طرح تولید توربین گازی

توربین در واقع موتوری چرخنده است که می‌تواند از یک سیال انرژی درست کند. ساده‌ترین توربین‌ها یک بخش چرخنده و تعدادی پره دارند که به بخش اصلی متصل شده‌است و سیال به پره‌ها برخورد می‌کند و بدین ترتیب از انرژی ناشی از متحرک بودن آن استفاده می‌کند مراحل کار یک توربین کاملاً وارونه مراحل کار یک پنکه است. در پنکه انرژی الکتریسیته به انرژی مکانیکی تبدیل شده و باعث چرخیدن پره می‌شود. در توربین‌ها، چرخش پره‌ها باعث می‌شود انرژی جنبشی ماده سیال (مانند باد) به انرژی مکانیکی تبدیل شود، سپس به الکتریسیته تبدیل گردد. سیال به پره‌ها برخورد می‌کند و آن‌ها را می‌چرخاند. چرخش پره‌ها باعث چرخش محور اصلی می‌شود و این محور به یک ژنراتور برق متصل است. چرخش این ژنراتور، برق متناوب تولید می‌کند.(طرح تولید توربین گازی)

تاریخچه توربین های گازی

مخترعی به نام جان باربر در سال 1791 یک ماشین طراحی کرد که در آن از یک شبه توربین گازی استفاده شده بود. این ماشین یک کالسکه بود که این شخص آن ماشین را به نام خود ثبت اختراع کرد. بعدها در سال 1904 شخصی توانست که یک توربین گازی بسازد. این شخص فرانتس استولز نام داشت که این اختراع را در آلمان انجام داد و زمانی که قصد داشت این پروژه را با یک کمپرسور آزمایش کند، با شکست روبه رو شد. در سال های بعد افراد زیادی بر روی اختراع یک توربین گاز با استفاده از کمپرسور تلاش کردند و سرانجام قبل از سال 1980 این کار انجام شد.

انواع توربین گاز

1- توربینهای گاز صنعتی برای تولید توان الکتریکی

توربینهای گاز صنعتی برای تولید توان الکتریکی که توربوژنراتور گاز هم نامیده می‌شوند، توربینهای گازی هستند که توان تولیدشده به وسیلهٔ آنها، مستقیماً و یا پس از تغییر سرعت دوران در جعبه‌دنده، به ژنراتور منتقل شده و در آنجا به انرژی الکتریکی تبدیل می‌شود. این نوع توربین گاز، می‌تواند به صورت سیکل ساده (Single Cycle) و یا سیکل ترکیبی (Combined Cycle) باشد. در حالت سیکل ساده، گازهای خروجی از اگزوز توربین که می‌توانند تا ۶۰۰ درجه سانتیگراد دما داشته باشند، مستقیماً وارد هوا شده و انرژی باقی‌مانده در آن هدر می‌رود. ولی در حالت سیکل ترکیبی، یک یا دو توربین گاز با یک توربین بخار کوپل می‌شوند و گازهای خروجی از توربین گاز در بخشی به نام بویلر بازیاب، آب بازگشتی از کندانسور توربین بخار را که توسط پمپ فشرده شده، به بخار تبدیل می‌کنند. در نتیجه در حالت سیکل ترکیبی، از انرژی موجود در گازهای خروجی از اگزوز توربین گاز استفاده شده و بویلر توربین بخار بدون نیاز به سوخت، بخار آب تولید می‌کند. بنابراین، با استفاده از این روش، راندمان سیکل افزایش می‌یابد.
توربوژنراتورها همچنین می‌توانند به صورت تولید همزمان برق و گرما (Cogeneration) استفاده شوند که در این ترکیب، گاز خروجی از آنها برای تولید آب گرم و یا هوای گرم ساختمانها و کارخانجات استفاده می‌شود. توربین گاز سری H شرکت جنرال الکتریک، این توربین 480 مگاواتی در چیدمان سیکل ترکیبی، بازده حرارتی 60 درصد دارد.
عمده سازندگان این نوع مولدهای گازی خانواده جنرال الکتریک و خانواده و ستینگ هاوس هستند که هرکدام چند سازنده عمده دارند. (طرح تولید توربین گازی)

2- توربینهای گاز برای تولید انرژی مکانیکی

این نوع از توربینهای گاز که شامل توربوکمپرسورها و توربوپمپها می‌شوند، توربینهای گازی هستند که در آنها انرژی تولید شده توسط توربین، صرف به گردش درآوردن یک کمپرسور (برای فشرده‌کردن یک مادهٔ گازی) یا پمپ (جهت بالابردن فشار یک مایع) می‌شود.

3- موتورهای جت

دسته سوم از توربین گازها، توربینهای نوع جتی هستند که به طور عمده در صنایع هوایی کاربرد دارند و بعضی نیز با اعمال تغییرات جزیی ، به صورت توربین ژنراتور به کار می روند. عمده مشخصه این نوع مولدها در اتاقهای احتراق آنها هستند که از آلیاژهای خاصی ساخته می‌شوند، ضمن این‌که نازل سوخت آنها نیز از نوع مرکب است.
موتورهای جت، نوعی موتور هستند که از شتاب دادن و تخلیه سیال برای ایجاد پیش‌رانش بر پایه قانون سوم نیوتن استفاده می‌کنند. دو نوع از موتورهای جت یعنی توربوجتها و توربوفنها شامل توربین گاز بوده و در واقع یک نوع توربین گاز هستند.

كاربردهاي توربين گازي

كاربردهاي توربين گازي در صنعت، به طور كلي به دو شاخة اصلي تقسيم مي شود.
الف- توربينهايي كه در صنعت هواپيمايي استفاده مي شود؛
ب- توربينهايي كه در ساير صنايع به كار برده مي شود.
اين دو گروه به دليل متفاوت بودن از نظر كاربري، نكات متمايزي را در طراحي توربين گازي به وجود مي آورند. موارد زير را به عنوان شاخصهاي اصلي مي توان نام برد:
الف- اجزاي توربينهاي گازي صنعتي معمولاً براي حدود يكصد هزار ساعت كار طراحي مي شود در حالي كه براي توربينهاي صنايع هواپيمايي، شاخصهاي ديگري مطرح است.
ب- ابعاد هندسي و وزن، براي توربينهاي گازي صنعتي اهميت زيادي ندارد، اما توجه به اين دو مشخصه در طراحي توربينهاي گازي مورد استفاده در صنايع هوايي حائز اهميت است؛
ج- از انرژي جنبشي دود خروجي توربينهاي صنايع هوايي، استفاده مي شود، در حالي كه در توربينهاي صنعتي، اين انرژي تلف مي گردد. لذا لازم است انرژي جنبشي توليد شده در توربينهاي گازي صنعتي، تا حد ممكن كاهش يافته و كنترل گردد.
اگرچه موارد ذكر شده تفاوتهايي اساسي را در طراحي به وجود مي آورد اما سرمايه گذاري و نتايج تحقيقات انجام شده در صنايع هواپيمايي، در ساير صنايع مرتبط با توربينهاي گازي صنعتي نيز، بسيار مورد استفاده قرار مي گيرد. طوري كه با اصلاحات و تغييرات انجام گرفته روي مدلهاي مختلف، انواع پيشرفته تر و با كارايي بالاتري طراحي و ساخته مي شود. تفاوتهاي اين دو نوع توربين گازي، بيشتر در سيستم ياتاقان، محفظة احتراق مناسب براي مصرف سوختهاي ارزان قيمت، توربين قدرت و سيستم كاهش سرعت براي بهره برداري در بارهاي پايين است.(طرح تولید توربین گازی)

موارد كاربرد توربين گازي در ساير صنايع به قرار زير است:‌

استفاده از توربين گازي در صنايع نفت و گاز

انتقال و پمپ كردن سوخت

اكتشاف نفت و گاز معمولاً در صحرا يا دريا، به دور از مراكز توليد برق انجام مي گيرد. در اين حالت، از توربين گازي به عنوان موتور پمپ يا موتور كمپرسور براي انتقال نفت و گاز از صحرا، دريا يا مناطق دور افتاده، به مراكز مورد نياز مانند مراكز صنعتي يا بنادر استفاده مي شود. در ابتداي خط لوله، حدود 7 تا 10 درصد كل گاز، در توربين، براي بالا بردن فشار (كمپرس كردن) مصرف مي شود. در سالهاي اخير به دليل افزايش مصرف گاز، سيستمهاي پمپ كردن با كارايي بالاتري طراحي شده است. در اين سيستمها از توربينهايي – كه قابليت مصرف سوخت تصفيه نشده را داشته باشند – براي انتقال و پمپ كردن استفاده مي شود، كه در مقايسه با انتقال سوخت از طريق جاده و راه آهن هزينة كمتري دارد.

پشتيباني فشار مخازن

از توربين گازي براي پشتيباني و حفظ فشار مخازن نفت در موقع استخراج استفاده مي شود. اين كار معمولاً‌ با تزريق آب انجام مي شود. نوع خاصي از توربين گازي كه داراي حجم كمتر و مشخصاتي ويژه است، در سكوهاي نفتي براي استخراج نفت حتي در عمقهاي بسيار زياد، به كار مي رود.

تصفيه و پالايش

استفاده از توربين گازي در صنعت تصفيه و پالايش چند مزيت دارد. به عنوان مثال توربين گازي را به عنوان موتور دستگاههاي مكانيكي در اين صنعت به كار مي برند. هواي فشرده اي كه از كمپرسور خارج مي شود در سيستمها به مصرف مي رسد. انرژي حرارتي گازهاي خروجي توربين كه حاوي حدود 80 درصد اكسيژن نيز مي باشد، براي مصارف مختلفي به كار مي رود. علاوه بر موارد فوق، به دليل قابليت مصرف سوختهاي مختلف، به ويژه گازهاي حاصل از واكنشها كه معمولاً تلف مي شود از توربين گازي استفاده مي گردد. در نتيجه، مصرف كنندگان واحدهاي توربين گازي در صنعت پالايش، چندين برابر مي شود.

استفاده از توربين گازي در صنايع حمل و نقل

از توربين گازي در انواع كشتيهاي بزرگ و كوچك مسافربري و باربري استفاده مي شود. در دهه 1970 به دليل افزايش قيمت سوخت، كشتيهاي بزرگ باربري، سيستمهاي توربين گازي خود را با موتورهاي ديزلي جايگزين كردند. در نتيجه اين نوع كشتيها، سرعت و ظرفيت باربري خود را از دست دادند، اگرچه سرعت در اين نوع كشتيها مشخصه مهمي نيست. در ناوهاي جنگي كه سرعت بسيار حائز اهميت بوده و نقش تعيين كننده اي دارد، از توربين گازي استفاده مي شود. امريكا، كانادا و انگلستان در اين صنعت تجربة فراواني دارند. در قايقهاي سريع و قايقهاي گشت نظامي نيز از موتور مجهز به توربين گازي استفاده مي شود. اين نوع موتورها سرعت و توان بالايي دارند. در اين نوع وسائط نقليه، توربين معمولاً از دو قسمت تشكيل شده است. توربين قسمت فشار – قوي براي چرخاندن كمپرسور و توربين قسمت فشار – ضعيف كه با كاهش سرعت از طريق چرخ دنده، پروانة كشتي را به حركت در مي آورد. كشتيهاي جنگي نيز به دليل نياز مبرم به قدرت و سرعت، از توربين گازي به جاي توربين بخار استفاده مي كنند. در اين موارد، انرژي الكتريكي مورد نياز كشتي نيز از طريق توربين گازي تهيه مي شود. در نتيجه، حجم قسمت توليد قدرت، كاهش قابل ملاحظه اي مي يابد.
توربين گازي در صنعت هاوركرافت نيز توسعه زيادي يافته است طوري كه در بعضي از هاوركرافتها، قسمت توليد هواي زير هاوركرافت – كه با توربين گازي كار مي كند – مي تواند كل وسيله نقليه را حدود 80 تا 90 سانتيمتر از روي زمين بلند كرده و به جلو حركت دهد. اين نوع هاوركرافت در سطوح آبي ناآرام و زمينهاي ناصاف بخوبي مورد استفاده قرار مي گيرد. توربين گازي در صنايع حمل و نقل زميني مانند راه آهن نيز به كار مي رفت، اما پس از يكي دو دهه جاي خود را به موتور ديزلي داد. اگرچه بعدها قطارهايي با سرعت بالا و مجهز به موتور توربين گازي از نوع بالگرد به بازار عرضه شد، اما در نها00000000يت، قطار الكتريكي از نظر سرعت و قابليتهاي مختلف، برتري خود را به اثبات رسانيده است.
در حمل و نقل جاده اي و اتومبيلها، توربين گازي با توان پايين تر مورد نياز است، اما تا عملي شدن اين طرح، در عمل راهي طولاني در پيش است. مهمترين مشكل در اين نوع وسايل نقليه، تنظيم مصرف سوخت در بارهاي پايين است كه به سيستم كنترلي پيچيده نياز دارد. در صنايع نظامي نوعي توربين گازي در موتور تانك M1 به مرحلة بهره برداري رسيده است كه قابليتهاي سرعت و مانور بالايي دارد، اما هنوز برتري اين نوع تانكها به تانكهاي با موتور ديزلي، اثبات نشده است.(طرح تولید توربین گازی)

كاربرد توربين گازي در توليد انرژي الكتريكي

توربين گازي به طور گسترده اي اولاً در توليد انرژي الكتريكي بويژه در زمان اوج مصرف و همچنين در بار پايه و ثانياً به عنوان واحد پشتيبان واحدهاي بزرگ بخار، در مواقع اضطراري به كار مي رود. در امريكا و انگلستان از اين سيستمها فقط در اوج مصرف استفاده مي شود در حالي كه در عربستان سعودي، به دليل فراواني سوخت، در بار پايه نيز بهره برداري مي شود. علت ديگر اين موضوع، نياز نداشتن به آب براي سيستمهاي خنك كننده است كه در مناطق صحرايي و كم آب، موجب راحتي بهره برداري مي شود. در انگلستان، نوعي از اين واحدها با سيستم موتور هوايي – كه مجهز به توربينهايي توان – بالا بوده و در مدت دو دقيقه، به قابليت توليد صد در صد بار مي رسد – مورد بهره برداري قرار گرفته است. اگرچه اين قابليت حائز اهميت است، اما به دليل تنشهاي حرارتي، عمر مفيد بين تعميرات اساسي را كوتاه مي كند، بدين جهت لازم است فقط در شرايط اضطراري، راه اندازي و بهره برداري شود.
تجربة بزرگ خاموشي در امريكا سازندگان توربين گازي را بر آن داشت كه توربينهاي گازي را با قابليت راه اندازي مستقل و بدون استفاده از منبع الكتريكي ديگري طراحي كنند. اين نوع توربينهاي گازي در اغلب كشورهاي داراي شبكة مطمئن توليد برق، نصب شده و در حال بهره برداري است. اين نوع سيكلهاي توربين گازي بايد در شرايط اضطراري براي توليد برق اصلي و فقط در مدت چند ساعت استفاده شوند. در اين رابطه، توربينهاي گازي با طرح تك محوري، توان توليدي حدود 130 تا 150 مگاوات را مي توانند توليد كنند، البته هر روز، مدلهاي جديدي با توان توليدي بالاتر ساخته مي شود. لازم است ذكر شود كه حد توليدي بالا، ناشي از حداكثر ابعادي است كه به دليل حمل و نقل با راه آهن، بايد در نظر گرفته شود. در كنار واحدهاي الكتريكي با توان بالا، واحدهاي كوچك توربين گازي قابل حمل نيز، براي توليد الكتريسيته در مناطقي كه دسترسي به انرژي الكتريكي ميسر نيست، ساخته مي شود. اين نوع توربينهاي گازي بيشتر در شركتهاي پيمانكاري مورد استفاده قرار مي گيرد.

توربينهای گازی با توليد محدود انرژی الكتريكي

بيشترين كاربرد اين نوع توربينهاي گازي در سكوهاي دريايي است كه بار پايه را براي بخشهاي مصرف كنندة اصلي تأمين مي كنند. سطح توليد اين واحدها معمولاً حدود 3 تا 4 مگاوات است. در بعضي از سكوهاي نفتي كه مصرف انرژي الكتريكي تا 125 مگاوات مي رسد استفاده از واحدهايي با توان توليدي بالاتر ضروري است. در اين صورت به دليل محدوديت سطح و فضاي سكو، در انتخاب توربين گازي، توجه به ويژگيهاي سطح و حجم، در الويت قرار مي گيرد.

استفاده از توربين گازي در سيكلهای تركيبی

سيكلهاي تركيبي نوع ديگري از واحدهاي گازي براي توليد الكتريسيته با كارايي در محدوده 50 درصد است كه براي استفاده در بار پايه در نظر گرفته مي شود. در كشورهايي كه منابع نفتي محدوديت دارد، استفاده از واحدهاي تركيبي بهينه سازي شده با كارايي حرارتي بالاتر، اقتصادي تر از واحدهاي بخاري يا ديزلي است. هدف از سيكلهاي تركيبي، استفاده از حداكثر انرژي حاصل از سوخت است. براي اين منظور، توربين گازي، ژنراتور توليد برق را به حركت درآورده و انرژي حرارتي موجود در دود خارج شده از اگزوز توربين، براي مصارف ديگري استفاده مي شود. موارد مصرف به فشار و درجه حرارت دود خروجي بستگي دارد و مي تواند انرژي محدودة وسيعي از مصرف كنندگان را تأمين نمايد. به عنوان مثال از آن مي توان براي واكنشهاي مختلف در مناطق صنعتي يا گرم كردن محيطهاي مسكوني و شهري استفاده كرد. در بعضي از نيروگاهها، دود حاصل از توربين گازي، از داخل بويلر بازياب مي گذرد و حرارت دود خروجي توربين گاز، به سيكل آب و بخار منتقل مي شود. بخار توليد شده، صرف چرخاندن توربوژنراتور واحد بخار شده و در نتيجه انرژي الكتريكي توليد مي گردد. بخار خروجي توربين فشار – ضعيف را براي مصارف صنعتي و خانگي مي توان استفاده كرد. در اين نوع سيستمها معمولاً از چند واحد توربين گازي به منظور پايداري يا افزايش اطمينان از كارايي سيستم استفاده مي شود. دود خروجي از اين توربينها نيز، سيستم بويلر بازياب را تغذيه مي كند. در صورت بروز اشكال فني در يكي از واحدهاي توربين گازي و خارج شدن آن از مدار، بهره برداري از سيكل تركيبي ادامه يافته و توليد در بقية مجموعة توربينهاي گازي انجام مي شود. در بعضي از كشورها، از انرژي حرارتي دود خروجي از اگزوز توربين گازي در مبدلهاي حرارتي استفاده شده و انرژي حرارتي، به صورت قابل مصرف در محيطهاي شهري و صنعتي مانند مدارس، اداره ها، ساختمانهاي عمومي، بيمارستانها، آزمايشگاهها و غيره به صورت آب گرم يا هواي گرم توزيع مي شود. به اين روش، افزايش كارايي حرارتي توربين گازي تا حدود 60 درصد امكانپذير است.

اساس عملکرد توربین گازی

كاربردهاي احتمالي توربين گازي در آينده

افزايش قيمت سوختهاي فسيلي تميز، ضرورت استفاده از سوختهاي فسيلي سنگين را مطرح كرده است. اگرچه از اين نوع سوختها در واحدهاي بخاري – كه هزينه هاي تعميراتي سنگيني دارند – استفاده مي شود، اما از آنها در توربينهاي گازي به صورت عملي تا به حال استفاده نشده است. يكي از روشهاي عملي، به كارگيري محفظه هاي احتراق با بسترهاي متخلخل است. در اين روش، قسمتي از هواي خروجي كمپرسور از مبدلي – كه در داخل محفظة احتراق با بستر متخلخل قرار گرفته و ضريب انتقال حرارت بالايي دارد – عبور مي كند. قسمت باقيماندة هواي خروجي، از طريق خود محفظة احتراق – كه درجة حرارت بالاتري دارد – جريان پيدا كرده و پس از تصفيه و جدا كردن ذرات موجود در دود توسط صافي، با هواي خروجي از مبدل مخلوط و به توربين گازي وارد مي شود. در اين صنعت، مسائل خوردگي فيزيكي هنوز مطرح است، اما در صورت برطرف شدن مشكلات، استفاده از زغالسنگ يا سوختهاي سنگين، امكانپذير خواهد شد. در اين فناوري، به جاي استفاده از سوختهاي سنگين در محفظة احتراق با بستر متخلخل، از زباله هاي غيرفلزي – كه درجة حرارت كافي را براي توربين گازي توليد مي كند – مي توان استفاده كرد. البته لازم است دود حاصل از احتراق از صافيهاي مناسبي عبور كند تا فرسايش فيزيكي توربين به وجود نياورد. در اين فناوري، آلودگي محيط زيست از موارد مهمي است كه بايد بر طبق استانداردهاي مربوط از آن جلوگيري شود.
روش ديگر، تبديل سوختهاي سنگين به سوختهاي گازي تميز، از طريق واكنش تبديل به گاز است. در اين روش نيز ناخالصيهاي حاصل از احتراق مانند سديم و واناديم، بايد براي جلوگيري از خوردگي توربين گازي، تصفيه شود. ناگفته نماند كه گازهاي حاصل از احتراق همراه با تركيبات گوگرد، موجب بروز خوردگي در مسيرهاي دود خروجي و آلودگي محيط زيست مي شود كه بايد تصفيه شود.
سيستم ذخيرة انرژي، نوع ديگري از استفاده احتمالي از توربين گازي است. در شبكه توليد برق كشورهايي كه سرمايه گذاري عظيمي در بار پايه بويژه در نيروگاههاي هسته اي به عمل آورده اند، ضروري است كه به طور شبانه روزي و مرتب، انرژي الكتريكي در واحدهاي اتمي توليد گردد تا هزينة بهره برداري و سرمايه گذاري اوليه را جبران كرده و سودآور باشد. در بعضي از كشورها از نيروگاههاي ذخيره اي ئيدروالكتريك استفاده مي شود و اين در صورتي ممكن است كه ساخت نيروگاه ذخيره اي از نظر شرايط جغرافيايي امكانپذير باشد. در صورت امكان ناپذيري استفاده از نيروگاههاي ئيدروالكتريك، بعضي از كشورها توربين گازي را مناسبترين سيستم ذخيرة انرژي مي دانند. در اين حالت در ساعات غير اوج مصرف، ژنراتور توربين گازي به عنوان موتور عمل كرده و كمپرسوري را به حركت در مي آورد تا هوا با فشار كافي، در مخزني كه مي تواند زيرزميني نيز باشد، ذخيره گردد. در اين فناوري، در مسير هوا به سمت مخزن، معمولاً از بسترهاي آلومينيمي يا سيليسي استفاده مي شود تا انرژي حرارتي هوا در بستر ذخيره گردد. در مواقع احتياج يا در ساعات اوج مصرف، هواي فشرده از طريق بستر مزبور به توربين گازي هدايت مي گردد. در اين صورت، ژنراتور از كمپرسور جدا بوده و به عنوان توليد كنندة انرژي الكتريكي عمل خواهد كرد.
به منظور جبران انرژي حرارتي تلف شده، سيستمهاي احتراق در مسير هوا نصب و با به كارگيري اين سيستم در موقع بهره برداري، هوا با درجة حرارت بالاتري وارد توربين گازي مي شود. نكته قابل توجه آن است كه اگر مخزن ذخيره كوچك باشد، مي توان از فشارهاي بالاتري براي ذخيره سازي هوا و از كمپرسورهاي فشار بالا – استفاده نمود. دماي هواي فشرده شده در مخزن ذخيره سازي به مقدار قابل توجهي افزايش مي يابد و اين نيز، افزايش حجم را به دنبال دارد. براي رفع اين اشكال، بايد هوا خنك شود تا حجم كمتري را اشغال كند. در اين راستا از غارها يا از معادن مستعمل مي توان به عنوان مخزن ذخيرة هوا استفاده كرد اما بررسيهايي از نظر نشتي هوا بايد انجام شود تا اقتصادي بودن پروژه مشخص گردد

مزایا توربین گازی

1. توربین گازی نسبت به وزن آن توان زیادی تحویل می‌دهد.
2. موتورهای توربین گازی کوچکتر از توربینهای دیگر هستند.
3. عرضه فراوان گاز طبیعی به عنوان سوخت.
4. امکان بکارگیری توربین گازی با راندمان حرارتی بالا.
5. قابلیت و کارایی بالا.
6. امکان تجهیز توربینهای گازی به محفظه احتراق با سیستم مخصوص تقلیل اکسید نیتروژن که به این ترتیب می‌توان تجهیزات سیکل ترکیبی با بازدهی حرارتی بیش از50 درصد ایجاد کرد این سیستم کمترین آلودگی را از نظر تولید گازهای سمی خروجی از دودکش نیروگاه ایجاد می‌کند.
7. نیاز به سرمایه‌گذاری اولیه اندک.
8. قابلیت حمل و نصب تجهیزات توربین گازی در کوتاه ترین زمان.
9. نیاز نداشتن به آب فراوان.
10. مهمتر از همه تفاوتی که نیروگاههای گازی با سایر نیروگاهها دارند، امکان تبدیل آنها به سیکل ترکیبی است که ترکیبی از یک یا چند واحد توربین گازی که در کنار تأسیسات بویلر نصب می‌شود، با یک توربین بخار است که بدین ترتیب نیروگاه سیکل ترکیبی در حال حاضر تجسم عینی تأسیسات تولید برق است که بالاترین راندمان را در استفاده از انرژی گرمایی دارد. ( رکورد 60 درصد هم بدست آمده است )

عملکرد و اجزای توربین گازی

توربین گازی شامل سه بخش اصلی است. کمپرسور، محفظه احتراق و توربین. کمپرسو هوای جو را مکیده و متراکم می کند تا وارد محفظه احتراق شود. در اینجا مشعل سوخت و هوا را مخلوط کرده و آن را روشن می کند. محفظه احتراق توسط صفحات هادی که با هوای فشرده خنک می شوند در برابر حرارت محافظت می شوند.
محصولات احتراق و هوای خنک کن مخلوط می شوند تا دمای مواد ورودی به توربین گازی خیلی زیاد نباشد و در توربین عکس العملی با دریافت انرژی حرارتی، شفت چرخیده و کمپرسور را به حرکت درمی آورد که بخش بزرگی از بار توربین گازی را به خود اختصاص می دهد.
نیروگاه های سیکل ترکیبی از ترکیب توربین گازی و اHRSG ساخته می‌شوند. HRSG (مولد بخار با بازیافت گرما) را می توان بویلر صنعتی گرمای آتلافی هم نامید اما در واقع خیلی بیشتر از آن است. چنین واحد بویلر صنعتی بخار شامل تمام اجزای موجود در یک واحد مدرن است و با دقتی که در ایجاد تطابق بین آنها اعمال شده راندمان دیگ بخار بهتری دارند (حدود.%50) اما با این حال با مقادیر مطلوب، فاصله زیاد است. آرایش اساسی واحد سیکل ترکیبی، HRSG به دنبال توربین گازی است که در آن بخار تولید می‌شود تا توربین بخار را به حرکت در آورده و ژنراتور متصل به هر دو توربین برق تولید کند.

آشنایی با عملکرد کلی توربین گاز

اجزای اساسی توربین گاز

کمپرسور

کمپرسور یا فشارنده یکی از انواع تجهیزات متحرک دوار مورد استفاده در صنایع فرایندی است. کمپرسورها برای فشرده کردن گازها یا مایعات به کار می روند. البته در حالت دوم به آن ها پمپ می گویند.
پس می توان گفت که کمپرسور دستگاهی برای بالا بردن فشار گاز و یا انتقال آن از نقطه ای به نقطه دیگر در طول یک فرایند است.
در حقیقت، کمپرسورها با صرف انرﮊی مکانیکی فراوان، گاز را با سرعت به درون خود مکیده و سپس آن را فشرده می سازند، به عبارت دیگر با افزایش سرعت گاز و تبدیل آن به فشار، گردش جریان گاز را در سیستم آسان تر می کنند.
البته افزایش فشار در نوعی از کمپرسورها به وسیله کاهش حجم صورت می گیرد. در اثر این عملیات، دمای گازی که فشرده شده (فشار آن افزایش یافته) نیز افزایش می یابد.
معمولاً گاز پرفشار خروجی از کمپرسورها را از یک سیستم خنک کننده عبور می دهند تا دمای گاز دوباره به مقدار معمول باز گردد.
انواع گوناگونی از کمپرسور وجود دارد که برای مصارف صنعتی و خانگی طراحی شده اند. حتی پمپ آکواریوم که برای وارد کردن هوا به آکواریوم ماهی ها استفاده می شود نیز یک نوع کمپرسور است.
در برخی دستگاه ها و ماشین آلات مانند توربین های گازی، هوا توسط کمپرسورها فشرده شده و سپس به سمت قسمت احتراق فرستاده می شود.
کمپرسورها عموماً به دو نوع «دینامیکی» (Dynamic) و «جابه جایی مثبت» (Positive Displacement) تقسیم می شوند. کمپرسورهای دینامیکی خود به دو نوع «جریان محوری» (Axial) و «جریان شعاعی» (Radial Flow) تقسیم می شوند.
کمپرسور جریان محوری گاز را از میان پره های خود عبور داده و در راستای محور کمپرسور به سمت عقب می راند.
این نوع کمپرسور دبی زیاد و قدرت تراکم کمی دارد. کمپرسور شعاعی (گریز از مرکز) بیشتر در موتورهای قدیمی استفاده می شد. این کمپرسور دارای پره های بسته و خمیده تری بوده و گاز ورودی را در جهت شعاع پره ها (با زاویه نسبت به محور) خارج می کند.
هوا پس از برخورد به پخش کننده، سرعتش کاسته شده و به دما و فشارش افزوده می شود. این نوع کمپرسور دارای قدرت تراکم بیشتری نسبت به نوع جریان محوری است.
از کمپرسورهای دینامیکی در فشارهای با نرخ پایین و دبی های بالاتر استفاده میی شود. کمپرسورهای جابه جایی مثبت خود دارای دو نوع «دوار» (Rotary) و «رفت و برگشتی» (Reciprocating) هستند و قدرت تراکم آن ها نسبت به نوع دینامیک بیشتر است. البته دبی این کمپرسورها به مراتب کمتر از نوع دینامیک است.
نیروی محرکه کمپرسورها بسته به قدرت آن ها می‏ تواند برقی (موتور الکتریکی) یا توربین باشد. مسئله مهمی که در کمپرسورها مطرح است، نسبت فشار خروجی، به ورودی کمپرسور است.
زیرا در ورودی کمپرسورها با افزایش فشار دمای گاز نیز بالا می رود و این افزایش دما در کار قطعات مختلف کمپرسور و سیستم روغن کاری و… اختلال ایجاد می کند.
البته در کمپرسور می توان نسبت فشار را حتی تا 10 برابر رساند، ولی این امر با تدابیر خاصی امکان پذیر است.

محفظه احتراق

تنها وظیفه محفظه های احتراق، افزایش درجه حرارت هوای فشرده شده خروجی است.
در «محفظه احتراق» (Combustion Chamber) مقدار کمی مواد سوختی با هوای فشرده مخلوط شده و در اثر سوختن گاز با این مواد، حرارت تولید می شود. ساختمان این محفظه باید به گونه ای باشد که آتش در لایه ای از هوا قرار گیرد و علاوه بر آن، هوای زیاد باعث خاموش شدن شعله نشود.
بدین منظور، مقدار کمی از هوا از راه سوراخ های اطراف مشعل با سوخت مخلوط می شود که اصطلاحاً به این هوا، «هوای اولیه» (Primary Air) می گویند. این هوا برای روشن نگه داشتن سوختی که از مشعل وارد می شود، کافی است.
باقیمانده هوای ورودی به محفظه احتراق، از سوراخ های مجرای داخلی زنبیلی شکل وارد قسمت اصلی محفظه احتراق می شود. این هوا، «هوای ثانویه» (Secondary Air) نام دارد که مقدار آن نسبت به هوای اولیه به مراتب بیشتر است.
هوای اولیه با حرارت مشعل ها بسیار داغ می شود، اما هوای ثانویه با حرارت حاصل از سوختن گاز (که با هوای اولیه مخلوط شده) گرم خواهد شد.
هوای اولیه و ثانویه پس از مخلوط شدن با هم از محفظه خارج می شوند. تاز زمانی که مواد سوختی و هوا، در محفظه های احتراق وجود دارند، مشعل باید روشن بماند، زیرا احتمال انفجار وجود دارد. در بعضی نیروگاه ها از چندین محفظه احتراق استفاده می شود.
در این نیروگاه ها، همزمانی ایجاد شعله و نیز یکسان بودن دبی سوخت های ورودی به محفظه های احتراق اهمیت زیادی دارد، زیرا در غیر این صورت نیروهایی که به توربین اعمال می شود، یکسان نخواهد بود و باعث ارتعاشات توربین می شود.
به همین دلیل، محفظه های احتراق از طریق لوله هایی با یکدیگر ارتباط دارند و کافی است تنها در یکی از آن ها جرقه زده شود. عموماً سوخت به کار رفته در محفظه های احتراق، گاز طبیعی یا مایع سوختی مثل گازوئیل است.
در محفظه های احتراقی که با سوخت مایع کار می کنند، از سوخت پاش به منظور پخش سوخت به شکل پودر به داخل محفظه احتراق استفاده می شود.
قسمت های مختلف محفظه احتراق را در شکل زیر می بینیم.

توربین

توربین نیروگاه گازی انرژی حرارتی و فشار موجود در هوای ورودی را به انرژی مکانیکی چرخشی تبدیل می کند. پره های این توربین باید در مقابل دمای بالای گازهای حاصل از احتراق و همچنین خوردگی در مقابل عناصر زائدی از قبیل گوگرد و فسفر و سدیم و… مقاوم باشند.
هوای فشرده شده توسط کمپرسور در توربین منبسط و کم فشار و از قسمت اگزوز خارج می شود. تعداد ردیف های پره در توربین کمتر از کمپرسور است.
دلیل این امر آن است که هنگام فشرده شدن گاز، امکان جدایی هوا از سر پره وجود دارد و همین موضوع میزان ازدیاد فشار را در هر مرحله محدود می کند. به همین جهت است که مراحل کمپرسور زیاد می شود. ولی در توربین پدیده جدایی بروز نمی کند.
در نتیجه، میزان افت فشار در هر مرحله محدودیت زیادی ندارد و تعداد مراحل توربین کم است. توربین نیروگاه گازی همانند کمپرسور دارای دو نوع جریان محوری و جریان شعاعی است که توربین با جریان محوری در بیش از 80 درصد موارد کاربرد دارد.

سایر تجهیزات توربین نیروگاه گازی

پره های هدایت کننده هوای ورودی
اگزوز
اجزای راه اندازی شامل: دیزل (راه انداز اولیه)، مبدل گشتاور، رچت، کلاچ راه انداز و جعبه دنده کمکی
محور توربین
محور کمپرسور
محور ژنراتور
جعبه دنده بار
یاتاقان ها

کد آیسیک مرتبط با صنعت تولید توربین گازی

کد آیسیک مخفف International Standard Industrial Classification (سیستم بین المللی طبقه بندی استاندارد صنایع) است. کد گذاری به عنوان روش ساده و دقیق برای تعیین هویت کالا، قطعات ، مدارک و اموال ، سالها است که در سطح شرکت هاو زنجیره های تأمین مورد استفاده قرار می گیرد.
با توجه به بررسی های انجام شده کد آیسیک توربین گازی به شرح جدول ذیل می باشد

کد تعرفه گمرکی مرتبط با صنعت تولید توربین گازی

تعرفه یا به عبارت دیگری(TARIFF) یک نوع معیار رقمی و یا عددی می باشد برای شناسی و تعیین جایگاه کالا در ترخیص کالا .
تعرفه گمرکی میزان حقوق ورودی قابل پرداخت برای ورود کالا می باشد.تعرفه گمرکی در بستر تاریخ مبتنی بر سیستم و روش های خاصی از قبیل اداره گمرک،آمار،حمل و نقل،بیمه و غیره طراحی و مورد استفاده قرار می گیرد.
با توجه به بررسی های انجام شده کد تعرفه گمرکی توربین گازی به شرح جدول ذیل می باشد

بازار توربین گاز روسیه

در کشور روسیه از لحاظ تاریخی، توسعه توربین‌های بخار نسبت به توربین‌های گازی فعال‌تر بوده‌است. کارخانه‌های معروف نوسکی و توربین اورال که تولیدکننده توربین به منظور تامین انرژی هستند، در سال ۱۹۵۰، اولین توربین‌های گازی خود را تولید کردند. توربین‌های گاز در درجه اول برای ساخت هواپیما توسعه داده شدند. در دهه ۱۹۹۰، شرکت ماش‌پرایکت (اوکراین)، توسعه توربین‌های گازی را بر اساس موتورهای هوایی شرکت ساتورن آغاز نمود. امروزه تولید تجهیزات برق زمینی بر اساس موتورهای ساتورن توسط شرکت «توربین‌های گاز ساتورن» انجام می‌شود. وضعیت مشابهی برای شرکت موتور پرم اتفاق افتاد و تولید نیروگاه‌های توربین گاز را بر اساس توسعه موتورهای هوایی شرکت «آویادویگاتل» آغاز نمود.
تعداد شرکت‌های تولیدکننده توربین گاز در کشور روسیه بسیار محدود است. شرکت‌های تولیدکننده تجهیزات زمینی برای توربین‌های گاز از آن هم کمتر است. از جمله این شرکت‌ها عبارتند از: کارخانه نوسکی، توربین‌های گازی ساتورن، کارخانه موتور پرم. در عین حال، بطور کلی توان خروجی تولیدات این شرکت‌ها، از ۲۵ مگاوات تجاوز نمی‌کند. البته چندین ماشین با ظرفیت واحد ۱۱۰ مگاوات بر اساس توسعه ساتورن به بهره‌برداری رسیده‌ و امروزه تنها مراحل پایانی تولید قطعات داغ این توربین‌های صنعتی در این شرکت انجام می‌شود. توربین‌های با ظرفیت بالا برای تاسیسات بزرگ عمدتاً توسط شرکت‌های خارجی تامین می‌شود.
لازم به ذکر است که همه شرکت‌های پیشرو در جهان، به سازماندهی تولید توربین‌های با ظرفیت بالا در روسیه علاقمند نیستند. بعنوان مثال، آلستوم که مشغول فعالیت‌های مشترک در سرتاسر جهان و روسیه می‌باشد، تاکنون از راه‌اندازی تولید توربین گاز در کشور روسیه خودداری کرده‌است. بنابراین، تحویل پروژه‌های بزرگ از طریق واردات عرضه می‌شود. آندری لاورینینکو معاون رئیس آلستوم پاور در روسیه، کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و گرجستان در این خصوص معتقد است که طی چند سال گذشته، افزایش تقاضا برای توربین‌های گاز در روسیه با مکانیزم «قراردادهای تامین توان» تعیین شده‌است. لازم به ذکر است که تقاضا برای توربین‌های گاز به میزان مصرف انرژی بستگی دارد. مصرف انرژی در روسیه از سال ۲۰۱۰، بطور پیوسته افزایش یافته‌است. اما طبق گفته کارشناسان، پس از چند سال افزایش تقاضای برق در روسیه، شاهد رکود تقاضا در سال ۲۰۱۳-۲۰۱۴ بوده‌است.
مدیر کل بخش توزیع برق جی‌ئی در روسیه و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع ادعا می‌کند که بزرگترین مشکل برای تولیدکنندگان توربین، پیش‌بینی تقاضای بازار در شرایط ناپایدار است. به اعتقاد دیمیتری سولوویوف، معاون طراح شرکت توربین گاز ساتورن، برای تولید توربین گاز قدرتمند، تجهیزات ویژه، ماشین‌آلات بزرگ و ماشین‌های جوشکاری خلاء موردنیاز است. پیش‌نیاز تامین و ساخت این تجهیزات، شناخت و اطمینان به بازار است، لذا این کشور نیازمند یک برنامه بلندمدت برای توسعه انرژی است. لازم به ذکر است که فقدان یک چشم‌انداز قابل پیش‌بینی به معنای نبود تقاضا نیست. تقاضا، برای توربین‌هایی با ظرفیت بیش از ۱۵۰ مگاوات وجود دارد و شرکت‌های بزرگ تولیدکننده – فارتوم، هولدینگ آرئی‌پی و غیره متقاضیان این مقدار ظرفیت می‌باشند. با این حال، براساس گفته آندری لاورینینکو، انتظار می‌رود که تکمیل برنامه ” قراردادهای تامین توان” در واحدهای کوچک‌تر که نیاز به هزینه کمتری دارند افزایش یابد، اما در عین حال نیازمند حل مسائل مهمی برای بهبود بهره‌وری انرژی و بازپرداخت می‌باشد.
تولیدکنندگان روسیه عمدتاً کار با توربین‌های گاز با ظرفیت ۴، ۸، ۱۶، ۲۵ مگاوات را تجربه کرده‌اند. بنابراین، در هولدینگ آرئی‌پی، واحدهایی با ظرفیت ۱۶-۲۵ مگاوات و کمتر ۴-۱۲ مگاوات که می‌توانند در محل‌های ساخت‌وساز جدید و در ایستگاه‌های بازسازی اجرا شوند، بیشترین تقاضا را دارند. بنابراین تعجبی ندارد که این شرکت در حال حاضر برای یک واحد جدید با ظرفیت ۱۶ مگاوات با جی‌ئی همکاری می‌کند. دیمیتری سولوویف، بین رشد بازار با توسعه انرژی منطقه‌ای و راه‌اندازی تاسیسات با ظرفیت متوسط رابطه تنگاتنگی برقرار می‌کند. بعنوان مثال، در چارچوب پروژه آزمایشی برنامه بهبود کیفیت انرژی برای مناطق فدراسیون روسیه، توربین‌های گاز ساتورن، ساخت و راه‌اندازی پ‌گ‌او –سی‌اچ‌پی۵۲ در شهر توتایف منطقه یاروسلاو انجام می‌شود. این نیروگاه شامل چهار واحد توربین گاز ۸ مگاواتی می‌باشد.
امروزه بر اساس وضعیت بازار، محصول اصلی شرکت‌ها، نیروگاه‌هایی با ظرفیت ۱۰-۲۵ مگاوات است. در عین حال، توسعه نیروگاه‌های تولیدی کوچک مبتنی بر توربین‌های گاز که متعلق به شرکت‌های صنعتی هستند، هنوز هم از اهمیت کم‌تری برخوردار هستند. واضح است که سرعت توسعه تولید (به ویژه با استفاده از نیروگاه‌های توربین گاز) هنوز در روسیه به میزان قابل‌توجهی پایین‌تر از کشورهای توسعه‌یافته است. در این میان، یکی دیگر از بخش‌های بازار توربین گاز که مربوط به امکانات تولید در میدان‌های نفت و گاز و خطوط اصلی گاز می‌باشد، نیز باید موردبررسی قرار گیرد.
دلایل محبوبیت توربین‌های گاز در این حوزه، سوخت می‌باشد. نیروگاه‌های توربین گاز بطور موثر از محصولات گاز و نفت طبیعی استفاده می‌کنند که نه تنها مشکل عرضه انرژی، بلکه استفاده منطقی از منابع هیدروکربنی را حل می‌کند. با توجه به مشاهدات متخصصان «توربین گاز ساتورن» در سال‌های قبل از بحران ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۸، افزایش تقاضا برای محصولات نفت وجود داشت. علاوه بر این، توربین‌ها برای تولید محصولات گاز و نفت طبیعی و تولید برق نه تنها برای میادین، بلکه برای مردم نیز استفاده شده‌اند. این شرکت تعداد زیادی از سفارشات را از تی‌ان‌کی-بی‌پی دریافت کرد. امروزه اینگونه تقاضاها در سطح پایدار قرار دارد و تولیدکنندگان در حال توسعه توربین برای این بازار هستند.

ايران رقيب بزرگترين کشورهاي سازنده توربين گازي بزرگ در جهان

در حال حاضر در دنيا فقط کشورهاي آمريکا، فرانسه، آلمان، ايتاليا و ژاپن قادر به ساخت توربين هاي گازي بزرگ به عنوان يک استراتژيکي ترين توليدات جهان هستند که نام ايران نيز در بين اين کشورها قرار دارد.

رونق بازار توربین گازی

هزینه تولید انرژی هسته ای هنوز گران است و اقبال آن فناوری روبه افول می نماید. از سال 1978 تاکنون هیچ نیروگاه هسته ای در آمریکا سفارش داده نشده است؛ در حالی که مهندسان هسته ای در پی یافتن راه هایی برای کاهش هزینه های این صنعت هستند، تبدیلگر دیگری برای تولید انرژی ارزان با شتاب حرکت می کند. در حال حاضر بیشتر نیروگاه های جدیدی که در جهان ساخته می شوند، نیروگاه های گازی هستندکه گاز طبیعی را به عنوان سوخت مصرف می کنند. علت نام گذاری «نیروگاه های باسیکل ساده» آن است که تنها از توربین های گازی برای به حرکت در آوردن ژنراتورهای الکتریکی استفاده می کنند. بازده گرمایی این توربین ها حدود 42 درصد و هزینه تولید آنها به ازای هر کیلووات خروجی نیروگاه های هسته ای، حدود یک دهم است. این فناوری بیش از هفت دهه قدمت دارد، اما هنوز دیدگاه های آینده نگرانه ای در مورد کارآیی آن ارائه می شود. در واقع امروزه شرکت هایی با توان فناوری بالا در زمینه توربین های گازی وجود دارند که ظرفیت تولید مدل هایی مناسب برای صنعت حمل و نقل را دارند. استفاده از توربین های گازی برای تولید برق، تحولات متفاوتی را پشت سرگذارده است؛ در حالی که گاز طبیعی انتخاب مناسبی به لحاظ سوختن غیر آن است، قیمت با ثبات آن در بازار جهانی نیز به مقبولیت آن کمک می کند. پس از افزایش تقاضا برای گاز طبیعی و راه اندازی نیروگاه های گازی متعدد در دهه 90 قیمت هر میلیون بی.تی.یوگاز طبیعی از 2 تا 3 دلار به 6 تا 8 دلار افزایش یافت و از سال 2001 در همین محدوده قیمت باقی مانده است. قیمت با ثبات گاز، تولیدکنندگان انرژی را برآن داشته است که چندان نگران کمبود ذخایر آن نباشند و به سرمایه گذاری خود در این زمینه ادامه دهند. ذخایر اثبات شده گاز در سراسر جهان به لحاظ میزان انرژی تولیدی نسبی، فراتر از نفت است، اما چاه های گاز فاصله زیادی با مناطق پرجمعیت دارند و لوله کشی های گاز در جهان به هیچ روی کافی نیستند و حفظ ثبات بازار به میزان تولید ال.ان.جی بستگی دارد. استفاده از ال.ان.جی پیشینه ای طولانی دارد. تاکنون 48 پایانه تولید ال.ان.جی در جهان ساخته شده است که 26 پایانه در ژاپن و پنج پایانه در ایالت متحده قرار دارند. در واقع ژاپن از دهه هفتاد از اندونزی ال.ان.جی وارد می کرده است. برخی پایانه های گازی ژاپن برای انجماد ماهی به کار می روند و یا از آب گرم اقیانوس برای مایع کردن گاز استفاده می کنند و در نتیجه حتی برای عملیات regasification (تغییر فاز گاز) نیز گاز نمی سوزانند. شرکت های تولیدکننده انرژی، سرمایه گذاری های عمده ای در زمینه ال.ان.جی انجام داده اند. یکی از بزرگ ترین مجموعه های تولید ال.ان.جی که متان را با خنک کردن و چگالیدن از فاز گازی تا 600 برابر چگالی به مایع تبدیل می کند، به تازگی در ترینیداد تکمیل شده است. درسال گذشته بیش از20 پیشنهاد برای ساخت پایانه های regasification در سواحل شرقی ایالات متحده ارائه شده اند. در خلیج فارس شرکت گاز قطر و اکسون، فاز اول پروژه ای 12 میلیارد دلاری را برای تأمین ال.ان.جی موردنیاز در انگلستان تا پایان سال 2007 آغاز کردند. استخراج گاز از زغال سنگ با وجود ال.ان.جی موجود در خطوط لوله، افزایش بهای گاز از هم اکنون تولیدکنندگان انرژی را به فکر استفاده از سوخت های دیگر در نیروگاه های توربین گازی واداشته است.

وضعیت واحد های فعال تولید توربین گازی

در نمودار زیر تعداد و ظرفیت واحدهای تولید کننده توربین گازی در کشور به تفکیک استان آمده است

جدول واحد های فعال تولید توربین گازی

در جدول زیر تعداد و ظرفیت واحدهای تولید کننده توربین گازی در کشور به تفکیک استان آمده است

پیش بینی وضعیت سرمایه گذاری طرح تولید توربین گازی

ظرفیت تولید سالیانه : 18 دستگاه
نرخ برابری دلار : 30000 تومان
مساحت زمین موردنیاز : 5000 مترمربع
زیربنای کل : 2200 مترمربع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 26 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 22 میلیارد تومان (بدون احتساب هزینه زمین)
ارزش ماشين آلات و تجهيزات : 9 میلیارد تومان
نرخ بازده داخلی در سال مبنا : 36 درصد

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد: