طرح فرآوری و بسته بندی حنا

گیاه حنا با نام علمی Lawsonia inermis از منطقه آسیا سرچشمه می گیرد این گیاه در میان فهرست اصلی گیاهان آسیایی و فواید آن قرار دارد. رایج ترین کاربرد حنا، رنگ کردن مو، ناخن ها و هنر بدن معروف به مهندی است که در هند و برخی بخش های آسیا بسیار محبوب است چون وقتی برگ ها را له می کنید، رنگ قهوه ای و قرمز تیره ایجاد می کند که می تواند برای مو، پوست و ناخن ها بدون هیچ عارضه جانبی استفاده شود.
گیاه حنا به ویژه قسمت برگ آن دارای ویژگی های پزشکی موثر است که فواید بسیاری برای سلامت انسان دارد:
قطعات گیاهی مورد استفاده:بیشتر برگ های گیاهی هستند که به عنوان دارو و رنگ مورد استفاده قرار می گیرند اما پوست درخت و روغن اسانس استخراج شده از گل ها، تا حدودی مورد استفاده قرار گرفته اند. برگ ها باید از گیاهانی که در حدود سه سال قدمت دارند جمع آوری و خشک شوند و به پودر تبدیل شوند.
هر سال مساحت زیر کشت یک هکتار را می توان در حدود 1.5 تا 2 تن مواد گیاهی به دست آورد. گل ها باید صبح زود جمع آوری شوند و سپس برای استخراج روغن تقطیر شوند. پوست درخت از بریده شاخه ها در صورت نیاز جمع آوری می شود.
از گذشته‌های دور تا امروز حنا یکی از مهم‌ترین و قابل توجه‌ترین گیاهان زینتی و دارویی برای ما ایرانی‌ها بوده است. این گیاه حتی جایگاه خاصی در آداب و رسوم ما دارد.
از صادرات این محصول به اروپا که بگذریم بسیاری از خانم‌ها، به‌خصوص خانم‌هایی که در کشورهای آسیایی زندگی می‌کنند از حنا به عنوان گیاهی برای زیبایی‌شان استفاده می‌کنند.
نقش و نگارهای ظریف با خطوط منحنی که بر روی دست و پا به وسیله حنا کشیده می‌شود نشانه علاقه آنها به این گیاه است.
این گیاه برای بیماری‌های پوستی بسیار مفید است. جوش، کورک و زخم‌های کهنه و رماتیسم را می‌توان به‌راحتی با حنا درمان کرد.
از جوشانده برگ‌های حنا (به صورت قرقره کردن) برای رفع پیله دندان استفاده می‌شود.
این گیاه برای کاهش درد معده بعد از زایمان و همچنین برای رفع خشونت صدا تجویز می‌شود.
ریشه خشک شده و له شده حنا می‌تواند آرامش بخش ناراحتی‌های چشمی باشد.
در اندونزی از خمیر برگ‌های له شده آن برای معالجه عفونت چرکی ناخن‌ها استفاده می‌شود و از میوه نارس آن مرهمی درست می‌کنند که برای رفع خارش مفید است.
در فیلیپین هم روغن و مرهمی از برگ‌های این گیاه درست می‌کنند که برای التیام زخم و ضرب‌خوردگی و رفع خون‌مردگی به کار می‌رود.
اما آنهایی که همواره از چاق بودن رنج می‌برند نیز بد نیست از دم‌کرده برگ حنا مانند چای بنوشند تا از اضافه وزن آنها کاسته شود.
حنا در طبیعت به گفته حکمای طب سنتی ایران، گیاهی سرد و خشک و هم گرم و خشک است.
از نظر خواص نیز ایرانیان آن را مفید می‌دانند. این گیاه برای بیماری‌های سر و چشم و دهان نافع است. ضماد برگ آن با برگ گردو برای سردرد توصیه شده است.
حنا علاوه بر زینت‌دهنده بودنش می‌تواند درمان بخش هم باشد. درختچه این گیاه گرمسیری در مراکش، مصر، تونس، الجزایر و در آسیا در هند، ایران و دیگر مناطق گرمسیر آسیا می‌روید.
معمولاً در هر سال 3-2 مرتبه در طول سال یعنی از اواسط تابستان تا اول پاییز برداشت این گیاه انجام می‌شود و گرد برگ‌های خشک شده‌اش به بازار می‌آید.

بخش مورد استفاده:

گل، برگ و ریشه گیاه

شرح تیره حنا Lythraceae

گیاهان تیره حنا به اشکال مختلف علفی درختچه یا درخت و شامل 500 گونه در 20 تا 30 جنس می باشند انواع مختلف آنها به تفاوت در نواحی بسیار مرطوب و یا در مناطق استوایی و بعضی نیز اختصاصاً در نواحی گرم آمریکا می رویند . سازش بعضی از گیاهان این تیره با محیط زندگی به پایه ای است که در مناطق گرم به صورت درختچه ولی در نواحی معتدله به صورت علفی در می آیند از اختصاصات این گیاهان آن است که برگهای کامل و متقابل همراه با دو زائده کوچک و گلهائی منظم ، نر – ماده و مجتمع به صورت خوشه یا گرزن با قطعات 4 تا 6 تائی (گاهی بیشتر) دارند. جام گل آنها معمولاً دارای گلبرگهائی به تعداد قطعات کاسه گل است. پرچم های آنها به تعداد گلبرگها یا دو برابر آنهاست. مادگی آنها از 2 تا 6 برچه پیوسته به هم تشکیل می یابد که مجموعاً تخمدانی فوقانی ، آزاد و واقع در کاسه گل بوجود می آورند. میوه آنها پوشینه و محتوی دانه های فاقد آلبومن یا دارای آن ولی به وضع رشد نیافته است.
جنس های مهم این تیره عبارتند از :
Cupana (متجاوز از 200 گونه)
Lagerstroemia ( گونه30)
Lythrum ( گونه30

خصوصیات گیاه شناسی حنا :

گیاهی به صورت درختچه یا درختی که ارتفاع آن از نيم تا يك متر می‌‌رسد با برگهای سبز متمایل به خاکستری بیضوی ،برگهاي آن بين دو تا چهار سانتيمتر طول دارند . شاخه هاي گياه نسبتاً پر تيغ(خار) هستند .
گلهائی به صورت خوشه گرزن بزرگ، گلهاي ريز آن به رنگ هاي سفيد تا صورتي بوده بسیار خوشبو، با میوه‌های خشک و شکوفا که حاوی دانه‌هائی خیلی کوچک است.

اندام دارویی:

برگهای گیاه بخش دارویی آن را تشکیل می دهد. کشت برگ حنا سالی دو بار صورت می گیرد. در اوایل تیر ماه به نام حنای گرما که دارای برگ ضخیم به رنگ روشن ثابت است و اواخر آبان به نام حنای قوس که به رنگ سبز تیره می باشد معروف است. پودر برگ حنا به رنگ سبز تیره تا روشن با بوی ملایم و مزه تلخ گس و در آب نامحلول است.

تاریخچه:

قدمت حنا: حنااز 4 هزار سال پيش به اين طرف به عنوان گياه داروئي و هم چنين به عنوان رنگ آرايشي مورد استفاده قرار گرفته است. موميائي هاي مصري كه وجود حنا در آن به اثبات رسيده است حاكي از قدمت استفاده از اين گياه می‌‌باشد . امروزه نيز در مناطقي از خاور ميانه، شمال افریقا و هندوستان هنوز به صورت سنتي و در مراسم مختلف از جمله مراسم عروسي و جشن هاي مذهبي از آن براي رنگ كردن مو و نقاشي روي بدن ،بخصوص دست و پا مورد استفاده قرار می‌‌گيرد .

اقلیم مورد نیاز جهت کشت:

در مناطق جنوبی ایران، استان‌های کرمان، هرمزگان و بلوچستان کاشته می‌شود.
انتشار عمومی این گیاه در مناطق حاره آفریقا و آسیاست.
در شمال آفریقا از جمله مصر و همچنین در هندوستان و سیلان کشت می‌شود.

روش کاشت حنا

تکثیر این گیاه به دو روش قلمه گیری و کاشت بذر امکان پذیر است. نشاء این گیاه را در فصل بهار در گلدان می‌کارند تا در فصل تابستان گیاهی غرق در گل بدست آید. دوام گل‌ها فقط یک ماه است. در موقعی که گیاه حالت پژمردگی داشت، می‌توان گل‌های کامل را چید تا غنچه‌های جدید قدرت رشد پیدا کنند و گیاه حالت تازه یابد.

آبیاری

هرگز خاک این گیاه نباید خشک شود، بنابراین آبیاری این گیاه به طور مکرر و به مقدار کم باشد. هر چه قدر بوته‌های درون گلدان بیشتر باشد، مقدار بیشتری آب لازم دارد. حال اگر خاک اطراف ریشه خشک شد، بوته‌های که از بین رفته اند را از بقیه جدا می‌کنیم و بعد گلدان را در یک ظرف پر از آب می‌گذاریم. در فصل تابستان هر روز نیاز به آبیاری دارد و در زمستان هفته‌ای دو روز.

خاک مناسب حنا

خاک باید دارای رطوبت باشد. برای این منظور می‌توان در هنگام کاشت مقداری خاک حاصلخیز پیت ماس را به خاک باغچه اضافه کنیم. از کور ورمی کمپوست نیز برای تقویت استفاده میکنیم.
برای کاشت در گلدان مقداری خاک باغچه + پیت ماس+ ورمی کمپوست را مخلوط کرده و داخل گلدان با زهکشی مناسب ریخته.

نور و دمای مناسب حنا

این گیاه در محل‌های آفتابگیر و هم در زیر سایه درختان می‌تواند رشد کند. همچنین هوای گرم و مرطوب را می‌پسندد.

عوارض معمول این گیاه عبارتند از::

افتاد‌ن برگ‌ها؛ علت آن نگهد‌اری گلد‌ان د‌ر محیط سرد، برای مد‌ت طولانی است. همچنین آبیاری نامرتب و یا حمله کنه قرمز یا شته از علل د‌یگر آن است.
پژمرد‌ه شد‌ن برگ‌ها؛ بعد از یک خشکی طولانی خاک گلد‌ان، چنانچه گلد‌ان را پر از آب کنید، به طوری که د‌ر زیر گلد‌انی آب جمع شود، روز بعد، برگ‌ها د‌چار پژمرد‌گی می‌شوند، د‌ر هر صورت آبیاری بیش از حد، موجب پژمرد‌گی برگ‌ها می‌شود.
کمبود گل؛ علت آن نور کم، تغذیه کم، تغذیه بیش از اند‌ازه، سرمای محیط و بالاخره تعویض گلد‌ان زود‌تر از موقع است.
ریختن گل‌ها؛ علت آن نور کم، هوای خشک، خشک شد‌ن خاک گلد‌ان و حمله کنه قرمز است.
د‌وکی شد‌ن ساقه‌ها؛ د‌ر این حالت شاخه‌ها نازک شد‌ه و فاصله برگ‌ها از هم زیاد می‌شود. علت آن نور کم همراه با گرمای زیاد است. همچنین د‌ر بعضی از انواع پس از آنکه سن گیاه به چند سال رسید، به این حالت د‌رمی‌آیند که د‌ر این صـورت چاره‌ای برای آن نیست و باید از گلد‌ان صرف نظر کرد.
بوته به گل نمی‌نشیند؛ علت آن تعویض گلد‌ان زود‌تر از موقع است، زیرا تا موقعی که تمام حجم گلد‌ان از ریشه پر نشود، گیاه به گل نمی‌نشیند.

زمان جمع‌آوری حنا :

محصول حنا در دو فصل برداشت می‌‌شود ،يك بار در بهار كه اين محصول ماده رنگ دهنده كمتري در خود دارد و بيشتر به عنوان گياه داروئي از آن استفاده می‌‌شود ،برداشت پائيزه محصول حاوي مقدار بيشتري ماده رنگ دهنده بوده و براي اهداف بيشتر آرايشي و تزئيني مورد استفاده قرار می‌‌گيرد .
برگهاي گياه پس از جمع آوري می‌‌بايست در يك محل سايه و نسبتاً تاريك خشك شوند ،زيرا كه نور خورشيد باعث تخريب آن می‌‌شود.

دامنه انتشار:

انتشار عمومی این گیاه در مناطق حاره آفریقا و آسیاست. در ایران در ناحیه بلوچستان یافت می شود. به علاوه در نواحی جنوبی ایران، بم و نرماشیر به صورت کشت شده نیز گزارش شده است. در شمال آفریقا از جمله مصر و همچنین در هندوستان و سیلان کشت می شود.

ویژگی هاي فیزیکی حنا

حنا داراي پودر ریز و خشک به رنگ سبز تیره تا روشن با بوي ملایم و خاص حنا و مزه تلخ و گس می باشد. از برگ هاي تازه گیاه حنا تهیه می شود و باید عاري از مواد زائد خارجی مانند شن، ماسه، ساقه، میوه گیاه حنا و یا علف هاي هرز باشد.

کاربرد غیر رسمی:

مصرف موضعی گیاه جهت درمان اگزما، جرب، عفونت‌های قارچی و زخم رایج است. این گیاه در لوسیون‌های پوست و مو استفاده می‌شود و جهت درمان شوره به کار می‌رود. در طب سنتی هند فرآورده‌های تهیه شده از ریشه حنا جهت درمان جذام، بیماری هاس پوستی، آمنوره و دیسمنوره کاربرد دارد. برگ حنا جهت درمان زخم‌ها، زخم معده، سوزش مجاری ادراری، سرفه، برونشیت، سر درد‌های یک طرفه، روماتیسم و کم خونی استفاده می‌شود. گل‌ها جهت سر درد، تب و جنون حاد استفاده دارد. دانه‌های حنا جهت درمان تب‌های نوبه‌ای، اسهال آبکی و اسهال خونی به کار می‌رود.

هشدار برگ های حنا:

با توجه به فواید شگفت انگیز سلامتی حنا، برخی توصیه ها وجود دارند که باید از آن ها آگاه باشید، هر چند که آن ها مرگبار نیستند. از آنجا که انواع مختلفی از گیاهان وجود دارند که شبیه برگ های حنا هستند، باید واقعا برای انتخاب مناسب دقت داشته باشید چون با توجه به برخی مطالعات، تنوع رنگ حنا سیاه ممکن است دارای پتانسیل آلرژی باشد به خصوص برای آن هایی که پوست حساس دارند.
امروزه، مردم ترجیح می دهند محصولات آرایشی حنا را به دلایل عملی حنا انتخاب کنند. با این حال باید مراقب باشید ، زیرا آن محصولات با برخی مواد شیمیایی مخلوط شده اند که احتمالا مضر هستند.

آثار فارماکولوژیکی:

به علت وجود تانن، اثرات قابض نشان می‌دهد. به طور کلی عمدۀ آثار رنگ‌کنندگی و درمانی حنا را ناشی از وجود مادۀ لاوسون می‌دانند، اما این ماده به تنهائی عمل نمی‌کند و به خصوص خاصیت رنگ‌کنندگی آن به سایر مواد نیز بستگی دارد. حنا بصورت مستقيم قابليت رنگ دهندگي به مو را نداردو ميبايست ابتدا در اثر Fermentation كه توسط باكتري هاي ويژه و آنزيم‌ها ((Ferments صورت می‌‌گيرد ،ساختار شيميائي آن دگر گون شده و “رنگ” كند .
لاوسون سمیت بسیار کمی دارد و موجب کند شدن زودگذر ضربان قلب با افزایش دامنۀ انقباض آن می‌گردد. اثر ضد اسهالی آن را به علت کاهش تونوس و حرکات دودی شکل روده می‌دانند. اثرات ضد التهاب، ضد درد و ضد تب با مصرف 500 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن لاوسون (مادۀ مؤثر حنا) گزارش شده است. اثر ضد باکتری و ضد قارچی حنا را نیز به لاوسون نسبت می‌دهند
حنا دارای اثر ضد باکتری خصوصاً در باکتریهای گرم مثبت می‌باشد؛ همچنین دارای اثر ضد قارچی در قارچ‌های مولد کچلی تریکوفایتون، اسپوروتریکوم و کریپتوکو است.

کد آیسیک مرتبط با صنعت فرآوری و بسته بندی حنا

کد آیسیک مخفف International Standard Industrial Classification (سیستم بین المللی طبقه بندی استاندارد صنایع) است. کد گذاری به عنوان روش ساده و دقیق برای تعیین هویت کالا، قطعات ، مدارک و اموال ، سالها است که در سطه شرکت هاو زنجیره های تأمین مورد استفاده قرار می گیرد.
کد آیسیک بسته بندی حنا 7495412435

کد تعرفه گمرکی مرتبط با صنعت فرآوری و بسته بندی حنا

با جستجو در اطلاعات گمرک تا امروز تعرفه گمرکی اختصاصی به این محصول اختصاص نیافته لذا میزان واردات و صادرات آن نا مشخص میباشد.

مواد اولیه و ماشین آلات در طرح توجیهی فرآوری و بسته بندی حنا

مواد اولیه :

برگ درخت حنا
مواد اولیه بسته بندی

ماشین آلات :

آسیاب
دستگاه بسته بندی
دستگاه بوجاری ، سرند و سایر تجهیزات

روش فرآوری و تولید حنا

پس از جوانه دار كردن در شرایط كنترل شده Germinator به روش بلوتر ( قراردادن بذر روی چند لایه كاغذ صافی استریل و مرطوب درون تشتكهای پتری) ، در اردیبهشت ماه بعد از انتخاب زمین و تهیه بستر مناسب، اقدام به كاشت بذور جوانه دار در خزانه میگردد. آبیاری و سایر مراقبت های زراعی متداول از جمله وجین علفهای هرز، كوددهی مطابق آزمون خاك ، دفع آفات و بیماریها و سایر توصیه های بهزراعی انجام میگیرد و نهال ها با ارتفاع 30-20 سانتی متر، به زمین اصلی منتقل میشوند. برای تكثیر غیر جنسی حنا، در نیمه دوم خرداد ماه اقدام به قلمه زنی با استفاده از قطعات جوانه دار ساقه و پرورش آنها در گلدان میگردد . پس از ریشه دار شدن، قلمه ها در نیمه دوم شهریور به زمین اصلی انتقال می یابند . روش كاشت كرتی و سیستم آبیاری جوی و پشته انتخاب و اجرا می شود . با توجه به میانگین بارندگی سالیانه در محل اجرای طرح (حدود 250 میلی متر) در طول زمستان و ماههای پر بارش آبیاری صورت نمی گیرد اما در ماههای گرم بهار و تابستان بر اساس نیاز آبی گیاه و میزان رطوبت نسبی هوا و خاك بستر، آبیاری با دور هر 4-3 روز یكبار انجام میشود . برداشت محصول در هر سال طی دو مرحله، بار اول در مرداد ماه و باردوم آبانماه انجام می گیرد . روش برداشت با كف بر نمودن كامل درختچه حنا از ناحیه طوقه در سطح زمین بود و شاخ و برگ های برداشت شده تحت شرایط سایه خشك می گردد . سپس محصول خشك شده با استفاده از آسیاب برقی (Blender) بصورت پودر، آماده و بسته بندی می شود .

بهترین حنای ایران کجا تولید میشود؟

حنا، بومی نواحی مدیترانه است. در نواحی شرق نزدیک و هندوستان نیز کاشته می‌شود . و از هند و مصر به نقاط دیگر صادر می‌گردد. در ایران نیز در مناطق جنوبی کشور، استان‌های کرمان، هرمزگان و بلوچستان کاشته می‌شود. حنای نرماشیر (استان کرمان) بهترین حنای ایران و حنای کرمان، یزد و بم در درجات بعدی قرار دارند. کشورهای آذربایجان، افغانستان، آلمان، امارات متحده عربی، انگلستان، ایتالیا، عراق و چند کشور دیگر مقصد صادرات حنا از ایران هستند.

بررسی تولید و بازار حنا

گیاهان دارویی و بهداشتی طبیعی از جمله حنا در جهان رو به گسترش می باشد . از طرفی حنا از دهها سال پیش یكی از كالاهای مهم تجاری و صادراتی ایران محسوب می شده
از اینرو عوامل و شرایط زمینه ساز برای تولید، توسعه پایدار و صادرات حنا به عنوان محصولی تابستانه با ارزش افزوده قابل توجه در این منطقه وجود دارد. بنابراین برای تولید حنا و صنایع جانبی آن بایدبرنامه بهتری داشت.
به این ترتیب رقابت اقتصادی با سایر صادركنندگان و تبدیل تجارت محدود و سنتی حنای ایران به توسعه پایدار تولید و صدور صنعتی امكان پدیر خواهد بود.
گیاه حنا با توجه به مصارف عدیده در صنایع دارویی، آرایشی بهداشتی و غذایی، از ارزش اقتصادي بالایی در بازارهاي تجارت جهانی برخودار است.

وضعیت واحد های فعال فرآوری و بسته بندی حنا

در نمودار زیر تعداد و ظرفیت واحدهای فرآوری و بسته بندی حنا در کشور به تفکیک استان آمده است .

وضعیت واردات و صادرات فرآوری و بسته بندی حنا

نمودار واردات و صادرات فرآوری و بسته بندی حنا در کشور به تفکیک سال در شکل زیر آمده است.

خلاصه بررسی فنی، مالی و بازار طرح فرآوری و تولید حنا

ظرفیت تولید سالیانه : 500 تن
نرخ برابری دلار : 23000 تومان
مساحت زمین موردنیاز : 1500 مترمربع
مساحت زیر بنا : 500 مترمربع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : 10 نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : 1.5 میلیارد تومان
ارزش ماشين آلات و تجهيزات : 400 میلیون تومان
نرخ بازده داخلی : 34 درصد