طرح احداث جایگاه سوخت CNG

جایگاه سوخت یا پمپ بنزین محلی است که سوخت و روانسازها را برای خودروها عرضه میکند. در کشورها و زبانهای مختلف به اسامی گوناگون مثل پمپ بنزین. پمپ گاز. ایستگاه گاز یا ایستگاه سرویس نامیده میشود .

جایگاه های سوختگیری CNG در جهان

دو شوک نفتی در سالهای 1974 و 1979 و پیرو آن بروز محدودیت های ناشی از وابستگی به سوختهای متکی بر نفت عامل اصلی رونق استفاده از گازطبیعی در کشورهای مختلف بود. تا اواخر سال 1980، تعداد خودروهای تولید شده توسط سازندگان خودروهای گازسوز بسیار محدود بود، پس از آن انجمن انرژی جهان از سال 1995 در توکیو گازطبیعی را رسماً به عنوان سوخت جایگزین سوختهای حمل و نقل اعلام کرد.با توجه به مسائل زیست محیطی و آلودگی هوا برنامه های مربوط به گازسوز نمودن خودروها در سطح اروپا، آمریکا و سایر کشورهای صنعتی به سرعت درحال گسترش می باشد. در حال حاضر طبق آخرین آمار منتشره توسط انجمن بین المللی خودروهای گاز سوز (IANGV) بیش از 5 میلیون خودرو با سوخت گازطبیعی در جهان درحال تردد می باشند . تاریخچه استفاده از گازطبیعی در خودروها نشان می دهد که ایتالیا اولین کشوری است که از سال 1910 به فکر استفاده از گازطبیعی فشرده بعنوان سوخت در خودرو افتاده و اکنون دارای بیش از 370000 خودروی گازطبیعی سوز و حدود 420 جایگاه CNG می باشد. سایر کشورها نیز در این زمینه فعالیت گسترده ای را آغاز نموده اند و تاکنون در رابطه با توسعه این صنعت از رشد قابل توجهی برخوردار بوده اند. کشورهای کانادا، نیوزلند، ایتالیا، ژاپن، روسیه، آمریکا، آرژانتین، برزیل، ترکیه، آذربایجان، هلند، چین و سایر کشورها در این زمینه تجربیات قابل قبولی دارند، بطوریکه حتی در روسیه و آمریکا و چند کشور دیگر استفاده از گازطبیعی فشرده در سوخت هواپیما دردست مطالعه است، در استرالیا و کانادا نیز از این سوخت برای محرکه کشتیها استفاده می شود. در حال حاضر بیش از 5 میلیون خودرو با سوخت گاز طبیعی در جهان و بیش از 9000 جایگاه سوختگیری در سطح جهان موجود می باشد. با توجه به مسائل آلودگی هوا و مسائل زیست محیطی برنامه های مربوط به گازسوز كردن خودروها در سطح اروپا، آمریكا و سایر كشورهای صنعتی به سرعت در حال گسترش می باشد. قسمت عمده ای از خودروهای گاز طبیعی سوز به صورت دوگانه سوز می باشند به طوری كه هم گاز طبیعی و هم بنزین مصرف می كنند، این عمل توسط كلیدی كه در خودروها تعبیه شده است انجام می شود.

جایگاه های سوختگیری CNG در ایران

سال 1356 : طرح گازسوز كردن خودروها به صورت آزمایشی در شهر شیراز با تبدیل 1200 دستگاه سواری به مرحله اجرا درآمد و دو ایستگاه سوختگیری برای سرویس دهی به این خودروها احداث گردید.
سال 1366 : در شهرستان مشهد نیز، طرح مذكور به اجرا درآمد.
سال 1367 : یك ایستگاه سوختگیری در مشهد ساخته شد.
سال 1374 : دومین ایستگاه سوختگیری در مشهد ساخته شد.
سال 1379 : وزارت نفت در راستای اجرای سیاستهای راهبردی کشور در بخش انرژی و انجام وظایف محوله در چهارچوب قوانین بودجه سنواتی با هدف تحقق اهداف بلند مدت برنامه های اقتصادی کشور و برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور، اقدام به تاسیس شركت بهینه سازی مصرف سوخت کشور کرد تا با متمرکز کردن فعالیتهای خود در زمینه بهینه سازی مصرف انرژی تحولی اساسی را در ابعاد کمی و کیفی نحوه مصرف انرژی در کشور بوجود آورد. شركت بهینه سازی مصرف سوخت کشور بعد از بررسی و مطالعات گسترده در ارتباط با وضعیت مصرف انرژی در سیستم حمل و نقل کشور، به خاطر وفور منابع طبیعی گاز و همچنین کمبود درصد آلاینده های تولید شده در اثر سوخت گاز طبیعی، سیاست جایگزینی خودروهای گازسوز به جای خودروهای بنزینی و دیزلی را در دستور کار خود قرار داد.

سال 1381 : فاز اول احداث جایگاه آغاز گردید كه سه جایگاه نمونه (PILOT) به نامهای تاکسیرانی شهید رجائی، تحقیقات موتور ایران خودرو و پارکینگ وزارت نفت با ظرفیت 80 متر مکعب در ساعت توسط شركت بهینه سازی مصرف سوخت راه اندازی گردید که دو جایگاه اول از نوع سوختگیری آرام (SLOW FILL) و جایگاه سوم از نوع سوختگیری سریع (FAST FILL) میباشد. همچنین 6 جایگاه در شهرهای کرج (2)، مشهد (2)، شیراز(1) و لردگان(1) احداث گردید.
سال 1382 : عملیات اجرای احداث 180 جایگاه در 15 شهر ایران، توسط شركت بهینه سازی مصرف سوخت آغاز گردید كه در شهرهای تهران، مشهد، شیراز، اصفهان، تبریز، زنجان، قزوین، کاشان، رشت، قم، کرج و اراک و مسیرهای تهران-مشهد، قم و کاشان-اصفهان راه اندازی شدند.
سال 1383 : فاز دوم احداث جایگاه شامل احداث جمعا 510 ایستگاه در کل ایران می باشد که تا کنون ادامه دارد.

شرایط اولیه احداث جایگاه سوخت CNG

1- مالكیت متقاضی نسبت به زمین به مساحت حداقل 1200 مترمربع با بر 25 متر با مشخصات زیر:
* بر خیابان یا معبر اصلی باشد.
* امكان استفاده از خط لوله گاز 250 پوند با قابلیت برداشت 1200 مترمكعب در ساعت وامكان نصب پست برق 300KW
2- اخذ مجوزهای لازم از دستگاههای ذیربط جهت كاربری زمین به عنوان جایگاه سوختگیری گاز طبیعی
3- تامین انشعابات و تاسیسات زیربنایی بر اساس مشخصات اعلام شده توسط شركت
4- اجرای ساختمانها و ابنیه مورد نیاز جایگاه بر اساس نقشه‌های استاندارد، طرحها و برنامه زمانبندی شركت طبق استاندارد تایید شده توسط شركت
5- بهره‌برداری، نگهداری و انجام تعمیرات براساس استانداردهای مرتبط توسط اشخاص حقیقی و حقوقی دارای صلاحیت
6- فروش گاز طبیعی فشرده بر اساس قیمت های مصوب دولت
7- استفاده از افراد حقیقی و حقوقی دارای صلاحیت در امر بهره برداری مورد تایید شركت
8- تامین هزینه های بهره برداری از محل فروش گاز
9- رعایت حریم به شعاع1500 متری (داخل شهری) و 15 كیلومتری (بین جاده‌ای) از نزدیكترین جایگاه CNG یا پمپ‌بنزین
10- امتیاز احداث و بهره برداری از جایگاه با تائید شركت قابل انتقال به دیگری می باشد و متقاضی متعهد می گردد كه اجازه احداث و بهره برداری از جایگاه را تحت هیچ عنوان اعم از بیع ، صلح ، وكالت ، هبه ، شركت ، اجاره و نظایر آن بطور عادی یا رسمی منتقل ننماید.
11- متقاضی حق تغییر كاربری را نخواهد داشت.
12- هزینه های بهره برداری جایگاه شامل هزینه های آب و برق و تلفن، بیمه، مالیات، تعمیرات و نگهداری و گازبها به عهده متقاضی می‌باشد. هزینه هایی كه متقاضی بایستی تقبل نماید به شرح ذیل می باشد:
– انشعابات (گاز، آب، برق ، تلفن و…)
– احداث ساختمانها و آماده سازی
– مجوزهای مرتبط
– هزینه های بهره برداری جایگاه
– بیمه جایگاه و تجهیزات
– هزینه های تعمیرات و نگهداری كلیه تجهیزات

 ابعاد مورد نیاز برای احداث جایگاه CNG

ردیف ظرفیت تجهیزات / متر مکعب ابعاد زمین به متر مربع حداقل متراژ
۱ ۲۰۰۰ ۳۷*۳۰ ۱۱۱۰
۲ ۱۵۰۰ ۳۵*۲۷ ۹۴۵
۳ ۱۲۰۰ ۳۵*۲۷ ۹۴۵
۴ ۱۰۰۰ ۲۹*۲۵ ۷۲۵
مدارك مورد نیاز احداث جایگاه سوخت گاز CNG

–  فرم تكمیل شده تقاضانامه
–  كپی سند رسمی مالكیت زمین موجود بنام متقاضی كه توسط مراكز قانونی به تایید رسیده باشد، الزامی می باشد.
–  كروكی زمین معرفی شده (با تعیین معابر دسترسی به زمین و درج كاربری زمینهای مجاور(.
–  مشخصات فردی متقاضی شامل كپی صفحه اول شناسنامه برای اشخاص حقیقی و كپی اسناد ثبتی شركت برای اشخاص حقوقی

شرایط اولیه برای ساخت جایگاه‌های CNG

معرفی زمین مناسب به تشخیص شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، قرارگیری زمین معرفی شده در خیابان‌ها و معابر اصلی، امکان استفاده از خط لوله گاز ۲۵۰ پوند با قابلیت برداشت حداقل 1200 متر مکعب در ساعت، امکان اخذ انشعاب برق تا 300 کیلو وات، اخذ مجوزهای لازم از دستگاه‌های ذیربط برای کاربری زمین به عنوان جایگاه سوختگیری گاز طبیعی و توانایی خرید انشعابات برق، گاز و انجام عملیات ساختمانی جایگاه از جمله شرایط اولیه برای ساخت جایگاه سی‌.ان.‌جی است.

شرایط ساخت جایگاه CNG متوسط

در حال حاضر فروش و نصب تجهیزات سوخت‌‌رسانی سی.ان.جی CNG جایگاه‌های متوسط فقط برای مجتمع‌های دولتی و عمومی با هزینه متقاضی در دستور کار قرار گرفته است و متقاضیان می توانند جهت کسب اطلاع از استانداردها و شرایط فروش و نصب تجهیزات مورد نظر با مناطق شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران تماس حاصل کنند.
-متقاضیان خرید جایگاه متوسط توجه داشته باشند که متناسب با تعداد خودرو ظرفیت این جایگاه‌ها از سوخت‌گیری ۲۰ خودرو تا سوخت‌گیری ۴۰۰ خودرو در شبانه ‌روز متغیر است و متناسب با تعداد خودرو قابل سوختگیری و ظرفیت تجهیزات انشعابات لازم محاسبه می شود.
-تجهیزات مورد نظر باید در فضای باز (Out door) نصب شود و نصب تجهیزات در فضای بسته و مسقف ممنوع است.
-مسئولیت سوخت‌گیری در این جایگاه‌ها بر عهده متقاضی است و لازم است کلیه خودروهای گاز سوز مورد استفاده دارای برچسب بازدید سالیانه باشند.

انواع سوخت گیری

خودروهایی که با سوخت گاز طبیعی فشرده CNG کار می کنند، برای سوخت گیری نیاز به محلی دارند که بتوانند مخازن ذخیره خود را با فشار bar ۲۰۰ پر کنند. این محل که ایستگاه سوختگیری CNG نام دارد.
براساس شیوه سوخت گیری و تجهیزات به کار رفته به چهار دسته تقسیم میشوند.
· سوخت گیری کند “ slow fill
· سوختگیری سریع ” Fast Fill ”
· سوختگیری سیار ” Mobile ”
· سوختگیری روستایی ” Mother_Doughter ”

درآمد ماهیانه هر جایگاه CNG

از ابتدای سال 93 تا انتهای سال 95 یعنی به مدت 3 سال هیچ افزایشی در نرخ کارمزدهای عرضه CNG صورت نگرفت و در سال 96، 97 و 98 شاهد افزایش 14 تا 17 درصدی کارمزدها بوده‌ایم. بررسی ها نشان می دهد منطقه ای بودن قیمت CNG و ثبات قوانین دراین صنعت عامل اصلی توسعه آن در کشورهای فعال در عرصه CNG بوده است. درحال حاضر در اکثر کشورهای فعال در صنعت CNG، قیمت این سوخت در مناطق مختلف شناور است و براساس تحولات روز بین المللی نیز این ارقام تغییر می کنند. درحالیکه در ایران قیمت سوخت ثابت تعیین می شود و درحال حاضر پس از هدفمندی یارانه ها قیمت CNG تغییر نکرده است. شاید برای همین باشد که در حال حاضر حضور بخش خصوصی دراحداث جایگاه های CNG به شدت کاهش یافته است. براساس اظهارات رئیس انجمن جایگاه داران CNG، یک جایگاه سی.ان.جی ماهانه حدود 15 تا سی میلیون تومان درآمد دارد.

 

ساختار کلی یک جایگاه CNG

به طور کلی در ساختار یک جایگاه سوخت CNG، فرآیند از خط لوله اصلی گاز آغاز و تا محلی که مخزن خودروی گازسوز پر می­‌شود ادامه پیدا می­‌کند. در این فرآیند مراحل مختلف کیفیت گاز بهبود داده می­‌شود تا به حالت ایده‌­آل برسد، سپس اندازه‌­گیری شده و به متقاضی عرضه می­‌شود.

خط لوله اصلی گاز، معمولا فشار مناسب برای استفاده در سیستم جایگاه سوخت CNG را دارند. بسیاری از تجهیزات جایگاه توانایی کار با گاز فشار پایین را دارند. در بعضی از جایگاه­‌های خاص با توجه به نوع خودرو­هایی که در جایگاه بارگیری می­‌کنند نیاز است تا فشار ورودی بالاتر باشد.

تضمین کیفیت سوخت (گاز) ورودی یکی از اصلی ترین نکات در جایگاه سوخت است. کیفیت گاز ورودی بسیار تاثیر پذیر از میزان رطوبت یا سایز و مقدار دیگر ناخالصی­‌های موجود در آن است. رطوبت موجود در گاز با واحد میلیون قسمت در فوت مکعب نشان داده می‌­شود. اگر رطوبت موجود در گاز بیشتر از حد استاندارد باشد لازم است تا گاز خشک  و آماده­ طی کردن دیگر مراحل در جایگاه شود. گاهی اوقات به علت وجود ذرات ناخالصی در گاز، نیاز است تا از فیلتر مناسب نیز استفاده کنیم. در بعضی از کمپرسور­های استاندارد، فیلتر نیز قرار داده شده است.

حال گاز خشک و تصفیه شده برای فشرده شدن توسط کمپرسور آماده شده است. گاز پس از عبور از درایر و فیلتر وارد کمپرسور شده و تا فشار مناسب متراکم می‌­شود. سپس با تاوجه به نوع جایگاه (زماندار یا سریع) مستقیما به دیسپنسر یا به مخزن ذخیره­‌سازی منتقل می­‌شود. گاز تحت فشار حاصله، آماده عرضه به متقاضی سوخت است.

انتقال CNG از کمپرسور به مخزن در حالت سوخت گیری سریع یا زماندار به مخزن خودرو متقاضی سوخت، نیازمند بهره گیری از یک سیستم کنترلی است که با توجه به نوع جایگاه (زماندار یا سریع) تعیین می­‌شود.

تجهیزات جایگاه­‌های CNG

تجهیزات یک جایگاه CNG را می­‌توان به سه دسته­ سیستم فرآیند فشار بالا، سیستم ذخیره سازی فشار بالا و سیستم توزیع فشار بالا تقسیم کرد. هرکدام از این سیستم­ها شامل تجهیزات مختلفی هستند و انواع مختلفی دارند.

بطور کلی، ایستگاه های سوخت گیری به میترینگ، خشک کن، کمپرسور، مخازن، توزیع کننده و تابلو های کنترل مجهزند.

سیستم فرآوری فشار بالا

سیستم فرآیند فشار بالا قلب یک جایگاه CNG است. این سیستم وظیفه­ی بهبود کیفیت گاز طبیعی و فشرده سازی آن را دارد. به نحوی که برای سوخت­گیری مناسب باشد. معمولا این بخش می­تواند از سه نوع تک برجی، چند برجی و چند برجی با فشار بالا تشکیل شود.

نوع تجهیزاتی که در این سیستم بکارگرفته می­شوند از نوع جایگاه ( زماندار یا سریع)، تعداد خودروهایی که در پیک کاری در جایگاه سوخت گیری می­‌کنند و نوع خودرو­های متقاضی سوخت تاثیر پذیر هستند. لذا ابتدا باید تمامی این عوامل در نظرگرفته شود و سپس نوع تجهیزات انتخاب شود. این سیستم گازی که از خط لوله گرفته می­‌شود را توسط درایر خشک و توسط فیلتر تمیز می­‌کند. سپس توسط کمپرسور فشرده می­‌کنیم.

سیستم ذخیره سازی فشار بالا

سیستم بعدی ، سیستم ذخیره سازی گاز فشرده شده خروجی از کمپرسور است. نوع تجهیزات بکارگرفته شده در این مرحله نیز به عوامل که در مرحله قبل ذکر شد بستگی دارد. اما تمامی مخازن رو زمینی هستند. همانطور که در بالا ذکر شد در جایگاه­‌های سوخت گیری زماندار نیاز به مخزن ذخیره سازی نیست و تنها استفاده از مخزن بافر کافی است. به طور کلی با توجه به نوع جایگاه CNG ، سه نوع مخزن DOT، BUFFER و CASCADE می­توان استفاده کرد.

سیستم توزیع سوخت فشار بالا

سیستم توزیع سوخت نیز مانند سیستم­‌های دیگر با توجه به نوع جایگاه تعیین می‌­شوند. به طور کلی چهار نوع سیستم توزیع داریم که دو نوع آن معمول است. در جایگاه‌­های سوخت گیری سریع که امکان سوخت گیری برای هر نوع خودرویی میسر است از دیسپنسر استفاده می­‌شود. دیسپنسر مقدار سوخت تحویلی و قیمت آن را نمایش می‌­دهد.

اما در جایگاه­‌های سوخت گیری زماندار به اصطلاح از Post fill استفاده می­‌شود. این نوع از جایگاه‌­ها با توجه به اینکه در جهت سوخت گیری خودرو­های خاصی (ناوگان) مانند خودرو­های جمع آوری زباله احداث می­‌گردند. نیازی به اندازه گیری و نمایش مقدار سوخت تحویلی ندارند. بنابراین از Post fill استفاده می­‌کنند که می­توان گفت صرفا یک درگاه بارگیری CNG  است.

سیستم کنترلی توزیع سوخت

در جایگاه سوخت گیری سریع که هر نوع خودرویی امکان سوخت گیری دارد، سیستم کنترلی به اصطلاح می­تواند الویت بندی مناسب را انجام دهد. به این صورت که با در نظر گرفتن فشار مخزن خودرو تعیین می­‌کند که عملیات سوخت گیری از کدام مخزن، کم فشار یا فشار متوسط یا فشار بالا انجام پذیرد. در نتیجه مخزن خودرو حتما کاملا پر خواهد شد. در یک نوع برنامه دیگر ترتیب بندی مناسب انجام می‌­شود و جریان CNG از کمپرسور مستقیما به خودرو یا دیسپنسر منتقل می‌­شود.

جایگاه­‌های CNG از نوع سوخت سریع به گاز متراکم شده نیاز دارند که در مخزن فشار بالا ذخیره شوند. در این صورت تعداد خودرو­های بیشتری سوخت گیری سریع انجام می­‌دهند. گاز فشرده شده بعد از کمپرسور از طریق 3 انشعاب، در سه سطح مخزن فشار بالا، فشار متوسط و فشار پایین ذخیره می­‌شود. با استفاده از این سه مخزن عملیات سوخت­گیری سریعتر انجام می‌­شود. همچنین مخزن خودرو­ها کاملا پر می‌­شود. طبق قانون مخازن ذخیره­سازی CNG در جایگاه­ها از نوع روزمینی می­‌باشند.

دیسپنسر CNG

دیسپنسر­های CNG در سایز­ها وشکل­‌های مختلف موجود است و به طور کلی گوناگونی زیادی دارد. با این حال این نوع جایگاه (زماندار یا سریع) است که تعیین کننده اندازه و شکل دیسپنسر خواهد بود. همچنین دیسپنسر جایگاه CNG با شیلنگ­‌ها و دبی‌­های گوناگون در دسترس است. علاوه بر این روش­های مختلفی برای اندازه گیری مقدار سوخت تحویلی وجود دارد. که باعث می‌­شود تجهیزات درون دیسپنسرها متفاوت باشد.

دیسپنسر­های سیستم سوخت­گیری زماندار سوخت را با عبور از یک تنظیم کننده (رگالاتور) فشار عرضه می­کنند. زمانی که دبی جریان گاز به حداقل می­رسد، دیسپنسر جریان سوخت را قطع می­کند. تجهیزات دیسپنسر­های سیستم سوخت­گیری سریع، فشار موجود در مخزن را اندازه­گیری می­کنند. سپس مقادیر کوچک کوچک سوخت که به صورت دقیق اندازه­گیری شده­اند به مخزن وارد می­شوند.

در این حالت افزایش فشار مخزن نیز محاسبه می­شود. با این رویه مخزن به سرعت و ایمن سوخت­گیری می­شود. زمانی که مخزن پر می­شود، دیسپنسر جریان را قطع می­کند. بسیاری از دیسپنسر­ها از یک جبران کننده دما بهره می­گیرند. که دمای گاز تحویلی را تنظیم می­کند. این امر باعث می­شود در روز­هایی که دمای هوا پایین است، عملیات سوخت گیری به درستی انجام پذیرد و مخزن خودرو به صورت کامل پر شود.

دیسپنسر CNG سه ورودی از سه مخزن کم فشار، فشار متوسط و فشار بالا دارد. استراتژی کاری دیسپنسر به صورتی است که در بالا ذکر شد. در آغاز فرآیند سوخت گیری ابتدا فشار مخزن خودرو تشخیص داده می­شود و با توجه به آن تعیین می­شود از که سوخت گیری از کدام مخزن صورت پذیرد.

تجهیزات دیسپنسر CNG

دیسپنسر CNG از تجهیزات متفاوتی تشکیل شده است که در ادامه به توضیح مختصر هرکدام می‌­پردازیم:

  • صفحه نمایشگر که مقدار سوخت تحویلی و قیمت را نمایش می­‌دهد.
  • اتصالات سازگار با فشار بالا برای جلوگیری از بوجود آمدن هرگونه نشتی.
  • رگولاتور مخصوص فشار بالا برای تنظیم فشار عملکردی
  • شیر­های توپی و منیفولد برای هدایت و کنترل گاز با فشار بالا
  • فیلتر­های سازگار با فشار 345 بار برای جداسازی ذرات جامد و مایع در سوخت گاز تحویلی. فیلتر در پشت شیر قطع کن قرار می­‌گیرد.
  • شیر­های سوزنی و یکطرفه برای عملکرد ایمن. شیر یکطرفه در محل­های مختلف جریان قرار می­‌گیرد و از برگشت جریان گاز از تجهیزات به قسمت­های کم فشار جلوگیری م‌ی­کند. شیر­های سوزنی نیز در دیسپنسرهایی قرار دارند که نیاز به تخلیه جریان برای تعمیرات باشد.
  • شیر­های توپی مدل B و  HB ، این شیر­ها به صورت دستی، الکترونیکی، پنوماتیکی و الکتریکی عمل می­کند. این شیر­ها در جهت کنترل جریان گاز طبیعی مورد استفاده قرار می­‌گیرد.
  • شیلنگ گاز متناسب با فشار 354 بار برای سوخت گیری و ونت. با قطر داخلی حدودا 10 میلی­متر و قطر خارجی 7/12 میلی­متر. شیلنگ ونت نیز برای تخلیه کردن گاز باقی مانده در زانویی نازل مورد استفاده قرار می‌­گیرد. هر دو شیلنگ معمولا به طول 3 متر هستند. از یک طرف به نازل و از طرف دیگر به کوپلینگ قطع کن اضطراری متصل هستند.
  • شیر قطع کن اضطراری برای قطع کردن جریان سوخت در مواقع اضطراری (حرکت خودرو زمانی که نازل به آن متصل است و از جا کنده شدن شیلنگ). این شیر برای فشار 248 بار برای سوخت گیری و ونت در نظر گرفته می­‌شود.
  • نازل و نگهدارنده نازل، با استاندارد NGVI/ANSI، نازل CNG با نیروی اپراتور به ورودی مخزن خودرو متصل نمی‌­شود. بلکه به نحوی طراحی شده است که برای سوخت­گیری به ورودی مخزن خودرو قفل می­‌شود. شیر سه طرفه­ای نیز در آن تعبیه شده است که جریان گاز را باز و بسته می­‌کند و همچنین گاز اضافی (در هنگام پر شدن مخزن) را از خود عبور داده و ونت می­‌کند.
میتر­ دیسپنسر­های CNG

میتر دیسپنسر ­های CNG بر اساس قانون نیروی کوریلیوس کار می­‌کند. به این صورت که درون میتر قسمتی از شیلنگ به صورت خمیده قرار دارد. با عبور جریان از داخل شیلنگ، به علت نیروی کوریلیوس شیلنگ به حرکت در می‌­آید و حرکت نوسانی می­‌کند. سنسور­هایی نیز تعبیه شده­‌اند تا این حرکت نوسانی شیلنگ را به سیگنال الکترونیکی تبدیل کنند. با استفاده از کالیبراسیون مناسب پردازشگر از سیگنال­ها استفاده کرده و مقدار سوخت تحویلی را نمایش می­‌دهد.

روند کلی سوخت­گیری مخزن خودرو گاز سوز به این صورت است که بعد از اتصال نازل به درگاه خودرو روند سوخت گیری آغاز می‌­شود. با استفاده از سنسور­هایی که در نظر گرفته شده فشار داخل مخزن خودرو تشخیص داده شده و با توجه به آن، پردازشگر تصمیم می­گیرد از یکی از درگاه­های مخزن کم فشار، فشار متوسط و پرفشار سوخت­گیری را آغاز کند. با استفاده از میتر کوریلیوس و نمایشگر مقدار سوخت تحویلی به متقاضی نشان داده می­شود.

روند سوخت گیری تا جایی ادامه پیدا می­‌کند که مخزن خودرو پر شده و فشار بیش از حد می‌­شود. در این لحظه شیر سه طرفه نازل عمل کرده و جریان را قطع می­‌کند. سپس اپراتور قفل نازل را باز کرده و نازل را در جای خود قرار می­‌دهد.

کمپرسور جایگاه

کمپرسور جایگاه معمولا از نوع سیلندر پیستونی است و با توجه به اندازه جایگاه می­تواند 3 یا 4 مرحله یا حتی بیشتر باشد. کمپرسور از قسمت­های زیر تشکیل شده است:

  • گاز تمیز و فیلتر شده برای عملکرد بهتر کمپرسور ضروری است. بسته به کیفیت گاز یک یا چند فیلتر مناسب بر روی ورودی کمپرسور متصل می‌­شود.
  • شیر­های بکار رفته در کمپرسور جریان و کارایی آن­ را تعیین می­‌کنند. باید به نحوی باشند که تعمیر و نگهداری آن­ها به راحتی و با کمترین هزینه انجام گیرد.
  • جدا کننده‌­ها: وظیفه­ جدا کردن روغن و آب را از گاز فشرده شده دارند. جدا کننده‌­ها باید از مواد مقاوم در برابر خوردگی ساخته شوند تا کارایی طولانی تری داشته باشند.
  • محفظه میل لنگ: در این قسمت میل لنگ و پیستون­ها قرار گرفته شده­اند. پیستون­ها به صورت کامل آب بندی می­‌شوند تا از ترکیب شدن گاز و روغن جلوگیری شود. همچنین محفظه میل لنگ نیز برای داشتن عمری طولانی‌­تر از فلز ضد خوردگی مناسب ساخته می­‌شود.
  • روغن کاری: تمامی کمپرسور­ها برای خنک کاری و بالا رفتن کارایی نیاز به روانکاری دارند. بنابراین کمپرسور سیستم روغن کاری دارد
  • شیر ایمنی: بعد از هر مرحله فشرده سازی برای اطمینان از عملکرد ایمن و محافظت در برابر فشار بیش از حد شیر ایمنی نصب می­‌شود.
  • چگالنده: این تجهیز روغن و آب را از جدا کننده یا دیگر قسمت­ها به صورت drain می­‌گیرد و با چگالش آن­ها، کمپرسور را برای شرایط کاری سخت آماده می­‌کند.

کمپرسور­های جایگاه CNG معمولا از نوع هوا خنک هستند، تمام سیلندر­ها و سرسیلندر­ها دارای سطوح بزرگی هستند که حداکثر سطح تماس برای انتقال حرارت را داشته باشند. کاهش دمای کمپرسور کارایی آن و حتی جدا کننده­‌ها را نیز بالا می‌­برد. سیستم خنک کاری به علت کار مداوم، باید طول عمر بالایی داشته باشد و سرویس آن به راحتی انجام پذیرد.

 

طرح احداث جایگاه سوخت CNG (8)

برق جایگاه های CNG

از ضروریات اولیه یک جایگاه CNG تامین برق مورد نیاز ایستگاه می باشد چرا که تقریباٌ تمامی تجهیزات مربوطه جهت بهره برداری نیاز به انرژی الکتریکی دارند. توان مورد نیاز یک ایستگاه براساس قدرت کمپرسور و به دنبال آن قدرت الکتروموتور و دیگر تجهیزات برآورد می گردد. از نکات قابل توجه در مورد توان ایستگاه، در نظر داشتن قدرت الکتروموتور و جریان های راه اندازی و تعداد دفعات قطع و وصل آن می باشد.

در هر ایستگاه CNG به منظور تامین برق مصرفی از چهار دسته تابلو استفاده می گردد :
۱-تابلو توزیع : در این تابلو پس از ورود برق از ترانس، توزیع برق به مصرف کننده در سایت ، تجهیزات و روشنائی صورت می پذیرد.

۲-تابلو خازنی
این تابلو جهت ذخیره و صرفه جوئی در مصرف برق در زمان راه اندازی نصب می گردد.

۳- تابلو فرمان
تابلو فرمان مهمترین تابلو در ایستگاه می باشد. وظیفه این تابلو راه اندازی کمپرسور، کنترل عملگرها و کنترل سیستم های حفاظتی می باشد.

۴- تابلو کنترل درایر
تابلو کنترل درایر شامل کلید اصلی، کلیدهای کنترل کولر و فن، کنترلر زیمنس، منبع تغذیه، پنل عمل کننده، چراغهای سیگنال و شاسی اضطراری می باشد.

بررسی بازار جایگاه سوخت CNG

طبق آخرین اطلاعات بدست آمده از سازمان حمل و نقل عمومی و ترافیک شهری کشور در کل کشور حدود 4 میلیون خودروی CNG تولید کارخانه ای و یک میلیون خودروی گاز سوز شده وجود دارد از طرفی دیگر اطلاعات بدست آمده از کتاب حمل و نقل و انرژی کشور و انجمن خودروسازان کشور نشان می دهد که در سال1396 .20.228.925 خودرو در کشور وجود دارد که با این حساب 25درصد از کل خودروهای کشور نیز دوگانه سوز می باشند
در حال حاضر، 2449 جایگاه عرضه سوخت CNG در نقاط مختلف کشور در مدار بهره برداری است و این تعداد جایگاه، کار سوخت‌رسانی به ناوگان 4 میلیونی خودروهای دوگانه سوز کشور را انجام می دهند.
همچنین احداث 128 جایگاه جدید عرضه سوخت CNG در نقاط مختلف کشور در دست اقدام است که با بهره برداری از آنها، تعداد جایگاه‌های عرضه سوخت CNG ایران به 2 هزار و 577 جایگاه می‌رسد.

سرانه جایگاه در ایران ومقایسه جهانی آن
در حالی که در دنیا طبق استاندارد به ازای هر 850 خودرو دوگانه‌سوز کارخانه‌ای یک جایگاه CNG وجود دارد (بدون احتساب خودروهای دوگانه‌سوز غیرمجاز)، این رقم در مورد آرژانتین 1.100، برزیل 950 و پاکستان 850 خودرو دوگانه‌سوز است.
تعداد خودروهای گازسوز در ایران 2.859.386 دستگاه محاسبه شده است.

نبود تناسب بین تعداد جایگاه با تعداد وسایط نقلیه بنزین‌سوز و میزان مصرف، سبب می‌شود که میزان فروش جایگاه‌های کنونی افزایش یابد و این وضعیت با افزایش کارمزدهای دریافتی رابطه‌ای مستقیم دارد. اما مطالعات گویای این امر است که در شهرهای بزرگ باتوجه به تجمع بیشتر وسایط نقلیه، ضرورت افزایش و توسعه نقاط عرضه مشهو است که برای تحقق این امر می‌باید انگیزه‌های لازم در صاحبان سرمایه بخش خصوصی ایجاد شود تا علاوه‌بر رضایت‌مندی صاحبان مجاری عرضه فعلی، زمینه لازم برای تشویق و ترغیب جذب سرمایه در این بخش فراهم شود.

 

خلاصه بررسی اقتصادی طرح احداث جایگاه سوخت CNG

ظرفیت خدمات سالیانه : 5 میلیون متر مکعب
نرخ برابری دلار : 16000 تومان
مساحت زمین موردنیاز : 1500 مترمربع
زیربنای ساختمان ها : 850 مترمربع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 4 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 2.5 میلیارد تومان
ارزش ماشین آلات و تجهیزات : – میلیون تومان
نرخ بازده داخلی : 24 درصد

نکته مهم

اين طرح صرفا به عنوان يک ايده سرمايه گذاري مطرح مي شود. جداول و نمودارها تقريبي است.

امکان سرمايه گذاري با ظرفيتهاي مختلف و به تبع آن سطح سرمايه گذاري کمتر و بيشتر از ميزان اعلام شده نيز وجود دارد.

درصورت نياز به تدوين طرح توجيهي مي توانيد با شرکت تماس حاصل فرماييد يا فرم اوليه سفارش طرح را تکميل نمائيد.