طرح کاشت میوه چیکو

چیکو یک میوه لذیذ و شیرین از نواحی گرمسیری قاره امریکا معرفی شده است. این گیاه را عمدتا به دلیل تولید میوه پرورش می دهند.میوه های نارس و پوست این گیاه شیره سفید رنگی تولید می کنند که در مجاورت هوا خشک شده و ماده اولیه تولید این نوع آدامس را تشکیل می دهد. میوه نارس چیکو گس بوده ولی میوه های رسیده آن بسیار شیرین و لذیذ هستند.میوه های رسیده آن علاوه بر تازه خوری جهت تهیه مربا نیز بکار رفته و همچنین به عنوان منبع با ارزشی از مواد اولیه در کارخانجات تولید گلوکز، پکتین و ژل های میوه ای طبیعی مورد استفاده قرار می گیرند. میوه بصورت برش خورده نیز کنسرو می گردد. در برخی مناطق برگ های جوان این گیاه بصورت خام یا پخته و یا در مخلوط با دیگر سبزیجات خورده می شود.
چیکو میوه ای است که سالانه مقدار زیادی از این محصول چه به صورت قاچاق و چه بصورت قانونی وارد بازار های داخلی کشور می شود و چون میوه ای لوکس تلقی می شود گاها با قیمت های خیلی بالا به فروش می رسد.
مزه آن نوعی شیرینی خاص است اما اگر میوه آن نرسیده باشد مثل خرمالو بسیار گس است. درخت چیکو، ساپودیلا نام دارد و صمغ آن درخت که در گذشته برای درست کردن سقز بکار می‌رفت چیکل نام دارد. چیکو بومی مناطق گرمسیری است و منبع غنی از ویتامین C همچنین پتاسیم، آهن، کلسیم و حتی فسفر است.
همچنین درخت چیکو در مناطق گرمسیری ایران همچون استان سیستان و بلوچستان نیز کشت میشود. درخت چیکو دارای میوه ای سرشار از ویتامینها و خواص درمانی است که پس از به بارنشستن در سن پنج سالگی به مدت حداقل ۸۰ سال درآمدزایی دارد.
چیکو با نام علمی Manilkara Zapotal گیاهی است از خانواده Sapotaceae که نامهای علمی دیگری از قبیل achras Zapotal, Pouteria sapota, mammey sapote و غیره برای آن پیشنهاد شده است. این گیاه با نام چیکو در فیلیپین، ساپودیلا در انگلیس، سان مانیلا دراندونزی، لاموت درتایلند، چیکلی در مکزیک، چیکو زاپوته در گواتمالا، مکزیک و ونزوئلا و نازی بری درجامائیکا شناخته می شود.

درخت چیکو

چیکو درختانِ میوه‌دارِ همیشه سبزی هستند که بومی آب و هوای گرمسیریِ آمریکای مرکزی از شمال تا مکزیک و از شرق تا کارائیب است. درختان چیکو در آب و هوای سرد خوب رشد نمی‌کنند با اینحال درختان بالغ در صورتی که تغییرات دمایی به طور مداوم اتفاق نیفتد توانایی زنده ماندن در دمای نزدیک به فریز را دارند.
این درختان جوانه‌ی سفت، برگ‌های براق و گل‌های سفید ساده و میوه‌های گرد و شاداب دارند. معمولا درختان چیکوی بالغ دوبار در سال میوه می‌دهند. اولین میوه‌دهی 4 تا 6 ماه پس از گل دادن اتفاق میفتد.

برداشت و جمع آوری بذرها

بذرهای چیکو سفت، سیاه و به اندازه‌ی لوبیا هستند. در مرکز هر میوه به تعداد 3 تا 12 بذر وجود دارند.
برای برداشت بذرها در ابتدا باید از یک درخت سالم یک میوه‌ی بسیار رسیده را انتخاب کرد. بذرها را از میوه در بیاورید و داخل یک کاسه برای شستشو بریزید سپس پوسته‌ی نرم بذرها و پالپ میوه را شسته و بذر را روی یک حوله خشک کنید. بذرهای چیکو را می‌توان به مدت چند سال در مکان خشک و خنک نگهداری کرد به همین دلیل پرورش چیکو از بذر یکی از راه حال‌های مناسب جهت داشتن میوه‌ی تازه است. همچنین می‌توان بذرهای چیکو را از فروشگاه‌های لوازم کشاورزی نیز تهیه کرد.

جوانه زنی بذر درخت چیکو

یک گلدان یا سینی نشا را با خاک گلدان، شن و ماسه و پیت ماس پر کنید. مخلوط را به خوبی آب دهید و یک ساعت صبر کنید تا آب اضافی خارج شود. توجه داشته باشید که خاک همیشه باید مرطوب باشد اما خیس نباشد زیرا باعث فاسد شدن بذر قبل از جوانه‌زنی اش می‌شود. در طول این یک ساعت بذرها را در یک سینی قرار دهید. یک چاقوی تیز و تمیز برداشته و با دقت سمت باریک هر بذر را به طور سطحی ببرید. برش‌‌ها نباید نسبت به پوشش بذر عمیق‌تر باشند. این مرحله ضروری نیست اما اگر به درستی و صحیح انجام شود منجر به جوانه‌زنی سریع‌تر بذر می‌شود.

کاشت بذرهای آماده شده

بذر را در عمق 5/2 سانتی‌متری در خاک قرار دهید. یک راه آسان برای تعیین عمق، فشار دادن بذر به داخل خاک تا بند اول انگشت اشاره است. بذرها را با فاصله 10 سانتی‌متر از هم بکارید. پس از کاشت همه‌ی بذرها جهت خوب پخش شدن خاک روی بذر، ظرف را کمی تکان بدهید. سپس دوباره آب دهید و در یک مکان دور از نور مستقیم خورشید قرار دهید. بذرهای چیکو در سایه گرم خانه به خوبی رشد می‌کنند.

رشد چیکو

این درختان گرمسیری بسیار آهسته رشد می‌کند. خاک را مرطوب نگه دارید و گرمای محیط را حفظ کنید و انتظار دیدن جوانه‌ها دو ماه پس از کاشت بذر نداشته باشید. زمانی که اولین جوانه دو برگ تشکیل داد به خاک کود نیتروژن محلول بدهید و سپس گلدان یا سینی نشا را به یک مکان دارای نور صبحگاهی خورشید یا نور فیلتر شده انتقال بدهید.
زمانی که جوانه 8 تا 10 سانتی‌متر شد به گلدان تعبیه شده برای آن منتقل کنید. با انجام مراقبت‌های مخصوص، این گیاه رشد کرده و ظرف 5 تا 8 سال میوه می‌دهد.

خاک مناسب برای درخت چیکو

درخت چیکو در اکثر خاک‌ها قادر به رشد است و حتی می‌تواند در خاک‌های با مواد مغذی کم نیز رشد کند ولی بهترین رشد را در خاک‌های عمیق، سست، دارای مواد آلی دارد. خاک‌های رسی سبک یا خاک‌های شنی برای کاشت درخت چیکو مناسب هستند. خاک باید زهکشی خوبی داشته باشد. درخت چیکو در خاک‌های که زهکشی خوبی ندارند و به اندازه کافی مرطوب نیستند عملکرد خوبی ندارد. این درخت قادر به تحمل شوری خاک نیز می‎باشد.

آبیاری درخت چیکو

اگرچه درخت چیکو تحمل خشکسالی را دارد اما آبیاری در فصل خشک باعث افزایش بهره وری می‌شود.

کوددهی به درخت چیکو

درختان تازه کاشته شده به تغذیه کم و مکرر نیاز دارند تا بتوانند به خوبی در خاک تثبیت شوند. کودهای حاوی 6 تا 8 درصد نیتروژن، 2 تا 4 درصد فسفریک اسید و 6 تا 8 درصد پتاس بسیار مناسب هستند. در سال اول، هر دو یا سه ماه یک بار کوددهی باید انجام شود. ابتدا با 100 گرم کود شروع می‌شود و به تدریج به 400 گرم افزایش می‌یابد. بعد از یک سال، دو یا سه بار کوددهی در سال کافی است.

آب و هوا

چيكو نسبت به خشكي مقاوم است. چيكو مي‏تواند شوري را تحمل كند اما نسبت به قليائيت خاك حساس است (patial & patil 1983) چيكو در مناطق خشك با 100 سانتي‏متر بارندگي و در نواحي مرطوب با 300 سانتيمتر بارندگي به خوبي رشد مي‏كند . درخت چيكو جهت گلدهي به يك دوره خشكي نياز دارد. آبياري كافي و مناسب به منظور توليد محصول خوب و ميوه درشت در مناطق خشك ضروري است بر خلاف بيشتر نباتات گرمسيري اين گونه ميتواند درجه حرارت 2- درجه سانتي‏گراد را تحمل كنند. بهترين رشد اين گياه در عرضهاي جغرافيايي 12 تا 25 درجه از خط استوا و تا 1000 متر از سطح دريا است و در مناطق مرطوب بهترين رشد آن در عرضهاي جغرافيايي بالاتر از 25 درجه است.

هرس درخت چیکو

درخت چیکو به هرس کمی نیاز دارد.

ويژگيهاي عمومي

چيكو درختي است هميشه سبز با قامتي برافراشته و پهن و انشعابات كم كه ارتفاع آن بين 5-20 متر است، البته درختان چيكو پيوندي كوتاهتر (15-5 متر) هستند. گلهاي چيكو از نوع دو جنسي زنگوله مانند كوچك (12-8 ميلي متر). داراي 6 كاسبرگ (سه كاسبرگ در خارج و 3 كاسبرگ در داخل) گلبرگها به رنگ سبز كمرنگ متمايل به سفيد و پرچم برجسته به تعداد 6 عدد مي‏باشد.
گلهاي چيكو بر روي ساقه كوچك و در قاعده برگهاي مجتمع كه در انتهاي شاخه‏هاي كوچك تشكيل مي‏شوند به وجود مي‏آيند. اوج گلدهي درختان چيكو در كشور استراليا در تابستان اتفاق مي‏افتد. در كشور فيليپين گلدهي در ابتداي فصل بارندگي و در ماههاي آوريل تا ژوئن صورت مي‏گيرد و ماههاي گلدهي در مكزيك فوريه تا مارس مي‏باشد. (در ايران زمان گلدهي چيكو از اواخر اسفند شروع مي‏شود كه در اين زمان ميزان بارندگي بسيار كم است، از اين نظر چيكو مزيت نسبي در مقابل انبه دارد چرا كه زمان گلدهي درختان انبه مصادف با اوج ريزش نزولات آسماني (15 ديماه تا اوايل فروردين ماه) است و ثانياً هواي باراني و ابري بر روي گل دهي و تلقيح گلهاي چيكو تاثیري ندارد. گلدهي چيكو در استان هرمزگان تدريجي است (اسفند تا اواخر خردادماه) بنابر اين ميوه‏هاي به اندازه‏هاي مختلف روي درختان ديده مي‏شود. زمان رسيدن اولين ميوه‏ها تيرماه مي‏باشد و تا شهريور ماه روي درختان چيكو، ميوه ديده مي‏شود.

گرده‏ افشاني و تشكيل ميوه

45-60 روز بعد از گل انگيزي در درخت چيكو گلها شروع به باز شدن مي‏نمايند. عمل تلقيح گلها در شب انجام مي‏شود. از يك روز قبل از باز شدن گل تا 3 روز بعد از باز شدن گل كلاله آماده پذيرش دانه گرده و تلقيح شدن است. در زمان گلدهي درختان چيكو يك بو و رايحه قوي توليد مي‏شود و در اين زمان سطح كلاله به وسيله يك مايع چسبنده پوشيده مي‏شود.
در ارقامي از چيكو به دلايل توليد گرده كم، ميوه كم توليد مي‏كنند از اين رو اين ارقام به منظور توليد ميوه كافي نياز به استفاده از حشرات گرده‏افشان دارند. بيشتر ارقام چيكو خودگشن هستند.

میوه

ميوه به شكل گرد و كروي تا بيضي به قطر 10-15 سانتي متر و طول 12 سانتي متر وزن نرمال ميوه‏ها 100-400 گرم (بعضي از ارقام به يك كيلوگرم نيز مي‏رسد) ميوه داراي پوست نازك و صاف با پوستك قهوه‏اي روشن. گوشت ميوه نارس برنگ زرد تا قهوه‏اي روشن و سفت با شیرابه فراوان ولی ميوه رسيده فاقد لاتكس است و گوشت ميوه به رنگ قرمز و مزه آن خيلي شيرين و آبدار و طعم اسيدي بسيار كمي دارد. بذر به رنگ سياه براق، دوكي شكل و حدود 2 سانتي متر طول دارد.
طول دوره تشكيل تا رسيدن ميوه چيكو حدود 168-240 روز است، در كشور هندوستان اين زمان شامل 3 مرحله است. مرحله اول 112 روز است كه قطر ميوه افزايش مي‏يابد. 28 روز بعدي را دوره انتقال مي‏گويند و 63 روز آخر طول ميوه افزايش مي‏يابد و ميوه شكل اصلي خود را پيدا مي‏كند.

خلاصه بررسی فنی، مالی و بازار طرح کاشت درخت میوه چیکو

عملکرد چیکو در هکتار : 10 تن
نرخ برابری دلار : 23000 تومان
مساحت کشت : 2 هکتار
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 1 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 180 میلیون تومان
نرخ بازده داخلی : 31 درصد

درصورت تمايل به اين مطلب امتياز دهيد: