میلیون دلار بوده است.

ایران هیچ‌گونه سهمی از بازارهای فوق را در اختیار تدارد که احتمالا دلایل سیاسی در آن دخیل است.

رشد بازار رنگ در کشور بحرین در سال‌های اخیر حدود 5 درصد بوده است. بحرین با توجه به جمعیت کم، دارای اندازه بازار کوچکی است ولی

باید به عنوان یکی از مقاصد صادراتی رنگ کشور در سال‌های آینده مورد توجه قرار گیرد.

اندازه بازار رنگ و پوشش آب پایه و پایه حلالی بحرین برحسب میلیون دلار در سال‌های 2007، 2011 و 2016

2016

2011

2007

Category

47.5

36.7

26.1

Solvent-based paints and coating

44.3

33.5

33.8

Water-based paints and coating

91.8

70.2

59.8

Overall

بازار رنگ و پوشش تاجیکستان

ارزش صادرات ایران به تاجیکستان در سال 1392 برابر 22 میلیون دلار بوده است که در سال 1393 نیز بدون تغییر گزارش شده است. در رابطه با چسب هم ایران در سال 1392، 9 میلیون دلار و در سال 1393 با 44 درصد رشد، 13 میلیون دلار صادرات انواع چسب به این کشور داشته است. در رابطه با رنگ و چسب عملا تاجیکستان سومین مقصد صادراتی ایران می‌باشد.

کل واردات رنگ تاجیکستان در سال 2014 برابر 32 میلیون دلار بوده است که حدودا 70 درصد آن توسط ایران تامین شده است. کشورهای ترکیه، روسیه، چین، لیتوانی و سوییس مجموعا 30 درصد باقی‌مانده این بازار را در اختیار دارند.

میزان واردات رزین تاجیبکستان در سال 2014 کلا برابر 5 میلیون دلار بوده که 10 درصد آن توسط ایران تامین شده و 86 درصد آن در اختیار ترکیه، چین، روسیه، فنلاند و فرانسه است.

کل واردات انواع چسب تاجیکستان در سال 2014 برابر 20 میلیون دلار بوده است که 11 میلیون دلار آن برابر 55 درصد توسط ایران نتامین شده است.

بازار رنگ و پوشش پاکستان

مرز مشترک طولانی در کنار قرابت‌های فرهنگی، اجتماعی و مذهبی، رقابت‌پذیری کالاهای ایرانی را برای صادرات به پاکستان افزایش می‌دهد. با توجه به جمعیت نزدیک به 200 میلیون نفری این کشور، بازار کلیه کالاها دارای مزیت تجاری می‌باشد.

میزان کل واردات انواع رنگ پاکستان در سال 2014 برابر 323 میلیون دلار بوده است که سهم ایران عملا ناچیز بوده است. کشورهای چین، هند، آلمان، کره و چین تایپه مجموعا 77 درصد این بازار بکر را در اختیار دارند.

در عین حال پاکستان 288 میلیون دلار انواع رزین در سال 2014 وارد نموده است که سهم ایران تنها 500 هزار دلار( 2/0 درصد کل) می‌باشد. چین، آلمان، کره،هند و ایتالیا مجموعا نزدیک به 70 درصد این بازار را تامین می‌کنند.

میزان واردات انواع چسب هم در سال 2014 برابر 61 میلیون دلار بوده که سهم ایران تنها 200 هزار دلار (3/0 درصد کل) است. کشورهای چین، مالزی، چین تایپه، آمریکا و ژاپن مجموعا 70 درصد این بازار را در اختیار دارند.

بازار رنگ و پوشش قزاقستان

ارزش صادرات ایران به قزاقستان در سال 1392، برابر 9 میلیون دلار و با 33 درصد رشد در سال 1393 به 12 میلیون دلار رسیده است. در رابطه با انواع رزین هم میزان صادرات ایران به قزاقستان در سال 1392، 200 هزار دلار بوده است که با یک رشد چند برابری به 1 میلیون دلار در سال 1393 افزایش یافته است.

میزان کل واردات رنگ قزاقستان در سال 2014 برابر 137 میلیون دلار بوده است که تنها 7 درصد آن متعلق به ایران است. 64 درصد این بازار را کشورهای روسیه، فنلاند، چین، ایتالیا و آلمان در اختیار دارند.

در رابطه با انواع رزین هم قزاقستان در سال 2014 به میزان 130 میلیون دلار واردات داشته است که تنها 1 میلیون دلار آن توسط ایران تامین شده و 77 درصد آن در اختیار کشورهای روسیه، چین، ترکیه، آلمان و آمریکا می‌باشد.

کل واردات چسب قزاقستان در سال 2014 برابر 77 میلیون دلار بوده است که سهم ایران 4 میلیون دلار برابر 5 درصد آن است. کشورهای چین، روسیه، آلمان، فرانسه . لهستان 73 درصد بازار چسب قزاقستان را در اختیار دارند.

بازار رنگ و پوشش ترکمنستان

ترکمنستان اقتصادی رو به رشد دارد و با توجه به منابع سرشار نفت و گاز و پنبه از طریق سرمایه‌گذاری مشترک، صنایع پایین دست را گسترش داده است و جز معدود کشورهایی است که فراورده‌های نفتی صادر می‌کند. این کشور از لحاظ ذخایر گازی در رتبه ششم جهان قرار دارد.

این کشور محاط در خشکی است و برای ترانزیت کالا از خاک کشورهای همسایه استفاده می‌کند. راه‌آهن ترکنستان به سرخس متصل است.

بزرگ‌ترین کشورهای واردکننده به ترکمنستان به ترتیب کشورهای ترکیه، روسیه، چین، آلمان و اوکراین می‌باشند. ترکیه به تنهایی 25 درصد از کل واردات به این کشور را تامین می‌کند.

واردات کالا از ایران در سال 2013 به ترکمنستان معادل 850 میلیون دلار می‌باشد.

بزرگ‌ترین شرکای صادراتی ترکمنستان به ترتیب کشورهای چین، ترکیه، ایتالیا، انگلستان و قزاقستان هستند. بیش از 75 درصد از کل صادرات ترکمنستان به مقصد چین صورت می‌گیرد. میزان صادرات کالا به ایران در سال 2013 معادل 30 میلیون دلار بوده است.

وجود  مرز مشترک و همسایگی، روابط خوب سیاسی و محصور بودن کشور ترکمنستان در خشکی از جمله عواملی است نشان‌دهنده پیش‌زمینه مناسب جهت توسعه تجارت با این کشور است. میزان صادرات رنگ ایران به ترکمنستان در سال 92 برابر 26 میلیون دلار و در سال 93 برابر 29 میلیون دلار بوده است که رشدی برابر 12 درصد را نشلن می‌دهد. لازم به ذکر است ترکمنستان در چند سال اخیر مهم‌ترین مقصد صادراتی رنگ ایران بوده است به‌طوریکه در سال 93، 29 درصد از کل صادرات رنگ ایران به این کشور صورت گرفته است.

هم‌چنین میزان صادرات انواع رزین از ایران به ترکمنستان در سال 92 برابر 6/0 میلیون دلار و در سال 93 برابر 1 میلیون دلار و با رشدی بیش از 83 درصد همراه بوده است. سهم صادرات رزین کشورمان به ترکمنستان در سال 93 برابر با 2 درصد کل صادرات رزین ایران بوده است و ترکمنستان پنجمین مقصد صادرات رزین ایران بوده است.

میزان صادرات انواع چسب از ایران به ترکمنستان هم در سال 92، به میزان 5 میلیون دلار و در سال 93 برابر 7 میلیون دلار ( با رشد 40 درصدی) می‌باشد.

بدین‌ترتیب ترکمنستان به عنوان چهارمین مقصد صادراتی چسب ایران، 10 درصد از کل صادرات چسب در سال 93 را شامل شده است.

میزان کل واردات رنگ ترکمنستان در سال 2014 از جهان برابر 63 میلیون دلار بوده که 29 میلیون دلار آن از ایران تامین شده است. یعنی سهم ایران از بازار رنگ ترکمنستان برابر 46 درصد می‌باشد.

دیگر کشورهای مهم صادرکننده رنگ به ترکمنستان عبارتند از: ترکیه، فرانسه، روسیه، سوییس و چین که مجموعا 49 درصد این بازار را در اختیار دارند.

در زمینه انواع رزین، کل واردات ترکمنستان در سال 2014 برابر 14 میلیون دلار گزارش شده که 1 میلیون دلار معادل 7 درصد آن از ایران تامین شده است. کشورهای هلند، ترکیه، چین، سوید و آلمان مجموعا 86 درصد رزین ترکمنستان را تامین می‌کنند.

در زمینه چسب هم از کل 19 میلیون دلار واردات ترکمنستان، 6 میلیون دلار آن معادل 23 درصد کل آن، توسط ایران تامین شده است. عمده کشورهای تامین‌کننده چسب ترکمنستان عبارتند از: ترکیه، روسیه، چین، فرانسه و آلمان که مجموعا 63 درصد این بازار ار در اختیار دارند.

بازار رنگ و پوشش ارمنستان

ارمنستان یکی از بازارهای اولویت‌دار و هدف صادراتی ایران در منطقه قفقاز به شمار می‌آید. این کشور عضو WTO بوده و دارای قوانین و مقررات تجاری آزادی براساس اصول سازمان جهانی تجارت می‌باشد.

ارمنستان دارای مرز زمینی با کشورمان می‌باشد. این کشور در سال 2014 مجموعا 15 میلیون دلار رنگ وارد نموده است که سهم ایران تنها 1 درصد است. ترکیه، امارات، چین، ایتالیا و آلمان مجموعا 60 درصد از بازار رنگ این کشور را در اختیار دارند. میزان کل واردات انواع رزین این کشور برابر 6 میلیون دلار در سال 2014 بوده که 10 درصد آن متعلق به ایران است. ترکیه، بلژیک، آلمان، ایتالیا و چین مجموعا 68 درصد این بازار را در اختیار دارند. در رابطه با چسب هم ارمنستان در سال 2014 کلا 9 میلیون دلار واردات داشته است که نزدیک 1 میلیون دلار آن متعلق به ایران است. کشورهای چین، ترکیه، آلمان، روسیه و یونان مجموعا 78 درصد این بازار را تامین می‌کنند.

بازار رنگ و پوشش آذربایجان

طبق آمارهای موجود، ایران جز 5 کشور اول صادرکننده به آذربایجان می‌باشد و با توجه به مرز مشترک و نزدیکی دو کشور به همدیگر، انتظار می‌رود که سطح تجاری دو کشور بسیار بالاتر از وضعیت موجود باشد. این در حالی است که ترکیه بدون داشتن مرز مشترک، شریک اول تجاری آذربایجان محسوب می‌شود. میزان کل واردات رنگ آذربایجان برابر 21 میلیون دلار در سال 2014 بوده است که تنها 3 میلیون دلار آن(14 درصد) از ایران صورت گرفته است. کشورهای گرجستان، ازبکستان، روسیه، ترکمنستان و آلمان مجموعا 83 درصد بازار رنگ این کشور را در اختیار دارند. از کل واردات 15 میلیون دلاری انواع رزین در سال 2014 توسط آذربایجان تنها 2 درصد آن سهم ایران بوده است. ترکیه، امارات، آلمان، فرانسه و انگلستان مجموعا 76 درصد این بازار را در اختیار دارند. هم‌چنین میزان واردات چسب آذربایجان در این سال 7 میلیون دلار بوده که تنها 400 هزار دلار آن توسط ایران تامین شده است.

بازار رنگ و پوشش ترکیه

جمعیت این کشور 75 میلیون نفر و دارای مساحت 783 هزار کیلومتر مربع است. صنعت رنگ و پوشش ترکیه بزرگ بوده و در جایگاه ششم اروپا قرار دارد. بازار رنگ ترکیه به لحاظ شرایط جغرافیایی و اقتصادی خاص این کشور، عموما مورد توجه بوده است. در این کشور 350 شرکت رنگ‌سازی فعالیت دارند ولی تامین‌کنندگان مواد اولیه محدود بوده لذا بازار واردکنندگان و توزیع‌کنندگان مواد اولیه، پر رونق است( حدود 65 درصد مواد اولیه، وارداتی است). رنگ‌های ساختمانی و پوشش‌های تزیینی به عنوان وسیع‌ترین بخش، حدود 60 الی 70 درصد بازار را در برگرفته است. بیش از 80 درصد رنگ‌های ساختمانی مصرفی در ترکیه آب پایه است. با توجه به صنعت کالای خانگی قدرتمند ترکیه، بازار پوشش‌های پودری هم در این کشور بزرگ می‌باشد. مصرف سرانه رنگ در ترکیه در سال 2013 بین 9 الی 10 کیلوگرم به ازای هر نفر بوده است. برآورد می‌شود تا سال 2022، حدود 6 میلیون ساختمان در این کشور ساخته شود که باعث تداوم رشد بازار رنگ خواهد بود. صادرات صنعت رنگ در ترکیه در سال 2012، بیش از 500 میلیون دلار بوده است که نسبت به سال 2011، 15 درصد رشد را نشان می‌دهد. کشورهای عراق با 12 درصد، ایران با 11 درصد، روسیه با 7 درصد و آذربایجان با 5/6 درصد، مقصد اصلی صادرات رنگ ترکیه را تشکیل می‌دهند.

ترکیه دارای تولیدکنندگان بزرگی حتی در اشل جهانی است، به طوریکه در 87 شرکت مطرح سال 2014 در صنعت رنگ، سه شرکت ترکیه‌ای، شامل: Yasar, Betek و Kayalar Kinya قرار دارند.

هم‌چنین شرکت‌های بین المللی نظیر Kansai ژاپن و PPG آمریکا در این کشور دارای کارخانه تولید رنگ هستند. در ترکیه شبکه توزیع رنگ بالغ بر 15 هزار فروشگاه است که 70 درصد رنگ‌های ساختمانی و تزیینی را پخش می‌کنند. ترکیه دارای دو نمایشگاه TurkCoat و Paint Istanbul در زمینه رنگ و پوشش است که دوره آینده آن‌ها در سال 2016 بطور همزمان برگزار می‌شود. میزان واردات رنگ ترکیه از جهان در سال 2014 رقم چشم‌گیر 1650 میلیون دلار بوده است که سهم ایران تنها 1 میلیون دلار یعنی 06/0 درصد این بازار بزرگ می‌باشد. کشورهای چین، آلمان، هند، ایتالیا و اسپانیا مجموعا بیش از 50 درصد این بازار را در اختیار دارند. در رابطه با رزین هم از مجموع 2305 میلیون دلار واردات انواع رزین کشور ترکیه در سال 2014، ایران تنها 400 هزار دلار معادل 02/0 دزصد آن را تامین کرده است. کشورهای آلمان، کره، هلند، چین و ایتالیا مجموعا 60 درصد بازار رزین کشور ترکیه را در اختیار دارند. لازم به ذکر است که میزان صادرات رزین ایران به ترکیه در سال 1393 نسبت به سال 1392، بیش از 63 درصد کاهش داشته است. ترکیه در سال 2014 مجموعا 603 میلیون دلار واردات انواع چسب داشته که سهم ایران تنها 1/0 درصد آن برابر 700 هزار دلار بوده است. کشورهای آلمان، چین، ایتالیا، فرانسه و آمریکا کلا 62 درصد این بازار را تامین می‌کنند.

اندازه بازار رنگ و پوشش ترکیه برحسب میلیون دلار بین سال‌های 2007 الی 2016

% Growth

US$ Million

Year

1,157.3

2007

3.2%

1,194.3

2008

-26.4%

878.5

2009

13.8%

1,000.0

2010

11.1%

1,111.1

2011

6.7%

1,185.6

2012

7.4%

1,272.9

2013

8.0%

1,375.2

2014

8.6%

1,492.8

2015

8.4%

1,617.6

2016

اندازه بازار رنگ و پوشش ترکیه برحسب حجم(هزار تن) بین سال‌های 2007 الی 2016

% Growth

Thousand Tons

Year

498.6

2007

3.2%

514.6

2008

-12.9%

448.1

2009

2.7%

460.2

2010

13.8%

523.8

2011

6.4%

557.3

2012

7.1%

596.7

2013

7.8%

643.4

2014

8.4%

697.5

2015

8.1%

754.1

2016