طرح تولید کمپوست قارچ

کمپوست سازی در دو فاز انجام می گیرد فاز I معروف به فاز تخمیر و فاز II معروف به فاز پاستوریزاسیون می باشد.هدف از تولید کمپوست، ایجاد یک محیط غذایی یکنواخت، حاوی خصوصیات لازم جهت رشد و نمو میسلیوم قارچ و عاری از هرگونه عوامل رقیب باکتریایی، ویروسی می‌باشد. میسلیوم قارچ در انواع مختلفی از مواد گیاهی و کودهای حیوانی، قادر به رشد و نمو می‌باشد که از ترکیب متناسب این گونه مواد با هم و گذراندن مراحل تجزیه و تخمیر، ترکیبی همگن بدست آمده که مملو از حشرات و موجودات ذره‌بینی می‌باشد.
بسیاری از این موجودات بطور مستقیم با میسلیوم قارچ برای دستیابی به موادغذایی رقابت کرده و مانع رشد آن می‌شوند.با تولید کمپوست، بسیاری از مواد غذایی مطلوب عوامل رقیب به تدریج حذف شده اما مواد غذایی مورد نیاز میسلیوم قارچ در یک منطقه خاص جمع‌آوری شده و به مرور زمان، بستر کاشت، آماده پرورش قارچ می‌گردد. چنان که ذیلاً می‌بینید، فرآیند تولید کمپوست را می‌توان به دو مرحله تقسیم‌بندی نمود.
مرحله اول: اصطلاحاً آن را آماده‌سازی کمپوست در هوی آزاد نامیده و شامل مراحل اولیه از جمله مخلوط کردن و تجزیه اولیه مواد خام می‌باشد (فاز یک).
مرحله دوم: در محیط‌ سرپوشیده و ویژه‌ای که برای این منظور طراحی شده‌اند (اطاق یا تونل پاستوریزاسیون) انجام می‌شود. در این مرحله، کمپوست حاصل از مرحله اول؛ با بخار یا مواد ضدعفونی کننده دیگر، بطور کامل پاستوریزه شده و آماده انتقال به بسترهای کاشت می‌گردد (فاز دو).

فاز یک :

برای تهیه کمپوست فرمولهای متفاوتی وجود دارد که با توجه به مواد موجود در هر محیط تعیین می شود اما از فرمول زیر می توان در هر محدوده با کمی تغییرات استفاده کرد:
1) کلش گندم 6000 کیلوگرم (محیط اصلی )
2) کود مرغی 3500 کیلوگرم ( مکملها )
3) ملاس 100 کیلوگرم ( مواد غذایی کنستانتره )
4) اوره 100 کیلوگرم ( مواد شیمیایی )
5) گچ هیدراته 400 کیلوگرم (مواد معدنی )

خیساندن :

ابتدا کلش گندم را باید کاملا با آب خیس نمود برای این کار بسته های کلش را از هم باز می کنند و بر روی یک بستری که بتون که دارای زه کش می باشد می ریزند با شلنگ روی آن اب می پاشند و آب خارج شده از زه کش را دوباره روی آن پمپ می کنند (آب کثیف) در ابتدا کلش به سختی آب جذب می کند به ازای هر تن کلش حدود 5000 لیتر آب لازم داریم.

مخلوط کردن:

تمام مواد به جزء گچ را کاملا باهم مخلوط می کنیم و آن را بر روی روی یک بستری که بتون که دارای زه کش می باشد به صورت زیر به اصطلاح قالب می زنیم ( طول بستگی به مقدار کمپوست دارد) :
در تابستان، بهار و پاییز : ارتفاع: 1.2 متر عرض: 1.2 متر
در زمستان: ارتفاع:1.5 متر، عرض: 1.5 متر
به ترتیب زیر این مرحله به اتمام می رسد:
1) روز اول : مخلوط و انباشت کردن
2) روز چهارم : اولین برگرداندن
3) روز هشتم : دومین برگرداندن
4) روز دوازدهم : سومین برگرداندن
5) روز شانزدهم : چهارمین برگرداندن
6) روز بیستم : شروع فاز II
در برگردان سوم و چهارم گچ را نیز اضافه می کنیم

فاز دو :

در این مرحله کمپوست اماده شده در فاز I وارد تونلی که تمام شرایط تحت کنترل است به منظور پاستوریزاسیون (کشتن کلیه میکروارگانیسمهای بیماریزا ) و کاندیشن یا همان شیرین کردن ( حذف آمونیاک و تبدیل آن به نیترات ) می شود.
در این مرحله در ابتدا دما را به 60 درجه سانتیگراد به مدت 8 ساعت می رسانند سپس دما را تا 52 درجه سانتیگراد پایین می آورند و برای شیرین کردن به مدت 7 روز دیگر در این دما می ماند. پس از رسیدن به دمای محیط آن را بذر زنی می کنند.

نکات:

1) کمپوست آماده شده باید بوی علف تازه چیده شده بدهد و هرگز اثری از آمونیاک در آن نباشد.
2) هر کلش باید ترد باشد و هرگز سفت نباشد.
3) رطوبت کمپوست را باید با دست اندازه گرفت برای این کار کمی کمپوست را در مشت می فشاریم اگر یکی دو قطره آب از آن چکید رطوبت آن مناسب است و اگر شرشر ریخت رطوبت زیاد است وباید رطوبت آن را تبخیر کرد و اگر اصلا نریخت باید به آن رطوبت اضافه نمود.
4) کمپوست نباید دست را کثیف کند.

کد آیسیک مرتبط با صنعت تولید کمپوست قارچ

کد آیسیک مخفف International Standard Industrial Classification (سیستم بین المللی طبقه بندی استاندارد صنایع) است. کد گذاری به عنوان روش ساده و دقیق برای تعیین هویت کالا، قطعات ، مدارک و اموال ، سالها است که در سطح شرکت هاو زنجیره های تأمین مورد استفاده قرار می گیرد.
کد آیسیک کمپوست قارچ : 2412512382

کد تعرفه گمرکی مرتبط با صنعت تولید کمپوست قارچ

تعرفه یا به عبارت دیگری(TARIFF) یک نوع معیار رقمی و یا عددی می باشد برای شناسی و تعیین جایگاه کالا در ترخیص کالا .
تعرفه گمرکی میزان حقوق ورودی قابل پرداخت برای ورود کالا می باشد.تعرفه گمرکی در بستر تاریخ مبتنی بر سیستم و روش های خاصی از قبیل اداره گمرک،آمار،حمل و نقل،بیمه و غیره طراحی و مورد استفاده قرار می گیرد.
کد تعرفه گمرکی کمپوست قارچ : 31059090

مکمل‌های غذایی

تولید کمپوست، در اصل یک فرآیند تجزیه میکروبی محسوب می‌گردد. میکروب‌ها در اجزاء ترکیبی کمپوست به وفور یافت شده وبرای فعال‌سازی آنها کافیست مقداری آب اضافه نماییم. برای تحریک بیشتر فعالیت میکروب‌ها و افزایش رشد آنها می‌توان مقداری مکمل غذایی به عنوان تأمین کننده نیاز پروتئینی (ازت) و هیدرات کربن جمعیت میکروب‌ها به مواد اولیه اضافه نماییم. تا زمانی که هیدرات کربن کافی در اختیار میکروب‌ها قرار دارد، می‌توانند تقریباً از هر منبع ازت برای تأمین انرژی مورد نیاز خود استفاده نمایند. به علت تجزیه مشکل سلولز، در اصل از هیدرات کربن کاه نمی‌توان استفاده کرد و باید آن را از منبع دیگر- تأمین نمود. این مکمل باید حاوی ازت و مقداری ماده آلی باشد تا مقدار هیدرات کربن لازم را تأمین نماید. به این ترتیب، در تولید کمپوست باید از مقادیر مشخص کود حیوانی و پودرهای غذایی حیوانی استفاده نمود.
در ادامه فهرستی از اجزای ترکیبی کمپوست به همراه مکمل‌های مجاز بر طبق درصد ازت موجود در آنها گروه‌بندی و ارائه می‌گردد. قابلیت دسترسی و هزینه هر یک از مواد موجود در فرمول‌ها، دو عامل مهم در انتخاب آنها می‌باشد. این فهرست قطعی و جامع نبوده و می‌توان به دلخواه از مواد مشابه هر یک نیز استفاده نمود.

گروه 1 : ازت بالا، فاقد ماده آلی

– سولفات آمونیوم‌(21 درصد ازت)
– اوره (46 درصد ازت)
– نیترات آمونیوم (26 درصد ازت)
– به مقدار حداکثر 11 کیلوگرم در هر تن کمپوست خشک
تمام این مواد، معدنی بوده و به سرعت گاز آمونیاک تولید می‌نمایند. از این مواد اغلب برای نرم کردن کاه در کمپوست‌های مصنوعی استفاده می‌شود. موقع استفاده باید توجه کرد که تمامی این مواد را به طور کاملاً یکنواخت با هم ترکیب نمود. در صورت استفاده از سولفات آمونیوم؛ باید به اندازه سه برابر حجم آن از کربنات کلسیم (caco3) (کود اسبی) استفاده نمود تا محیط، خنثی گردد. از این گروه در ساخت کمپوست‌های طبیعی نباید استفاده گردد.

گروه 2 : 10-14 درصد ازت

پودر خون (5/13 درصد ازت)پودر ماهی (5/10 درصد ازت).این مواد سرشار از پروتئین بوده اما به دلیل قیمت بالا مصرف کمی دارند.

گروه 3: 3-7 درصد ازت

– جوانه مالت (4 درصد ازت)
– غلات (جو) (3-5 درصد ازت)
– پودر پنبه دانه (5-6 درصد ازت)
– کود مرغ (3-6 درصد ازت)
– تفاله انگور (5/1 درصد ازت)
– تفاله چغندر قند(5/1 درصد ازت)
– پوره سیب‌زمینی (1 درصد ازت)
– تفاله سیب درختی (7/0 درصد ازت)
– ملاس چغندر قند (5/0 درصد ازت)
– غوزه پنبه (1 درصد ازت)
تمامی این مواد افزایش دهنده حرارت بسیار خوبی بوده و به این دلیل برای تمامی کمپوست‌ها توصیه می‌گردد. مقدار مصرف آن 5/12 کیلو در هر تن از ترکیبات خشک می‌باشد.

گروه 4 : کود حیوانی (ازت خیلی کم)

– کود گاوی (5/0 درصد ازت)
– کود خوک (3/0 تا 8/0 درصد ازت)
از این مواد تنها در مناطقی که فاقد اسب یا مرغ می‌باشد، استفاده می‌گردد.

گروه 5 : علوفه خشک

– یونجه (2-5/2 درصد ازت)
– شبدر (2 درصد ازت)
علوفه برای افزایش دمای اولیه (تحریک فعالیت میکروبی) کمپوست‌های مصنوعی بسیار مفید بوده و حاوی مقادیری هیدرات کربن است که در افزایش جمعیت میکروبی کمک فراوانی می‌کند. از این مواد می‌توان به مقدار 20 درصد ماده خشک مواد اولیه کمپوست استفاده نمود.

گروه 6 : مواد معدنی

الف: سولفات کلسیم (گچ: caco4 )

گچ ماده ضروری برای تمام کمپوست‌ها است و نقش اصلی آن، تسهیل فرآیند کمپوست‌سازی است و علاوه بر این دارای اثرات مهم ذیل می‌باشد:
1. با تجمع ذرات کلوئیدی باعث بهبود ساختمان فیزیکی کمپوست شده و در نتیجه باعث دانه‌بندی بیشتر و باز شدن ساختار کمپوست‌ گردید که این امر در نهایت موجب تخلخل بیشتر و تهویه بهتر توده کمپوست می‌گردد.
2. باعث افزایش ظرفیت نگهداری آب گردیده و از طرفی خطر رطوبت اضافی را از بین می‌برد، زیرا آب سرگردان موجود در توده با ذرات کلوئیدی به کاه می‌چسبند.
3. خنثی کردن اثر نامطلوب ناشی از غلظت بالای عناصر، k ، Mg ، P ، Na که در نتیجه مانع پیدایش حالت چرب در کمپوست می‌گردد.
4. تأمین کلسیم ( Ca ) ضروری برای متابولیسم قارچ
5. کاهش اندک pH بالا و بهبود زه‌کشی کمپوست
مقدار مصرف گچ، برابر است با 5/22-50 کیلوگرم در هر تن کمپوست خشک که در صورت استفاده از کود مرغ به جای کود اسب، مقدار آن باید بیشتر باشد.

ب: آهک نرم (کربنات کلسیم)

از آهک تنها درموردی استفاده می‌شود که در ترکیب کمپوست یک یا دو ماده اسیدی (تفاله انگور:4=PH) بکار رفته باشد و نیاز به خنثی‌سازی آن باشد. دو نوع آهک وجود دارد، کلسیتیک (CaCo3) و دولومیت (mgCo3 CaCo3). چنانچه با آزمایش کمپوست مقدار منیزیم پائین باشد (در اثر آبیاری زیاد کمپوست و اسیدی شدن آن) استفاده از دولومیت مؤثر است.

گروه7 : مواد اولیه

کود اسب (9/0-2/1 درصد ازت) کاملاً پوسیده
هر نوع کاه و کلش (5/0-7/0 درصد ازت)

فرمول مناسب برای کمپوست سازی در ایران:

۱:کود مرغی ۶۰درصد
۲:اوره ۸/ درصد
۳: ملاس چغندر ۵/درصد
۴:سولفات کلسیم ۱۵درصد

وضعیت واحد های فعال تولید کمپوست قارچ

در نمودار زیر تعداد و ظرفیت واحدهای فعال تولید کمپوست قارچ در کشور به تفکیک استان آمده است .

وضعیت واردات و صادرات کمپوست قارچ

نمودار واردات و صادرات کمپوست قارچ در کشور به تفکیک سال در شکل زیر آمده است.

مکان یابی برای احداث واحد توليد کمپوست قارچ

در هنگام انتخاب محل برای احداث واحد تولی کمپوست قارچ موارد ذیل باید مد نظر قرار گیرد:
– رعایت دسترسی و بعد فاصله حداقل تا واحدهای خریدار کمپوست قارچ به منظور حمل ایمن و حفظ کیفیت کمپوست قارچ تا مقصد.
– در دسترس بودن مواد اولیه مورد نیاز نظیر کلش گندم، کود مرغی و. …
– پیش بینی محل مناسب برای نگهداری مواد اولیه در محل اجرای طرح.
– زمینه توسعه آتی واحد از نظر مکان و توسعه تاسیسات.
– دسترسی به آب کافی متناسب با ظرفیت تولید و توسعه آتی.
– دسترسی به برق صنعتی، خطوط انتقال گاز و سایر امکانات ارتباطی وجود داشته باشد.

حداقل سطح و توليد برای احداث واحد کمپوست قارچ

– حداقل ظرفیت تولید برای صدور پروانه تاسیس واحد کمپوست قارچ ، 10 هزار تن می باشد
– به طور کلی حداقل زمین موردنیاز برای احداث واحد کمپوست قارچ،  ابنیه و محوطه سازی پیش بینی شده در ، متناسب با طرح توجیهی تایید شده مهندسین مشاور و ابعاد زمین طرح می باشد .ضمنا موارد ذیل در تعیین حداقل زمین موردنیاز به عنوان راهنما قابل استفاده است .
– برای ظرفیت 10 هزارتن کمپوست قارچ،، حداقل زمین موردنیاز برای انبار مواد اولیه،ساختمان ها و تاسیسات جانبی، 4 هکتار میباشد.
– رعایت حداقل فضای سبز مطابق ضوابط محیط زیست ضروری است و به مقدار زمین موردنیاز افزوده می شود.
– زمین موردنیاز برای دپو یا ذخیره کلش گندم سالیانه موردنیاز .هر توده دپوی کلش معمولا 500 تن توصیه میشود که برای جلوگیری از خطرات احتمالی آتش سوزی کلش، حداقل فاصله 30 تا 50 متر میان توده های کلش لحاظ می گردد.

حداقل آب و برق و سوخت موردنياز واحدهای توليد کمپوست قارچ

– میزان سوخت گازوئیل مصرفی برای تولید بستر رویش (کمپوست کشت شده) قارچ خوراکی بر اساس دستورالعمل سهمیه سوخت شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران، به ازاء هر تن کمپوست قارچ 16.5 لیتر می باشد .
– میزان آب مصرفی برای تولید بستر رویش (کمپوست کشت شده )قارچ خوراکی با توجه به رطوبت مواد اولیه مصرفی و شرایط آب و هوایی منطقه، به ازاء هر تن کمپوست قارچ خوراکی، 10 تا 15 متر مکعب برآورد می گردد.
-میزان برق مصرفی برای تولید بستر رویش (کمپوست کشت شده ) قارچ خوراکی با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه به ازاء هر تن کمپوست قارچ خوراکی در مناطق معتدل 20 کیلووات در مناطق سرد سیر 50 کیلووات و در مناطق گرمسیر150 کیلو وات برآورد می گردد.

مراحل اخذ پروانه تاسیس و مجوز توسعه واحد تولید کمپوست قارچ

– متقاضی درخواست کتبی خود را به همراه مدارک مندرج در بند 2 و 3 این دستورالعمل (به غیر از طرح توجیهی ) به مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان ارائه می نماید.
– اخذ استعلام های مورد نیاز توسط مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان مطابق بند 4.
– بررسی مدارک و استعلام های واصله و رفع نواقص احتمالی .
– ارائه طرح توجیه فنی، اقتصادی و مالی و نقشه اجرایی تهیه و تایید شده توسط مهندسین مشاور حقیقی یا حقوقی دارای رتبه و صلاحیت حرفه ای از سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور یا سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی کشور و یا مشاوران معتبر بین المللی، توسط متقاضی به مدیریت جهادکشاورزی شهرستان.
– تکمیل و ارسال پرونده متقاضی توسط مدیریت جهادکشاورزی شهرستان به مدیریت باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان.
– به منظور بهره مندی از ظرفیت فنی و تخصصی انجمن صنفی تولیدکنندگان قارچ خوراکی در اجرای 3 طرحهای کمپوست قارچ خوراکی، مدیریت باغبانی سازمان جهادکشاورزی استان طرح توجیهی ارائه شده توسط متقاضی را به منظور بررسی فنی و اقتصادی، به انجمن صنفی تولیدکنندگان قارچ خوراکی ارسال می نماید.
– انجمن قارچ موظف است بدون دریافت هرگونه وجهی، حداکثر ظرف مدت 15 روز از تاریخ وصول طرح نسبت به اعلام نتیجه (اعلام ایرادات فنی احتمالی طرح و یا تایید طرح )به مدیریت باغبانی سازمان جهادکشاورزی استان اقدام و رونوشت آن را به دفتر امور گلخانه ها، گیاهان دارویی و قارچ ارسال نماید.
– بررسی پرونده متقاضی در کمیته فنی سازمان جهادکشاورزی استان و اعلام نتیجه درخصوص اجرای طرح حداکثر ظرف مدت 7 . روزکاری از وصول تاییدیه طرح از انجمن صنفی تولیدکنندگان قارچ خوراکی .
– صدور پروانه تاسیس مطابق فرمت پیوست برای متقاضی و امضاء توسط رئیس سازمان جهادکشاورزی استان .
– اجرای عملیات ساخت سازه و تاسیسات توسط پیمانکاران دارای رتبه و صلاحیت حرفه ای از سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور یا سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی کشور مطابق نقشه اجرایی ارائه شده توسط مهندسین مشاور و با نظارت مهندس ناظر دارای رتبه و صلاحیت حرفه ای از سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور یا سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی کشور.

خلاصه بررسی فنی، مالی و بازار طرح تولید کمپوست قارچ

ظرفیت تولید سالیانه : 10 هزار تن
نرخ برابری دلار : 25000 تومان
مساحت زمین موردنیاز : 40 هزار مترمربع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 28 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 9.5 میلیارد تومان
نرخ بازده داخلی : 38 36 درصد

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد: